I SA/Ol 329/25

I SA/Ol 329/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska /przewodniczący/
Jolanta Strumiłło
Katarzyna Górska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1784
par. 31 ust. 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 487  art. 47 ust. 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich  przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Janowska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) sędzia WSA Jolanta Strumiłło Protokolant sekretarz sądowy Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 26 maja 2025 r., nr 165/OR14/2025 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne (PROW 2014-2020) oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga A.Z. (dalej: "producent rolny", "strona", "skarżący") dotyczy decyzji Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: "Kierownik BP" "organ I instancji") z 25 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania "Rolnictwo ekologiczne" (PROW 2014-2020) w wysokości 50.614,13 zł.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 10 czerwca 2021 r. producent rolny zwrócił się do Kierownika BP o przyznanie płatności ekologicznej na 2021 r. (I rok realizacji działania), deklarując realizację: Pakietu 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji na powierzchni 34,63 ha oraz Pakietu 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji na powierzchni 17,26 ha. Łączna powierzchnia deklaracji na gruntach ornych wynosiła 51,89 ha.
Decyzją z 16 lutego 2022 r. nr [...] Kierownik BP przyznał stronie płatność ekologiczną (PROW 2014-2020) na 2021 r. w wysokości wynoszącej łącznie 72.366,50 zł, w tym: w ramach Pakietu 1. kwotę 51.548,45 zł, w ramach Pakietu 7. kwotę 20.818,05 zł; wartości te obejmowały przyznaną stronie kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego w 2021 r. w łącznej wysokości 1.400 zł. Ponadto organ I instancji ustalił stronie obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym, podjętym 15 marca 2021 r., do gruntów ornych stanowiących powierzchnię 51,89 ha. Podał także, że zobowiązanie ekologiczne jest realizowane przez okres 3 lat od 15 marca 2021 r.
W dniu 31 maja 2022 r. strona złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności ekologicznej na 2022 r., deklarując powierzchnię użytków rolnych jedynie w ramach Pakietu 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji wynoszącą 17,26 ha.
Decyzją z 8 marca 2023 r. nr [...] Kierownik BP przyznał stronie płatność ekologiczną (PROW 2014-2020) na 2022 r. w wysokości wynoszącej łącznie 21.639,40 zł w ramach zadeklarowanego Pakietu 7., w tym kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego w 2022 r. w łącznej wysokości 1.100 zł. Ponadto organ I instancji ustalił stronie obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym, podjętym 15 marca 2021 r., do gruntów ornych stanowiących powierzchnię 51,89 ha. Podał także, że zobowiązanie ekologiczne zostało podjęte 15 marca 2021 r. i zostanie zakończone z dniem 14 marca 2024 r.
Zaś opisaną na wstępie decyzją z 25 lipca 2024 r. Kierownik BP ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu działania "Rolnictwo ekologiczne" (PROW 2014-2020) uzyskanych na mocy decyzji z 16 lutego 2022 r. w wysokości 50.614,13 zł. W podstawie prawnej tej decyzji organ powołał m.in. § 31 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1784 ze zm.; dalej: "rozporządzenie ekologiczne").
W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Wyjaśniła, że pomimo braku w 2022 r. deklaracji pakietów ekologicznych na części gruntów, co mogło być wynikiem błędu technicznego w systemie informatycznym Agencji, zobowiązanie ekologiczne było realizowane nieprzerwanie m.in. poprzez przeprowadzoną kontrolę jednostki certyfikującej. Oceniła, że decyzja jest krzywdząca i sprzeczna z rozporządzeniem UE nr 1305/2013, zwłaszcza art. 47 i uzasadnieniem do jego wprowadzenia.
W zaskarżonej decyzji Dyrektor ARiMR podkreślił, że w 2022 r. strona zaniechała deklaracji gruntu objętego zobowiązaniem w ramach Pakietu 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji, na którym powinna realizować zobowiązanie ekologiczne na powierzchni 34,63 ha. Ocenił, że w świetle § 31 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego takie działanie producenta rolnego skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności ekologicznych przyznanych stronie do tych gruntów za 2021 r. Podniósł, że strona nie wywiązała się w pełni z realizacji podjętego zobowiązania w całym 5-letnim okresie. Zaznaczył, że działanie "Rolnictwo ekologiczne" jest programem objętym zobowiązaniem wieloletnim polegającym m.in. na tym, że w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane jego warunki. Zdaniem Dyrektora ARiMR stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu ekologicznego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych, obejmujących okres zobowiązania wieloletniego. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, o czym w opinii organu odwoławczego świadczy użycie w § 31 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego sformułowania "płatność ekologiczna podlega zwrotowi" i brak zastrzeżenia, że zwrot ten dotyczy tylko roku, w którym stwierdzono uchybienie.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na wydanie jej niezgodnie z prawem. Podniesiono, że skarżącemu nie została doręczona decyzja o przyznaniu płatności ekologicznej na 2022 r., stąd wyjaśnienia dotyczące błędu polegającego na braku deklaracji pakietu pomimo kontynuowania zobowiązania ekologicznego złożone zostały dopiero w maju 2023 r. po analizie wysokości otrzymanej płatności. Oceniono, że problemy techniczne systemu informatycznego Agencji mogą być uznane za inne okoliczności, na które skarżący nie miał wpływu i są okolicznością siły wyższej, co nie zostało uwzględnione w tej sprawie. Zdaniem skarżącego regulacje zawarte w § 31 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia ekologicznego należy rozpatrywać łącznie, a zwrot dotacji w tej sprawie jest niezgodny z zasadami rozporządzenia UE nr 1305/2013, a w szczególności z punktem 23, art. 29 i art. 47. Dodano, że w wyniku zmiany rozporządzenia ekologicznego zobowiązanie ekologiczne skarżącego obejmowało okres 3-letni a nie jak podano w decyzji 5-letni.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2024 r. poz. 1267) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na decyzję zostały wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, opisanych w tym przepisie naruszeń prawa nie można jednak przypisać organom prowadzącym postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją Dyrektora ARiMR w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania "Rolnictwo ekologiczne" (PROW 2014-2020).
Podstawę materialnoprawną wydania tej decyzji stanowił § 31 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego w świetle którego "płatność ekologiczna podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym albo informacji, o której mowa w § 17 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów". W kontrolowanej sprawie nie jest kwestionowane przez strony i nie budzi także zastrzeżeń Sądu w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że skarżący w pierwszym roku działania (2021 r.) zadeklarował realizację: Pakietu 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji na powierzchni 34,63 ha oraz Pakietu 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji na powierzchni 17,26 ha. Natomiast we wniosku kontynuacyjnym o przyznanie płatności ekologicznej na 2022 r. zadeklarował jedynie powierzchnię użytków rolnych w ramach Pakietu 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji wynoszącą 17,26 ha. W terminie składania wniosków o przyznanie pomocy skarżący nie złożył informacji, o której mowa w § 17 ust. 3, dotyczącej gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym, do których rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania "Rolnictwo ekologiczne" (PROW 2014-2020), o których mowa w § 31 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego.
Należy przy tym wyjaśnić, że w świetle § 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego niezłożenie wniosku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej w ramach danego pakietu nie ma wpływu na ocenę kontynuacji realizacji podjętego zobowiązania ekologicznego o ile tylko grunty objęte tym zobowiązaniem znajdują się w posiadaniu rolnika. Kontynuacja realizacji podjętego zobowiązania ekologicznego nie jest jednak jedyną przesłanką warunkującą otrzymanie płatności ekologicznej, gdyż ta zgodnie § 17 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego przyznawana jest na wniosek. Stosownie zaś do § 17 ust. 3 tego rozporządzenia jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym, zamiast wniosku o przyznanie tej płatności składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję i w terminie składania wniosków o przyznanie pomocy, informację o tych gruntach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię. Zaniechanie realizacji tych warunków w danym roku skutkuje nie tylko nieprzyznaniem lub pomniejszeniem płatności na ten rok ale także obowiązkiem zwrotu płatności ekologicznej na podstawie § 31 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego i to pomimo realizacji całego zobowiązania ekologicznego.
W kontekście podnoszonych przez skarżącego argumentów rozważenia wymagało natomiast czy niezłożenie wniosku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej do gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym w ramach Pakietu 1. spowodowane było wystąpieniem siły wyższej. Wówczas bowiem stosownie do art. 47 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.U.UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 487 z późn. zm.) zwrot otrzymanej pomocy nie jest wymagany. Podanie okoliczności wskazujących na wystąpienie w danej sprawie siły wyższej, jak również przedstawienie dowodów potwierdzających ich wystąpienie spoczywa jednak na producencie rolnym. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2298) "strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne". Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Skarżący pomimo powołania się na problemy techniczne systemu teleinformatycznego Agencji jako przypuszczalną przyczynę niezłożenia wniosku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej do gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym w ramach Pakietu 1. nie zaoferował bowiem organom administracji żadnych dowodów potwierdzających ich wystąpienie w dacie złożenia wniosku. Twierdzenia skarżącego w tym zakresie należy uznać zatem za gołosłowne, a tym samym niewystarczające do zastosowania w sprawie art. 47 ust. 4 ww. rozporządzenia nr 1305/2013.
Bez wpływu na wynik sprawy pozostają zaś zarzuty skarżącego dotyczące braku doręczenia decyzji o przyznaniu płatności na 2022 r. oraz wskazania w zaskarżonej decyzji, że zobowiązanie ekologiczne obejmuje okres 5-letni. Zwrotem objęto bowiem część płatności przyznanej na 2021 r., w którym podjęto zobowiązanie ekologiczne. Natomiast okres realizacji tego zobowiązania nie wynika z decyzji zwrotowej, lecz został określony w decyzji o przyznaniu płatności na poszczególne lata i obejmuje 3 lata od 15 marca 2021 r., w którym podjęto zobowiązanie ekologiczne na gruntach ornych na powierzchni równiej 51,89 ha. Chybiony jest zatem zarzut naruszenia w tej sprawie punktu (motywu) 23 oraz art. 29 ww. rozporządzenia nr 1305/2013.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.