I SA/Ol 385/25

I SA/Ol 385/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska
Jolanta Strumiłło /sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 1a pkt 2, art. 33, art. 33 § 2 pkt 4, art. 54 § 1 i 2.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Anna Janowska sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 18 czerwca 2025 r., nr 2801-IEE.7192.65.2025 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
M. J. (dalej jako skarżąca, strona, zobowiązana) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej jako WSA) w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako Dyrektor IAS, Dyrektor) z 18 czerwca 2025 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanej.
Postanowieniem z 29 kwietnia 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] (dalej jako Naczelnik US, Naczelnik, organ egzekucyjny) oddalił skargę zobowiązanej na czynność egzekucyjną. W toku egzekucji należności z tytułu nałożonej grzywny w celu przymuszenia i należności powiązanych, Naczelnik wystosował zawiadomienie z 8 kwietnia 2025 r. o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych w banku A.
Na skutek zażalenia zobowiązanej, zaskarżonym postanowieniem z 18 czerwca 2025 r. Dyrektor IAS uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika US z 29 kwietnia 2025 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W sentencji decyzji powołał art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej jako k.p.a., oraz art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.), dalej jako u.p.e.a.
Dyrektor uznał, że Naczelnik nie miał podstaw do merytorycznego rozpatrzenia w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. żądania skarżącej zawartego w piśmie z 15 kwietnia 2025 r. jako skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zobowiązana po wszczęciu postępowania egzekucyjnego złożyła dwa pisma z 15 kwietnia 2025 r. stanowiące: zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 u.p.e.a. oraz skargę na czynność egzekucyjną w trybie art. 54 u.p.e.a. W obu pismach podniosła ten sam zarzut: wszczęcia egzekucji administracyjnej wbrew przepisowi warunkującemu dopuszczalność wszczęcia egzekucji administracyjnej poprzez nieprzesłanie pisemnego upomnienia zobowiązanej zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku.
Powołując zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia DIAS podał, że skarga z art. 54 u.p.e.a. nie przysługuje w sytuacji, gdy zobowiązany może dochodzić swoich praw zgłaszając zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Podkreślił, że o kwalifikacji podania decyduje jego treść a nie nazwa lub użyte sformułowania. Podanie, w treści którego skarżąca podniosła brak przesłania pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku, który miał uniemożliwić wszczęcie egzekucji administracyjnej i dokonanie czynności egzekucyjnych, powinno być zakwalifikowane i rozpoznane wyłącznie w trybie art. 33 u.p.e.a. i art. 34 u.p.e.a., jako zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Z akt sprawy wynika, że taki właśnie zarzut strona złożyła. Został on przez wierzyciela oddalony postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r. Żądanie strony zostało zatem rozpoznane w przeznaczonym do tego trybie zarzutów z art. 33 u.p.e.a. W tej sytuacji DIAS stwierdził, że w niniejszej sprawie nie istniały podstawy do wszczęcia postępowania na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a.
W skardze do WSA w Olsztynie strona wniosła o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora IAS oraz postanowienia Naczelnika US. Zarzuciła naruszenie szeregu przepisów: art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 33 u.p.e.a., jak też art. 138 § 1 pkt 2 in principia i § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 54 § 4 i 5 u.p.e.a., a ponadto art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., jak również art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a także art. 107 § 1 pkt 9 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
W ocenie skarżącej Dyrektor błędnie przyjął, że nie była dopuszczalna skarga złożona w trybie art. 54 u.p.e.a. Naczelnik nie zastosował się do obowiązku wydania postanowienia, którym rozpoznałby skargę w całym jej zakresie zaskarżenia. DIAS nie odniósł się bowiem do zgłoszonego w zażaleniu naruszenia przez Naczelnika art. 54 § 4 u.p.e.a. wobec objęcia w postanowieniu organu pierwszej instancji wyłącznie czynności egzekucyjnej zajęcia rachunków bankowych, z pominięciem zaskarżenia czynności egzekucyjnej polegającej na wszczęciu egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Jak podkreślono w skardze, brak przesłania pisemnego upomnienia zobowiązanej spowodował wadę tytułu wykonawczego, wobec czego organ egzekucyjny nie był uprawniony do wszczęcia egzekucji administracyjnej.
Skarżąca uznała za nieuprawnione przyjęcie przez Dyrektora, że skarżąca winna była skorzystać z odrębnego środka zaskarżenia w postaci zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a. i umorzenie postępowania. W jej ocenie środkiem prawnym przysługującym zobowiązanej była w rzeczywistości wyłącznie skarga z art. 54 u.p.e.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie z 18 czerwca 2025 r. o uchyleniu przez Dyrektora IAS postanowienia Naczelnika US z 29 kwietnia 2025 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanej, i umorzeniu postępowania organu pierwszej instancji.
Materialnoprawną podstawą skargi na czynność egzekucyjną jest art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2). Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2).
Mając na uwadze powody rozstrzygnięcia przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz zarzuty skargi Sąd stwierdza, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziano cały katalog różnych środków ochrony zobowiązanego (zaskarżenia działań lub zaniechań organu egzekucyjnego). Niektóre z nich przysługują w toku całego postępowania egzekucyjnego. Do takich należą w szczególności skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.) oraz wniosek o umorzenie postępowania z przyczyn wskazanych w art. 59 u.p.e.a. Inne zaś można wnosić tylko na poszczególnych etapach postępowania i w ściśle określonych terminach.
W tym zakresie w orzecznictwie podnosi się, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązuje zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z 24 października 2014 r., II GSK 1377/13; WSA w Łodzi z 8 czerwca 2016 r., III SA/Łd 155/16). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej, co ma zapobiegać komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, może być wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek (por. wyrok WSA w Krakowie z 5 maja 2023 r., I SA/Kr 71/23).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca podniosła w dwóch pismach z 15 kwietnia 2025 r. tę samą kwestię: wszczęcia egzekucji administracyjnej i następnie zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanej wbrew przepisowi warunkującemu dopuszczalność wszczęcia egzekucji administracyjnej poprzez nieprzesłanie pisemnego upomnienia zobowiązanej zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku. Każde z pism wszczynających postępowanie przed organami dotyczyło innego środka zaskarżenia: zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 u.p.e.a. oraz skargi na czynność egzekucyjną w trybie art. 54 u.p.e.a.
Zauważyć należy, że powołanie się w skardze na art. 1a pkt 2 u.p.e.a. nie uprawnia do uznania wszczęcia postępowania egzekucyjnego za czynność egzekucyjną, która może być przedmiotem skargi wniesionej w trybie art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej – rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają bowiem tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 17 maja 2022 r., III FSK 583/21). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki NSA: z 12 października 2018 r., II FSK 2843/16; z 11 lutego 2016 r., II FSK 3867/14; z 21 kwietnia 2015 r., II FSK 802/13; wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11).
W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA: z 5 grudnia 2019 r., II FSK 48/18; z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13). Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
Pomimo wynikającego z art. 54 § 2 u.p.e.a. obowiązku określenia zakresu żądania i jego uzasadnienia, skarżąca w skardze na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zawiadomieniem z 8 kwietnia 2025 r., nie zakwestionowała dokonania tej czynności z naruszeniem ustawy. Prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności egzekucyjnej nie była przedmiotem zainteresowania strony. Zobowiązana podniosła natomiast kwestię wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec nieprzesłania pisemnego upomnienia zobowiązanej zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku. Z tego skarżąca wywiodła zaistnienie wady tytułu wykonawczego, która w jej ocenie spowodowała, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Powyższe stanowi w istocie zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wymieniony w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.: braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Zarzut ten podlega rozpoznaniu w trybie unormowanym w art. 34 u.p.e.a. Zarzut został rozpoznany przez wierzyciela dochodzonych należności. Wierzyciel wydał 28 kwietnia 2025 r. postanowienie o oddaleniu tego zarzutu, utrzymane następnie w mocy przez organ odwoławczy wierzyciela postanowieniem z 10 lipca 2025 r. (k. 41-40 i Z-1 przy k. 55 akt organu).
Wobec tego zasadnie Dyrektor IAS zaskarżonym do Sądu postanowieniem z 18 czerwca 2025 r. uchylił w całości postanowienie Naczelnika US z 29 kwietnia 2025 r. i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W tej sytuacji wszystkie zarzuty skargi wniesionej do tut. Sądu jawią się jako pozbawione podstaw.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.