I SA/Po 718/22

I SA/Po 718/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz /przewodniczący/
Karol Pawlicki /sprawozdawca/
Michał Ilski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 240 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2023 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej dotyczącej podatku od nieruchomości za 2016 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 18 czerwca 2018 r. ustalił względem A. K. wymiar podatku od nieruchomości za 2016 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na skutek odwołania, decyzją z 8 maja 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Wyrokiem z 17 stycznia 2020 r. o sygn. akt I SA/Po 640/19 WSA w Poznaniu oddalił skargę wniesioną przez podatnika.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że nie ma uzasadnionych podstaw aby kwestionować prawidłowość ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe, w tym oparcie się na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, na podstawie których sporny budynek musi być kwalifikowany dla celów podatkowych jako budynek pozostały, a nie budynek mieszkalny. Zdaniem Sądu zakończenie postępowania przed organami administracji budowlanej jest warunkiem koniecznym dla ujawnienia funkcji mieszkalnej tego budynku w ewidencji gruntów i budynków oraz kartotece budynku. Zanim to nastąpi, podatnik musi dopełnić wszystkich wymaganych prawem budowlanym formalności.
Wyrokiem z 17 grudnia 2020 r. o sygn. akt II FSK 1606/20 NSA oddalił skargę kasacyjną skarżącego od powyższego wyroku.
Pismem z 19 lutego 2021 r., uzupełnionym pismem z 1 lipca 2021 r., podatnik wniósł o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego za nieruchomość położoną w C. przy ul. [...]. Podatnik podniósł zarzuty dotyczące m. in. stawki podatku przyjętej do opodatkowania budynku znajdującego się na działce [...].
Jako podstawę wznowienia postępowania podatnik wskazał ustalenie podatku przez organ podatkowy na podstawie fałszywych dowodów przedstawianych przez Wójta [...], co skutkowało niewłaściwymi decyzjami SKO i wyrokami sądów administracyjnych. W ocenie podatnika ostateczna decyzja P. I. N. B. z 26 sierpnia 2020 r. oraz zawiadomienie o zmianach ewidencyjnych z 29 marca 2021 r. udowadniają, że na przedmiotowej nieruchomości od 2016 r. znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący w budowie, a od budynków w budowie nie pobiera się podatku.
Postanowieniem z 29 lipca 2021 r. SKO [...] wznowiło postępowanie zakończone decyzją ostateczną SKO [...] z 8 maja 2019 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r.
Decyzją z 26 kwietnia 2022 r. SKO [...] odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji z 8 maja 2019 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r.
W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że podatnik nie wskazał żadnego orzeczenia, z którego wynikałoby, że decyzja objęta wnioskiem wydana została w oparciu o sfałszowane dowody. W ocenie SKO o istnieniu przesłanki opisanej w art. 240 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2022 r., poz. 2651 – dalej: "O.p."), nie świadczy wskazywana przez podatnika ostateczna decyzja P. I. N. B. z 26 sierpnia 2020 r., zawiadomienie o zmianach ewidencyjnych z 29 marca 2021 r., jak również pozostałe dokumenty załączone do wniosku z 19 lutego 2021 r.
W odwołaniu z 8 czerwca 2022 r. podatnik wniósł o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że wielokrotnie odwoływał się do Kolegium, na co przedstawił dowody, jak również przedłożył kserokopię wyroku WSA w Poznaniu z 4 marca 2020 r. o sygn. akt I SA/Po 777/19, który został pominięty przez SKO, a stanowi kluczową przesłankę do wznowienia postępowań. Zdaniem podatnika Wójt Gminy [...] powinien był już w 2016 r. przeprowadzić przeciwdowód na błędne zapisy celem ustalenia zgodności zapisów ewidencyjnych ze stanem rzeczywistym budynku.
Decyzją z 18 lipca 2022 r. nr [...] SKO [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że podatnik jako podstawę swojego wniosku o wznowienie wskazał art. 240 § 1 pkt 1 O.p., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W ocenie organu odwoławczego słusznie stwierdziło Kolegium rozpoznające uprzednio niniejszą sprawę, że podatnik nie wskazał żadnego orzeczenia, z którego wynikałoby, że decyzja objęta wnioskiem wydana została w oparciu o sfałszowane dowody. Przede wszystkim brak jest prawomocnego orzeczenia sądu stwierdzającego istnienie fałszywych dowodów. Dokumenty przedłożone do wniosku przez podatnika, tj. m. in. ostateczna decyzja P. I. N. B. z 26 sierpnia 2020 r., czy zawiadomienie o zmianach ewidencyjnych z 29 marca 2021 r. z pewnością nie świadczą o istnieniu przesłanki opisanej w powołanym przepisie. Ponadto, zdaniem Kolegium, trudno orzec, aby w prowadzonym postępowaniu podatkowym wystąpił faktycznie fałszywy dowód (fałszywe dowody). Organ odwoławczy, po analizie sprawy, nie dopatrzył się nieścisłości we wcześniej wydanych dokumentach, a tym bardziej aby miały one przymiot fałszywości.
W skardze z 22 sierpnia 2022 r. skarżący m. in. powołał się na wyrok WSA w Poznaniu z 4 marca 2020 r. o sygn. akt I SA/Po 777/19 podkreślając jego kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podniósł, że Wójt Gminy [...] nie zważał na przedstawiane mu pisma P. I. N. B. i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które świadczą, że budynek już przed rokiem 2016 "stał się budynkiem mieszkalnym i wykorzystywany jest na cele mieszkaniowe" i w "wyniku wykonywanych robót powstał budynek mieszkalny". Skarżący nie zgodził się z wyrokami WSA za lata 2016, 2017 i 2018, ponieważ w jego ocenie są one oparte na fałszywych przekazach Wójta Gminy [...].
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 24 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego nieopłaconych w żadnej części. Ponadto pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów stanowiących 12 załączników do skargi na okoliczność przebiegu postępowania w sprawie.
Sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 529 – dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części.
Przedmiotem skargi jest legalność decyzji organu podatkowego wydanej w wyniku postępowania toczącego się w trybie nadzwyczajnym, zainicjowanym wnioskiem skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją SKO [...] z 8 maja 2019 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r.
Instytucja wznowienia postępowania stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej wyrażonej w art. 128 O.p., zgodnie z którym to przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Ich uchylenie lub zmiana decyzji, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Zasada ta ma służyć pewności obrotu prawnego. Możliwość podważenia decyzji ostatecznej narusza ład systemu prawnego, gdyż stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności decyzji ostatecznych (art. 127 i art. 128 O.p.). Z powyższego założenia ogólnego, odnoszącego się do rodzaju decyzji poddanej sądowej kontroli legalności oraz z treści art. 128 O.p. wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej. Rolą postępowania wznowieniowego nie jest dokonanie kolejnej, całościowej kontroli prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego. Taka kontrola może mieć miejsce tylko i wyłącznie w ramach zwykłego postępowania instancyjnego. Przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 O.p. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że postępowania nadzwyczajne nie mogą zastępować kontroli instancyjnej oraz ewentualnego badania legalności merytorycznej decyzji ostatecznej. Zakres postępowania prowadzonego przez organ podatkowy w trybie wznowieniowym istotnie różni się więc od zakresu postępowania toczącego się w trybie zwykłym. Kognicja organów, a za nimi sądów administracyjnych w ramach postępowania o wznowienie postępowania jest dużo węższa i ogranicza się do sprawdzenia, czy powołane przez skarżącego okoliczności mieszczą się w przesłance, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 1 O.p. Organ podatkowy jest związany wnioskiem strony o wznowienie postępowania i może prowadzić postępowanie wznowieniowe w granicach zakreślonych przez ustawodawcę w art. 240 – art. 246 O.p. A zatem postępowanie wznowieniowe nie polega na kolejnym prowadzeniu postępowania w taki sposób, w jaki było ono prowadzone w trybie zwykłym. W trybie nadzwyczajnym strona nie ma możliwości zgłaszania wszelkich wniosków i podnoszenia wszelkich zarzutów. Zróżnicowanie tych trybów postępowania istotnie wpływa na zakres skutecznie podnoszonych zarzutów w ewentualnej skardze do sądu administracyjnego. Tymczasem w tej sprawie skarżący dąży do ponownego zbadania sprawy merytorycznie, zarzucając wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego we wcześniej przeprowadzonym postępowaniu wymiarowym. Skarżący polemizuje więc - co niedopuszczalne w trybie nadzwyczajnym - z ustaleniami w zakresie stanu faktycznego, z oceną dowodów, z kompletnością materiału dowodowego.
Nie można zgodzić się z prezentowanym przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania i skardze twierdzenia, że zaistniały w sprawie podstawy wznowienia określone w art. 240 § 1 pkt 1 O.p., z uwagi na to, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Samo twierdzenie strony żądającej wznowienia postępowania, że dany dowód był fałszywy, nie uzasadnia ponowienia postępowania dowodowego.
Sąd orzekający w sprawie zauważa wprawdzie, że od zasady, że fałsz dowodu (lub popełnienie przestępstwa) winny być wykazane orzeczeniem sądu istnieje wyjątek, o którym mowa w przytoczonym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 240 § 2 O.p., zgodnie z którym jeżeli sfałszowanie dowodu (lub popełnienie przestępstwa) jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 lub 2 może być wznowione również przed wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa. Zauważyć jednak należy, że w tym wypadku nie wystarczy wykazać oczywistości fałszu, czy popełnienia przestępstwa, lecz ponadto trzeba uzasadnić, że wznowienie postępowania przed wydaniem orzeczenia przez sąd jest niezbędne do ochrony interesu publicznego, czego całkowicie zabrakło w argumentacji skarżącego. Ponadto korzystanie z tego wyjątku wymaga zachowania dużej ostrożności, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której po zakończeniu postępowania wznowionego zapadnie wyrok sądu wykluczający fałszywość dowodu lub popełnienie przestępstwa. Stąd też oczywistość fałszerstwa i oczywistość popełnienia przestępstwa, o której mowa w art. 240 § 2 O.p. musi być możliwa do stwierdzenia bez przeprowadzania dodatkowych dowodów, jawna, widoczna gołym okiem. Taka sytuacja w tej sprawie nie miała miejsca (por.: wyrok WSA w Łodzi z 13 kwietnia 2022 r., I SA/Łd 68/22, LEX nr 3338596; wyrok WSA w Gliwicach z 26 maja 2021 r., I SA/Gl 404/21; wyrok WSA w Opolu z 10 grudnia 2020 r. I SA/Op 274/20, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14 lipca 2020 r., I SA/Rz 851/19).
Ponadto dowody, o których mowa w omawianym przepisie, nie tylko muszą okazać się fałszywe, ale również muszą mieć odpowiednią moc dowodową, to znaczy być takimi, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne (por.: wyrok WSA w Warszawie z 22 lutego 2018 r., III SA/Wa 1207/17).
W ocenie Sądu prawidłowo Kolegium stwierdziło, że podatnik nie wskazał żadnego orzeczenia, z którego wynikałoby, że decyzja objęta wnioskiem wydana została w oparciu o sfałszowane dowody. Przede wszystkim brak jest prawomocnego orzeczenia sądu stwierdzającego istnienie fałszywych dowodów. Dokumenty przedłożone do wniosku przez podatnika, m. in. ostateczna decyzja P. I. N. B. z 26 sierpnia 2020 r., czy zawiadomienie o zmianach ewidencyjnych z 29 marca 2021 r. z pewnością nie świadczą o istnieniu przesłanki opisanej w przepisie art. 240 § 1 pkt 1 O.p. Ponadto, trudno orzec, aby w prowadzonym postępowaniu podatkowym wystąpił faktycznie fałszywy dowód.
W tym stanie rzeczy prawidłowa była ocena Kolegium, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 1 O.p.
Wyjaśnienia wymaga kwestia, że oddalając na rozprawie wniosek dowodowy strony skarżącej zawarty w skardze, Sąd miał na uwadze, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności zaskarżonego aktu opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji, wydającym zaskarżoną decyzję. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury podatkowej. Załączone do skargi dokumenty to m.in. wyrok WSA w Poznaniu wydany wobec skarżącego, decyzje SKO wydane wobec skarżącego i składane odwołania, które to dokumenty znane są Sądowi z urzędu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.