I SA/Ol 339/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2005-10-27
NSApodatkoweWysokawsa
podatek VATdodatkowe zobowiązanie podatkoweumorzenierozłożenie na ratyinteres publicznyinteres podatnikaOrdynacja podatkowagminasamorządkontrola sądowa

WSA w Olsztynie uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w części odmawiającej umorzenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT, uznając, że organy podatkowe nie rozważyły wystarczająco przesłanki ważnego interesu publicznego.

Gmina zwróciła się o umorzenie dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT z powodu trudnej sytuacji finansowej. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, rozkładając jedynie zaległość na raty. Gmina zaskarżyła decyzję, argumentując naruszenie zasady prawdy obiektywnej i nieuwzględnienie ważnego interesu publicznego. WSA w Olsztynie uchylił decyzję w części odmawiającej umorzenia, stwierdzając, że organy nie rozważyły wystarczająco przesłanki ważnego interesu publicznego i nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą umorzenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług. Gmina argumentowała trudną sytuacją finansową, przejęciem dodatkowych obciążeń po PGR-ach oraz błędną interpretacją przepisów. Organy podatkowe uznały, że sytuacja Gminy nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadnić umorzenie, i rozłożyły jedynie zaległości na raty, powołując się na uznaniowy charakter przepisów Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpatrując skargę, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia. Sąd uznał, że organy obu instancji nie rozważyły wystarczająco przesłanki ważnego interesu publicznego, a ich uzasadnienia były lakoniczne i ogólne. Sąd podkreślił, że ocena przesłanki ważnego interesu publicznego wymaga wnikliwej analizy w świetle okoliczności konkretnej sprawy, a organy pominęły argumenty Gminy dotyczące tego aspektu, skupiając się na interesie Skarbu Państwa. Sąd stwierdził również naruszenie przepisów prawa procesowego, które uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe nie rozważyły wystarczająco przesłanki ważnego interesu publicznego, a ich uzasadnienia były lakoniczne, co narusza prawo.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy obu instancji nie przeprowadziły wnikliwej analizy przesłanki ważnego interesu publicznego, pomijając argumenty Gminy i skupiając się na interesie Skarbu Państwa. Brak wyczerpującego postępowania dowodowego i uzasadnienia uniemożliwił prawidłową kontrolę decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

Op. art. 48 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy na wniosek podatnika, uzasadniony ważnym interesem strony lub interesem publicznym może rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami.

Op. art. 67 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 27 § ust. 6

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Op. art. 210 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, szczególnie negatywnych dla podatnika.

Op. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

Op. art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Op. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dowolna ocena dowodów.

Op. art. 247 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Podstawa stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej.

PPSA art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

PPSA art. 3

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

ppsa art. 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany granicami skargi i może badać z urzędu legalność zaskarżonej decyzji.

ppsa art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie rozważyły wystarczająco przesłanki ważnego interesu publicznego przy odmowie umorzenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji były lakoniczne i ogólne, co uniemożliwiło kontrolę sądową. Organy pominęły argumenty Gminy dotyczące specyficznego charakteru jej działalności i wpływu na interes publiczny.

Odrzucone argumenty

Argumenty dotyczące błędnej interpretacji przepisów materialnego prawa podatkowego przez organ pierwszej instancji. Argumenty dotyczące orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w kontekście ustalania dodatkowego zobowiązania VAT.

Godne uwagi sformułowania

Organy podatkowe obu instancji wymogom tym nie sprostały. Ogólność i lakoniczność sformułowań zawartych w uzasadnieniu uniemożliwia ustalenie czy nie zostały przekroczone granice przyznanego im uznania administracyjnego. Sąd administracyjny natomiast nie jest uprawniony do oceny decyzji z punktu widzenia jej słuszności, czy celowości.

Skład orzekający

Andrzej Błesiński

przewodniczący

Tadeusz Piskozub

sprawozdawca

Renata Kantecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki ważnego interesu publicznego w kontekście umorzenia zobowiązań podatkowych, obowiązek wnikliwego uzasadniania decyzji uznaniowych przez organy podatkowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji gminy i podatku VAT, ale zasady dotyczące oceny interesu publicznego i uzasadniania decyzji są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dla sądów administracyjnych prawidłowe uzasadnianie decyzji przez organy podatkowe, zwłaszcza w kontekście uznania administracyjnego i interesu publicznego. Pokazuje też, że gminy mogą skutecznie kwestionować decyzje podatkowe, powołując się na swoją specyfikę.

Gmina wygrała z fiskusem: Sąd podkreśla wagę interesu publicznego w sprawach podatkowych.

Dane finansowe

WPS: 165 892 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 339/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2005-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Błesiński /przewodniczący/
Renata Kantecka
Tadeusz Piskozub /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie WSA Tadeusz Piskozub (spr.) Asesor Renata Kantecka Protokolant Paweł Guziur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części uchylonej, do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 2000 zł (dwa tysiące zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 18 lipca 2005 roku, Dyrektor Izby Skarbowej , utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 kwietnia 2005 roku, odmawiającej Gminie G. umorzenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług, za miesiące od sierpnia 2001 r., do miesiąca kwietnia 2004 roku oraz rozkładającą na 24 rat zaległości w podatku VAT za miesiące czerwiec-październik 2003r. i kwiecień 2004 w kwocie 79.135,90 zł oraz dodatkowe zobowiązanie w podatku VAT w kwocie 165.892 zł.
Z uzasadnienia decyzji odwoławczej, wynika co następuje:
Wnioskiem z dnia 16.03.2005 r. (data wpływu 17.03.2005 r.), uzupełnionym dnia 25.03.2005 r. Wójt Gminy G. z siedzibą w G. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z prośbą o umorzenie dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od miesiąca sierpnia 2001 r. do kwietnia 2004 r. w kwocie 165.892 zł oraz rozłożenie na raty zaległości w podatku VAT za w kwocie 98.960 zł. Prośba o ulgę w spłacie umotywowana była trudną sytuacją finansową Gminy. We wniosku podatnik podniósł, iż posiada bardzo niskie dochody własne, które nie pokrywają najpilniejszych potrzeb, a wskaźnik dochodów Gminy w powyższych latach wynosił 55,5% wskaźnika przewidzianego dla wszystkich gmin w Polsce (obecnie wynosi 47,40%). Budżet Gminy od kilku lat zamyka się wciąż rosnącym deficytem i występują trudności z dotrzymaniem wszelkich płatności. Nadmienił, iż duży wpływ na stan finansów Gminy i wzrost deficytu miało przejęcie, w okresie upadłości PGR-ów, dodatkowych obciążeń w postaci kotłowni, hydroforni, które wymagają ciągłych remontów, jak również mieszkań (byłych pracowników PGR). Ponadto samorząd zostaje obciążony dodatkowymi zadaniami, nie mającymi pokrycia w dotacjach (dodatki mieszkaniowe, odpisy podatku rolnego na Izby Rolnicze, Fundusz Rehabilitacyjny, stypendia uczniowskie itp.). Wnioskodawca dodał, że Gmina G. poczyniła szereg działań naprawczych w postaci likwidacji etatów w administracji i oświacie, które w niewielkim stopniu złagodziły trudności finansowe. Wskazał ponadto, iż błędne naliczenie podatku od towarów i usług nie było celowym działaniem podmiotu, lecz wynikiem błędnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 21.04.2005 r. odmówił umorzenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od VIII 2001 r. do IV 2004 r. oraz rozłożył spłatę zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące VI-X 2003 r., IV 2004 r. wraz z odsetkami w kwocie łącznej 94.529.09 zł oraz dodatkowe zobowiązanie w ww. podatku za okres od VIII 2001- IV 2004 r. w kwocie 165.892,00 zł na 24 raty z terminami płatności od 05.05.2005 r. do 05.04.2007 r.
Strona złożyła odwołanie z dnia 29.04.2005 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w części dotyczącej odmowy umorzenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od VIII 2001 r. do IV 2004 r. Zarzut odwołania dotyczył, nieuwzględnienia przez organ I instancji przy rozpatrywaniu wniosku podatnika specyficznego publicznego charakteru działalności Gminy. Odwołująca dodała, iż dodatkowe zobowiązanie podatkowe naliczone zgodnie z art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.) jest prawie dwukrotnie wyższe od podstawowej zaległości.
Zapłata ustalonej kwoty wiąże się z koniecznością udzielenia dodatkowych dotacji i subwencji z budżetu Państwa. Według twierdzeń Strony, która powołała się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ustalenie dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług może naruszać zasadę naturalności podatku od towarów i usług. Odwołująca podniosła również argument, że ani gmina ani urząd gminy nie jest podmiotem gospodarczym, w związku z czym w rozstrzygnięciu niesłusznie odmówiono umorzenia dodatkowego zobowiązania podatkowego powołując się na zasadę równego traktowania wszystkich podmiotów gospodarczych w sferze zobowiązań podatkowych.
Dyrektor Izby Skarbowej, w przedmiotowej sprawie po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, decyzją z dnia 18 lipca 2005 roku, podnosząc w uzasadnieniu, co następuje:
Przepis art. 48 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej stanowi, iż organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę.
Natomiast zgodnie z art. 67 § 1 Ordynacji w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Zdaniem Dyrektora umorzenie zaległości podatkowej lub rozłożenie zaległości na raty to kompetencje o charakterze uznaniowym, co oznacza to, że ustawodawca pozostawił organom podatkowym swobodę co do zastosowania tych kompetencji i zakresu przyznanej ulgi. Dają one organom podatkowym możliwość elastycznego reagowania na nieprzewidziane przypadki, uniemożliwiające podatnikom wywiązanie się z ciążącego na nich obowiązku podatkowego.
Organ odwoławczy podniósł, że interpretacja przesłanek wynikających z cytowanych art. 48 § 1 pkt 2 i art. 67 §1 Ordynacji podatkowej jest możliwa na tle konkretnego stanu faktycznego, a takie sformułowanie przesłanek umożliwia zastosowanie ich do bardzo wielu sytuacji, w jakich może znaleźć się podatnik. Według organu uszczegółowieniem ważnego interesu jest sytuacja, w której pobranie zaległości znacznie osłabi zdolność podmiotu do prowadzenia działalności, jednakże nie wyczerpuje to listy sytuacji, w których umorzenie zagrozi jego ważnym interesom. Zagrożony przez ewentualne pobranie podatku interes podatnika musi być ważny, a nie tylko zwykły. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Jest to pewna wskazówka dotycząca hierarchii interesów. Każdy podatnik ma przecież interes w nie pobieraniu od niego podatku, bo powoduje to pozostawienie w jego dyspozycji większej ilości pieniędzy, niż w przypadku, kiedy podatek zostanie pobrany.
Zatem, zdaniem organu odwoławczego, rozłożenie zapłaty zaległości wraz z odsetkami na raty bądź umorzenie zaległości podatkowych jest więc uzasadnione tylko w wyjątkowych przypadkach.
Ze sprawozdań Rb-NDS przekazywanych do Regionalnej Izby Obrachunkowej wynika, iż budżet Gminy G. z siedzibą w G. od kilku lat zamyka się deficytem. Jak wynika z kwartalnego sprawozdania o nadwyżce/deficycie w 2002 r. deficyt wynosił 172.008 zł, w 2003 r. deficyt wynosił 1.511.981 zł , natomiast w 2004 r. deficyt wyniósł 2.193.414 zł .
Jednocześnie z dalszych dowodów zebranych w sprawie wynika, że Gmina posiada szereg zaciągniętych zobowiązań, co potwierdzają sprawozdania o stanie zobowiązań wg tytułów dłużnych oraz gwarancji i poręczeń jednostki samorządu terytorialnego za lata 2002-2004:
-stan zobowiązań ogółem na dzień 31.12.2002 r. wynosił 2.259.770 zł,
-stan zobowiązań ogółem na dzień 31.12.2003 r. wynosił 3.028.081 zł,
-stan zobowiązań ogółem na dzień 31.12.2004 r. wyniósł 5.602.361 zł.
Sprawozdania o stanie należności jednostki samorządu terytorialnego wskazują na istnienie wymagalnych należności gminy, która otrzymuje dodatkowe zadania, nie znajdujące pokrycia w dotacjach, są to dodatki mieszkaniowe, odpisy podatku rolnego, stypendia uczniowskie.
Zdaniem Dyrektora sytuacja Gminy G. nie jest zbyt dobra, lecz podobna do sytuacji innych gmin, w związku z tym, że w sytuacji Podatnika nie wystąpiły zdarzenia niezależne od Jego działania, czy wypadki losowe organ II instancji stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka umożliwiająca umorzenie zaległości podatkowej.
Dyrektor Izby Skarbowej biorąc pod uwagę sytuację finansową Gminy, stwierdził, że słusznym było rozłożenie wskazanych zaległości na raty, a zapłata kwoty zaległości w formie ustalonych rat nie powinna spowodować osłabienia Jej zdolności do prowadzenia działalności.
Stąd zasadnie, organ podatkowy I instancji rozłożył na 24 miesięczne raty zaległości podatkowe określone powyższymi decyzjami uznając, iż w tym przypadku interes podatnika przeważył ponad interesem publicznym.
Organ odwoławczy wskazał, iż rozpatrując wniosek o udzielenie ulgi należy uwzględnić zarówno interes podatnika, jak też interes Skarbu Państwa.
Zdaniem Dyrektora, uchybienie przepisom prawa podatkowego wiąże się z ryzykiem poniesienia konsekwencji podatkowych. Budżet Państwa nie może rezygnować z należnych mu wpływów, powstałych w wyniku zaniedbań w postaci nie stosowania się do obowiązujących przepisów prawa podatkowego.
Organ II instancji podkreślił, iż na etapie postępowania w sprawach zastosowania ulgi w spłacie podatnik nie może prowadzić skutecznej polemiki co do wysokości zobowiązania podatkowego. Kwestia wymiaru podatku jest bowiem ostatecznie przesądzona.
W ocenie organu II instancji, zarzuty Gminy co do błędnej interpretacji przepisów materialnego prawa podatkowego przez organ pierwszej instancji nie zasługują więc na uwzględnienie, a także nie może być także brane pod uwagę na obecnym etapie wskazane przez stronę orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
Mając na uwadze wskazane okoliczności faktyczne i prawne, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21.04.2005 r.
Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Nr "[...]" z dnia 18.07.2005 r. Wójt Gminy G. z siedzibą w G. złożył skargę z dnia 02.08.2005 r. skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
Skarżący zarzucił decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zasada prawdy obiektywnej - polegające na nie uwzględnieniu ważnego interesu publicznego będącego jedną z dwóch przesłanek do umorzenia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej.
Wójt Gminy G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego "[...]" z dnia 21.04.2005 r., w zakresie dotyczącym odmowy umorzenia dodatkowego zobowiązania w podatku VAT w kwocie 165.892 zł.
W skardze Wójt Gminy G. w znacznej części powtarza argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji. Skarżący twierdzi, iż przy wydawaniu decyzji nie dokonano analizy zaistnienia przesłanki ważnego interesu publicznego, koncentrując się na analizie interesu podmiotu oraz że nie uwzględniono związku interesu publicznego z interesem podatnika, wykazanego przez Stronę w odwołaniu. Wójt twierdzi, że realizuje zadania przejęte od Skarbu Państwa, zgodnie z ustawami samorządowymi, a brak środków niezbędnych do finansowania tych zadań jest niewątpliwie problemem publicznym. Uszczuplenie budżetu Gminy powoduje niemożność realizacji przejętych zadań, dlatego też umorzenie przedmiotowej kwoty winno nastąpić ze względu na ważny interes publiczny.
W opinii Skarżącego obie instancje skupiły się na analizie ważnego interesu podatnika, błędnie zakładając, że pomiędzy interesem podmiotu, a interesem Skarbu Państwa istnieje sprzeczność.
Wójt Gminy G. z siedzibą w G. powołując art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej podkreślił, iż przepis ten wskazuje nie na interes Skarbu Państwa, a na interes publiczny.
Skarżący twierdzi, iż nie uwzględniono specyficznego charakteru podatnika - Gminy przy analizie przesłanek warunkujących umorzenie zobowiązania podatkowego, czym naruszono granice uznania administracyjnego oraz nie przeanalizowano dogłębnie stanu faktycznego, nie realizując dyspozycji zawartej w art.122 Op.
W odpowiedzi na skargę z dnia 2.09.2005 roku, Dyrektor Izby Skarbowej, wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpatrując sprawę, zważył co następuje:
Sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości, sprawują wymiar sprawiedliwości, sprawując kontrolę administracji publicznej, poprzez orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, pod względem ich zgodności z prawem. Stanowi o tym art.1 i 3 Prawa o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz.1269), oraz art.3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 z 2002 roku, poz.1270 ), zwanym dalej "ppsa".
Zgodnie z art.145 ppsa, sąd może uchylić zaskarżoną decyzję lub stwierdzić jej nieważność, jeżeli w istotny sposób narusza prawa.
Sąd administracyjny natomiast nie jest uprawniony do oceny decyzji z punktu widzenia jej słuszności, czy celowości.
Sąd też nie jest uprawniony do zastępowania organów administracji państwowej w jej kompetencjach, poprzez wydawanie zamiast tych organów decyzji.
W przypadku, kiedy sąd stwierdzi, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd na podstawie art.151 ppsa skargę oddala.
Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 lipca 2005 roku, zawiera dwa rozstrzygnięcia, a mianowicie:
1. rozłożenie na raty zaległości w podatku od towarów i usług oraz zobowiązania dodatkowego w podatku od towarów i usług,
2. odmowę umorzenia zobowiązania dodatkowego w podatku od towarów i usług w kwocie 165.892 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrujący tę skargę, nie jest związany jej granicami, zgodnie z normą art.134 ppsa. Przepis ten daje Sądowi kompetencję rozstrzygania w granicach danej sprawy, co oznacza możliwość dokonania kontroli legalności decyzji w zakresie rozłożenia na raty całego, należnego podatku VAT, na co składa się zaległość w kwocie 98.960 zł oraz dodatkowe zobowiązanie w podatku VAT w kwocie 165.892 zł.
Zgodnie z treścią art.48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu na dzień wydania decyzji odwoławczej tj. 18.07.2005 roku, organ podatkowy na wniosek podatnika, uzasadniony ważnym interesem strony lub interesem publicznym może rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami.
W ocenie Sądu, decyzja o rozłożeniu na raty w części orzeczenia do kwoty zobowiązania dodatkowego VAT w wysokości 165.892 zł, mogła budzić kontrowersje, z uwagi na brak jednoznacznego wniosku strony w tym zakresie.
Brak wniosku podatnika, określonego w art.48 § 1 Op, powodowałby, że decyzja ratalna wydana zostałaby bez podstawy prawnej, co skutkowałoby stwierdzeniem nieważności tej decyzji na podstawie art.247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Jednak Sąd zbadał z urzędu legalność zaskarżonej decyzji.
We wniosku z dnia 16 marca 2005 roku, Wójt Gminy G., zwrócił się o umorzenie dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług w kwocie 165.892 zł, oraz o rozłożenie na raty kwoty zaległości w podatku VAT w wysokości 98.960 zł. W kolejnym piśmie Wójta, do Naczelnika Urzędu Skarbowego, datowanym na dzień 25.03.2005 r., podatnik wniósł o rozłożenie na raty miesięczne występującego zobowiązania i nienależnie otrzymanego zwrotu podatku VAT oraz podtrzymał wniosek o umorzenie kwoty podatku w wysokości 165.892 zł.
Zatem zawarty wniosek w drugim piśmie Wójta Gminy G., o rozłożenie całej zaległości na raty, pozwolił Sądowi przyjąć, że podatnik złożył konkretny wniosek o rozłożenie na raty całej kwoty zaległości, czyniąc tym samym decyzję legalną w tej części, gdyż odpowiadała treści art.48 § 1 pkt 2 Op.
Skarga jest zasadna, w części dotyczącej odmowy umorzenia podatku VAT.
Stosownie do treści art. 67 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Instytucja ta skonstruowana zatem została na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Organ podatkowy może, ale nie musi, umorzyć zaległości, co oznacza możliwość negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji istnienia jego ważnego interesu. Uprawnienie organu administracji do wydania decyzji uznaniowej nie zwalnia jednakże sądu od obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia zaległości podatkowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8.11.1996, III RN 24/96).
Uznanie to, jak wynika z treści cytowanego przepisu, ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi jako ważny interes podatnika oraz ważny interes publiczny. Obydwa te pojęcia są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta, a zwłaszcza istnienie ważnego interesu podatnika musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości.
Ocena przesłanki ważnego interesu publicznego musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne.
Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres ich zastosowania.
Uzasadnienie, szczególnie decyzji negatywnych dla podatnika, powinno szczegółowo wskazywać także przyczyny, dla których organ instytucji tej nie zastosował pomimo wystąpienia szczególnych okoliczności. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu.
W przedmiotowej sprawie organy obu instancji wymogom tym nie sprostały. Ogólność i lakoniczność sformułowań zawartych w uzasadnieniu uniemożliwia ustalenie czy nie zostały przekroczone granice przyznanego im uznania administracyjnego.
Organ drugiej instancji przyznał wprawdzie, że obecna sytuacja materialna podatnika jest trudna, jednakże nie dopatrzył się podstaw do umorzenia zaległości eksponując zdarzenia z zakresu prowadzenia działalności publicznej Gminy G., które uznał za przesłanki ważnego interesu Gminy.
Z uzasadnienia decyzji nie wynika w jakich proporcjach pozostają straty i deficyt budżetowy Gminy, do powstałej zaległości, w zobowiązaniu podatkowym w VAT, a także nie dokonano oceny proporcji przesłanek określonych w art.67 § 1 Op.
Podkreślić należy, że ocena istnienia w sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej powinna być dokonana według stanu z chwili rozstrzygania, a zdarzenia wcześniejsze z okresu prowadzenia działalności publicznej Gminy, które wprawdzie mają znaczenie drugorzędne, lecz wpłynęły w decydujący sposób na wzrost deficytu budżetowego Gminy G..
Zdaniem Sądu rozpatrującego sprawę, organy podatkowe obu instancji, pominęły podnoszone przez Wójta Gminy G. kwestie w przedmiocie rozważenia wniosku w kierunku ważnego interesu publicznego Gminy, które to argumenty wręcz pominęły, wskazując na uzasadniony interes Skarbu Państwa, w egzekwowaniu należności podatkowych.
W ocenie Sądu okoliczności te nie zostały w pełni ustalone, a mają one istotne znaczenie z punktu widzenia badania, czy zachodzi przesłanka w postaci "interesu publicznego".
Zdaniem składu orzekającego, przy ocenie tej przesłanki należy ocenić postawę organów gminy, które dążyły do zapewnienia funkcjonowania gminy i zapewnienia środków na działalność publiczną.
W okolicznościach faktycznych i prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, stwierdził, że skarga jest zasadna, a zaskarżona decyzja w sposób istotny narusza prawo, które miało wpływ na wynik sprawy, wobec nie rozważenia wszystkich podnoszonych argumentów przez Wójta Gminy G., w zakresie odmowy umorzenia należności w podatku VAT.
Zdaniem Sądu, rozstrzygającego sprawę, aby prawidłowo zastosować art.67 Op. należało wyczerpująco przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z art.121, 187 i art.191 Ordynacji podatkowej, albowiem naruszenie prawa procesowego skutkuje niemożnością prawidłowego zastosowania prawa materialnego
Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, orzekł jak w sentencji, orzekając o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, w części dotyczącej odmowy umorzenia. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI