I SA/Ol 35/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych, uznając brak podstaw do umorzenia mimo wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego.
Podatnik A. N. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 11,79 zł. Podatnik argumentował trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Sąd uznał, że choć wystąpił ważny interes zobowiązanego, to umorzenie kosztów egzekucyjnych nie leży w interesie publicznym, zwłaszcza że zaległość podatkowa powstała w wyniku świadomego działania podatnika (sprzedaż papierów wartościowych) i istnieje możliwość wyegzekwowania należności z majątku nieruchomego.
Sprawa dotyczyła skargi A. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 11,79 zł. Skarżący podnosił trudną sytuację finansową i zdrowotną, wskazując na niskie dochody i orzeczoną lekką niepełnosprawność. Naczelnik US pierwotnie odmówił umorzenia, uznając brak przesłanek "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego". Dyrektor IAS, analizując sytuację finansową skarżącego, uznał jednak wystąpienie "ważnego interesu zobowiązanego" (wydatki przewyższające dochody o 21,52 zł), ale nadal odmówił umorzenia, argumentując brakiem "interesu publicznego". Podkreślono, że zaległość podatkowa (z tytułu sprzedaży papierów wartościowych) powstała w wyniku świadomego działania podatnika, a umorzenie kosztów egzekucyjnych byłoby nieuzasadnionym uprzywilejowaniem i rezygnacją z wpływu środków do budżetu. Sąd administracyjny, kontrolując zaskarżone postanowienie, uznał je za zgodne z prawem. Sąd potwierdził, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest decyzją uznaniową. Choć organ odwoławczy prawidłowo ustalił istnienie ważnego interesu zobowiązanego, to zasadnie odmówił umorzenia ze względu na brak interesu publicznego, podkreślając obowiązek prowadzenia egzekucji i sprawiedliwe traktowanie obywateli. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący posiadał środki na zapłatę podatku w momencie jego powstania, a koszty egzekucyjne są nieuniknioną konsekwencją jego działań. Dodatkowo, skarżący posiada majątek nieruchomy, z którego można prowadzić egzekucję. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie kosztów egzekucyjnych jest decyzją uznaniową organu, a samo wystąpienie ważnego interesu zobowiązanego nie obliguje organu do pozytywnego rozstrzygnięcia, zwłaszcza gdy brak jest interesu publicznego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepis art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. przyznaje organowi uznanie administracyjne w kwestii umorzenia kosztów egzekucyjnych. Nawet przy spełnieniu przesłanek ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego, organ może odmówić umorzenia, o ile jego decyzja nie jest dowolna i jest rzetelnie uzasadniona.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.p.e.a. art. 64e § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne.
u.p.e.a. art. 64e § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny.
u.p.e.a. art. 64e § § 2 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Umorzenie kosztów egzekucyjnych może nastąpić, gdy przemawia za tym ważny interes zobowiązanego.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 258 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do rozpoznania wniosku o uzupełnienie wyroku przez starszego referendarza sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie kosztów egzekucyjnych jest decyzją uznaniową organu. Brak interesu publicznego w umorzeniu kosztów egzekucyjnych, gdy zaległość powstała w wyniku świadomego działania podatnika. Istnienie majątku nieruchomego, z którego można prowadzić egzekucję. Koszty egzekucyjne są nieuniknioną konsekwencją wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja finansowa i zdrowotna podatnika jako podstawa do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ wykorzystał sytuację podatnika i wprowadził go w błąd. Organ uporczywie odmawia udzielenia ulgi pomimo uprawnień.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowiłoby jednocześnie nieuzasadnione uprzywilejowanie skarżącego w stosunku do pozostałych dłużników oraz bezpowrotną rezygnację z wpływu środków do budżetu państwa, a więc nie byłoby zgodne z interesem Skarbu Państwa. Trudności finansowe podatnika nie mogą bowiem stanowić automatycznej podstawy do umorzenia zaległości, które ma charakter fakultatywny i może nastąpić jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy występuje rzeczywista niemożność uregulowania należnego zobowiązania. Decydując się na zbycie papierów wartościowych i uzyskując w ten sposób znaczny dochód, podatnik powinien był przede wszystkim zabezpieczyć środki na spłatę podatku w pełnej wysokości, a dopiero w dalszej kolejności wydatkować dochód zgodnie z preferencjami.
Skład orzekający
Jolanta Strumiłło
przewodniczący sprawozdawca
Przemysław Krzykowski
sędzia
Andrzej Brzuzy
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia kosztów egzekucyjnych w administracji, zwłaszcza w kontekście uznania administracyjnego, ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatnika i konkretnej kwoty kosztów egzekucyjnych. Interpretacja interesu publicznego może być różnie stosowana w zależności od okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje, jak sądy interpretują uznaniowość organów w sprawach podatkowych i egzekucyjnych, co jest istotne dla prawników praktyków. Pokazuje też, że nawet niewielkie kwoty mogą być przedmiotem sporu, jeśli dotyczą zasad.
“Nawet 11 złotych kosztów egzekucyjnych może być powodem batalii sądowej. WSA w Olsztynie wyjaśnia granice uznania administracyjnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ol 35/23 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2023-09-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Andrzej Brzuzy Jolanta Strumiłło /przewodniczący sprawozdawca/ Przemysław Krzykowski Symbol z opisem 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane III FSK 18/24 - Wyrok NSA z 2024-08-21 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 479 art. 18, art. 64e § 2 pkt 1 lit. a), art. 64e § 2 pkt 1-3. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Andrzej Brzuzy po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 9 listopada 2022 r., nr 2801-IEW.4268.8.2022 w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Uzasadnienie A. N. (dalej jako wnioskodawca, zobowiązany, strona, podatnik, skarżący) wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej jako WSA) w Olsztynie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako Dyrektor IAS) z 9 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] (dalej jako Naczelnik US) prowadzi postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku zobowiązanego, m.in. na należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. w kwocie 28.310,68 zł, wraz z odsetkami a zwłokę w kwocie 25.821 zł, na podstawie tytułu wykonawczego z 14.01.2015 r., nr SM 1/171/15. W toku postępowania skarżący zwrócił się do Naczelnika US z wnioskiem o umorzenie w całości lub w części jego zobowiązań wobec US. Podniósł, że jest przewlekle chory i ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu lekkim. Wskazał, że jego stan zdrowia nie rokuje poprawy, stale się pogarsza, co uniemożliwia mu powrót do pracy i uregulowanie powstałych zobowiązań. Przebywał na rencie i otrzymywał 730 zł miesięcznie, a obecnie, pomimo prób powrotu do zarobkowania, pozostaje bez pracy od 2019 r. Utrzymuje się z zasiłku dla osób bezrobotnych, wypłacanego przez Urząd Pracy w wysokości 903,36 zł miesięcznie, oraz 80 zł zasiłku celowego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Na poparcie powyższego dołączył załączniki. W toku postępowania wnioskodawca złożył oświadczenie z 18 lipca 2022 r. o stanie majątkowym, w którym podał swój łączny dochód w kwocie 948,78 zł oraz ponoszone wydatki: 970,30 zł. Wskazał, że posiada mieszkanie (spółdzielcze własnościowe) o powierzchni 32,2 m i wartości 250.000 zł, jak też zobowiązania i zaległości wobec instytucji państwowych, zabezpieczone na jego majątku (karty nr 33-32 akt US). Naczelnik US dołączył do akt m.in. wydruk stanu sprawy egzekucji tego obowiązku wraz ze stanem zaległości związanych z egzekucją należności podatkowych: 28.310,68 zł należności głównej, 25.867,43 zł odsetek za zwłokę oraz 11,79 zł kosztów egzekucyjnych (k. 25-22). Następnie postanowieniem z 23 sierpnia 2022 r. Naczelnik US odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 11,79 zł. Powołał m.in. art. 64e § 1 i art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). W uzasadnieniu podał, że nie nastąpiło przedawnienie opisanych należności. Uznał, że nie wystąpiła przesłanka "ważnego interesu zobowiązanego" ze względu na wysokość należnych organowi kosztów egzekucyjnych (11,79 zł), jak również nie wystąpił "interes publiczny" z uwagi na możliwość wyegzekwowania zobowiązania w przyszłości z majątku nieruchomego strony. Wobec tego umorzenie kosztów egzekucyjnych byłoby przedwczesne i nieuzasadnione ekonomicznie. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem strona wywiodła zażalenie, w którym wniosła o zmianę postanowienia w całości. Uzasadnienie rozstrzygnięcia zobowiązany uznał za sprzeczne z przedstawionymi przez niego dowodami. Tezy organu ocenił jako niespójne i zwrócił się do organu odwoławczego o dokładną analizę zasadności argumentacji Naczelnika US. Na wezwanie Dyrektora IAS z 4 października 2022 r. skarżący złożył szereg dokumentów w zakresie uzyskiwanych kwot z zasiłków (k. 27-21 akt odwoławczych). Następnie przedłożył orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do spraw Niepełnosprawności w Województwie Warmińsko-Mazurskim (dalej jako WZN) z 7 października 2022 r. zaliczające wnioskodawcę do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności na okres do 31 października 2025 r. (k. 30). Dyrektor IAS powołanym na wstępie postanowieniem z 9 listopada 2022 r., utrzymał w mocy ww. postanowienie Naczelnika US. Zestawił w uzasadnieniu miesięczne dochody z wydatkami zobowiązanego i podał, że łącznie wnioskodawca wydatkuje kwotę 970,30 zł, natomiast jego dochody wynoszą 948,78 zł. Stwierdził, że wskazuje to na nadwyżkę wydatków nad dochodami o 21,52 zł w gospodarstwie domowym strony. W sytuacji wnioskodawcy wystąpił zatem ważny interes zobowiązanego. Organ odwoławczy nie podzielił w tym zakresie odmiennego stanowiska Naczelnik US. Uznał natomiast, że nie wystąpił w przedmiotowej sprawie interes publiczny. Strona posiada bowiem majątek nieruchomy, z którego może być przeprowadzona skuteczna egzekucja, a jego wartość przekracza kwotę istniejącej zaległości. Jak wskazał organ odwoławczy, wystąpienie ważnego interesu zobowiązanego nie oznacza dla organu podatkowego obowiązku podjęcia rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Organ podał, że nawet zagrożenie bytu zobowiązanego, uzasadniające wystąpienie jego ważnego interesu, nie obliguje organu do umorzenia zaległości w przypadku, gdy nie powstały one na skutek okoliczności niemożliwych do uniknięcia, czyli w istocie nie miały zewnętrznego, obiektywnego charakteru, niezależnego od strony. Oczywistym jest, że zbycie odpłatne papierów wartościowych i nieodprowadzenie należnego z tego tytułu podatku było spowodowane działaniem zależnym od skarżącego, zatem w takich okolicznościach brak jest podstaw do odstąpienia od dochodzenia należności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2000 r., I SA/Lu 375/99). Zakresem rozważań, organ rozstrzygający obejmuje nie tylko aspekt ekonomiczny sytuacji zobowiązanego, ale również jego działania, podejmowane decyzje oraz zaradność życiową, a także względy sprawiedliwości oraz poczucia krzywdy i niesprawiedliwości. Trudności finansowe podatnika nie mogą bowiem stanowić automatycznej podstawy do umorzenia zaległości, które ma charakter fakultatywny i może nastąpić jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy występuje rzeczywista niemożność uregulowania należnego zobowiązania. Organ podał, że w przedmiotowej sprawie koszty egzekucyjne powstały przy egzekucji zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych na kwotę 195.825 zł (kwota podatku należnego do zapłaty wynosiła 36.036 zł). Charakter zaległości, w tym przypadku kosztów egzekucyjnych, winien być uwzględniany przy ocenie istnienia "interesu publicznego". Organ egzekucyjny zobowiązany jest wykonywać zadania zlecone w przepisach obowiązującego prawa. Trudności finansowe osoby zobowiązanej nie mogą natomiast stanowić jedynej podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ uznał za niesprawiedliwe i godzące w zaufanie do organów państwa umorzenie zaległości podatkowych, powstałych na skutek transakcji sprzedaży papierów wartościowych w sytuacji, gdy zaległości te wynikają z zaniechania ciążących na podatniku obowiązków. Decydując się na zbycie papierów wartościowych i uzyskując w ten sposób znaczny dochód, podatnik powinien był przede wszystkim zabezpieczyć środki na spłatę podatku w pełnej wysokości, a dopiero w dalszej kolejności wydatkować dochód zgodnie z preferencjami. Zauważył, że dochód ze sprzedaży akcji jest dochodem jednorazowym i dodatkowym, a uiszczenie z tego tytułu podatku nie powoduje zagrożenia egzystencji podatnika, ponieważ podatek ten nie jest pobierany z bieżących środków na utrzymanie. Organ podał, że stan zdrowia może mieć wpływ na możliwość znalezienia stałego zatrudnienia. Nie wyklucza jednak wnioskodawcy z aktywności zawodowej, bowiem z orzeczenia (okresowego) zaliczającego podatnika do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności do 31 października 2025 r. wynika, że co do podjęcia zatrudnienia strona ma otwarty rynek pracy, nie ma w tym zakresie żadnych ograniczeń, nie wymaga szkoleń specjalistycznych oraz zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, nie wymaga również stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wnioskodawca wymaga natomiast zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie. Organ zauważył, że z informacji zamieszczonych przez podatnika w internecie wynika, że prowadzi on m.in. aktywność artystyczną jako projektant, grafik, literat, influenser (k. 16 akt odwoławczych). W ocenie organu odwoławczego istnieje zatem możliwość podjęcia przez stronę dodatkowego zatrudnienia, czy też uzyskania dochodu z prowadzonej działalności artystycznej. Organ drugiej instancji wskazał ponadto, że wziął pod uwagę fakt posiadania przez stronę majątku nieruchomego, z którego może być przeprowadzona skuteczna egzekucja, a którego wartość przekracza kwotę istniejącej zaległości. W szczególności podał, że dla nieruchomości lokalowej skarżącego, w Dziale IV księgi wieczystej wpisane zostały hipoteki umowne do kwoty 70.454 zł, tytułem zabezpieczenia wierzytelności Naczelnika US oraz do kwoty 2.164,45 zł na rzecz wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast w Dziale III przedmiotowej księgi wieczystej 26 lipca 2022 r. został ujawniony wpis o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Organ podkreślił, że przyczyny powstania zaległości nie charakteryzowały się niezależnością od sposobu postępowania strony, lecz wynikały z nieuiszczenia należnego podatku w ustawowym terminie, co obligowało organ egzekucyjny do wszczęcia i prowadzenia postępowania w celu przymusowego wyegzekwowania zaległości. Wobec tego ocenił, że nie może stwierdzić naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Nie wystąpiła również sytuacja nadzwyczajna, której wnioskodawca nie mógł przewidzieć, i na którą nie miał wpływu. Należności nie powstały w wyniku zdarzeń nadzwyczajnych, niezależnych od strony, lecz są następstwem jej świadomego postępowania. W skardze do Sądu strona, domagała się zmiany w całości postanowienia Dyrektora IAS z 9 listopada 2022 r., z powodu nieprawidłowości w postępowaniu i nieuwzględniania zgłoszonych żądań. Skarżący podał, że wielokrotnie informował pracowników organów skarbowych o swoim złym stanie zdrowia, co też organ wykorzystał i wprowadził go w błąd. Organ uporczywie odmawia udzielenia ulgi ze względu na ważny interes podatnika pomimo uprawnień do jej udzielenia. Przyczyniło się to pośrednio do wzrostu zobowiązania i pogorszenia sytuacji podatnika. Dodatkowo jego choroba i zły stan materialny negatywnie wpływa na wykonanie zobowiązań podatkowych. Adwokat skarżącego, ustanowiony w ramach prawa pomocy, w piśmie procesowym z 17 sierpnia 2023 r. podtrzymał skargę i wniósł o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu (k. 25 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonana przez Sąd kontrola postanowienia zaskarżonego w niniejszej sprawie doprowadziła do oceny, że nie jest ono dotknięte wadami. Dlatego też skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu stało się postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 64e § 1 i art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej jako u.p.e.a., w myśl których organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne (§ 1). Koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Z powołanego przepisu wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użycie określenia "mogą". Istota uznania administracyjnego polega na tym, że samo stwierdzenie przez organ ziszczenia się ustawowych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Nie może to jednak oznaczać dowolności organu rozpoznającego wniosek w tym zakresie. Winien on rzetelnie, z poszanowaniem zasad procesowych, wyjaśnić w ustalonym stanie faktycznym motywy swego rozstrzygnięcia. Tak więc nawet w przypadku, gdy organ egzekucyjny stwierdzi istnienie przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. może – działając w ramach uznania administracyjnego – odmówić umorzenia, co oznacza, że odmowa umorzenia nie narusza prawa zarówno wówczas, gdy wystąpią przesłanki do ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie mają one miejsca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2016 r., II FSK 3740/13). Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W celu prawidłowego rozpoznania wniosku zobowiązanego o umorzenie kosztów egzekucyjnych organ zobligowany jest do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które mają w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ takie postępowanie przeprowadził. W aktach administracyjnych znajduje się szereg dokumentów, złożonych zarówno przez stronę, jak i zgromadzonych przez organ, które pozwoliły na dokładną ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy, jego dochodów, wydatków oraz sytuacji bytowej. Pełne ustalenie stanu faktycznego pozwoliło organowi na prawidłową, zgodną z zasadami doświadczenia życiowego i logiki, ocenę wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. Powyższe uzasadnia ocenę Sądu, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Dokonując oceny przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych Dyrektor IAS uznał, że w sprawie występuje ważny interes zobowiązanego, na co wskazuje jego sytuacja finansowa. Organ odwoławczy nie podzielił odmiennego stanowiska Naczelnika US. Taką ocenę Sąd też zaaprobował, mając na uwadze, że łączne miesięczne obciążenia wnioskodawcy wynoszą 970,30 zł, natomiast dochody 948,78 zł. Sąd podzielił także stanowisko organu drugiej instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że umorzenie w niniejszej sprawie kosztów egzekucyjnych nie leży w interesie publicznym. Obciążenie kosztami egzekucyjnymi ma na celu zarówno pokrywanie przez zobowiązanego realnych kosztów powstających w toku konkretnych czynności egzekucyjnych, a nie przez Skarb Państwa, jak i stanowi pewien rodzaj sankcji za nieterminowe regulowanie należności – w tym przypadku zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. Z tego powodu ustawodawca nadał kosztom egzekucyjnym szczególne znaczenie, gdyż z kwot uzyskanych z egzekucji, to właśnie koszty egzekucyjne pokrywane są w pierwszej kolejności. Umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowiłoby jednocześnie nieuzasadnione uprzywilejowanie skarżącego w stosunku do pozostałych dłużników oraz bezpowrotną rezygnację z wpływu środków do budżetu państwa, a więc nie byłoby zgodne z interesem Skarbu Państwa. Ulga ta powodowałaby w istocie przerzucenie na budżet państwa dodatkowego ciężaru. W interesie publicznym leży tymczasem dążenie przez organy Państwa do sprawiedliwego traktowania wszystkich jego obywateli – oznacza to także sprawiedliwość w ponoszeniu obciążeń publicznoprawnych. W wyroku z 27 kwietnia 2022 r., I GSK 1446/21, NSA stwierdził, że w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. jako kierunkową dyrektywę wyboru wskazano ważny interes publiczny. Pojęcie interesu publicznego na gruncie tego przepisu należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej itp. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego. Dodatkowo określenie, że tak rozumiany interes publiczny ma być "ważny" oznacza taki, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny. Określenie to zatem wymagało dodatkowo wykazania, że ustalenie istnienia tej przesłanki musiało mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa. Na gruncie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji sformułowanie w ten sposób przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych staje się zrozumiałe, jeżeli wziąć pod uwagę zasady prowadzenia egzekucji administracyjnej w tym m.in. zasadę obowiązku prowadzenia egzekucji (art. 6 u.p.e.a.), zasadę stosowania wyłącznie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie (art. 7 § 1 u.p.e.a.), zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku (art. 7 § 2 u.p.e.a.) oraz zasadę zagrożenia (art. 15 u.p.e.a.). Obowiązek prowadzenia egzekucji administracyjnej ma uzasadnienie w tym, że jej przedmiotem są obowiązki o charakterze administracyjnym, a więc obowiązki wobec Państwa. Ich realizacja nie zależy od swobodnego uznania organu. Z tymi obowiązkami powiązano uprawnienie do poboru opłat związanych z przymusowym wykonaniem tych obowiązków. Zatem w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z 27 listopada 2013 r., II FSK 1637/13). Tak rozumianym celom nie można przeciwstawiać subiektywnie rozumianego interesu skarżącego. Tego rodzaju przesłanki nie przewiduje omawiany przepis art. 64e § 2 pkt 1-3 u.p.e.a. Niemniej wobec zaistnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego istotna stała się kwestia oceny odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych dokonana w ramach uznania administracyjnego. Odnotowania wymaga w tym zakresie, że koszty egzekucyjne w niniejszej sprawie powstały w związku z doprowadzeniem przez skarżącego do przymusowej realizacji zobowiązania podatkowego. Zobowiązanie to powstało w efekcie sprzedaży przez podatnika papierów wartościowych na kwotę 195.825 zł. Wyrokiem z 20 września 2023 r., I SA/Ol 34/23, tut. Sąd oddalił skargę na decyzję Dyrektora IAS z 4 października 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zobowiązanemu zaległości podatkowej z tego tytułu. Z okoliczności faktycznych wskazanej sprawy wynika, że skarżący zdawał sobie sprawę z ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Złożył bowiem 26 listopada 2014 r. deklarację o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011 r. z wykazaną kwotą 36.036 zł podatku należnego do zapłaty (k. 15 akt US w sprawie I SA/Ol 34/23). Konsekwencją niewykonania obowiązku podatkowego stało się doręczenie upomnienia z 19 grudnia 2014 r. (k. 22), a następnie, wobec niewykonania obowiązku, wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zatem skarżący musiał się liczyć z tym, że jego świadome działanie doprowadzi do przymusowego wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym, na spełnienie którego posiadał środki. Natomiast powstanie kosztów egzekucyjnych jest nieuniknioną konsekwencją wszczęcia postępowania egzekucyjnego, na co strona miała wpływ. Postępowanie egzekucyjne nie jest ponadto nieskuteczne. W jego toku wyegzekwowano kwotę 14.258,73 zł, rozliczoną na należność główną, odsetki, koszty egzekucyjne i koszty upomnienia (k. 25-22 akt US). Na dzień złożenia wniosku o udzielenie wnioskowanej ulgi skarżący posiadał do zapłaty zobowiązanie podatkowe w kwocie 28.310,68 zł, wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 25.821 zł. Organ wziął też pod uwagę fakt posiadania przez stronę majątku nieruchomego, z uzyskania którego środki powinny zaspokoić kwoty zaległości wnioskodawcy. Mając na uwadze argumentację skargi Sąd stwierdził, że istnienie schorzeń skarżącego nie jest przedmiotem sporu. Nie mogą one jednak automatycznie przesądzać o całkowitej niezdolności od pracy skarżącego, będącego w wieku 51 lat, i skutkować koniecznością umorzenia należności w niniejszej sprawie. Zauważył to już organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając skargę Sąd nie może w tym zakresie pominąć urzędowych informacji zawartych w dokumentach zgromadzonych w sprawie przez organy podatkowe, takich jak orzeczenie WZN z 7 października 2022 r. o zaliczeniu podatnika do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności do 31 października 2025 r., w którym zostały przedstawione, omówione już możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego. Tym bardziej, że, jak ustalił organ, prowadzi on m.in. aktywność artystyczną. Na tle powyższego Sąd uznał poprawność postępowania dowodowego oraz wyciągniętych zeń wniosków w treści zaskarżonego postanowienia. Dyrektor IAS przedstawił wyczerpująco ustalenia stanu faktycznego oraz rzeczowo i przekonująco uzasadnił powody odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w niniejszej sprawie. Odmowa ta nie nosi cech dowolności, została dokonana w ramach uznania administracyjnego. Przy czym nie miały miejsca podniesione w skardze nieprawidłowości w postępowaniu, którego to zarzutu skarżący jednak nie sprecyzował. Organ odwoławczy zasadnie uzupełnił materiał dowodowy o aktualne informacje w zakresie sytuacji finansowej i życiowej strony. Rozważył argumenty podnoszone przez stronę, przedstawił istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy i dokonał jego oceny zgodnie z zasadami logiki. Doszedł do przedstawionych już wyżej wniosków, których Sąd nie miał podstaw kwestionować. Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Dodatkowo Sąd wyjaśnia w zakresie wniosku adwokata skarżącego z 12 października 2023 r. o uzupełnienie wyroku poprzez przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, że Starszy referendarz sądowy w WSA w Olsztynie postanowieniem z 2 października 2023 r. rozpoznał wniosek adwokata z 17 sierpnia 2023 r. złożony w powyższym zakresie. Taki tryb załatwienia wniosku wynika z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przywoływane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI