I SA/Ol 385/22

I SA/Ol 385/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska /sprawozdawca/
Katarzyna Górska
Ryszard Maliszewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 243/23 - Wyrok NSA z 2025-04-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1170
art. 1a ust. 1 pkt 1 i 3, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b)
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 200 § 1.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) Protokolant referent Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2022r. sprawy ze skargi G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 6 maja 2022r., nr SKO.53.630.2021 w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2019 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. (dalej jako: "strona", "skarżąca", "Spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie 6 maja 2022 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2019 r.
Z przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika,
że decyzją z 4 marca 2021 r. Prezydent [...] określił Spółce zobowiązanie
w podatku od nieruchomości na 2019 r. w wysokości 658.411 zł, przyjmując
do podstawy opodatkowania związane z działalnością gospodarczą: budynki
o powierzchni 24.643.64 m², grunty o powierzchni 89.597 m² oraz budowle
o wartości 650.428.69 zł.
Utrzymując w mocy powyższą decyzję, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie stwierdziło, że sporny w sprawie obiekt budowlany pn. Mroźnia stanowił budynek i winien być opodatkowany od powierzchni użytkowej. Tym samym organ odwoławczy nie podzielił twierdzeń strony, że obiekt ten stanowił budowlę,
a dokładniej wolnostojącą instalacją przemysłową, i winien być opodatkowany
od wartości. Powołując brzmienie przepisów art. 1a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 2
ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.), dalej jako: "u.p.o.l.", a także art. 3
pkt 1, pkt 2, pkt 3 i pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), dalej: "u.p.b.", organ wskazał, że zgodnie
z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 48/15 (OTK-A 2018/2), żaden budynek nie może być jednocześnie budowlą, a żadna budowla nie może być jednocześnie budynkiem, przy czym pierwszeństwo ma kwalifikacja obiektu jako budynku. Organ odwołał się ponadto do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 września 2011 r. o sygn. P 33/09, w świetle którego odesłanie do przepisów prawa budowlanego oznacza wyłącznie odesłanie do przepisów ustawy - Prawo budowlane oraz jej załączników.
Dalej organ podniósł, że według ewidencji gruntów i budynków Spółka jest użytkownikiem wieczystym gruntu Skarbu Państwa, oznaczonego jako działka
nr [...] w [...] przy ul. [...], zabudowanego obiektami budowlanymi sklasyfikowanymi jako: "zbiorniki, silosy i budynki magazynowe". Odwołując się do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1669) oraz art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), dalej: "O.p.", wskazał, że organy podatkowe nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku od nieruchomości niż dane z ewidencji gruntów i budynków. Ponadto odwołał się do załącznika do u.p.b., zawierającego wykaz obiektów budowlanych, w świetle którego kategoria XVIII obejmuje budynki przemysłowe, takie jak: budynki produkcyjne, służące energetyce, montownie, wytwórnie, rzeźnie oraz obiekty magazynowe, jak: budynki składowe, chłodnie, hangary, wiaty. W ocenie organu, obiekt sklasyfikowany w ewidencji budynków jako budynek magazynowy (chłodnia) na potrzeby opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowi "budynek".
Następnie organ wskazał, że z przeprowadzonego w sprawie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa W. N. wynikało, że obiekt posiada fundamenty żelbetowe, jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (ścian o konstrukcji metalowej opierzonych płytami poliuretanowymi w okładzinie blaszanej) oraz posiada dach zabezpieczający wnętrze obiektu przed czynnikami atmosferycznymi i wykonany jest z wyrobów budowlanych. Nadto jest odrębnym obiektem budowlanym od innych obiektów położonych na działce i nie stanowi wraz tymi obiektami elementu budowli - wolnostojącej instalacji przemysłowej. W obiekcie znajduje się instalacja chłodnicza zapewniająca możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (składowanie i przechowywanie mrożonek).
W ocenie organu, z opisu obiektu zawartego w opinii biegłego wynika, że dla uzyskania i utrzymania niskiej temperatury w komorach chłodniczych budynku mroźni zostały wprowadzone przez dach elementy zewnętrznej instalacji chłodniczej. W budynku mroźni, pod stropodachem, zostały zamontowane rury połączone
z parownikami i wentylatorami umieszczonymi w poszczególnych chłodniach. Poza budynkiem mroźni usytuowane zostały pozostałe elementy instalacji chłodniczej,
tj.: w przyległym do mroźni murowanym budynku zamontowana jest maszynownia, którą stanowią sprężarki oraz urządzenia sterownicze. Następnie połączenia rurowe wyprowadzone są na zewnątrz obu budynków i prowadzą do oddalonego budynku stacji uzdatniania wody oraz są połączone z baterią skraplaczy wzniesioną na stalowej konstrukcji. Istniejący na zewnątrz budynku mroźni amoniakalny układ chłodniczy, tworzony przez sprężarki, urządzenia kontrolne/sterownicze, agregat skraplający, połączenia rurowe oraz rury, parowniki i wentylatory rozmieszczone
w komorach chłodniczych budynku mroźni, służy do schładzania tych pomieszczeń oraz do zapewnienia odpowiednich niskich temperatur potrzebnych dla składowania wyrobów mrożonych w mroźni. Zamontowane w budynku pod stropodachem mroźni elementy układu/amoniakalnej instalacji chłodniczej (rury, parowniki, wentylatory) nie powodują zmiany cech charakterystycznych ani technicznych budynku mroźni, obiekt budowlany nadal pozostaje budynkiem. Podobnie zainstalowanie drogich sprężarek
i urządzeń sterowniczych w maszynowni usytuowanej w dwukondygnacyjnym murowanym budynku przyległym do budynku mroźni nie powoduje zmiany parametrów i cech technicznych ani klasyfikacji tego budynku. Elementy przemysłowej instalacji chłodniczej są wyposażeniem budynku mroźni. Po usunięciu lub zmianie instalacji przemysłowej na inną, budynek mroźni nadal pozostanie budynkiem, może ulec zmianie tylko jego nazwa, czy przeznaczenie i wykorzystanie do innych celów, np. do przechowywania i magazynowania produktów spożywczych niewymagających niskich temperatur, czy do prowadzenia innej działalności gospodarczej.
Jak wskazał organ, z opinii biegłego wynikało ponadto, że budynek mroźni jest samodzielny pod względem konstrukcji i może funkcjonować zarówno z instalacją chłodniczą, jak i bez tej instalacji. Instalacja chłodnicza zapewnia możliwość użytkowania budynku zgodnie z jego obecnym przeznaczeniem, jako magazynu mroźni do przechowywania produktów spożywczych w niskich temperaturach. Jednak elementy instalacji chłodniczej w mroźni nie tworzą z budynkiem całości technicznej. Do budowy budynku użyto materiałów budowlanych, zaś instalacja chłodnicza została wykonana z komponentów i materiałów stosowanych głównie
w przemyśle chłodniczym. Istnieje możliwość odłączenia instalacji chłodniczej od budynku mroźni, bez uszkodzenia samego budynku i bez zmiany jego cech i funkcji magazynowej. Główną funkcją budynku mroźni jest zapewnienie powierzchni magazynowej. Natomiast funkcją instalacji i urządzeń chłodniczych jest zapewnienie niskich temperatur w pomieszczeniach mroźni. Rolą przemysłowej instalacji chłodniczej nie jest zapewnianie funkcjonalności samego budynku magazynowego mroźni. Instalacja chłodnicza służy wyłącznie procesowi produkcji prowadzonej przez Spółkę określonej w PKD jako 10.39.Z Pozostałe przetwarzanie i konserwowanie owoców i warzyw, w tym przez chłodzenie i zamrażanie. Ponadto te same urządzenia i instalacja chłodnicza są również wykorzystywane do utrzymywania odpowiednich temperatur w sąsiadującym z mroźnią budynku produkcyjnym
z częścią biurową, socjalną, kotłownią i maszynownią. Rozmieszczenie oraz faktyczne zastosowanie przemysłowej instalacji chłodniczej, do utrzymywania niskich temperatur w budynku mroźni oraz w budynku produkcyjnym, wskazuje, że jest ona niezależna od budynku mroźni pod względem technicznym i pod względem pełnionej funkcji.
W ocenie organu odwoławczego, opinia biegłego została sporządzona prawidłowo i rzetelnie. Zawiera opis poszczególnych elementów konstrukcyjnych obiektu oraz wyraźną konkluzję, co oceniono na podstawie bezpośredniej styczności z obiektem oraz na podstawie przedłożonych dokumentów techniczno-budowlanych. W związku z tym organ nie podzielił argumentów Spółki, że opinia biegłego stanowi opinię co do prawa oraz zawiera subsumpcję stanu faktycznego względem przepisów prawa budowlanego oraz podatkowego. Zadaniem biegłego było tylko scharakteryzowanie obiektu pod względem technicznym, ustalenie rzeczywistych cech i funkcji. Biegły dokonał opisu spornych obiektów budowlanych, przedstawił ich charakterystykę i ocenił kwalifikacje obiektu pod kątem definicji wynikających z art. 3 u.p.b. Natomiast ostatecznego zakwalifikowania ich jako przedmioty opodatkowania w podatku od nieruchomości dokonał organ pierwszej instancji, który dodatkowo włączył do akt sprawy następujące dowody: dokumentację techniczną, plan sytuacyjny obiektu oraz książkę obiektu budowlanego.
Odnosząc się natomiast do przedłożonego przez Spółkę operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego z 26 lutego 2020 r., organ odwoławczy wskazał, że nie stanowi on opinii dotyczącej określenia charakteru obiektu jako budynku lub budowli, gdyż został sporządzony w celu określenia wartości rynkowej nieruchomości, a przy tym nie został sporządzony przez biegłego z zakresu budownictwa.
Ponadto Kolegium uznało, że w przypadku Spółki nie mają zastosowania wskazane przez TK w wyroku z 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19, kryteria istotne dla zgodnej z Konstytucją wykładni art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. W przypadku podmiotów takich jak Spółka, których jedyną formę aktywności stanowi prowadzenie działalności gospodarczej, dla zastosowania najwyższej stawki opodatkowania wystarczy samo posiadanie nieruchomości, niezależnie od tego, czy nieruchomość jest w danym okresie faktycznie wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej (wyrok NSA z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4061/21).
Organ odwoławczy nie uwzględnił ponadto zarzutu naruszenia art. 2a O.p., uznając, że w sprawie nie wystąpiły wątpliwości zarówno co do przepisów prawa podatkowego mających zastosowanie, jak również co do stanu faktycznego.
W skardze na powyższą decyzję Spółka, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, zarzuciła naruszenie:
1) art. 1a ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.o.l. w zw. z art. 3 pkt 3 u.p.b. poprzez uznanie, że obiekt winien zostać sklasyfikowany jako budynek, a nie budowla, mimo że wraz z innymi urządzeniami jest elementem ciągu technologicznego i tworzy wolnostojącą instalację przemysłową, a zatem budowlę
w rozumieniu przepisów u.p.b. oraz u.p.o.l.;
2) art. 121 § 1 w zw. z art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p. poprzez brak dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie całego materiału dowodowego, co w szczególności dotyczy wadliwej oceny dokumentacji technicznej oraz stanowiska SKO w sprawie opinii biegłego, podczas gdy opinia biegłego nie spełnia wymagań dotyczących prawidłowo sporządzonej opinii oraz uniemożliwia ustalenie prawidłowego stanu faktycznego;
3) art. 187 § 1 w zw. z art. 191 i art. 197 § 1 i art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p. poprzez nieustalenie stanu faktycznego oraz brak samodzielnej oceny opinii biegłego
i bezkrytyczne przeniesienie ustaleń z opinii do decyzji, mimo że opinia ta posiadała istotne braki;
4) art. 188 w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1
i art. 191 O.p. poprzez przedwczesne przekreślenie znaczenia operatu szacunkowego jako dowodu, który mógł mieć znaczenie w sprawie (odrzucenie dowodu a priori), a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o wadliwie zgromadzony i oceniony materiał dowodowy, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i skutkowało wadliwą kwalifikacją prawnopodatkową mroźni oraz obiektów, które nie są wykorzystywane w działalności gospodarczej;
5) art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji bez wyznaczenia
7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, co pozbawiło stronę możliwości zweryfikowania kompletności materiału dowodowego, wypowiedzenia się i przedstawienia dodatkowych wyjaśnień;
6) art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędną wykładnię, tj. wykładnię niezgodną
z wyrokiem TK z 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19;
7) art. 121 § 1 w zw. z art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p. poprzez brak dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez niedokonanie ustaleń faktycznych istotnych dla sprawy w świetle wyroku TK z 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19;
8) art. 2a O.p. poprzez jego pominięcie i wydanie decyzji, w której wątpliwości co do prawa zostały rozstrzygnięte na niekorzyść Spółki.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów przedstawiono stanowisko, że granica między pojęciami budynku i budowli na gruncie u.p.o.l. jest wyraźna, zaś problem
z jednoznaczną identyfikacją przedmiotów opodatkowania wynika z tego, że pojęcia odwołują się do elastycznych przepisów u.p.b. Wskazując na wyrok TK z 13 grudnia 2017 r., sygn. SK 48/15, strona stwierdziła, że treść art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.
w zw. z art. 3 pkt 3 u.p.b. należy czytać w taki sposób, że nie można na gruncie ustawy podatkowej uznać za budynek obiektu budowlanego, który na gruncie przepisów budowlanych został wprost uznany za budowlę, w tym m.in. wolnostojąca instalacja przemysłowa. Zdaniem strony, kwalifikacja prawnopodatkowa obiektu
w niniejszej sprawie wynika wprost z treści katalogu zawartego w art. 3 ust. 1 pkt 3 u.p.b. Mroźnia jest konstrukcją wolnostojącą, zawierającą komory składowe, do których poprzez wentylatory wtłaczane jest zimne powietrze z chłodnic zlokalizowanych nad komorami składowymi. W skład instalacji przemysłowej wchodzi także chłodnia amoniakalna wyposażona w tzw. skraplacze. Odprowadzenie skroplin następuje do specjalnego basenu znajdującego się pod skraplaczami, co uzasadnia zlokalizowanie chłodni amoniakalnej poza mroźnią. Poza mroźnią znajdują się dodatkowo sprężarki, które wymuszają obieg czynnika chłodniczego. Tak skonstruowana wolnostojąca instalacja przemysłowa, której elementem jest mroźnia, tworzy ciąg technologicznie powiązanych ze sobą urządzeń służących realizacji określonego celu, tj. wytwarzaniu i utrzymywaniu obniżonej temperatury, niezbędnej dla przechowywania produktów spożywczych.
W ocenie skarżącej Spółki, z uwagi na zasadę autonomii prawa podatkowego niezasadna była argumentacja SKO oparta na założeniu, że mroźnia dla celów podatku od nieruchomości stanowi budynek na podstawie treści wypisu z ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja nie może mieć charakteru przesądzającego dla stwierdzenia, czy obiekt jest budynkiem czy budowlą w rozumieniu ustawy podatkowej, ponieważ definiuje budynek w akcie rangi podustawowej odmiennie niż u.p.o.l. i nie dotyczy budowli. Ponadto, wbrew stanowisku organu, podkategoria "obiekty magazynowe" nie stanowi przykładu "budynku przemysłowego", ale jest na równi z budynkiem przemysłowym określona jako podkategoria obiektów budowlanych (a zatem zarówno budynków, jak i budowli) zaliczanych do kategorii XVIII załącznika do u.p.b.
Ponadto strona zarzuciła, że organy oparły się na opinii biegłego, która nie spełniała kryteriów do uznania jej za prawidłową, bowiem biegły nie uzasadnił prawidłowo swego stanowiska, a do tego pominął kwestie związane z istnieniem związku funkcjonalnego pomiędzy elementami instalacji przemysłowej. Biegły oparł opinię na dwóch tezach: 1) Mroźnia stanowi samodzielny budynek, który nie stanowi elementu wolnostojącej instalacji przemysłowej; 2) Funkcja przemysłowej instalacji chłodniczej jest oddzielna i nie ma związku z mroźnią, gdyż mroźnia pełni funkcję magazynową. Całkowicie pominął fakt, że obiekt powstał w celu magazynowania towarów w określonej temperaturze, a ponadto uznał, że powiązania funkcjonalne między elementami instalacji nie istnieją. Tezę o oddzielności mroźni i instalacji chłodniczej uzasadniał m.in. tym, że do budowy mroźni wykorzystano materiały budowlane, a do budowy instalacji - komponenty stosowane w przemyśle chłodniczym. Co prawda zgodnie z definicją z u.p.b. przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, który został wzniesiony
z użyciem wyrobów budowlanych, nie można jednak pominąć stanowiska Ministerstwa Finansów wyrażonego w odpowiedzi na interpelację poselską
nr 3206/15, w którym wskazano, że doprecyzowanie pojęcia obiektu budowlanego służy właściwemu wyznaczeniu zakresu przedmiotowego Prawa budowlanego, ale nie ma to wpływu na zakres opodatkowania budynków i budowli, gdyż ten pozostaje bez zmian. Powyższe potwierdza więc, że opinia biegłego jest nieprawidłowa. Biegły wskazał także, że rolą instalacji chłodniczej nie jest zapewnienie funkcjonalności budynku, jednak nie dostrzegł, że wszystkie elementy instalacji przemysłowej pełnią jedną i tę samą funkcję - umożliwienie składowania towarów w warunkach chłodniczych. Przy dokonywaniu kwalifikacji obiektów należy mieć na uwadze ich elementy funkcjonalne, czyli przeznaczenie, wyposażenie oraz sposób i możliwości wykorzystywania ich jako całości, co biegły w swojej opinii zignorował.
Strona podniosła również, że biegły w żaden sposób nie odniósł się do pojęcia "wolnostojącej instalacji przemysłowej". Termin ten nie posiada definicji legalnej,
w związku z czym biegły, dysponując informacjami specjalistycznymi, powinien był wskazać, czym taka instalacja się charakteryzuje, a nie jedynie stwierdzić,
że mroźnia jej nie stanowi. Tym samym organy nie mogły jednoznacznie ocenić, czy mroźnia stanowi wolnostojącą instalację przemysłową, czy też budynek. Oparcie się na opinii biegłego, który nie wyjaśnił, z jakich powodów mroźnia nie jest elementem wolnostojącej instalacji przemysłowej, świadczy o braku samodzielnego ustalenia stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego. W ocenie Spółki, żaden
z elementów instalacji nie był samodzielny pod względem pełnionej funkcji. Brak któregokolwiek z elementów instalacji przemysłowej uniemożliwiał jej działanie, dlatego prawidłowe jest zakwalifikowanie instalacji jako budowli w rozumieniu
art. 3 pkt 3 u.p.b. Zdaniem Spółki, organy nie dokonały prawidłowej oceny opinii biegłego, skoro analiza opinii opiera się de facto na jej obszernym zacytowaniu przez organ. Organ w ten sposób przerzucił ciężar odpowiedzialności za rozstrzygnięcie sprawy na biegłego. Ponadto opinia biegłego stoi w sprzeczności z informacjami, które wynikają z przedłożonego przez stronę operatu szacunkowego. Organ odwoławczy nie dokonał samodzielnej oceny operatu szacunkowego, a jedynie oparł swoje twierdzenia na obarczonym błędami stanowisku organu pierwszej instancji, jakoby operat nie wnosił nic do sprawy, gdyż jego celem była wycena nieruchomości. Organy nie dokonały oceny przedstawionego operatu. Organ pierwszej instancji podjął jedynie działania, które miały na celu umniejszenie znaczenia analizowanego dowodu, a SKO powieliło ten schemat działania.
Zdaniem strony, organ odwoławczy naruszył też art. 200 § 1 w zw. z art. 123
§ 1 O.p. poprzez wydanie decyzji bez wyznaczenia 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, co pozbawiło ją możliwości zweryfikowania kompletności materiału dowodowego, wypowiedzenia się
i przedstawienia dodatkowych wyjaśnień. W sprawie nie zachodziły wyjątki wskazane w § 2 przywołanego przepisu, w tym wyjątek określony w art. 165 § 5 pkt 1 O.p. Powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż mając na uwadze obszerność materiału dowodowego oraz fakt, że Spółka była aktywnym uczestnikiem postępowania, miała ona prawo oczekiwać, że przed wydaniem decyzji zostanie jej zapewnione prawo do zweryfikowania kompletności akt sprawy, ustosunkowania się do zgromadzonego materiału oraz zaprezentowania końcowego stanowiska. Powyższe stwierdzenia ulegają szczególnemu wzmocnieniu w sytuacji, w której podatnik powołał profesjonalnego pełnomocnika do występowania przed organami.
Ponadto, zdaniem Spółki, zaskarżona decyzja została oparta na błędnej wykładni przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., tj. wykładni niezgodnej z wyrokiem TK
z 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19. W 2019 r. Spółka wykorzystywała
do prowadzenia działalności gospodarczej następujące budynki: budynek produkcyjny o powierzchni 4.559 m², budynek biurowy o powierzchni 370 m², budynek magazynowy o powierzchni 540 m², myjnię o powierzchni 565 m² oraz portiernię o powierzchni 38 m². Z wykazanych w deklaracji za 2019 r. budynków
o powierzchni 14.831 m², Spółka wykorzystywała jedynie 6.072 m² powierzchni
i tylko ta część powierzchni budynków powinna być opodatkowana według stawki właściwej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą. Organy nie zbadały związku pomiędzy nieruchomościami a prowadzeniem przez skarżącą działalności gospodarczej. Pomimo wyroku TK, wystarczającym kryterium dla organów był sam fakt posiadania nieruchomości przez Spółkę, a nie ich faktyczne przeznaczenie. Ponadto organ nie uwzględnił, że w operacie szacunkowym zostało wprost wskazane, że część nieruchomości znajduje się w niedostatecznym stanie technicznym i sugerowana jest ich rozbiórka (np. wiaty stalowe, magazyn olejów
i smarów). Tym samym pominął treść i znaczenie tego dowodu, który wskazywał,
że nie wszystkie z budynków i budowli nadają się do rzeczywistego i efektywnego wykorzystywania w działalności gospodarczej.
Uzasadniając końcowo zarzut naruszenia art. 2a O.p., strona podniosła,
że istniejące w sprawie wątpliwości co do prawa zostały rozstrzygnięte na jej niekorzyść. W jej ocenie, zważywszy na dostrzeżoną przez TK wadliwą konstrukcję definicji zawartych w u.p.b., wątpliwości interpretacyjne wynikające z potrzeby ścisłej wykładni na gruncie prawa podatkowego przepisów, które zostały stworzone jako elastyczne na potrzeby innej regulacji prawnej, a wreszcie z uwagi na nieostrość pojęć, należy uznać, że brak jest podstaw do zmiany kwalifikacji mroźni jako budowli. Ponadto gdyby organ miał wątpliwości co do właściwej wykładni przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., w kontekście wyroku TK z 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19, powinien również kierować się dyrektywą wyrażoną w art. 2a O.p., a zatem rozstrzygnąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy tego, co stanowi przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości i czy wyodrębniony obiekt mroźni powinien podlegać opodatkowaniu tym podatkiem jako budynek, czy też powinien podlegać opodatkowaniu jako element wolnostojącej instalacji przemysłowej,
tj. budowla.
Wskazując na istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy regulacje prawne, podnieść należy, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. budynek to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany
z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Natomiast stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. budowla to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.
Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 1-3 oraz pkt 9 u.p.b. ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych;
2) budynku - należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach;
3) budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne
i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową;
9) urządzeniach budowlanych - należy przez to rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
W ocenie strony skarżącej, sporny obiekt powinien być kwalifikowany jako element budowli, tj. wolnostojącej instalacji przemysłowej, z uwagi na to,
że wszystkie jej elementy pozostają ze sobą w związku techniczno-użytkowym.
Sąd powyższego stanowiska skarżącej nie podzielił, uznając, że koniecznym w pierwszej kolejności jest jednoznaczne ustalenie przedmiotu opodatkowania. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego wymaga najpierw zidentyfikowania konkretnego obiektu budowlanego, mającego stanowić przedmiot opodatkowania, i dopiero w następnej kolejności podjęcia próby odpowiedzi na pytanie, czy obiekt ten można zaliczyć do kategorii budynków lub budowli, bądź też czy z woli ustawodawcy nie podlega on w ogóle opodatkowaniu. W procesie prawidłowego zakwalifikowania konkretnego obiektu do określonej kategorii, pozwalającej na jego opodatkowanie jako budynku lub budowli, kierować należy się m.in. kryteriami zaprezentowanymi w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 29 września 2021 r., sygn. akt III FPS 1/21. W uchwale tej wskazano, że obiekt budowlany, będący budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 u.p.b. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., może być dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości uznany za budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., jeżeli spełnia kryteria bycia budynkiem wymienione w tym przepisie, a jego wyróżniającą cechą jest powierzchnia użytkowa, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie opodatkowany został pojedynczy obiekt jako budynek, podczas gdy skarżąca przekonuje, że opodatkowaniu podlega określony kompleks różnych obiektów (mroźnia wraz z instalacją chłodniczą), wskazując na ciąg technologiczny, tj. na funkcjonalny charakter tego kompleksu,
a zatem to, że obiekty te pozostają w związku techniczno-użytkowym. Zdaniem strony, ten funkcjonalny związek określonych obiektów pozwala na ich opodatkowanie jako jednej budowli. Zdaniem jednak Sądu, podzielając stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt III FSK 2125/21,
z punktu widzenia obowiązku podatkowego, znaczenie ma nie tyle fakt funkcjonalnego (gospodarczego) powiązania zespołu obiektów, ile ocena, czy poszczególne elementy takiego ciągu technologicznego stanowią jeden przedmiot materialny, samoistny pod względem technicznym (jedną rzecz). Analogiczną problematykę podejmował NSA w wyrokach z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt
III FSK 2124/21, III FSK 2125/21, III FSK 2135/21, III FSK 2136/21. Zauważyć bowiem należy, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2017 r. w sprawie SK 48/15 związek funkcjonalny nie może mieć znaczenia dla istnienia powinności podatkowych. Argumentacja strony skarżącej oparta została tymczasem na takim związku, gdyż wyraźnie stwierdziła ona, że to powiązania techniczno-użytkowe mają decydować o uznaniu mroźni wraz z instalacją chłodniczą za jeden obiekt budowlany i w konsekwencji opodatkowany jako budowla. Zdaniem strony, znaczenie powinien mieć zatem związek funkcjonalny (wytwarzanie i utrzymywanie obniżonej temperatury niezbędnej dla przechowywania produktów spożywczych),
co jednak, w świetle powyższego wyroku TK, uznać należy za niedopuszczalne.
W ocenie Sądu, skoro odwoływanie się do związku funkcjonalnego było niedopuszczalne, w konsekwencji uznać należy, że o identyfikowaniu dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, jako jednego obiektu budowlanego,
w przypadku złożonych konstrukcji gospodarczych, decydować winno to,
czy wszystkie jej elementy składają się na jeden wyodrębniony fizycznie przedmiot materialny – rzecz. Dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości, stosując posiłkowo uregulowanie art. 45 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm., dalej: k.c.), będzie przez to należało rozumieć obiekt wyodrębniony spośród innych obiektów, który umożliwia samoistne potraktowanie go jako przedmiotu opodatkowania. Jeżeli zostanie stwierdzone,
że jest on budynkiem, wówczas podstawę opodatkowania stanowić będzie powierzchnia użytkowa, zaś w przypadku uznania za budowlę, jego wartość. Aby dany obiekt mógł zostać uznany za przedmiot opodatkowania, musi mieć postać materialną oraz cechować się samoistnością, czyli takim zindywidualizowaniem
i wyodrębnieniem od innych obiektów, że w stosunku do niego spełnione będą kryteria umożliwiające ustalenie podstawy opodatkowania.
Inaczej mówiąc, jeden przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowić może tylko to, co wchodzi w skład tego przedmiotu materialnego i nie może być od niego odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego lub odłączanego (art. 47 § 2 k.c., por. też uchwała NSA z 29 września 2021 r., III FPS 1/21). Związane jest to z występowaniem tzw. rzeczy złożonych, które składają się z większej lub mniejszej liczby części, zwanych składowymi.
W ujęciu cywilistycznym, o tym czy określone elementy stanowią części składowe jednej rzeczy złożonej rozstrzyga obiektywna potrzeba gospodarczego znaczenia istniejącego między nimi fizycznego i funkcjonalnego powiązania, która może być zależna od aktualnie panujących poglądów i uwarunkować technicznych. Jeśli poszczególne części danego urządzenia są powiązane fizycznie i funkcjonalnie tak, że tworzą razem gospodarczą całość, to stanowią części składowe jednej rzeczy złożonej, choćby całość tę można było fizycznie łatwo rozdzielić (por. W. Pawlak
(w) J. Gudowski (red), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 1, nb 4, Lex 2021). W doktrynie prawa cywilnego prezentowany jest też pogląd, że określony przedmiot staje się częścią składową rzeczy, jeżeli jest z nią powiązany w sensie fizycznym, gospodarczym i funkcjonalnym, przy czym chodzi tu o połączenie dokonane w stopniu trwałym (por. E. Gniewek, Kodeks cywilny. Komentarz, red.
E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2019 r, s. 110 i przytoczona tam literatura).
Powyższe zapatrywania można odpowiednio zastosować do ustalenia,
co składa się na konkretny obiekt budowlany podlegający opodatkowaniu
w rozumieniu ustawy podatkowej. Nie zmienia to jednak okoliczności, że nadal mamy do czynienia z odrębnym przedmiotem materialnym, podlegającym odrębnemu opodatkowaniu, zaś wyżej opisane przesłanki, pozwolą jedynie na zidentyfikowanie, co w skład takiego przedmiotu (rzeczy złożonej) wchodzi.
Czym innym jest natomiast połączenie odrębnych przedmiotów materialnych w jeden ciąg technologiczny (produkcyjny). Nawet jeżeli poszczególne pod względem fizycznym obiekty, z których każdy spełnia cechy pozwalające uznać go za odrębny przedmiot opodatkowania, są wykorzystywane do osiągnięcia konkretnego celu gospodarczego i z tego powodu zostały funkcjonalnie połączone (np. za pomocą rur, kabli, szyn, taśmociągów), nie można tworzyć z ich sumy jednego przedmiotu opodatkowania, w rozumieniu art. 2 ust 1 u.p.o..l. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby bowiem do wyodrębnienia przedmiotu opodatkowania, nie ze względu na jego fizyczne właściwości, lecz z uwagi na połączenia techniczno-użytkowe odnoszące się do przesłanki funkcjonalności, co jak wcześniej wskazano, jest niedopuszczalne.
Wobec tego, w przypadku, gdy element ciągu technologicznego (gospodarczego/użytkowego) stanowi odrębny przedmiot materialny, należy ocenić, czy jest on obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.p.b., a jeżeli tak, to dalszy etap postępowania podatkowego winien prowadzić do ustalenia, czy stanowi on budynek bądź budowlę w rozumieniu ustawy podatkowej, czy też w ogóle nie podlega opodatkowaniu.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy dokonały prawidłowej kwalifikacji mroźni jako odrębnego przedmiotu materialnego wypełniającego znamiona budynku w rozumieniu ustawy podatkowej. Wprawdzie argumentacja organów obu instancji nie jest pozbawiona wad, bowiem nie przedstawiono w nich kompletnego procesu dochodzenia do wniosków stanowiących podstawę stwierdzenia, że przedmiotem opodatkowania jest budynek mroźni, niemniej należy zaaprobować ostateczną konkluzję organów. Z przeprowadzonego w sprawie dowodu z opinii biegłego wynikało bowiem, że obiekt mroźni posiada fundamenty żelbetowe, jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (ścian o konstrukcji metalowej opierzonych płytami poliuretanowymi w okładzinie blaszanej) oraz posiada dach zabezpieczający wnętrze obiektu przed czynnikami atmosferycznymi i wykonany jest z wyrobów budowlanych.
Powyższe ustalenia wskazywały zatem, że w rozpoznawanej sprawie zostały wypełnione przesłanki uznania spornego obiektu za budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.
Dalej biegły w opinii wskazał, że dla uzyskania i utrzymania niskiej temperatury w komorach chłodniczych budynku mroźni zostały wprowadzone przez dach elementy zewnętrznej instalacji chłodniczej. W budynku mroźni, pod stropodachem, zostały zamontowane rury połączone z parownikami i wentylatorami umieszczonymi w poszczególnych chłodniach. Poza budynkiem mroźni usytuowane zostały pozostałe elementy instalacji chłodniczej, tj.: w przyległym do mroźni murowanym budynku zamontowana jest maszynownia, którą stanowią sprężarki oraz urządzenia sterownicze. Następnie połączenia rurowe wyprowadzone są na zewnątrz obu budynków i prowadzą do oddalonego budynku stacji uzdatniania wody oraz są połączone z baterią skraplaczy wzniesioną na stalowej konstrukcji. Istniejący na zewnątrz budynku mroźni amoniakalny układ chłodniczy, tworzony przez sprężarki, urządzenia kontrolne/sterownicze, agregat skraplający, połączenia rurowe oraz rury, parowniki i wentylatory rozmieszczone w komorach chłodniczych budynku mroźni, służy do schładzania tych pomieszczeń oraz do zapewnienia odpowiednich niskich temperatur potrzebnych dla składowania wyrobów mrożonych w mroźni. Jak wskazał biegły, budynek mroźni zapewnia przestrzeń magazynową, w której uzyskuje się niską temperaturę za pomocą instalacji chłodniczej.
Jak wskazał biegły, zamontowane w budynku mroźni i poza nim elementy instalacji chłodniczej nie powodowały zmiany cech charakterystycznych ani technicznych budynku mroźni. Podobnie zainstalowanie sprężarek i urządzeń sterowniczych w maszynowni usytuowanej w budynku przyległym do budynku mroźni, nie powodowało zmiany parametrów i cech technicznych ani klasyfikacji tego budynku. Uznać zatem należało, że elementy przemysłowej instalacji chłodniczej są wyposażeniem budynku mroźni. Po ich usunięciu lub zmianie instalacji przemysłowej na inną, obiekt mroźni nadal pozostanie budynkiem, a zmianie mogło ulec tylko jego przeznaczenie. Powyższe znajduje potwierdzenie w stanie niniejszej sprawy, bowiem zgodnie z wyjaśnieniami Spółki w piśmie z 16 lutego 2021 r. instalacja chłodnicza została zdemontowana w 2020 r., a mroźnia stała się magazynem. W takim stanie faktycznym należy uznać, że instalacja chłodnicza zapewniała możliwość użytkowania budynku w badanym roku 2019 zgodnie z jego ówczesnym przeznaczeniem, ale budynek mroźni był samodzielny pod względem konstrukcji
i mógł funkcjonować zarówno z instalacją chłodniczą, jak i bez tej instalacji. Elementy instalacji chłodniczej nie tworzyły z budynkiem mroźni ani całości technicznej, ani całości użytkowej. W tym zakresie organ trafnie oparł się na konkluzjach opinii biegłego, że do budowy budynku użyto materiałów budowlanych, zaś instalacja chłodnicza została wykonana z komponentów i materiałów stosowanych głównie
w przemyśle chłodniczym. Natomiast w aspekcie funkcjonalnym, zadaniem obiektu mroźni było zapewnienie powierzchni magazynowej, zaś funkcją instalacji i urządzeń chłodniczych było zapewnienie niskich temperatur w pomieszczeniach mroźni.
Z powyższego płynął wniosek, że rolą instalacji chłodniczej nie było zapewnienie funkcjonalności samego obiektu mroźni. Instalacja chłodnicza służyła natomiast procesowi produkcji prowadzonej przez Spółkę określonej w PKD jako 10.39.Z Pozostałe przetwarzanie i konserwowanie owoców i warzyw, w tym przez chłodzenie i zamrażanie. Ponadto, jak wynika z opinii biegłego, te same urządzenia i instalacja chłodnicza były również wykorzystywane do utrzymywania odpowiednich temperatur w sąsiadującym z mroźnią budynku produkcyjnym z częścią biurową, socjalną, kotłownią i maszynownią, co do którego Spółka nie podnosiła, by stanowił on też część ciągu technologicznego.
W niniejszej sprawie biegły rzeczoznawca sporządził opinię, której przedmiotem była kwalifikacja mrożni jako odrębnego obiektu budowalnego bądź obiektu wchodzącego w skład wolnostojącej instalacji przemysłowej, jak również kwestii, czy istniał związek funkcjonalny pomiędzy mroźnią, chłodnią amoniakalną
i sprężarkami. Chociaż zgodzić się należy ze skarżącą, że biegły dokonał w opinii również oceny w kontekście przepisów prawa (zawarł zatem w ekspertyzie elementy analizy prawnej), to jednak opinia ta zawiera przede wszystkim analizy o charakterze technicznym. Zasadnicza część opinii biegłego zawiera opisy i zdjęcia poszczególnych elementów znajdujących się na nieruchomości. Błędne są także wnioski Spółki co do znaczenia, jakie przypisuje opinii biegłego. Była ona jednym ze środków dowodowych w sprawie i podlegała ogólnym regułom postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym. Koncentrowała się na konkretnych zagadnieniach, które były istotne dla jej sporządzenia i jednocześnie były pomocne organowi podatkowemu w podjęciu ostatecznego rozstrzygnięcia. Wydając decyzję podatkową organ pierwszej instancji, korzystał z opisów obiektów budowlanych zawartych w opinii biegłego, niemniej jednak to nie biegły, lecz organ podatkowy dokonał ich prawnopodatkowej klasyfikacji i wydał w tym zakresie wiążące dla strony rozstrzygnięcie. W decyzjach organów podatkowych brak jest przy tym jakiegokolwiek sformułowania, z którego by wynikało, że sporny obiekt podlega opodatkowaniu jako budynek, gdyż tak przesądził biegły w swojej opinii. Już choćby ta okoliczność świadczy o samodzielnym dokonaniu przez organy podatkowe subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod stosowany w sprawie przepis prawa. Zatem to organ podatkowy określił w treści decyzji, jakie przepisy u.p.o.l. znajdują zastosowanie w sprawie, dokonał ich interpretacji oraz wyjaśnił, jakie właściwości obiektu budowlanego zadecydowały o jego sklasyfikowaniu na gruncie przepisów prawa podatkowego. Z tych względów nie można zgodzić się ze stroną skarżącą,
że organy podatkowe, posiłkując się opinią biegłego, nie dokonały samodzielnych ustaleń faktycznych oraz ich oceny.
Na uwzględnienie nie zasługiwały ponadto zarzuty skargi dotyczące odrzucenia a priori przedłożonego przez stronę dowodu z operatu szacunkowego. Wbrew twierdzeniom strony, organy podatkowe nie odmówiły przeprowadzenia tego dowodu, lecz dokonały oceny jego wartości dowodowej dla ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności. Prawidłowe było stanowisko organów, że znaczenie operatu szacunkowego dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości było ograniczone,
w sytuacji gdy autorem tego dokumentu jest rzeczoznawca majątkowy, a nie biegły
z zakresu budownictwa, a ponadto dokument ten został sporządzany w celu określenia wartości nieruchomości. Skoro celem operatu było ustalenie wartości rynkowej nieruchomości, a nie określenie cech technicznych (konstrukcyjnych) spornego obiektu, to nie można mówić o przydatności tego dowodu dla klasyfikacji obiektu na gruncie u.p.b. Jak bowiem wynika z treści tego dowodu, pośród podstaw prawnych operatu, rzeczoznawca nie wskazała na przepisy u.p.b., lecz wskazała na akty prawne regulujących sposób wyceny nieruchomości.
Trafnie organy odwołały się również do zapisów ewidencji gruntów
i budynków, w której obiekt mroźni został wykazany jako budynek w kategorii "zbiorniki, silosy i budynki magazynowe". Argumentacja strony, że kategoria XVIII załącznika do u.p.b. zawiera dwie podkategorie, tj. "budynki przemysłowe" oraz "obiekty magazynowe", a zatem zawiera zarówno budynki, jak i budowle, traci na znaczeniu skoro wpisowi do ewidencji gruntów i budynków podlegają wyłącznie budynki. Dane zaś zawarte w ewidencji, zgodnie z przepisami ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, stanowią podstawę wymiaru podatków, w tym podatku od nieruchomości.
W kwestii zaś zarzutów skargi dotyczących wydania rozstrzygnięcia w oparciu o błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. oraz podnoszonej w skardze
w związku z tą kwestią braków postępowania dowodowego, wskazać należy,
że zgodnie z powołanym przepisem przez grunty, budynki i budowle związane
z prowadzeniem działalności gospodarczej należy rozumieć grunty, budynki
i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a. Wykładnia językowa przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, że wystarczającym warunkiem uznania określonego gruntu, budynku lub budowli za związany z prowadzeniem działalności gospodarczej jest posiadanie danego przedmiotu opodatkowania przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą.
W powoływanym przez skarżącą wyroku TK z 14 lutego 2021 r., SK 39/19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 401), orzeczono, że powyższy przepis rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji RP. W ocenie TK, przedsiębiorcy nie mogą być obciążani wyższą stawką podatku jedynie z powodu posiadania nieruchomości, które nie służą im do prowadzenia działalności gospodarczej. TK nieproporcjonalność ingerencji w konstytucyjne prawo własności upatrywał w braku precyzyjnych kryteriów, poza samym posiadaniem nieruchomości przez przedsiębiorcę, pozwalających ustalić występowanie faktycznego lub potencjalnego związku gruntu lub budynku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Uzasadnienie wyroku prowadzi do wniosku, że opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków - niewykorzystywanych
i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej - wyłącznie ze względu na posiadanie ich przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest niezgodne z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. TK nie zakwestionował jednak konstytucyjności innych wariantów interpretacyjnych art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. W ocenie Sądu, wnioskując a contrario, przyjąć należy, że opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków wykorzystywanych lub mogących potencjalnie być wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej nie narusza reguł konstytucyjnych. Analiza uzasadnienia wyroku prowadzi do wniosku, że zakwestionowane przez Trybunał rozumienie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. dotyczyło podmiotów posiadających przedmioty opodatkowania niewykorzystywane oraz niemogące być potencjalnie wykorzystywanymi w działalności gospodarczej.
Wyjaśnienia sposobu definiowania relacji związania z prowadzoną działalnością gospodarczą podjął się NSA w wyroku z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4061/21. W wyroku tym stwierdzono m.in., że za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu tego przepisu można "(...) uznać nieruchomości stanowiące własność podatnika (znajdujące się w posiadaniu samoistnym albo użytkowaniu wieczystym), które są w posiadaniu przedsiębiorcy (innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą) oraz jednocześnie:
1) wchodzą w skład prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa w rozumieniu
art. 551 Kodeksu cywilnego, w szczególności gdy podatnik ujął te składniki majątkowe w prowadzonej ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej lub 2) przedmiot działalności przedsiębiorcy obejmuje jedynie prowadzenie działalności gospodarczej, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej (...)".
A zatem w sytuacji, gdy przedmiot działalności danego przedsiębiorcy obejmuje jedynie prowadzenie działalności gospodarczej nie ma znaczenia, czy nieruchomość jest wykorzystywana do jej prowadzenia. W pozostałych zatem przypadkach z istoty
i celu określenia dotyczącego relacji związania z tą działalnością konieczne staje się poszukiwanie pewnych jej przejawów w postaci określonych zachowań podmiotów.
Na uwadze należy mieć bowiem, że dyrektywy interpretacyjne wskazane
w wyrokach TK z 14 lutego 2021 r., SK 39/19 oraz 12 grudnia 2017 r., SK 15/15 zbliżają znaczenie zwrotu "związany z działalnością gospodarczą" do pojęcia "zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej", lecz jedynie w przypadku podwójnej identyfikacji podatnika (wyrok WSA w Poznaniu z 7 września 2022 r., sygn. akt
I SA/Po 306/22). Jeżeli natomiast jedyną formą aktywności podatnika/przedsiębiorcy, w posiadaniu którego znajduje się nieruchomość, jest wykonywanie działalności gospodarczej, uznać należy, że wyłącznym przejawem jego działania jest prowadzenie przedsiębiorstwa. W takim przypadku już tylko samo posiadanie nieruchomości oznacza, że jest ona związana z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a w konsekwencji zastosowanie znajdą stawki opodatkowania przewidziane w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l. Do takich wniosków prowadzi prawidłowe odczytanie celu unormowanej w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. definicji gruntów, budynków i budowli związanych z działalnością gospodarczą. Jasną intencją ustawodawcy było bowiem ograniczenie zjawiska kumulacji przez przedsiębiorców nieruchomości zbędnych do realizacji ich zadań.
Kierując się powyższymi rozważaniami, należy stwierdzić, że zapadła
w sprawie decyzja odpowiada prawu. Skarżąca jako spółka prawa handlowego prowadzi działalność gospodarczą. Zatem już tylko status skarżącej jako podmiotu prowadzącego jedynie działalność gospodarczą wystarcza do uznania budynków
o spornej powierzchni za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.
W takiej sytuacji za czynnik determinujący nieopodatkowanie budynku podatkiem od nieruchomości według najwyższych stawek nie może być uznany brak faktycznego zajęcia na działalność gospodarczą. Wykładnia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zgodzie z Konstytucją RP, przy uwzględnieniu rozważań poczynionych w powołanym wyżej wyroku TK, nie mogą w przypadku podmiotów takich jak skarżąca, powołanych jedynie celem prowadzenia działalności gospodarczej, prowadzić do nadawania pojęciu gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej znaczenia zbieżnego czy też zbliżonego do pojęcia gruntów, budynków i budowli zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Jeżeli jedyną formą aktywności podatnika jest wykonywanie działalności gospodarczej, to w takim przypadku już tylko samo posiadanie nieruchomości oznacza, że jest ona związana
z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Jeśli wskazane nieruchomości nie są faktycznie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, ale potencjalnie mogą być wykorzystane w prowadzonej działalności gospodarczej, to tym samym są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Interpretując zatem wyrok TK z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19, należy stwierdzić, że osoba prawna prowadząca jedynie działalność gospodarczą, tak jak
w rozpoznawanej sprawie, może posiadać tylko nieruchomości potrzebne do prowadzenia tej działalności, które wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Inaczej jest
u podmiotów prowadzących poza działalnością gospodarczą inny rodzaj działalności (fundacje, stowarzyszenia, spółdzielnie). Taki podmiot może posiadać nieruchomości przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej (składniki przedsiębiorstwa) i nieruchomości służące pozostałym rodzajom działalności. Wyrok TK odnosi się do podmiotów prowadzących nie tylko działalność gospodarczą, gdyż jedynie w ich przypadku istnieje potrzeba ustalenia, jaka część majątku związana jest z prowadzeniem działalności gospodarczej. W odniesieniu do przedsiębiorców bądź osób prawnych prowadzących wyłącznie działalność gospodarczą nie jest to potrzebne, ponieważ nieruchomości jako składniki ich przedsiębiorstwa mogą być przeznaczone jedynie do działalności gospodarczej (L. Etel, Co wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. w sprawie SK 39/19, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych nr 7/2021).
Z powyższych względów Sąd nie podzielił argumentacji skargi, że dla wymiaru podatku od nieruchomości w sprawie mógł mieć znaczenie wyrok TK w sprawie
o sygn. SK 39/19. Wskazania przy tym wymaga, że na etapie postępowania podatkowego strona wskazywała jedynie na brak faktycznego wykorzystywania budynków w prowadzonej działalności gospodarczej, do czego prawidłowo odniósł się organ odwoławczy. Na uwzględnienie nie mogła przy tym zasługiwać podniesiona dopiero w skardze argumentacja, że część nieruchomości znajduje się
w niedostatecznym stanie technicznym, wobec czego w operacie szacunkowym zostało wprost wskazane, że sugerowana jest ich rozbiórka (np. wiaty stalowe, magazyn olejów i smarów). Skoro bowiem strona nie podnosiła tej okoliczności
w toku postępowania przed organem, trudno aktualnie czynić zarzut z tego tytułu wobec organu.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 200 § 1 O.p., dotyczącego braku wyznaczenia przez organ odwoławczy terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, należy zauważyć, że istotnie rację ma skarżąca co do tego, że organ odwoławczy nie wyznaczył wspomnianego terminu, co stanowi oczywiste naruszenie tego uregulowania. Wyjątki od stosowania tego unormowania przewidują kolejne jednostki redakcyjne art. 200 O.p. Ich analiza prowadzi do wniosku, że nie było podstaw do wyłączenia stosowania art. 200 § 1 O.p.
w niniejszym postępowaniu. Nie jest też żadnym usprawiedliwieniem dla organu odwoławczego to, że w prowadzonym przez ten organ postępowaniu nie uzupełniono materiału dowodowego. Jednakże trzeba mieć na względzie, że nie każde naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 O.p., stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (uchwała NSA z 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4, poz. 66). Podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji byłaby w szczególności sytuacja, w której strona skarżąca uprawdopodobniłaby istnienie związku przyczynowego między naruszeniem przez organ odwoławczy obowiązku wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się
w sprawie zebranego materiału dowodowego, a pozbawieniem prawa podatnika do oceny całego zebranego materiału dowodowego i zaoferowania nowych dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 15 maja 2003 r., sygn. akt I SA/Gd 199/00, PP 2004/1, s. 43). Jeżeli przed sądem skarżący nie przedstawi istotnych argumentów dotyczących zebranego w sprawie materiału dowodowego, oznacza to, że naruszenie tego przepisu nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.
Z taka sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy nie wyznaczył wprawdzie terminu do wypowiedzenia się, jednak strona nie wskazała na związek przyczynowy między naruszeniem przez organ odwoławczy obowiązku
a pozbawieniem jej możliwości zaoferowania nowych dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności dla rozstrzygnięcia nie miała znaczenia polemika strony skarżącej z ustaleniami poczynionymi przez organy, w tym odmienna ocena opinii biegłego. Z uzasadnienia skargi nie wynika, by skarżąca chciała przedstawić odmienną od dotychczasowej ocenę materiału, czy wskazała na potrzebę przeprowadzenia dodatkowych dowodów. W konsekwencji pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się w trybie art. 200 § 1 O.p., nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.
Końcowo Sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 2a O.p. Regulacja tego przepisu jest możliwa do zastosowania w sytuacji "niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego", mających charakter obiektywny (wyrok TK z 13 grudnia 2017 r., sygn. SK 48/15). Nie stanowią takowych sytuacje, w których organ dokonuje wykładni przepisu, ustalając sposób jego rozumienia w sposób niekorzystny dla podatnika. Naruszenie zasady in dubio pro tributario byłoby aktualne, gdyby wyniki wykładni doprowadziły do wyłonienia kilku hipotez interpretacyjnych, z których żadna nie byłaby przekonująca, przy jednoczesnym wyborze przez organ opcji niekorzystnej dla podatnika. Innymi słowy, naruszenie wspomnianej zasady to nierespektowanie w omawianych warunkach wyboru przez podatnika hipotezy interpretacyjnej (spośród kilku możliwych) najbardziej dla niego korzystnej (B. Brzeziński, O wątpliwościach wokół zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, PP nr 4/2015, s. 17 i n.). W rozpoznanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Prawidłowość wyniku wykładni dokonanej przez organy potwierdzają przywołane uprzednio przepisy u.p.o.l. oraz orzecznictwo TK.
Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.