I SA/OL 385/05

I SA/Ol 385/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2005-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Renata Kantecka
Ryszard Maliszewski /przewodniczący/
Wiesława Pierechod /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie WSA Wiesława Pierechod (spr.) Asesor Renata Kantecka Protokolant Paweł Guziur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17.08.2005r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia 30 czerwca 2005r. nr "[...]" w sprawie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 64.026,36 złotych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w I., w oparciu o tytuły wykonawcze od Nr "[...]" do "[...]", wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku "[...]" Spółdzielni Pracy "[...]" z siedzibą w Z., celem przymusowego wyegzekwowania należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego, zastosowano środki egzekucyjne określone w art. 1a pkt 12 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. nr 110, poz. 968 z późn. zm.).
Postanowieniem wydanym w dniu 27 stycznia 2005r., o sygn. akt "[...]" Sąd Rejonowy Wydział V Gospodarczy ogłosił upadłość "[...]" Spółdzielni Pracy "[...]" w Z. obejmującą likwidację majątku. Wydane orzeczenie stało się prawomocne z dniem 18 maja 2005r.
W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 31 maja 2005r., Nr "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego w I., działając na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art.59 § 1 pkt.10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne. Następnie postanowieniem z dnia 31 maja 2005r., Nr "[...]", wydanym na podstawie art. 64c § 1, § 3 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( doręczonym w dniu 2.06.2005r. ), obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 77.603,46 zł.
Pismem z dnia 15 czerwca 2005r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 64.026,36 zł, powstałych w toku prowadzonego postępowania na podstawie tytułów wykonawczych od Nr "[...]" do Nr "[...]". We wniosku podniósł, iż podstawę wydania postanowienia, stanowił fakt ogłoszenia przez Sąd Rejonowy Wydział V Gospodarczy, upadłości "[...]" Spółdzielni Pracy "[...]" w Z., co zgodnie z treścią art. 146 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003r. nr 60, poz.535 z późn. zm.) spowodowało konieczność umorzenia prowadzonego postępowania. Zatem umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu egzekucyjnego oraz wierzyciela, dlatego też zdaniem Skarżącego obciążenie przedmiotowymi kosztami egzekucyjnymi jest gospodarczo nieuzasadnione, tym bardziej że w toku prowadzonego postępowania nie doszło choćby do częściowego zaspokojenia należności. Poinformowano również, że obciążenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotą 64.026,36 zł nie znajduje odzwierciedlenia w planie finansowym na 2005 rok.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. postanowieniem z dnia 30 czerwca 2005, Nr "[...]" odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych, powstałych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Uzasadniając swoje stanowisko organ egzekucyjny m. innymi stwierdził, że wobec postawienia w stan upadłości podmiotu, w stosunku do którego prowadzono egzekucję, tylko wierzyciel może na podstawie art. 236 Prawa upadłościowego i naprawczego zgłosić koszty egzekucyjne jako swoją wierzytelność do masy upadłości. Takie uprawnienie nie przysługuje organowi egzekucyjnemu który w świetle powołanego przepisu nie jest wierzycielem. W ocenie organu umorzenie należnych kosztów egzekucyjnych byłoby naruszeniem interesu publicznego, gdy istnieje możliwość dochodzenia ich z masy upadłości.
W zażaleniu na to postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wniósł o jego uchylenie i pozytywne załatwienie żądania. Przedstawił zasadniczo takie same argumenty jak dotychczas. Wskazał, że zgłoszenie kosztów egzekucyjnych do masy upadłości nie gaje gwarancji, że zostaną zaspokojone w całości. Tym bardziej, że w stosunku do dłużnika było już prowadzone postępowanie upadłościowe, które zostało umorzone postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 12.03.2001r. na podstawie art. 218 § 1 prawa upadłościowego. Podkreślił ponownie, iż obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, jest gospodarczo nieuzasadnione, gdyż Zakład Ubezpieczeń Społecznych występuje jako rzecznik interesu społecznego i jest zobligowany do działania z uwzględnieniem interesu funduszy ubezpieczeniowych.
Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił zażalenia. Wskazał, iż w myśl art. 64e § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Zaznaczył, iż konstrukcja art. 64e § 2 wskazuje na enumeratywny sposób wyliczenia przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych i stwarza ograniczenie możliwości zastosowania instytucji umorzenia tylko do wymienionych sytuacji. Oznacza to, że decyzja w przedmiocie umorzenia kosztów należy do organu egzekucyjnego.
W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki stanowiące podstawę do umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. postępowaniu. Obowiązujące przepisy, nie zwalniają bowiem Zakładów Ubezpieczeń Społecznych zlecających prowadzenie czynności egzekucyjnych od uiszczenia należnych kosztów. Umorzenie kosztów egzekucyjnych byłoby możliwe wyłącznie w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast argumenty przedstawione w złożonym zażaleniu, nie wypełniają przesłanek zawartych w powołanych przepisach i nie stanowią podstawy do pozytywnego załatwienia żądania. Tym bardziej, iż uregulowania art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie stanowią o obowiązku ponoszenia kosztów przez wierzyciela.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O. i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 64e § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, iż powołany przepis nie może być zastosowany, gdyż nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności kosztów postępowania egzekucyjnego od zobowiązanego, przez co został naruszony interes prawny skarżącego. W ocenie skarżącego, zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera sprzeczne ze sobą ustalenia, a mianowicie, gdy chodzi o obciążenie kosztami postępowania egzekucyjnego to musi zapłacić je wierzyciel, ponieważ nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego wobec jego nieściągalności. Natomiast w sytuacji gdy chodzi o umorzenie przedmiotowych kosztów stwierdzono, że nie występują przesłanki z art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli uznano, że ich ściągnięcie od zobowiązanego jest możliwe.
Skarżący zaznaczył także, iż w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone było przez okres dwóch lat i było bezskuteczne, przez co doprowadziło do wysokich kosztów. Według wierzyciela, organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego w I., miał możliwość ustalenia całkowitej nieściągalności "[...]" Spółdzielni Pracy "[...]", w czasie o wiele krótszym i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art.145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej w skrócie p.p.s.a. Sąd uchyla postanowienie gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu wymienionych wyżej naruszeń prawa zaskarżonemu postanowieniu nie można zarzucić. Podstawą prawną tego postanowienia są przepisy art. 64e § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2002r. nr 110, poz. 968 z późn.zm.) zwanej dalej w skrócie u o p e a.
Stosownie do regulacji art. 64e § 2 u o p e a organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne, jeżeli:
1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,
2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,
3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.
Natomiast, w myśl postanowień zawartych w art. 64e § 3 wym. ustawy, koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.
Powyższy przepis skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, iż ustawodawca pozostawił w gestii organu egzekucyjnego ocenę, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności wskazane w art. 64e § 2 uzasadniające umorzenie, jak również zakres ewentualnego umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, przypadających na jego rzecz. Oznacza to, iż odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. (por. Wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1998r., I SA/Łd 1811/96 - Lex Polonica Maxima)
W ocenie Sądu organy egzekucyjne prawidłowo oceniły, iż nie zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego, gdyż na tym etapie postępowania upadłościowego nie została przesądzona kwestia całkowitej ich nieściągalności od zobowiązanego. W związku z tym, umorzenie kosztów egzekucyjnych byłoby przedwczesne, z uwagi na możliwość uzyskania spłaty wierzytelności z masy upadłości. Podnoszony przez Skarżącego argument, iż zgłoszenie kosztów egzekucji do masy upadłości nie daje gwarancji zaspokojenia ich w całości z uwagi na umorzenie poprzednio prowadzonego postępowania upadłościowego, nie wypełnia warunku "stwierdzenia nieściągalności" o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 1 u o p e a bo stanowi tylko przewidywanie a nie fakt dokonany.
W związku z powyższym, Sąd stwierdził, że odmowa umorzenia przedmiotowych kosztów nie oznacza dowolności rozstrzygnięcia organów w tym zakresie.
Wbrew zarzutowi skargi argumentacja organów egzekucyjnych, które w sytuacji odmowy umorzenia przedmiotowych kosztów stwierdziły, że ich ściągnięcie od zobowiązanego jest możliwe, natomiast w sprawie obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego wskazały, że musi uiścić je wierzyciel ze względu na nieściągalność ich od zobowiązanego jest tylko pozornie sprzeczna. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił bowiem w uzasadnieniu postanowienia, iż nie mógł zgłosić przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych do masy upadłości, gdyż nie jest wierzycielem w rozumieniu art. 236 Prawa upadłościowego i naprawczego, z czego wywiódł niemożność ich ściągnięcia od zobowiązanego w rozumieniu art. 64c § 4 u o p e a. Z powyższego wynika, że miał na myśli niemożność ściągnięcia kosztów przez sam organ egzekucyjny a nie niemożność ściągnięcia ich w ogóle. Ocena trafności tego stanowiska mogłaby nastąpić w postępowaniu dotyczącym zasadności wydania postanowienia z dnia 31.05.2005r. o obciążeniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. kosztami postępowania egzekucyjnego. Jednakże Skarżący nie zakwestionował tego postanowienia, iż organ egzekucyjny przedwcześnie obciążył kosztami wierzyciela i nie wskazał w sposób jednoznaczny oraz przekonujący, że nie mogą być one z określonych przyczyn ściągnięte od zobowiązanego. W związku z powyższym, postanowienie to w sposób ostateczny obciążyło kosztami postępowania wierzyciela, natomiast zarzuty w tym zakresie podniesione w skardze na postanowienie o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie mogą zostać uwzględnione.
Należy podkreślić, iż postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych jest odrębne od postępowania w sprawie obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej tj. w tym wypadku w sprawie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Natomiast podniesione w skardze zarzuty o sprzeczności ustaleń oraz zbyt długim prowadzeniu egzekucji generującej wysokie koszty odnoszą się do zasadności ustalenia kwoty tych kosztów i obciążenia nimi wierzyciela. Nie mieszczą się więc w zakresie kontroli sprawowanej przez Sąd w ramach rozstrzyganej sprawy.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.