I SA/Ol 392/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2024-11-19
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek od nieruchomościumorzenie zaległościulga podatkowaważny interes podatnikauznanie administracyjnesytuacja materialnadochodywydatkikoszty leczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę podatnika na decyzję odmawiającą umorzenia rat podatku od nieruchomości, uznając, że sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia przyznania ulgi.

Skarżący, 73-letni emeryt, wnioskował o umorzenie dwóch rat podatku od nieruchomości, powołując się na trudną sytuację finansową spowodowaną chorobami własnymi i córki oraz kosztami utrzymania. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, wskazując na dochody rodziny przekraczające 4700 zł miesięcznie i posiadany majątek. WSA w Olsztynie podzielił stanowisko organów, stwierdzając, że sytuacja skarżącego nie nosi znamion nadzwyczajności uzasadniającej przyznanie ulgi na podstawie art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, a dochody rodziny pozwalają na terminowe regulowanie zobowiązań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy G. o odmowie umorzenia I i II raty podatku od nieruchomości za 2023 r. Skarżący, 73-letni mężczyzna, prowadzący wspólne gospodarstwo domowe z chorującą córką, wskazywał na swoje problemy zdrowotne i koszty leczenia oraz utrzymania jako podstawę do umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 95,00 zł. Organy podatkowe obu instancji odmówiły przyznania ulgi, argumentując, że sytuacja finansowa skarżącego, mimo trudności, nie jest na tyle nadzwyczajna, aby uzasadniać umorzenie. Podkreślono, że miesięczne dochody rodziny (emerytura skarżącego, renty córki oraz świadczenie opiekuńcze) wynoszą ponad 4700 zł, a wydatki, choć znaczące, pozostawiają wolne środki pozwalające na spłatę niewielkich zaległości podatkowych (ok. 15 zł miesięcznie). WSA, analizując sprawę w kontekście art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, uznał, że organy prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny. Sąd podkreślił, że instytucja umorzenia zaległości podatkowych ma charakter uznaniowy, a przyznanie ulgi wymaga wykazania "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", co w tej sprawie nie nastąpiło. Sytuacja materialna skarżącego, choć trudna, nie została uznana za na tyle wyjątkową, aby uzasadniać przerzucenie ciężaru utrzymania majątku na gminę. Sąd stwierdził brak naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które mogłyby wpłynąć na wynik sprawy, i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sytuacja materialna podatnika, nawet jeśli trudna, nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych, jeśli nie wykazuje nadzwyczajności i nie zagraża jego egzystencji, a dochody pozwalają na terminową spłatę zobowiązań.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo oceniły, iż sytuacja skarżącego nie spełnia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" do umorzenia zaległości. Dochody rodziny były wystarczające do spłaty niewielkich zaległości, a trudności finansowe nie miały charakteru nadzwyczajnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

o.p. art. 67a § §1 pkt 3

Ordynacja podatkowa

Przepis ma charakter uznaniowy, a umorzenie zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej może nastąpić w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Organ podatkowy, nawet po stwierdzeniu wystąpienia tych przesłanek, może odmówić umorzenia, ale decyzja nie może być dowolna i musi być oparta na wszechstronnej ocenie sytuacji podatnika.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny (naruszenie prawa materialnego, naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy).

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi, jeśli sąd nie stwierdził naruszeń prawa.

o.p. art. 233 § §3

Ordynacja podatkowa

Reguluje możliwość umorzenia zaległych zobowiązań pieniężnych.

o.p. art. 187 § §1

Ordynacja podatkowa

Zgodnie z tym przepisem, organ podatkowy obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zgodnie z tym przepisem, organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz prawidłowego określenia podstawy opodatkowania.

o.p. art. 180 § §1

Ordynacja podatkowa

Zgodnie z tym przepisem, organy podatkowe dopuszczają dowód, który może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczny z prawem.

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zgodnie z tym przepisem, organ podatkowy ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

o.p. art. 127

Ordynacja podatkowa

Reguluje postępowanie odwoławcze.

o.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

o.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

Zasada przekonywania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dochody rodziny skarżącego (ponad 4700 zł miesięcznie) są wystarczające do spłaty niewielkich zaległości podatkowych (ok. 15 zł miesięcznie). Sytuacja finansowa skarżącego nie nosi znamion nadzwyczajności uzasadniającej umorzenie zaległości podatkowych. Zobowiązania podatkowe powinny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami i sukcesywnie spłacane. Umorzenie zaległości podatkowych nie służy ochronie majątku podatnika przed jego uszczupleniem.

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja materialna skarżącego spowodowana chorobami i kosztami utrzymania uzasadnia umorzenie zaległości podatkowych.

Godne uwagi sformułowania

Organ podatkowy działa bowiem w ramach uznania administracyjnego i może w związku z tym zarówno umorzyć zaległość podatkową, jak też odmówić jej umorzenia. Trudno więc zdaniem SKO uznać za uzasadnione, aby to na gminę spadały ciężary związane z utrzymaniem majątku podatnika. Zobowiązania podatkowe powinny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami np. należnościami za wodę, energię, telefon i sukcesywnie spłacane. W ocenie organu odwoławczego nie można uznać, że znalazł się on bez swojej winy w trudnej sytuacji finansowej, co uniemożliwia terminowe zapłacenie podatku. Umorzenie zaległości podatkowych nie służy natomiast temu, by podmioty mogły uchronić swój majątek przed jego uszczupleniem. Trudna sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę wystarczającą do zastosowania wnioskowanej ulgi. Sąd nie znalazł przyczyn do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy.

Skład orzekający

Andrzej Brzuzy

przewodniczący sprawozdawca

Anna Janowska

sędzia

Przemysław Krzykowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia zaległości podatkowych (art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej), zwłaszcza w kontekście oceny \"ważnego interesu podatnika\" i granic uznania administracyjnego organów podatkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i oceny sytuacji materialnej podatnika. Interpretacja przepisów o uznaniu administracyjnym może być stosowana w podobnych sprawach, ale wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu wnioskowania o ulgi podatkowe w trudnej sytuacji finansowej, co jest interesujące dla wielu podatników. Pokazuje jednak rutynowe zastosowanie przepisów i brak przełomowej interpretacji.

Czy choroba i niskie dochody gwarantują umorzenie podatku? Sąd wyjaśnia, kiedy ulga jest możliwa.

Dane finansowe

WPS: 95 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 392/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Janowska
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Ulgi podatkowe
Sygn. powiązane
III FZ 137/24 - Postanowienie NSA z 2024-08-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 67a §1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Anna Janowska sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant sekretarz sądowy Weronika Ćwiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 1 września 2023 r., nr SKO.53.757.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia I i II raty podatku od nieruchomości za rok 2023 oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 27 czerwca 2023 r. Wójt Gminy G. (dalej jako: "organ I instancji") odmówił M. F. (dalej jako: "strona", "skarżący") umorzenia I i II raty podatku od nieruchomości za 2023 r. w kwocie 95,00 zł.
Wskutek przeprowadzonego postępowania organ ten stwierdził, że sytuacja strony jakkolwiek trudna nie może stanowić podstawy do umorzenia zaległości podatkowej, bowiem ponoszone koszty leczenia czy opłat nie mogą być rekompensowane umorzeniem zaległości podatkowej.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") decyzją z 1 września 2023 r. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymało w mocy.
Wskazując na art. 67a §1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, ze zm.), dalej jako: "o.p.", SKO wyjaśniło, że do prawidłowego rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej konieczne jest zbadanie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub/i "interesu publicznego". Ustalenie tych przesłanek nie zobowiązuje jednak automatycznie organu podatkowego do wydania decyzji zgodnej z oczekiwaniem strony. Organ podatkowy działa bowiem w tego rodzaju sprawach w ramach uznania administracyjnego i może w związku z tym zarówno umorzyć zaległość podatkową, jak też odmówić jej umorzenia.
Następnie SKO przedstawiło, że w sprawie ustalono, że skarżący ma 73 lata, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką A. F. (lat 43). Jest współwłaścicielem działki gruntu nr [...] (o powierzchni 0,0930 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym, sklasyfikowanej jako B - tereny mieszkaniowe, w udziale 124/1000), właścicielem wyodrębnionego lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 50,70 m2 oraz właścicielem działki nr [...] (o powierzchni 0,0048 ha, sklasyfikowanej jako B - tereny mieszkaniowe zabudowanej budynkiem gospodarczym o powierzchni użytkowej 15,34 m2). Skarżący choruje na chorobę [...] i w związku z tym dwa razy do roku jeździ na konsultacje do W. (koszt jednego wyjazdu wynosi ok. 500,00 zł). Córka choruje na [...] i porażenie [...]. Na leki swoje i córki skarżący wydaje ok. 110,00 zł miesięcznie. Źródło utrzymania stanowi jego emerytura w kwocie 2.239,84 zł oraz renta socjalna i rodzinna córki w kwocie 2313,46 zł i świadczenie opiekuńcze w wysokości 215,84 zł. Stałe wydatki rodziny wynoszą: energia elektryczna za dwa miesiące 114,38 zł, woda średnio miesięcznie 55,00 zł, gaz butlowy średnio miesięcznie 100,00 zł, telefon ok. 50,00 zł, wywóz nieczystości 20,00 zł miesięcznie. Organ wskazał też, że zaległości są tylko w opłatach za odpady komunalne i wynoszą 187,62 zł. Ponadto strona dopuściła do powstania zaległości wobec wspólnoty mieszkaniowej, co spowodowało wydanie wyroku zasądzającego kwotę 4.652,71 zł plus koszty procesu 867,00 zł. Spłacił on kwotę 3.000,00 zł i koszty procesu. W chwili obecnej skarżący nie spłaca żadnych kredytów. Miesięczne wydatki na zakup żywności, środków czystości, odzieży, obuwia, itp. dla siebie i córki określiła na ok. 3.000,00 zł.
Organ odwoławczy przypomniał, że zaległości podatkowe, o których umorzenie ubiega się skarżący są konsekwencją przysługującego mu prawa własności nieruchomości wyżej opisanych. Trudno więc zdaniem SKO uznać za uzasadnione, aby to na gminę spadały ciężary związane z utrzymaniem majątku podatnika. Zobowiązania podatkowe powinny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami np. należnościami za wodę, energię, telefon i sukcesywnie spłacane. W ocenie organu odwoławczego nie można uznać, że znalazł się on bez swojej winy w trudnej sytuacji finansowej, co uniemożliwia terminowe zapłacenie podatku. Trudno zatem oczekiwać w takiej sytuacji, że strona regulująca swoje zobowiązania finansowe z pominięciem zobowiązań podatkowych uzyska ulgę podatkową w postaci umorzenia powstałych z tego tytułu zaległości. Organ odwoławczy podkreślił, że łączne dochody skarżącego i jego córki wynoszą ponad 4.700,00 zł, a zaległości, o których umorzenie się on ubiega, wynoszą w rozbiciu na miesiące nieco ponad 15,00 zł. Porównanie obu kwot jednoznacznie wskazuje, że strona dysponuje dochodami w wysokości, która powinna pozwolić na terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Wprawdzie z materiałów sprawy wynika, że córka wykorzystuje dochody z renty tylko na siebie, to jednak zaspokajając swoje potrzeby mieszkaniowe w mieszkaniu ojca powinna współuczestniczyć w wydatkach związanych z jego utrzymaniem.
W odniesieniu do treści odwołania SKO wyjaśniło, że nie mogą stanowić podstawy do umorzenia zaległości podatkowych plany życiowe czy wysokość dochodów osiąganych przez osobę sprawującą funkcję wójta. Jeśli strona nie zgadza się z obowiązkiem uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, to powinna go podważać w postępowaniach tych opłat dotyczących.
W ocenie organu odwoławczego decyzji organu I instancji nie można zarzucić dowolności rozstrzygnięcia. Organ wyjaśnił też, że z uwagi na treść art. 233 §3 o.p. nie może zostać wypełniony zawarty w odwołaniu wniosek o umorzenie zaległych zobowiązań pieniężnych.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona przytoczyła treść zaskarżonej decyzji, a także postanowienia SKO dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia III i IV raty podatku od nieruchomości za 2023 r (objętego postępowaniem przed tutejszym sądem w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 393/23).
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako: "p.p.s.a.".
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji należało orzec, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł przyczyn do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym, nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Istota i płaszczyzna sporu sprowadza się do tego, czy przy tak ustalonym stanie faktycznym w rozpatrywanej sprawie SKO, a wcześniej organ I instancji miały prawo na podstawie art. 67a §1 pkt 3 o.p. do odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu I i II raty podatku od nieruchomości za 2023 r.
Zgodnie z art. 67a. §1 pkt 3 o.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Przepis art. 67a §1 pkt 3 o.p., który opisuje instytucję umorzenia zaległości podatkowej ma charakter normy uznaniowej w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanych w hipotezie normy prawnej. Jej zastosowanie ustawodawca uzależnił od zaistnienia co najmniej jednej z opisanych (równorzędnych) w tym przepisie przesłanek – "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z nich, organ podatkowy przechodzi do następnej fazy postępowania i w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie. Jak słusznie też zauważył NSA w wyroku z 9 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 3609/21: "Artykuł 67a § 1 pkt 3 O.p. nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek umorzenia zaległości podatkowej. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, iż to organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, co jednakowoż nie świadczy, że dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością.". To pokazuje, że mimo braku związania ustawowego, istotne jest, aby organ podatkowy wszechstronnie i kompleksowo ocenił sytuację majątkową, w jakiej znajduje się podatnik wnoszący o umorzenie zaległości oraz przyczyn, które stały się podstawą do wystąpienia z takim wnioskiem. Okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności powinny być zatem przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. Jeżeli więc, z dokumentów dotyczących sytuacji finansowej podatnika wynika, że podatnik nie ma środków na zapłacenie zaległości, to postępowanie organów podatkowych odmawiające umorzenia zaległości podatkowych nosi cechy dowolności.
Zauważyć jednocześnie należy, że wskazane wcześniej pojęcia "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" stanowią terminy nieostre, co oznacza, że ich treść musi być ustalona w konkretnej sprawie. Dla organu podatkowego oznacza to, że w każdej rozpatrywanej sprawie, musi on ustalić i ocenić indywidualnie, na czym polega ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Przy czym, przy kryterium "interesu publicznego" należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. "Publiczny" to bowiem dotyczący ogółu ludzi i służący ogółowi, dostępny dla wszystkich; związany z jakimś urzędem, z jakąś instytucją; ogólny, powszechny, społeczny, nieprywatny (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 17/24). Jeśli natomiast chodzi o "ważny interes podatnika", to za taki należy uznać zarówno sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych. Przy czym interesu tego nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie udzielenia przedmiotowej ulgi. Musi on być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało dla niego wyraźnie dostrzegalne, negatywne skutki. Jak zauważył też NSA w wyroku z 12 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 3665/21, aby można było mówić o ważnym interesie podatnika, wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, nie jest w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej.
Zauważyć równocześnie należy, że trudna sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę wystarczającą do zastosowania wnioskowanej ulgi. Niewątpliwie utożsamianie trudnej sytuacji finansowej z ważnym interesem podatnika prowadziłoby do absurdu, bowiem zawsze ulga w zapłacie zobowiązania podatkowego jest w interesie podatnika. W rezultacie każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi. Dlatego ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której podatnik znalazł się niezależnie od swojego postępowania. Jak zauważył też NSA w wyroku z 24 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1247/23, instytucja ta ma służyć wsparciu podmiotów, dla których zapłata należności publicznoprawnych prowadzi do zagrożenia ich bytu. Instytucja ta nie służy natomiast temu, by podmioty mogły uchronić swój majątek przed jego uszczupleniem.
Wskazać przy tym należy, że sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych organów podatkowych podlega ograniczeniom, gdyż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ podatkowy wybór jest trafny. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej. Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych na podstawie art. 67a §1 pkt 3 o.p. sprawia więc, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie kontroluje się merytorycznej zasadności, czy też celowości takich decyzji. Innymi słowy, sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy zaległość podatkowa bądź odsetki za zwłokę powinny zostać umorzone. Rozstrzygnięcie w tym zakresie należy wyłącznie do organu administracyjnego. Natomiast zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja "uznaniowa" podlega w pełnym zakresie badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi, tj. do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym są logiczne i poprawne, czy mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, a także czy dokonana ocena mieści się w ustalonych przez prawo graniach (zob. wyrok NSA z 6 grudnia 2022 r., sygn. III FSK 1311/21).
Uwzględniając dotychczasowe rozważania, w ocenie sądu organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad postępowania przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną skarżącego oraz poddały ocenie argumentację, którą przedstawiły. W rozpoznawanej sprawie sytuacja strony nie została uznana przez organy jako szczególna i wyjątkowa. Zdaniem sądu ocenie tej nie można zarzucić dowolności, gdyż opiera się ona na prawidłowej wykładni art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Zauważyć bowiem należy (uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, m.in.: odpowiedź skarżącego z 5 czerwca 2023 r. na wezwanie organu z 31 maja 2023 r., protokół przesłuchania strony z 13 czerwca 2023 r. oraz załącznik do podania w sprawie umorzenia podatku od nieruchomości – k. 12, 15, 19 i 20 akt sprawy), że strona: (-) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, (-) jest współwłaścicielem działki gruntu nr [...] o powierzchni 0,0930 ha, zabudowanej budynkiem mieszkalnym, w udziale 124/1000, (-) właścicielem wyodrębnionego lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 50,70 m2, (-) właścicielem działki nr [...] o powierzchni 0,0048 ha, zabudowanej budynkiem gospodarczym o powierzchni użytkowej 15,34 m2. Jednocześnie ustalono, że: (-) skarżący choruje na chorobę [...], co generuje wydatki roczne w kwocie 1.000,00 zł (dwa wyjazdy do lekarza w W.), (-) córka choruje na [...] i porażenie [...] i na leki swoje i córki wydaje ok. 110,00 zł miesięcznie. Nadto stałe wydatki rodziny w skali miesiąca wynoszą: energia elektryczna za dwa miesiące 114,38 zł (57,19 miesięcznie), woda średnio 55,00 zł, gaz butlowy średnio 100,00 zł, telefon ok. 50,00 zł, wywóz nieczystości 20,00 zł, (-) wydatki na zakup żywności, środków czystości, odzieży, obuwia, itp. dla siebie i córki to ok. 3.000,00 zł. Jeśli natomiast chodzi o źródło utrzymania, to stanowi je emerytura strony w kwocie 2.239,84 zł, renta socjalna i rodzinna córki w kwocie 2.313,46 zł oraz świadczenie opiekuńcze 215,84 zł. Ponadto skarżący w wyniku wyroku zasądzającego z tytułu zaległości powstałych wobec wspólnoty mieszkaniowej, zobowiązany został do zapłaty 4.652,71 zł plus koszty procesu 867,00 zł. Podatnik spłacił kwotę 3.000,00 zł i koszty procesu. Wskazano też, że skarżący w chwili obecnej nie spłaca żadnych kredytów. Posiada też zaległości w opłatach za odpady komunalne w wysokości 187,62 zł (miesięcznie 15,63 zł). SKO wskazało równocześnie, że zaległości, o których umorzenie ubiega się strona dotyczą tylko opłat za odpady komunalne. Dodało też, że są one konsekwencją przysługującego mu prawa własności nieruchomości opisanych wcześniej, uznając tym samym, że nieuzasadnione jest przerzucanie na gminę ciężarów związanych z utrzymaniem majątku skarżącego. Zauważyć również należy, że skarżący podczas przesłuchania w charakterze strony podniósł, że nie korzysta ze świadczeń opieki społecznej (k. 19 verte akt sprawy).
Uwzględniając powyższe wskazać należy, że miesięcznych dochód dwuosobowej rodziny skarżącego wynosi nieco ponad 4.700,00 zł. Wydatki miesięczne zaś to nieco ponad 3.600,00 zł (uwzględniając w tym również koszty dojazdu strony do lekarza w W., pozostałą do spłaty kwotę zasądzoną przez sąd na rzecz wspólnoty mieszkaniowej, jak też kwotę zaległości z tytułu opłat za odpady komunalne). Po uwzględnieniu kwoty wydatków pozostaje stronie (wraz z córką) zatem wolna kwota w wysokości ok. 1.100,00 zł. Zważając przy tym na wymiar miesięczny podatku od nieruchomości za 2023 r., którego kwota w rozbiciu wynosi ok. 15,83 zł (95,00 zł : 6 miesięcy - I i II rata, której dotyczy wniosek o umorzenie zaległości podatkowej) i konfrontując go ze wskazanymi już wartościami dochodu rodziny, stanem majątkowym i miesięcznymi wydatkami trudno uznać zdaniem sądu, że spełniona została którakolwiek z przesłanek wynikających z art. 67a §1 pkt 3 o.p. (zarówno "słusznego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego") - uprawniające do zastosowania wobec skarżącego ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Nie podważa tego też to, na co wskazała podczas przesłuchania strona, że dochody uzyskiwane przez córkę wydatkowane są wyłącznie na nią. Zauważyć bowiem należy, że skoro zamieszkuje ona wraz z ojcem, to wskazane wcześniej wydatki (na mieszkanie i opłaty z tym związane, na leki, na żywność, środki czystości, odzież, obuwie) konsumują w ocenie sądu stwierdzenie: "wykorzystuje tylko dla siebie". Trzeba bowiem pamiętać, że zamieszkiwanie w mieszkaniu ojca zaspokaja przecież i jej potrzeby. Ponadto, jak zauważyła sama strona (podczas ww. przesłuchania), w stosunku do najwyższego wydatku miesięcznego w kwocie 3.000,00 zł (obejmującego żywność, środki czystości, odzież, obuwie), jak również wydatku na leki - dotyczą one zarówno skarżącego, jak i córki (k. 19 verte akt sprawy). Ponadto w części przesłuchania odnoszącej się do dochodów strony i członków rodziny skarżący wskazuje zarówno na miesięczny dochód córki, jak i swój. De facto więc prowadzą oni wspólne, dwuosobowe gospodarstwo domowe.
Rację należy również przyznać organom podatkowym, że zobowiązania podatkowe powinny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami np. należnościami za wodę, energię, telefon i sukcesywnie spłacane. Nie można w tym przypadku uznać, że strona znalazła się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej terminowe zapłacenie podatku od nieruchomości. Nie można też akceptować sytuacji (na co zwróciło uwagę SKO), że skarżący regulujący wybiórczo swoje zobowiązania finansowe, z pominięciem zobowiązań podatkowych, uzyska ulgę podatkową w postaci umorzenia powstałych z tego tytułu zaległości. Słusznie zatem przyjęły organy podatkowe, że nie wystąpiły w niniejszej sprawie okoliczności, które można byłoby określić jako "ważny interes podatnika". Dotyczy to także "interesu publicznego". Nadto strona dysponuje dochodami w wysokości, która powinna mu pozwolić na terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Prawidłowo też wywiodły, że podnoszone przez stronę argumenty nie stanowią wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych.
Reasumując, kontrola sądowoadministracyjna w przedmiotowej sprawie przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej eliminację z obrotu prawnego. W ocenie sądu zaskarżone rozstrzygnięcie jest merytorycznie prawidłowe i wydane zostało w wyniku postępowania przeprowadzonego zgodnie z zasadami określonymi w Ordynacji podatkowej, zaś treść skargi (choć nieskonkretyzowana, w zakresie zarzutów, tj. czy dotyczą one naruszenia prawa materialnego, czy też procesowego i jakich konkretnie przepisów) nie podlegała uwzględnieniu. Niemniej jednak (pomimo wskazanego wyżej braku uszczegółowienia zarzutów w skardze), sąd uznał, że stosownie do art. 187 §1 o.p. zgromadzono wystarczający materiał dowodowy, będący podstawą ustalenia stanu faktycznego sprawy, a także prawidłowo, w sposób rzetelny, zgodnie z art. 122 op., ustalono stan faktyczny. Organy podatkowe w sprawie niniejszej, zgodnie z art. 180 §1 o.p. dopuściły w charakterze dowodu wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem sądu oceny i wnioski wyprowadzone w tym zakresie stosownie do art. 191 o.p., odpowiadają wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie mając cechy dowolności i nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów. Sprawa została również prawidłowo, zgodnie z dyspozycją art. 127 o.p., zbadana przez organ w postępowaniu odwoławczym, który rozważył ponownie wszelkie aspekty sprawy. Trafnie też i wyczerpująco SKO odniosło się do wszelkich zarzutów odwołania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 121 i art. 124 o.p. organ odwoławczy wyjaśnił stronie zasadność przesłanek, którymi organy kierowały się przy załatwianiu sprawy. Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI