I SA/Ol 378/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, uznając, że nie można rozliczać się jako osoba samotnie wychowująca dziecko, gdy władza rodzicielska została powierzona obojgu rodzicom, mimo naprzemiennej opieki.
Podatnik po rozwodzie złożył skargę na interpretację indywidualną, kwestionując odmowę prawa do rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Wnioskodawca argumentował, że mimo wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej z byłą żoną i naprzemiennej opieki nad dziećmi, spełnia przesłanki do preferencyjnego rozliczenia. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej i naprzemienna opieka nie są równoznaczne z samotnym wychowywaniem dziecka w rozumieniu przepisów podatkowych.
Sprawa dotyczyła skargi K. D. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Podatnik, po rozwodzie, chciał rozliczyć się jako osoba samotnie wychowująca dwójkę małoletnich dzieci, argumentując, że zapewnia im opiekę w czasie, gdy przebywają u niego, mimo że sąd powierzył władzę rodzicielską obojgu rodzicom i ustalono naprzemienną opiekę. DKIS odmówił prawa do preferencyjnego rozliczenia, wskazując, że warunkiem jest faktyczne samotne wychowywanie dziecka, a nie tylko stan cywilny czy naprzemienna opieka. Sąd administracyjny w Olsztynie podzielił stanowisko organu, oddalając skargę. Sąd uznał, że wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców, nawet przy naprzemiennej opieki, nie jest równoznaczne z samotnym wychowywaniem dziecka w rozumieniu art. 6 ust. 4 ustawy o PIT. Sąd podkreślił, że wychowanie dziecka jest procesem ciągłym, na który w tym przypadku składa się wspólna praca obojga rodziców, a prawo do kontaktów z dziećmi nie jest tożsame z samotnym wychowywaniem. Sąd odwołał się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Konstytucji RP, wskazując, że ulga ta ma wspierać rodziny niepełne, gdzie jeden z rodziców jest wyeliminowany z procesu wychowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie może być uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4 ustawy o PIT w sytuacji, gdy władza rodzicielska została powierzona obojgu rodzicom, a opieka nad dziećmi ma charakter naprzemienny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców, nawet przy naprzemiennej opieki, nie jest równoznaczne z samotnym wychowywaniem dziecka. Wychowanie jest procesem ciągłym, na który składa się wspólna praca obojga rodziców, a prawo do kontaktów z dziećmi nie jest tożsame z samotnym wychowywaniem. Ulga ta przysługuje rodzinie niepełnej, gdzie jeden z rodziców jest wyeliminowany z procesu wychowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (24)
Główne
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis ten stanowi, że od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację lub pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci, podatek może być określony na wniosek w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 8
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 27 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 30c
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym
Ustawa o podatku tonażowym
Ustawa o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych
k.r.o. art. 113 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 113 § § 2
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Kontakty należy rozumieć jako osobistą styczność z dzieckiem, polegającą przede wszystkim na wspólnym spędzaniu czasu rodzica z dzieckiem zarówno w miejscu stałego pobytu dziecka, jak i poza tym miejscem. Widywanie się z dzieckiem i wspólne z nim przebywanie stanowi najważniejszy przejaw kontaktów z dzieckiem, którego charakterystyczną i nieodłączną cechą jest istnienie bezpośredniej, fizycznej styczności z dzieckiem oraz możliwość nawiązania z nim kontaktu emocjonalnego umożliwiającego przekazanie treści i postaw emocjonalnych. Kontakty z dzieckiem oznaczają także utrzymywanie z dzieckiem komunikacji w każdej formie, w tym za pomocą środków komunikacji elektronicznej ułatwiających porozumiewanie się na odległość.
k.r.o. art. 113[2] § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 113[3]
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 95 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 96 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 97 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 13 § § 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 14b § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 14b § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 14c § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 14c § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 71 § ust. 1 zd. 2
Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 87
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców, nawet przy naprzemiennej opieki, nie jest równoznaczne z samotnym wychowywaniem dziecka w rozumieniu przepisów podatkowych. Prawo do kontaktów z dziećmi nie jest tożsame z samotnym wychowywaniem dziecka. Ulga podatkowa z tytułu samotnego wychowywania dzieci przysługuje rodzinie niepełnej, gdzie jeden z rodziców jest wyeliminowany z procesu wychowania.
Odrzucone argumenty
Podatnik, będąc rozwodnikiem i sprawując naprzemienną opiekę nad dziećmi, spełnia przesłanki do rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Zmiana stanu prawnego od 2011 r. pozwala każdemu z rodziców na status osoby samotnie wychowującej dziecko, jeśli spełnia pozostałe kryteria.
Godne uwagi sformułowania
Wychowania dziecka nie da się "podzielić", bowiem jest to ciągły i długotrwały proces, na który w tym przypadku składa się wspólna praca obojga rodziców. Tego faktu w żadnym przypadku nie można utożsamiać z samotnym wychowywaniem dzieci. Ulga ta przysługuje bowiem rodzinie niepełnej.
Skład orzekający
Wiesława Pierechod
przewodniczący
Ryszard Maliszewski
sprawozdawca
Renata Kantecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dziecko w sytuacji opieki naprzemiennej po rozwodzie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów podatkowych w kontekście prawa rodzinnego. Może być pomocne w podobnych sprawach, ale nie stanowi przełomu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozliczeń podatkowych po rozwodzie i budzi wątpliwości interpretacyjne dotyczące definicji 'samotnego wychowywania dziecka' w kontekście opieki naprzemiennej.
“Rozwód a PIT: Czy opieka naprzemienna pozwala na rozliczenie jako samotny rodzic?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ol 378/19 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2019-07-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-05-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Renata Kantecka Ryszard Maliszewski /sprawozdawca/ Wiesława Pierechod /przewodniczący/ Symbol z opisem 6560 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Interpretacje podatkowe Podatek dochodowy od osób fizycznych Sygn. powiązane I SA/Ol 387/19 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2019-09-19 I FSK 184/20 - Wyrok NSA z 2023-03-14 I FSK 18/20 - Wyrok NSA z 2020-02-28 I SA/Go 589/19 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2019-10-30 Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1509 art. 6 ust. 4 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst. jedn, Dz.U. 2017 poz 682 art. 95 § 1, art. 96 § 1, art. 97 § 1, art. 113 § 2, art. 113[2] § 1, art. 113[3]. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski ( sprawozdawca ) sędzia WSA Renata Kantecka Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 4 lipca 2019r. sprawy ze skargi K. D. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę. Uzasadnienie Wnioskiem z 31 stycznia 2019 r. K. D. (dalej strona, podatnik, wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej również DKIS, organ interpretacyjny) o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie możliwości rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko w 2018 r. Przedstawiono we wniosku (uzupełnionym 14 marca 2019 r. - data nadania) stan faktyczny, z którego wynikało, że 11 grudnia 2018 r. orzeczono rozwód w dotychczasowym małżeństwie podatnika, orzeczenie uprawomocniło się 3 stycznia 2019 r. Z rozwiedzionego związku podatnik ma dwoje dzieci w wieku 10 i 8 lat. Wnioskodawca wykonuje obowiązek alimentacyjny od lipca 2018 r. (od czerwca 2018 r. nie mieszkał razem z żoną). Osiągał w 2018 r. dochody opodatkowane według skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o podatku od osób fizycznych. Przed orzeczeniem rozwodu zawarł z żoną porozumienie co do wychowywania i opiekowania się dziećmi. Dzieci mają miejsce zamieszkania przy matce. Wnioskodawca płaci na nie alimenty w wysokości po 500 zł na każde. Sąd pozostawił do decyzji rozwodzących się kwestię kontaktów z dziećmi, tj. powierzył obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej. Aby nie pozbawiać kontaktu dzieci z rodzicami rozwodzący się ustalili, że dzieci będą u każdego z nich po równo - na przemian jednego tygodnia 3 dni, a drugiego 4 dni. Stan taki obowiązuje od lipca 2018 r. Podatnik wskazał, że w lipcu 2018 r. podczas dwutygodniowego urlopu sam opiekował się synami, w tym czasie byli na wakacjach w Kielcach i w Łodzi. Obydwoje z matką dzieci mieszkają w tej samej miejscowości, każde z rodziców posiada mieszkanie w różnych częściach tej samej miejscowości, w której dzieci chodzą do szkoły. Obydwoje z matką dzieci mają pełne prawa rodzicielskie. W związku z powyższym zadano następujące pytanie: czy podatnik może rozliczać się z podatku dochodowego (PIT 37 - otrzymuje dochód tylko ze stosunku pracy) jako samotny rodzic wspólnie z małoletnimi dziećmi, które nie mają żadnych dochodów? Strona uważa, że może skorzystać z formy rozliczenia podatku jako samotny rodzic. Wnioskodawca mieszka sam, w czasie pobytu dzieci u niego zapewnia im całkowitą opiekę. Odbiera i zaprowadza je do szkoły, zawozi na zajęcia dodatkowe pozalekcyjne, jeździ z nimi do lekarza rodzinnego i do specjalistów, pomaga w odrabianiu lekcji, wyjeżdża z nimi na wycieczki, na basen, do kina oraz do parków zabaw. Wnioskodawca urządził każdemu z nich pokój, w których mają miejsce na naukę i wypoczynek. W czasie pobytu dzieci ponosi koszty wyżywienia, daje kieszonkowe, pierze i prasuje ich ubrania. Nikt mu nie pomaga w wychowaniu dzieci, gdy u niego przebywają. Jest samotnym ojcem. Dlatego spełnia warunek ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych tj. art. 6 ust. 4, ponieważ z opodatkowania skorzystać może rodzic będący rozwodnikiem - ale wyłącznie, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci. Powołał się na wyrok WSA w Warszawie z 25 lutego 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 2498/08. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z "[...]" nr "[...]" uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe. Powołał się na art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej O.p.). Organ przedstawił treść art. 6 ust. 4 i ust. 8 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1509, ze zm.), dalej u.p.d.o.f. Stwierdził, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących dzieci od spełnienia łącznie następujących warunków: 1. posiadania statusu osoby samotnie wychowującej dziecko, 2. wychowywania samotnie w roku podatkowym dzieci (dziecka), 3. nieuzyskiwania przez rodzica i dziecko (dzieci) dochodów, do których zastosowanie mają przepisy art. 30c u.p.d.o.f., ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych, 4. nieuzyskiwania przez pełnoletnie dzieci (dziecko) dochodów powyżej 3.089 zł (z wyjątkami przewidzianymi ustawą). Warunkiem obliczenia podatku na zasadach określonych w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., jest zatem w ocenie organu posiadanie określonego stanu cywilnego oraz samotne wychowywanie dziecka. Te dwa warunki muszą być spełnione łącznie, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wykształcił się jednolity pogląd, że aby uznać rodzica lub opiekuna prawnego za osobę samotnie wychowującą dziecko nie wystarczy, by była stanu wolnego (lub w stosunku do której orzeczono separację, albo osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności), ale musi faktycznie samotnie wychowywać dziecko. Organ wskazał w tym zakresie m.in. na wyroki NSA z 20 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1266/05, z 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 279/08, z 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 2474/10. Organ definiując pojęcie "samotny" powołał się na internetowy Słownik Języka Polskiego PWN. Zauważył, że wnioskodawca w przedstawionym opisie wyraźnie wskazał, że Sąd w wyroku z 11 grudnia 2018 r. powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi obojgu rodzicom. Zatem zamiarem Sądu było, aby proces wychowywania dzieci przeprowadzony był wspólnie przez matkę i ojca. Konsekwencją orzeczenia Sądu jest więc fakt, że zarówno wnioskodawca jako ojciec, jak i matka dzieci, aktywnie współuczestniczą w wychowaniu synów pomimo, że nie zamieszkują ze sobą. W rezultacie w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć, że któregokolwiek z rodziców można uznać za osobę samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji, że któremukolwiek z rodziców przysługuje prawo preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Preferencja ta uzależniona jest bowiem nie tylko od stanu cywilnego, ale przede wszystkim od faktycznego samotnego wychowywania dziecka. Organ interpretacyjny podał, że ustawodawca w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawarł definicji pojęcia "wychowywać", należy odwołać się zatem do jego definicji słownikowych. "Wychowywać" w słownikowym rozumieniu oznacza: zapewniając byt doprowadzić do osiągnięcia pełnego rozwoju psychicznego i fizycznego. Wychowywanie polega na stałym troszczeniu się o byt materialny dziecka oraz o jego rozwój emocjonalny. Wychowanie dziecka można określić jako kształtowanie osobowości dziecka poprzez kształtowanie jego samodzielności, obowiązkowości, rozwijanie predyspozycji intelektualnych i umiejętności praktycznych, kształtowanie światopoglądu, systemu wartości oraz postaw emocjonalnych. W ocenie DKIS naprzemienne przebywanie dzieci raz u jednego, raz u drugiego z rodziców nie zmienia faktu, że dzieci wychowywane są wspólnie przez dwoje rodziców. Nie sposób bowiem uznać, że w tak zorganizowanym trybie naprzemiennego wykonywania władzy rodzicielskiej zachodzą dwa odrębne procesy wychowania, tj. osobny samotny proces przeprowadza ojciec "w swoim czasie", a zupełnie inny proces wychowywania zachodzi, gdy dziecko zamieszkuje z matką. Wychowania dziecka nie da się "podzielić", bowiem jest to ciągły i długotrwały proces, na który w tym przypadku składa się wspólna praca obojga rodziców. Biorąc pod uwagę powyższe oraz opisany we wniosku stan faktyczny DKIS stwierdził, że okoliczność, że dwie osoby: podatnik i jego była małżonka, wychowują te same dzieci, wyklucza możliwość uznania, że którakolwiek z tych osób wychowuje dzieci samotnie. Prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów nie przysługuje bowiem wszystkim osobom stanu wolnego posiadającym dzieci własne lub przysposobione, o których mowa w art. 6 ust. 4, a wyłącznie tym, które samotnie wychowują te dzieci. Wnioskodawca nie spełnia zatem warunków określonych w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. Oznacza to, że wnioskodawcy nie przysługuje prawo do skorzystania za 2018 r., z preferencyjnego rozliczenia jako osoby samotnie wychowującej dzieci. Odnosząc się do powoływanego przez podatnika wyroku WSA w Warszawie organ interpretacyjny podał, że orzeczenia sądowe zapadły w indywidualnych sprawach, i w świetle art. 87 ustawy Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą interpretację indywidualną skarżący wniósł o jej uchylenie. Zarzucił błędną wykładnię i błędne zastosowanie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. Podał, że prawidłowa wykładnia tego przepisu pozwala na preferencyjne opodatkowanie dochodów również takich osób, które samodzielnie, choć naprzemiennie z drugim rodzicem, w trakcie roku podatkowego sprawują opiekę i wychowanie małoletnich dzieci. Stwierdził, że spełniając łącznie dwa warunki art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., tzn. będąc rozwodnikiem (stan cywilny wymieniony w ustawie) i samotnie wychowując dzieci, jest osobą samotnie wychowującą dzieci, co w konsekwencji uprawnia go do skorzystania z tej preferencji podatkowej jaką jest rozliczenie z podatku dochodowego jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Za sprzeczną z konstytucyjnym postulatem polityki prorodzinnej uznał ocenę organu, że skorzystanie z ulgi przez jednego z rodziców jest możliwe tylko wówczas, gdy z procesu opieki i wychowania wyeliminuje się drugiego z rodziców. Zarzucił, że błędna wykładnia sprowadza się również do nieprawidłowej interpretacji pojęcia "osoby samotnie wychowującej dzieci", gdyż eliminowanie z procesu wychowania dzieci jednego z rodziców przeczy państwowej polityce prorodzinnej, a także niweczy podstawowy cel jakiemu ma służyć analizowany przepis tj. nadrzędnemu interesowi dzieci. Skarżący zacytował treść art. 71 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP. Ocenił, że organ błędnie przyjął, iż konsekwencją wyroku rozwodowego i powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, jest fakt, że dzieci nadal wychowywane są wspólnie, co nie jest prawdą ani zamiarem byłych małżonków, jak i sądu orzekającego wyrok rozwodowy. Skoro 50% czasu dzieci przebywają u ojca a drugą część u matki, to każdy z rodziców wychowuje dzieci samodzielnie bez wsparcia drugiego. Nie może tu być mowy o działaniu wspólnym, gdyż przeczy to słownikowej definicji, a w przedstawionym stanie faktycznym podatnik nie wychowuje i nie opiekuje się dziećmi "wspólnie" (w jednym miejscu i czasie) z byłą małżonką, gdyż każde z rodziców robi to odrębnie, bez udziału drugiego rodzica. Proces wychowania dzieci realizowany jest przez każdego z rodziców samotnie. Ulga podatkowa z tytułu samotnego wychowywania dzieci ma bowiem wspierać rodzica, na którym spoczywa zwiększony ciężar wychowywania dzieci. W przypadku opieki naprzemiennej, a taka występuje w opisanej sytuacji, na barkach każdego z rodziców leży koszt zakupu, utrzymania i wyposażenia dodatkowej powierzchni mieszkalnej, dwóch kompletów ubrań, zabawek, książek, sprzętu sportowego. W związku z tym skarżący uznał, że powinno mu przysługiwać prawo do preferencyjnego rozliczenia dochodów tj. w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dzieci. Ponadto podniesiono, że po wprowadzeniu nowelizacji ustawy od 1 stycznia 2011r. (Dz.U. z 2010 r. nr 226 poz. 1478) ustawodawca zrezygnował z legalnej definicji "osoby samotnie wychowującej dziecko", zrezygnował z wcześniejszego zapisu, zawartego w uchylonym nowelą art. 6 ust. 5, że za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się "jednego z rodziców". Zamierzone i racjonalne działanie ustawodawcy doprowadziło do takiego stanu prawnego, w którym status osoby "samotnie wychowującej dziecko" od 1 stycznia 2011 r. może mieć każde z rodziców spełniających pozostałe kryteria określone w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. Powołane w interpretacji wyroki NSA nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie z uwagi na to, że zostały wydane na gruncie stanu prawnego sprzed powołanej zmiany. Skarżący powołał orzecznictwo sądów po wprowadzeniu nowelizacji, m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 7 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 831/18. W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Uznał, że zarówno do końca 2010 r., jak i aktualnie, status osoby samotnie wychowującej dziecko może przysługiwać tylko jednemu z rodziców. Odmienne stosowanie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. byłoby niesprawiedliwe, nieracjonalne lub niweczące ratio legis tego przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U z 2018r. poz. 2107 ze zm.) stanowiąc w art. 1, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach, których katalog zawiera art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2018r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". W określonych przez ten artykuł przedmiotowych granicach kognicji sądów administracyjnych mieści się orzekanie w sprawach skarg m.in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a). Postępowanie interpretacyjne jest postępowaniem autonomicznym, do którego stosuje się odpowiednio przepisy powołanej wyżej ustawy Ordynacja podatkowa. Celem tego postępowania jest ocena stanu faktycznego i proponowanego we wniosku rozstrzygnięcia, a nie rozstrzyganie sytuacji prawnopodatkowej strony składającej wniosek. Organ podatkowy nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę, a w razie negatywnej oceny stanowiska wyrażonego we wniosku winno wskazywać prawidłowe stanowisko z uzasadnieniem prawnym (art. 14b § 3 i art. 14c § 1 i 2 o.p.). Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że 11 grudnia 2018 r. orzeczono rozwód. Orzeczenie uprawomocniło się 3 stycznia 2019 r. Z tego związku skarżący ma dwoje dzieci w wieku 10 i 8 lat. Skarżący wykonuje obowiązek alimentacyjny od lipca 2018 r. (od czerwca 2018 r. nie mieszkał razem z żoną). Sąd powierzył obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej. Sąd przychylił się zatem do porozumienia b. małżonków co do wychowywania i opiekowania się dziećmi. Dzieci mają miejsce zamieszkania przy matce. Skarżący płaci na nie alimenty w wysokości po 500 zł na każde. Sąd w wyroku rozwodowym uregulował kwestię kontaktu dzieci z rodzicami. Ustalił, że dzieci będą u każdego z nich po równo - na przemian jednego tygodnia 3 dni, a drugiego 4 dni. Stan taki obowiązuje od lipca 2018 r. Rodzice dzieci mieszkają w tej samej miejscowości, przy czym mają odrębne mieszkania. Istota sporu między stronami dotyczy możliwości skorzystania przez skarżącego z preferencyjnego opodatkowania przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dzieci, tj. wykładni regulującego tę kwestię art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. Przepis ten stanowi, że od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci: 1) małoletnie, 2) bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną, 3) do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym i nauce lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b, w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek określonej w art. 27 ust. 1b pkt 1 oraz stawki podatku, określonej w pierwszym przedziale skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, z wyjątkiem renty rodzinnej - podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie. W ocenie DKIS naprzemienne przebywanie dzieci raz u jednego, raz u drugiego z rodziców nie zmienia faktu, że dzieci wychowywane są wspólnie przez dwoje rodziców. Nie sposób bowiem uznać, że w tak zorganizowanym trybie naprzemiennego wykonywania władzy rodzicielskiej zachodzą dwa odrębne procesy wychowania, tj. osobny samotny proces przeprowadza ojciec "w swoim czasie", a zupełnie inny proces wychowywania zachodzi, gdy dziecko zamieszkuje z matką. Wychowania dziecka nie da się "podzielić", bowiem jest to ciągły i długotrwały proces, na który w tym przypadku składa się wspólna praca obojga rodziców. Z tym poglądem należy się zgodzić. Należy zwrócić uwagę, że prawo do kontaktów z dziećmi jest prawem rodziców i nie jest ono związane z wykonaniem władzy rodzicielskiej. W myśl art. 113 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy "kontakty należy rozumieć jako osobistą styczność z dzieckiem, polegającą przede wszystkim na wspólnym spędzaniu czasu rodzica z dzieckiem zarówno w miejscu stałego pobytu dziecka, jak i poza tym miejscem. Widywanie się z dzieckiem i wspólne z nim przebywanie stanowi najważniejszy przejaw kontaktów z dzieckiem, którego charakterystyczną i nieodłączną cechą jest istnienie bezpośredniej, fizycznej styczności z dzieckiem oraz możliwość nawiązania z nim kontaktu emocjonalnego umożliwiającego przekazanie treści i postaw emocjonalnych. Kontakty z dzieckiem oznaczają także utrzymywanie z dzieckiem komunikacji w każdej formie, w tym za pomocą środków komunikacji elektronicznej ułatwiających porozumiewanie się na odległość. Prawo do utrzymywania kontaktów z dzieckiem jest prawem osobistym rodziców i przez to niezależnym od władzy rodzicielskiej. Osobista styczność rodziców z dziećmi jest zasadą, która podlega ograniczeniom (art. 1132 § 1 k.r.o.) albo wyłączeniu (art. 1133 k.r.o.) jedynie z uwagi na dobro dziecka. Przesłanka wykonywania władzy rodzicielskiej będzie zaś spełniona, kiedy podatnik w danym roku podatkowym wykonywał, a nie tylko posiadał władzę rodzicielską, odróżniając treść władzy rodzicielskiej, stosownie do przepisów art. 95 § 1 w związku z art. 96 § 1 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, od jej wykonywania, zgodnie z art. 97 § 1 k.r.o. Należy przy tym powtórzyć za Sądem Najwyższym, że o wykonywaniu władzy rodzicielskiej nie świadczy tylko sam fakt jej posiadania, czy spełniania obowiązku alimentacyjnego, ani sporadyczne kontakty z dzieckiem (zob. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1968 r., III CZP 70/66, OSNCP 1968 Nr 5, poz. 77; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 września 1983 r., III CZP 46/83, OSNCP 1984 Nr 4, poz. 4). W przedstawionym stanie faktycznym skarżący wykazał, że wspólnie z matką dzieci wykonują władzę rodzicielską. W konsekwencji sąd nie podzielił zarzutu błędnej wykładni i błędnego zastosowanie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.. Stanowisko strony skarżącej wynika z błędnej oceny przedstawionego stanu faktycznego. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że skarżący z byłą żoną wspólnie wykonywają władzę rodzicielską nad swoimi małoletnimi dziećmi. Naprzemienne przebywanie dzieci raz u jednego, raz u drugiego wynika z prawa rodziców do kontaktowania się ze swymi dziećmi. Tego faktu w żadnym przypadku nie można utożsamiać z samotnym wychowywaniem dzieci. Dzieci wychowywane są wspólnie przez dwoje rodziców. Jest to tryb naprzemiennej pieczy nad dziećmi. Nie oznacza to, że w wykonywaniu władzy rodzicielskiej zachodzą dwa odrębne procesy wychowania, tj. osobny samotny proces przeprowadza ojciec "w swoim czasie", a zupełnie inny proces wychowywania zachodzi, gdy dziecko zamieszkuje z matką. Wychowania dziecka nie da się "podzielić", bowiem jest to ciągły i długotrwały proces, na który w tym przypadku składa się wspólna praca obojga rodziców. Piecza nad osobą dziecka wyróżnia się tym, iż charakteryzuje obowiązki i uprawnienia dotyczące elementu osobowego małoletniego, tj. dbanie o jego rozwój psychiczny i fizyczny, o zdrowie, o odpowiednie wychowanie i kierowanie małoletnim. Konkretyzując: piecza nad dzieckiem to obowiązek zapewnienia mu zarówno odpowiednich warunków bytowych, w których się wychowuje, a więc dbanie o jego należyte wyżywienie, ubranie, leczenie, kształcenie, ale także troska o jego rozwój w aspekcie intelektualnym poprzez kształtowanie osobowości dziecka i rozwijanie predyspozycji intelektualnych. Piecza oznacza zatem, że rodzic decyduje o miejscu pobytu dziecka, o jego zajęciach pozalekcyjnych, ogólnie nadzoruje tryb jego życia. Z przedstawionego przez skarżącego stanu faktycznego wynika, że sąd powierzył obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi. W rezultacie sąd nie uznał stanowiska strony skarżącej, że spełnił łącznie dwa warunki art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., tzn. będąc rozwodnikiem (stan cywilny wymieniony w ustawie) i samotnie wychowując dzieci, jest osobą samotnie wychowującą dzieci. W konsekwencji nie jest on uprawniony do skorzystania z preferencji podatkowej, jakim jest rozliczenie z podatku dochodowego jako osoba samotnie wychowująca dzieci. W proces opieki i wychowania dzieci powinni być zaangażowani oboje rodzice. Stosownie do treści art. 71 Konstytucji RP "Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych". Za zgodną z konstytucyjnym postulatem polityki prorodzinnej należy uznać ocenę organu, że skorzystanie z ulgi przez jednego z rodziców jest możliwe tylko wówczas, gdy z procesu opieki i wychowania wyeliminowany został jeden z rodziców. Ulga ta przysługuje bowiem rodzinie niepełnej. Wskazywane wyroki zapadły w określonych stanach faktycznych. Z przyczyn wskazanych wyżej sąd rozpoznający tę sprawę nie podzielił argumentacji zawartej m.in. w wyroku WSA w Gdańsku z 7 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 831/18. Skarga okazała się bezzasadna i po myśli art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI