I SA/Ol 314/17

I SA/Ol 314/17 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2017-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-05-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Jolanta Strumiłło /sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski
Renata Kantecka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 324/18 - Wyrok NSA z 2019-12-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 23
art.. 156 §1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 września 2017r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę.
Uzasadnienie
O S.A. w W. (dalej jako "strona", "skarżąca") reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej również jako "SKO") z dnia "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia.
Z uzasadnienia rozstrzygnięcia poddanego kontroli Sądu wynika m.in., że Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia "[...]"stwierdziło nieważność własnego postanowienia z dnia "[...]"uwzględniającego zarzuty skargi i uchylającego w całości postanowienie SKO z dnia "[...]"uchylające postanowienie Wójta Gminy z dnia "[...]" o uznaniu zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione i uznające zarzuty za niedopuszczalne.
Strona pismem z dnia "[...]" wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie postanowienia Kolegium z dnia "[...]"Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrując sprawę, postanowieniem z dnia "[...]"utrzymało w mocy postanowienie Kolegium z dnia "[...]"
Na powyższe rozstrzygniecie strona wniosła skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia "[...]" sygn. akt "[...]"uchylił postanowienia SKO - z dnia "[...]"oraz z dnia "[...]"albowiem członkowie Kolegium, którzy brali udział w wydaniu postanowienia z dnia "[...]"podlegali wyłączeniu na podstawie art. 24 §1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. od udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności ww. postanowienia.
Z względu na treść art. 153 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", Kolegium ponownie przeprowadziło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia SKO z dnia "[...]"w nowym składzie osobowym.
Rozpatrując wymienioną sprawę w innym składzie - SKO postanowieniem z dnia "[...]"stwierdziło nieważność własnego postanowienia z dnia "[...]"uwzględniającego zarzuty skargi i uchylającego w całości postanowienie SKO z dnia "[...]"uchylające postanowienie Wójta Gminy z dnia "[...]"o uznaniu zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione i uznające zarzuty za niedopuszczalne.
Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium stwierdziło, iż rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu SKO z dnia "[...]"jest niepełne, albowiem nie zawiera rozstrzygnięcia w sprawie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego, a tym samym brak jest odniesienia do stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów zobowiązanego czyli brak jest wskazania, czy Kolegium uwzględniło czy też nie zażalenie zobowiązanego na rozstrzygnięcie Wójta Gminy zawarte w postanowieniu z dnia "[...]"o uznaniu zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione. W ocenie składu Kolegium brak pełnego rozstrzygnięcia (to jest ustosunkowania się w kwestii zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego) jest wadą istotną, powodującą nieważność postanowienia z powodu przesłanki zawartej w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – dalej jako K.p.a., to jest wydania postanowienia z rażącym naruszeniem prawa. Nie wiadomo bowiem czy Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta Gminy czy też uwzględniło zarzuty zobowiązanego.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia Kolegium z dnia "[...]"Postanowienie to zostało wydane w trybie tzw. autokontroli, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015r. sygn. akt I SA/Ol 210/15 umorzył postępowanie. Tak więc Sąd uznał postanowienie Kolegium za niewadliwe. W konkluzji wniosku strona wniosła o uchylenie postanowienia Kolegium z dnia "[...]"
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy swoje postanowienie z dnia "[...]". podniosło, że w niniejszej sprawie postanowienie Kolegium z dnia "[...]"jest faktycznie niepełne, albowiem nie zawiera rozstrzygnięcia w sprawie zażalenia wniesionego przez zobowiązanego, a tym samym brak jest odniesienia do stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów zobowiązanego. Tym samym, zdaniem SKO, postanowienie to narusza zarówno art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz.599, ze zm.) jak i art. 124 § 1 oraz art. 138 K.p.a. Zdaniem SKO rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu Kolegium z dnia "[...]"jest rozstrzygnięciem częściowym, albowiem, jak wskazano wyżej, nie zawiera ono rozstrzygnięcia w kwestii rozpatrzenia zażalenia zobowiązanego na postanowienie Wójta Gminy.
W ocenie Kolegium stanowi to naruszenie powołanych przepisów w stopniu rażącym uzasadniającym stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia "[...]" w oparciu o przesłankę zawartą w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2016r. sygn. akt I OSK 2022/15 SKO stwierdził, że nie można zaakceptować postanowienia de facto nierozstrzygającego o istocie sprawy - to jest braku rozpatrzenia zażalenia zobowiązanego na postanowienie wierzyciela. Kolegium postanowieniem z dnia "[...]" uchyliło jedynie postanowienie Wójta Gminy z dnia "[...]"o uznaniu zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione i uznające zarzuty za niedopuszczalne.
Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 sierpnia 2010r. sygn. akt II SA/Ol 471/10, Kolegium podkreśliło okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawomocnym postanowieniem z dnia "[...]"sygn. akt "[...]"umorzył postępowanie w sprawie ze skargi O SA, na postanowienie Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia "[...]"uchylające postanowienie Wójta Gminy z dnia "[...]"o uznaniu zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione i orzekające co do istoty sprawy w ten sposób, iż uznaje zgłoszone zarzuty za niedopuszczalne - nie oznacza, że w stosunku do tegoż postanowienia nie może być wszczęte postępowanie nadzwyczajne - o stwierdzenie nieważności. Wskazano, że Sąd nie badał zasadności skargi na wymienione postanowienie, ale umorzył postępowanie. Stwierdzenie nieważności opisanego na wstępie postanowienia powoduje, że sprawa, zakończona tym postanowieniem wraca do stanu, w jakim się znajdowała przed wydaniem postanowienia. Tak więc po ostatecznym zakończeniu postępowania nadzwyczajnego Kolegium rozpatrzy zarzuty zobowiązanego.
W skardze na postanowienie z dnia 20 lutego 2017r. strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia i zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"stwierdzającego nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"r., podczas gdy postanowienie z dnia "[...]"r. nie naruszało prawa w stopniu rażącym.
W uzasadnieniu strona podniosła, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło okoliczności, że postanowienie, którego nieważność stwierdzono, zostało wydane w trybie tzw. autokontroli, tj. na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. W rezultacie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"., nr "[...]", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wydał - prawomocne - postanowienie o umorzeniu postępowania sądowego (postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 210/15). Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, iż doszło do prawidłowego zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a., z czego wynika, iż w postanowieniu tym nie dostrzegł naruszenia prawa. Skoro z prawomocnego postanowienia sądu administracyjnego wynika, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"r., jest zgodne z prawem (a zwłaszcza z art. 54 § 3 p.p.s.a.), to nie można stwierdzić, aby naruszało prawo, a tym bardziej nie ma podstaw, aby stwierdzić, iż narusza prawo w stopniu rażącym.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". utrzymujące w mocy postanowienie z dnia "[...]" którym stwierdzono nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"uwzględniającego zarzuty skargi i uchylającego w całości postanowienie Kolegium z dnia "[...]"uchylające postanowienie Wójta Gminy z dnia "[...]"o uznaniu zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione i uznające zarzuty za niedopuszczalne
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym i uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem stanowisko organu jest prawidłowe i wsparte zostało powołaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, przekonywującą argumentacją.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii czy organ mógł dokonać stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia "[...]" wydanego w trybie tzw. autokontroli i w związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015r. sygn. akt I SA/Ol 210/15 umorzył postępowanie w sprawie ze skargi O S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]"w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Zdaniem Sądu słuszne jest stanowisko organu, że umorzenie postępowania sądowego nie oznacza, że w stosunku do ww. postanowienia nie może być wszczęte postępowanie nadzwyczajne - o stwierdzenie nieważności. Jak zasadnie zwrócono uwagę akt - w wyniku autokontroli - wydany w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. zastępuje akt pierwotnie zaskarżony do sądu i jest aktem organu drugiej instancji. Wydanie takiego aktu uwzględniającego skargę w całości powoduje, co do zasady, konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Jednocześnie, Sąd umarzając postępowanie sądowe z uwagi na zastosowanie przez organ autokontroli bada czy skarga została uwzględniona przez organ w całości, a zaskarżony akt administracyjny wyeliminowany. Sąd nie kontroluje wprost aktu autokontrolnego, gdyż naruszyłby takim działaniem zasadę skargowości. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego, bez uprzedniego wnoszenia środka zaskarżenia lub wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (por. np. uchwala NSA z dnia 20 marca 1999r., sygn. akt OPS 16/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 94 oraz B. Oauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Oz. U. 02.153.1270), [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). Ponadto, skoro taki akt zastępuje rozstrzygnięcie zaskarżone do sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, że nie może być on poddany kontroli nadzwyczajnej.
Sąd w pełni podziela powołane stanowisko, które zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 471/10.
Należy zwrócić uwagę, że decyzja ( w niniejszej sprawie postanowienie) wydana przez organ administracji publicznej w trybie autokontroli jest nowym, samodzielnym aktem, który podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wobec tego kontrola zgodności z prawem decyzji (postanowienia) wydanej w wyniku zastosowania przez organ instytucji autokontroli jest możliwa wyłącznie po wniesieniu skargi od tej decyzji. Uwzględnienie skargi przez organ w trybie autokontroli z reguły powoduje, że postępowanie w sprawie staje się bezprzedmiotowe i w związku z tym podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji sąd administracyjny nie jest upoważniony do badania z urzędu zgodności z prawem decyzji wydanej w trybie autokontroli. Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie wydając postanowienie "[...]". o umorzeniu postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 210/15 nie badał merytorycznie postanowienia SKO z dnia "[...]"r. Postanowienie SKO z dnia "[...]"r. wydane w wyniku autokontroli nie zostało zaskarżone do sądu.
Zdaniem Sądu rację ma organ, który uznał, że niepełne rozstrzygniecie zawarte w postanowieniu SKO z dnia "[...]" jest wadą istotną, powodującą nieważność postanowienia z powodu przesłanki zawartej w art.. 156 §1 pkt 2 K.p.a., tj. wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa.
W ocenie Sądu zasadnie stwierdzono, że rozstrzygnięcie postanowienia z dnia "[...]"jest częściowe, albowiem nie zawiera odniesienia do stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Z powyższych przyczyn, nie stwierdzając aby w związku z wydaniem tego postanowienia doszło do naruszenia przez organ prawa materialnego lub procesowego, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.