I SA/Ol 32/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej podatku dochodowego od osób fizycznych.
Skarga dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Podatnik kwestionował istnienie obowiązku podatkowego oraz błąd co do zobowiązanego, argumentując, że odpowiedzialny za zapłatę podatku był syndyk masy upadłości. Sąd uznał, że zeznanie podatkowe stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznej weryfikacji prawidłowości danych zawartych w zeznaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę M.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Giżycku o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Sprawa dotyczyła egzekucji należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, wynikającej z zeznania PIT-36L za 2021 r. Skarżący podnosił, że nie był winien powstania zaległości podatkowej, a odpowiedzialnym za zapłatę podatku był syndyk masy upadłości spółki jawnej, w której był wspólnikiem. Sąd, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazano, że zeznanie podatkowe złożone przez podatnika stanowi podstawę do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a jedynie do formalnej oceny dokumentu. Sąd podkreślił, że obowiązek złożenia zeznania rocznego jest niezależny od tego, czy płatnik pobrał zaliczki na podatek, a kwestia odpowiedzialności syndyka jako płatnika powinna być rozstrzygana w innym trybie. Złożone zeznanie podatkowe, dopóki nie zostanie skorygowane lub zmienione decyzją organu podatkowego, wiąże organ egzekucyjny. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego ani proceduralnego przez organy obu instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a jedynie do formalnej oceny dokumentu stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) ograniczają kompetencje organu egzekucyjnego do formalnej oceny tytułu wykonawczego. Merytoryczna weryfikacja prawidłowości danych zawartych w zeznaniu podatkowym, w tym kwestionowanie kwoty zobowiązania czy odpowiedzialności podatnika, należy do kompetencji organu podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (23)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § par. 2 pkt 1, 2, 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 34 § par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 1a § pkt 20
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 1a § pkt 13
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 3a § par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
O.p. art. 30 § par. 1 - 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 34 § par. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 33 § par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 29 § par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ustawa p.d.f. art. 45 § ust. 1, 1a, 4 i 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
ustawa p.d.f. art. 30c
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
O.p. art. 21 § par. 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 8
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 26 § par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 26a § par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznej weryfikacji prawidłowości danych zawartych w zeznaniu podatkowym, stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zeznanie podatkowe złożone przez podatnika jest podstawą do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Obowiązek złożenia zeznania rocznego jest niezależny od tego, czy płatnik pobrał zaliczki na podatek. Kwestia odpowiedzialności syndyka jako płatnika powinna być rozstrzygana w innym trybie niż postępowanie egzekucyjne.
Odrzucone argumenty
Podmiotem odpowiedzialnym za zapłatę podatków był syndyk masy upadłości, a podatek nie został pobrany bez winy podatników. Egzekucja administracyjna była niedopuszczalna ze względu na osobę zobowiązanego – powinna zostać wszczęta wobec syndyka. Naruszenie zasad postępowania administracyjnego (prawdy obiektywnej, zaufania do władzy, informowania stron).
Godne uwagi sformułowania
Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej nie może być zasadność (prawidłowość) nałożenia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W postępowaniu egzekucyjnym nieskuteczne jest żądanie stwierdzenia nieistnienia obowiązku podatkowego, wynikającego ze złożonego zeznania podatkowego czy też z ostatecznej decyzji podatkowej. Dopóki istnieje dokument, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a. [...] zobowiązujący stronę do uiszczenia należności [...], to nie sposób uznać, że egzekwowany obowiązek nie istnieje.
Skład orzekający
Andrzej Brzuzy
przewodniczący
Katarzyna Górska
sprawozdawca
Przemysław Krzykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ograniczeń kompetencji organu egzekucyjnego w zakresie merytorycznej oceny tytułu wykonawczego oraz rozróżnienia między obowiązkiem podatkowym a zaliczkami na podatek w kontekście odpowiedzialności podatnika i syndyka."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z egzekucją podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu dochodów spółki jawnej w upadłości, gdzie syndyk zarządza majątkiem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonej sytuacji podatkowej związanej z upadłością spółki i odpowiedzialnością za podatek, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym i upadłościowym.
“Czy syndyk masy upadłości odpowiada za podatek Twojej spółki? WSA wyjaśnia granice egzekucji administracyjnej.”
Dane finansowe
WPS: 29 238 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ol 32/24 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2024-03-21 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-01-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Andrzej Brzuzy /przewodniczący/ Katarzyna Górska /sprawozdawca/ Przemysław Krzykowski Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane III FSK 858/24 - Wyrok NSA z 2026-01-22 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 479 art. 33 par. 2 pkt 1, 2, 3 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 20 listopada 2023r., nr 2801- IEW.720.7.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę Uzasadnienie Skarga M.M. (dalej: "zobowiązany", "strona" lub "skarżący") dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Giżycku (dalej: "NUS", "organ I instancji") z 24 lipca 2023 r. nr 2807-SEW.720.226.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Z akt sprawy wynika, że zobowiązany wraz z małżonką (dalej: "podatnicy") są wspólnikami spółki jawnej w upadłości. NUS prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 10 czerwca 2022 r. nr 2807-723.501763.2022, obejmującego należność pieniężną z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2021 r. w kwocie należności głównej 29.238 zł. Podstawą prawną egzekwowanej należności pieniężnej jest zeznanie podatkowe PIT-36L za 2021 r. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło 10 czerwca 2022 r. w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. Bank A. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Odpis tytułu wykonawczego wraz z ww. zawiadomieniem doręczono zobowiązanemu 14 czerwca 2022 r. W piśmie z 9 września 2022 r. podatnicy zawarli wniosek o umorzenie wobec nich postępowań egzekucyjnych oraz o nieobciążanie ich kosztami postępowania egzekucyjnego. Podnieśli, że nie byli winni powstania zaległości podatkowej, wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz konieczności prowadzenia egzekucji. Powołali się przy tym na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 1 września 2022 r. nr [...] dotyczącą obowiązku obliczania i wpłaty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia dochodów w spółce jawnej w upadłości, powstałych w wyniku działania syndyka masy upadłości. Opisanym na wstępie postanowieniem z 24 lipca 2023 r. NUS, powołując art. 34 § 2 w zw. z art. 33 § 1 oraz art. 33 § 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") oddalił zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut błędu co do zobowiązanego. Wskazane postanowienie było trzecim z kolei rozstrzygnięciem NUS wydanym w tej sprawie, gdyż poprzednie postanowienia tego organu zostały uchylone przez DIAS, a sprawa była przekazywana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wydając postanowienia kasatoryjne DIAS wskazał na konieczność wyjaśnienia przez organ I instancji rzeczywistego charakteru pisma z 9 września 2022 r. oraz polecił rozpatrzenie wniosku zobowiązanego i jego małżonki w dwóch odrębnych postępowaniach. W piśmie z 19 czerwca 2023 r. i 3 lipca 2023 r. zobowiązany potwierdził, że ww. pismo zawiera zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, a intencją strony jest aby organ rozpatrzył zarzuty nieistnienia obowiązku oraz błędu co do zobowiązanego. Oddalając zarzut nieistnienia obowiązku NUS wskazał, że zobowiązany 30 kwietnia 2022 r. złożył zeznanie podatkowe na formularzu PIT-36L, tj. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2021 r. z kwotą do zapłaty 29.238 zł. Uznał zatem, że obowiązek objęty egzekucją istnieje i powstał z mocy prawa. W odniesieniu zaś do zarzutu błędu co do zobowiązanego NUS wskazał, że podstawą prawną egzekwowanych należności jest zeznanie podatkowe PIT-36L za 2021 r. złożone przez zobowiązanego, który następnie został prawidłowo oznaczony w tytule wykonawczym. Po rozpatrzeniu zażalenia strony DIAS wydał zaskarżone postanowienie, w którym podkreślił, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej nie może być zasadność (prawidłowość) nałożenia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Podał, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. do badania tej okoliczności nie jest uprawniony ani wierzyciel, któremu powierzono rozpatrzenie zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, ani organ egzekucyjny. Stwierdził zatem, że w postępowaniu egzekucyjnym nieskuteczne jest żądanie stwierdzenia nieistnienia obowiązku podatkowego wynikającego m.in. ze złożonego przez podatnika zeznania podatkowego (tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie). DIAS wyjaśnił, że podatnicy mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację w okresie 5 lat (okres przedawnienia), licząc od końca roku, w którym została złożona pierwotna wersja zeznania. Stwierdził, że dopóki istnieje dokument, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a. (którym w tej sprawie jest złożony przez stronę 30 kwietnia 2022 r. PIT-36L za 2021 r.) zobowiązujący stronę do uiszczenia należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, to nie sposób uznać, że egzekwowany obowiązek nie istnieje. Z tych też powodów, jako prawidłowe DIAS ocenił oddalenie przez NUS zarzutu nieistnienia obowiązku, opisanego w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Odnosząc się natomiast do przedłożonej przez stronę interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 1 września 2022 r. DIAS zauważył, że dotyczy ona obowiązku obliczenia i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych przez syndyka, natomiast w żadnym stopniu nie odnosi się do kwestii zobowiązania podatkowego wynikającego z zeznania rocznego, które jest podstawą prowadzonej egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie. Wyjaśnił przy tym, że zaliczki na podatek stanowią jedną z postaci zobowiązania podatkowego, różniącą się od zobowiązania podatkowego tym, że mają tymczasowy charakter, ponieważ swój byt tracą po dniu złożenia zeznania podatkowego za ubiegły rok podatkowy. DIAS za niezasadny uznał również zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wymieniony w art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., tj. błąd co do zobowiązanego. W ocenie organu odwoławczego zobowiązany, który widnieje w tytule wykonawczym, jest tożsamy z osobą, na którą nałożono obowiązek, wynikający ze złożonego zeznania podatkowego PIT 36L za 2021 r. w kwocie 29.238 zł. DIAS wyjaśnił, że stwierdzenie tej okoliczności nastąpiło poprzez porównanie danych osoby wskazanej w tytułach wykonawczych z danymi zawartymi w deklaracji (formularzu PIT-36L za 2021 r.), stanowiącej podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych. W skardze do tutejszego Sądu skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie w tej sprawie: 1. art. 30 § 1 - 5 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p.") poprzez niezastosowanie, a w konsekwencji skierowanie i utrzymywanie egzekucji administracyjnej do majątku podatników, pomimo że podmiotem odpowiedzialnym za zapłatę podatków był i jest syndyk masy upadłości, zaś podatek nie został pobrany bez winy podatników; 2. art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie, a w konsekwencji brak umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości w stosunku do majątku podatników pomimo niedopuszczalności egzekucji administracyjnej ze względu na osobę zobowiązanego — egzekucja na podstawie odrębnych przepisów powinna zostać wszczęta i prowadzona wobec syndyka; 3. art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a."), tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz zasad należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania. W uzasadnieniu tych zarzutów skarżący podzielił stanowisko organów, że wraz z małżonką jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie dochodów zadeklarowanych za 2021 r., niemniej jednak zobowiązanym do zapłaty podatku w postaci zaliczek na ten podatek był syndyk masy upadłości. Wynika to wprost z art. 30 § 4 O.p. i zostało potwierdzone w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 1 września 2022 r. Zdaniem skarżącego organ podatkowy w pierwszej kolejności powinien wydać decyzję o odpowiedzialności płatnika i dochodzić od niego należności, za które był z mocy prawa odpowiedzialny. Skarżący podniósł, że nie miał świadomości, że syndyk wbrew obowiązkowi nie wpłacał należnych zaliczek na podatek, co w jego ocenie winno skutkować wdrożeniem w tej sprawie działań opisanych w art. 30 § 1 - 5 O.p., pełniących funkcję ochronną dla podatników, którzy nie mają realnego wpływu na działania podmiotu odpowiedzialnego za wywiązanie się z obowiązków publicznoprawnych. Skonstatował, że gdyby organy administracji publicznej w tym organy podatkowe i egzekucyjne zastosowały przepisy O.p. lub gdyby syndyk jako płatnik wykonał swoje obowiązki to nie byłoby przedmiotowego postępowania bowiem należne zaliczki, jakie syndyk powinien był pobrać z tytułu sprzedaży majątku spółki w upadłości, pokryłyby kwotę podatku należnego wynikającego z zeznania rocznego za 2021 r. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, a zainicjowana nią sprawa, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Sąd miał przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na postanowienie, zostały zaś wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, opisanych w tym przepisie naruszeń prawa nie można jednak przypisać organom prowadzącym postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżonym do tutejszego Sądu postanowieniem DIAS w przedmiocie oddalenia zarzutów sprawie egzekucji administracyjnej. Sporne między stronami jest to, czy istnieje obowiązek objęty tytułem wykonawczym i czy skarżący jest osobą, wobec której dopuszczalne było prowadzenie postępowania egzekucyjnego, tj. czy jest zobowiązanym, o którym mowa w art. 1a pkt 20 u.p.e.a. W myśl tego przepisu zobowiązanym jest osoba (...), która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym (...). Z kolei zgodnie z pkt 13 powyższego artykułu wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Na podstawie art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.) są deklaracje lub zeznania złożone przez podatnika lub płatnika. Złożenie deklaracji podatkowej lub zeznania podatkowego skutkuje obowiązkiem zapłaty kwoty wykazanej jako zobowiązanie podatkowe. Obowiązek ten wynika z prawa materialnego. Zgodnie z art. 45 ust. 1, 1a, 4 i 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 z późn. zm., dalej: "ustawa p.d.f.") - podatnicy są obowiązani złożyć w określonym terminie zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym, w tym z pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej, opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30c. Podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym od dochodów podatnika uzyskanych w roku podatkowym, chyba że właściwy organ podatkowy wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku. Przed upływem terminu określonego na złożenie zeznania podatnicy są obowiązani wpłacić różnicę między podatkiem należnym wynikającym z zeznania a sumą zapłaconych za dany rok zaliczek, w tym również sumą zaliczek pobranych przez płatników. Z treści przytoczonych przepisów materialnoprawnych wynika, że obowiązek złożenia przez podatnika zeznania rocznego jest niezależny od tego, czy płatnik pobrał zaliczki na podatek dochodowy, czy też tego obowiązku nie dopełnił. Niewydanie decyzji o odpowiedzialności płatnika w oparciu o art. 30 § 4 O.p. nie jest przeszkodą do określenia (podatnikowi) wysokości zobowiązania podatkowego na podstawie art. 21 § 3 O.p. (por. wyrok NSA z 21stycznia 2016 r., II FSK 3217/13, powołany w Komentarzu do Ordynacji podatkowej S. Babiarz, B. Dauter, W. Gurba, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, A. Olesińska, J, Rudowski Wolters Kluwer Warszawa 2024, wyd. 12 str. 311). W rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne jest prowadzone na podstawie PIT-36L złożonego przez małżonków, a więc wynika z zeznania rocznego złożonego przez podatników, zawierającego kwotę zobowiązania podatkowego, która nie została uiszczona w terminie. Z treści skargi wynika, że skarżący wydaje się nie rozróżniać pojęć "podatek" i "zaliczka". Twierdzi, że nie jest zobowiązany do zapłaty zaległego zobowiązania, gdyż powinien uczynić to syndyk masy upadłości spółki jawnej, w której wspólnikami są skarżący i jego małżonka. Powołuje się przy tym na załączoną do akt sprawy interpretację indywidualną, dotyczącą obowiązku uiszczenia przez syndyka zaliczek na podatek dochodowy z tytułu osiągnięcia dochodów powstałych w wyniku działania syndyka, polegających na sprzedaży majątku należącego do spółki. Zdaniem Sądu treść ww. interpretacji podatkowej nie wpływała na sposób rozpoznania niniejszej sprawy przez organ. Prawidłowo zauważył organ, że powołana interpretacja dotyczy obowiązku uiszczania zaliczek na podatek dochodowy (str. 5 interpretacji indywidualnej), zaś egzekwowane jest zobowiązanie podatkowe. Z treści tej interpretacji wynika, że wnioskodawcy nie tyle uważają syndyka za płatnika (w rozumieniu art. 8 O.p., którego w interpretacji nie powołano), co wskazują na jego obowiązki co do poboru i wpłaty zaliczek wynikające z przepisów pozapodatkowych, (zawartych w ustawie - prawo upadłościowe), na podstawie których wywodzą, że wskutek działań syndyka utracili, na jego rzecz, zdolność zarządu majątkiem spółki w upadłości. Brak w interpretacji wskazania, że syndyk jest płatnikiem w rozumieniu art. 8 O.p. (płatnikiem jest osoba obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu). Wręcz przeciwnie, na str. 6-7 wskazano, że w zakresie prawnopodatkowym syndyk działa jak pełnomocnik, zaś skarżący nadal pozostaje podatnikiem. Zdaniem Sądu, skoro syndyk powinien zapłacić zaliczki na podatek dochodowy dlatego, że przejął zarząd nad majątkiem upadłego, a nie dlatego, że jest płatnikiem w rozumieniu art. 8 O.p., to wywiązania się przez syndyka z tego obowiązku strona skarżąca mogłaby dochodzić ewentualnie na drodze cywilnej, nie zaś poprzez kwestionowanie działań organu egzekucyjnego. Organ ten bowiem nie posiada kompetencji do oceny zasadności podstawy wystawienia tytułu wykonawczego, w tym do dokonania analizy, czy ustanowiony w postępowaniu upadłościowym syndyk jest płatnikiem w rozumieniu art. 8 O.p., a w konsekwencji czy odpowiada podatkowo za niepobraną i nieuiszczoną w terminie zaliczkę na podatek dochodowy. Te okoliczności ustala organ podatkowy, który w postępowaniu egzekucyjnym posiada status wierzyciela (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.) Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Taką podstawą jest zeznanie roczne złożone przez podatnika. Na formularzu złożonego przez skarżącego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu/poniesionej straty (PIT-36L) zawarte jest pouczenie, że w przypadku niewpłacenia w obowiązującym terminie kwot wykazanego zobowiązania podatkowego lub wpłacenia ich w niepełnej wysokości - zeznanie stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego zgodnie z art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a. Z art. 29 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. W ramach tego uprawnienia organ egzekucyjny jest zobowiązany formalnie ocenić dokument stanowiący podstawę do wystawienia tytułu, w tym zbadać, czy egzekucja jest dopuszczalna, czy prawidłowo (zgodnie z podstawą) oznaczono w nim zobowiązanego, czy treść zobowiązania jest zgodna z jego podstawą, czy zostało doręczone upomnienie. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, tj. nie jest uprawniony do merytorycznej weryfikacji prawidłowości danych zawartych w zeznaniu rocznym tj. badania, czy prawidłowo wskazano kwotę zobowiązania, czy osoba wskazana jako podatnik rzeczywiście odpowiada za nieuiszczone zobowiązanie, czy odpowiadać powinien jednak płatnik. Te kwestie może weryfikować organ podatkowy, podejmując czynności sprawdzające lub wszczynając postępowanie podatkowe z urzędu albo na wniosek podatnika. Podatnik może nie tylko wnioskować o wszczęcie postępowania podatkowego, ale także ma prawo skorygować złożone zeznanie podatkowe, jeżeli uzna że jest błędne. Dopóki jednak zeznanie podatkowe nie zostanie skorygowane przez podatnika albo zmienione przez organ podatkowy decyzją wydaną na podstawie art. 21 § 3 O.p., wiążące dla organu egzekucyjnego jest zeznanie podatkowe, stanowiące podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Odnosząc się do treści skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 26 O.p. podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Zaś w art. 26a § 1 O.p. przyjęto, że podatnik nie ponosi odpowiedzialności z tytułu zaniżenia lub nieujawnienia przez płatnika podstawy opodatkowania czynności, o których mowa w art. 12, 13 oraz 18 ustawy p.d.f. - do wysokości zaliczki, do której pobrania zobowiązany jest płatnik. W takim przypadku nie stosuje się przepisu art. 30 § 5 O.p. W wyżej powołanym Komentarzu do Ordynacji podatkowej (str. 311) stwierdzono, że "art. 26a O.p. należy rozumieć jako wykluczający odpowiedzialność podatnika nie tylko za zaliczkę, ale także za tę część zobowiązania rocznego, która odpowiada kwocie zaliczki niepobranej przez płatnika w sytuacjach mieszczących się w hipotezie wynikającej z § 1 tego artykułu. W zakresie, w jakim za część swojego zobowiązania nie odpowiada podatnik, na podstawie art. 30 § 1 O.p., odpowiedzialność poniesie płatnik. Formalnie rzecz biorąc, płatnik nie poniesie jednak odpowiedzialności za część rocznego zobowiązania podatkowego podatnika, lecz za zaliczki niepobrane od kwot wypłacanych przez niego podatnikowi" (A. Olesińska, Uchylenie odpowiedzialności podatnika za zaliczki niepobrane przez płatnika, Pr. i Pod. 2007/6, s. 20-24)". Należy mieć na uwadze, że wprawdzie zasada odpowiedzialności podatnika doznaje ograniczenia na rzecz odpowiedzialności płatnika, lecz tylko w zakresie wyznaczonym przez art. 26a § 1 O.p., a więc tylko w odniesieniu do podstaw opodatkowania przychodów ze stosunku pracy, z wykonywania wolnych zawodów i zrównanych oraz z praw majątkowych. Natomiast w pozostałym zakresie obowiązuje zasada odpowiedzialności podatnika. W tym samym Komentarzu do Ordynacji podatkowej (s. 315) wskazano, że płatnik nie odpowiada za zobowiązanie, źródłem którego jest przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5b ustawy p.d.f. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Ze stanu faktycznego wynika bowiem, że źródłem nieuiszczonych zobowiązań podatkowych są zaliczki od dokonanej przez syndyka sprzedaży majątku skarżącego. Nawet jeżeli przyjąć, że syndyk był płatnikiem zaliczek, to po zakończeniu roku podatkowego ustał byt prawny zaliczek i powstało zobowiązanie podatkowe, za które przed organem podatkowym, jak wyżej wyjaśniono, odpowiada podatnik, nie syndyk. Podkreślić jeszcze raz należy, że z uwagi na przytoczone regulacje zawarte w u.p.e.a., niedopuszczalne było merytoryczne zweryfikowanie przez organ egzekucyjny - podmiotowej strony zeznania rocznego, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. W związku z powyższym wierzyciel był uprawniony do wystawienia, na podstawie zeznania rocznego, tytułu wykonawczego, w którym jako zobowiązany figuruje skarżący. Argumenty strony skarżącej nie mogły odnieść zamierzonego skutku w kontrolowanej sprawie, której granice wyznaczała przede wszystkim treść art. 33 § 2 u.p.e.a., zawierającego zamknięty katalog okoliczności stanowiących podstawę zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, w tym podnoszonych w skardze zarzutów nieistnienia obowiązku oraz błędu co do zobowiązanego. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej nie może być zasadność (prawidłowość) nałożenia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Do badania tej okoliczności nie jest przy tym uprawniony ani wierzyciel, któremu powierzono rozpatrzenie zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, ani organ egzekucyjny, co wynika wprost z art. 29 § 1 u.p.e.a. Celem postępowania egzekucyjnego nie jest bowiem konkretyzacja obowiązków podmiotów i weryfikacja poprawności wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia, jak to ma miejsce w postępowaniu podatkowym, lecz doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku, czyli spowodowanie, aby zobowiązany zachował się w sposób zgodny z treścią nałożonego na niego obowiązku (por. M. Bielikow, A. Kwella, Zasady prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z pieniędzy, wynagrodzenia za pracę oraz ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, "Finanse komunalne" 2013, nr 9, s. 33). W postępowaniu egzekucyjnym nieskuteczne jest zatem żądanie stwierdzenia nieistnienia obowiązku podatkowego, wynikającego ze złożonego zeznania podatkowego czy też z ostatecznej decyzji podatkowej. Jak już wyżej wskazano, zeznanie podatkowe może zostać skorygowane przez podatnika lub zastąpione decyzją wydaną przez organ podatkowy, nie może zaś zostać podważone w ramach zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. O istnieniu obowiązku podatkowego decydują przepisy prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie są to przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które przesądzają o tym, że obowiązek podatkowy spoczywał na stronie skarżącej, zobowiązanej, jako podatnik, do zapłaty podatku dochodowego. Zaś syndyk, jak wynika z interpretacji indywidualnej, powinien uiścić zaliczki na ten podatek, gdyż przejął zarząd nad majątkiem upadłej spółki, wobec czego podatnik w trakcie roku podatkowego nie mógł zrealizować obowiązku zapłaty zaliczek. Z treści załączonej do akt interpretacji podatkowej nie wynika, aby syndyk przejął, na podstawie przepisów podatkowych, odpowiedzialność podatnika za wykonanie zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 8 O.p. W tym zakresie odpowiada podatnik na podstawie art. 26 O.p. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia nie wykazała więc, aby doszło do naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów u.p.e.a., tj. art. 33 § 2 pkt 1 i 3 w zw. z art. 34 § 2. W konsekwencji nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie granice te wyznaczał art. 33 § 2 pkt 1 i 3 u.p.e.a. Dlatego nie było podstaw do uznania zarzutu skargi co do niezastosowania przez organ art. 30 § 1 - 5 O.p., tj. przepisów, które nie dotyczyły sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ egzekucyjny przepisów tych zastosować nie mógł. W uzasadnieniu wyroku Sąd nawiązał do niektórych przepisów ustawy O.p. i ustawy p.d.f., lecz wynikało to z konieczności odniesienia się do interpretacji podatkowej znajdującej się w aktach sprawy oraz do zarzutów skargi i miało to na celu wykazanie różnic regulacji prawnych, w oparciu o które działają organ podatkowy i organ egzekucyjny. W ocenie Sądu nie znalazł też potwierdzenia bliżej nieuzasadniony zarzut skargi dotyczący naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego zawartych w art. 7 – art. 9 K.p.a. (zasady - prawdy obiektywnej, zaufania do organu oraz informowania stron). Sąd badając zasadność skargi nie dopatrzył się innych, niepodnoszonych w niej naruszeń, które mogłyby wpłynąć na wynik sprawy. Dlatego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI