I SA/Ol 329/16

I SA/Ol 329/16 - Postanowienie WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2016-06-30
Data wpływu
2016-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Ambroziak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I FZ 4/17 - Postanowienie NSA z 2017-01-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 246 PAR. 2 PKT 2, ART. 258 PAR. 2 PKT 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" s.c. M. M., A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" s.c. M. M., A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 20110 r., od kwietnia do września 2011 r., listopad i grudzień 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym WSA/post.1 - sentencja postanowienia
Uzasadnienie
W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 2010r., od kwietnia do września 2011r., listopad i grudzień 2011r., "A" s.c. (dalej; Spółka, skarżąca, strona), reprezentowana przez adwokata A.R., zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym. W załączonym do skargi formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej PPPr Spółka oświadczyła, że w od grudnia 2014 r. zawiesiła działalność gospodarcza na okres 24 miesięcy. Nie osiąga żadnych dochodów. Strona posiada zadłużenie w stosunku do podmiotów trzecich. Wyjaśniła, że powodem zawieszenia działalności gospodarczej był brak zleceń oraz trudności w ściągnięciu zadłużenia od kontrahentów. Podkreśliła, że z uwagi na brak możliwości uiszczenia wpisu nieudzielenie jej prawa pomocy uniemożliwi dochodzenia swoich praw przed sądem. Nadto z formularza wniosku PPPr. wynika, że Spółka nie posiada kapitału zakładowego jak i środków trwałych. Wysokość zaś zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 393,46 zł. Natomiast na posiadanych rachunkach bankowych Spółka nie posiada środków pieniężnych, a jedynie zadłużenie w kwotach -26,02 zł i – 43.710,98 zł.
Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r, poz. 718.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych.
W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony skarżącej wezwanie z dnia 18.05.2016 r. Referendarz sądowy wezwał skarżącą Spółkę o nadesłanie (w terminie 10 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o przedstawienie wyciągów z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach oraz dokumentów mających obrazować aktualny stan majątkowy wspólników Spółki.
W wyznaczonym terminie Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów jak i oświadczeń, do których była wezwana w trybie art. 255 p.p.s.a.
Na wstępie należy stwierdzić, że generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek środków postępowania czy dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków.
Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 u.p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8 niepublikowane). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez stronę oświadczenia, w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze, że to na skarżącej spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności.
Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj; przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślić należy, że dane i wyjaśnienia przedstawione przez Spółkę w formularzu PPPr. nie pozwoliły na dokonanie obiektywnej oceny czy spełnia warunki do przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym Spółka została wezwana do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących zarówno sytuacji finansowej Spółki jak i jej wspólników. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi koniecznymi wydatkami umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez wyraźnego uszczerbku dla jej funkcjonowania. Skarżąca nie udzielając odpowiedzi na wezwanie z dnia 18.05.2016 r. nie wykazała tym samym zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Strona bowiem nie wykazała jaki jest jej rzeczywisty, aktualny, stan majątkowy, nie przedstawiła także informacji dotyczących sytuacji materialnej jej wspólników. Podkreślić należy, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Brak podjęcia stosownych działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej, niebędący akcjonariuszem, odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki.
Z utrwalonego orzecznictwa i poglądów doktryny wynika ponadto obowiązek uwzględniania w prowadzonej działalności gospodarczej ryzyka związanego z tą działalnością, tj. ryzyka prowadzenia sporów sądowych. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2014 r., I OZ 304/14: opub: https://cbois.nsa.gov.pl).
Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji (nie przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych) wykluczona jest możliwość merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005r., sygn. akt I OZ 842/05 - nieopublikowane).
W konsekwencji stwierdzić należy, że skarżąca była zobowiązania do przedstawienia w sposób rzetelny i jednoznaczny wszelkich danych odnoszących się także do sytuacji finansowej jej jak i jej wspólników, dokumentujących okoliczności, które wskazałyby na to, że bez przyznania prawa pomocy, spółka pozbawiona zostałaby możliwości skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu, czego nie dokonała.
W związku z tym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.