I SA/Ol 312/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję odmawiającą zwrotu oprocentowania od nadpłaty podatku od nieruchomości, uznając, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nie stanowi przyczynienia się organu do uchylenia decyzji.
Spółka domagała się zwrotu oprocentowania od nadpłaty podatku od nieruchomości za 2009 rok. Nadpłata powstała po uchyleniu decyzji wymiarowej z powodu przedawnienia zobowiązania. Organy podatkowe odmówiły zwrotu oprocentowania, argumentując, że przedawnienie nie jest przyczynieniem się organu do uchylenia decyzji. WSA w Olsztynie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i wskazując, że przedawnienie jest obiektywną okolicznością niezależną od organu.
Sprawa dotyczyła skargi O. Spółki Akcyjnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Działdowa odmawiającą zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok. Spółka pierwotnie nie wykazała wszystkich składników opodatkowania, co skutkowało wydaniem decyzji wymiarowej. Po złożeniu odwołania, postępowanie zostało zawieszone z uwagi na kwestię prejudycjalną dotyczącą ważności umowy leasingu zwrotnego. Po prawomocnym stwierdzeniu ważności umowy, Kolegium uchyliło decyzję wymiarową i umorzyło postępowanie z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Następnie organ I instancji zwrócił spółce nadpłatę, ale odmówił zwrotu oprocentowania, argumentując, że przedawnienie nie jest przyczynieniem się organu do uchylenia decyzji. WSA w Olsztynie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że przedawnienie jest obiektywną okolicznością niezależną od organu, a jego stwierdzenie nie oznacza przyczynienia się organu do uchylenia decyzji w rozumieniu art. 78 § 3 Ordynacji podatkowej. Sąd wskazał, że wadliwość decyzji, która uzasadnia oprocentowanie, musi wynikać z naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, a nie z upływu terminu przedawnienia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przedawnienie zobowiązania podatkowego jest obiektywną okolicznością niezależną od organu podatkowego i nie stanowi jego przyczynienia się do uchylenia decyzji.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, zgodnie z którym "przyczynienie się" organu do uchylenia decyzji wiąże się z wadami tkwiącymi w samej decyzji (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania), a nie z obiektywnymi zdarzeniami prawnymi, takimi jak upływ terminu przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Op art. 78 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Op art. 78 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Op art. 72 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Op art. 73 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Op art. 77 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Op art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Op art. 226 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Op art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Op art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.o.l.
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie zobowiązania podatkowego jest obiektywną okolicznością niezależną od organu podatkowego i nie stanowi jego przyczynienia się do uchylenia decyzji w rozumieniu art. 78 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy przyczynił się do uchylenia decyzji wymiarowej, ponieważ przedawnienie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie organu (np. opieszałość w postępowaniu, błędne zawieszenie postępowania). Oprocentowanie nadpłaty powinno być naliczane od dnia jej powstania (wpłaty) do dnia zwrotu.
Godne uwagi sformułowania
przedawnienie zobowiązania podatkowego jako wyłącznej przyczyny uchylenia decyzji organu I instancji - nie pozwala na przyjęcie, że organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji wymiarowej. Upływ terminu przedawnienia jest okolicznością obiektywną, niezależną od organu, mającą oparcie w przepisach prawa podatkowego. W sprawie dotyczącej oprocentowania nadpłaty nie są badane okoliczności wskazujące na bezczynność lub opieszałość działania organu.
Skład orzekający
Katarzyna Górska
przewodniczący sprawozdawca
Przemysław Krzykowski
sędzia
Andrzej Brzuzy
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących oprocentowania nadpłaty, w szczególności w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego i pojęcia \"przyczynienia się\" organu do uchylenia decyzji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2014 roku w zakresie oprocentowania nadpłat, choć zasady interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla podatników – oprocentowania nadpłat, a jej rozstrzygnięcie opiera się na precyzyjnej wykładni przepisów Ordynacji podatkowej i utrwalonego orzecznictwa NSA.
“Czy przedawnienie podatku oznacza automatyczne oprocentowanie nadpłaty? WSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ol 312/22 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2022-07-14 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-05-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Andrzej Brzuzy Katarzyna Górska /przewodniczący sprawozdawca/ Przemysław Krzykowski Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Sygn. powiązane III FSK 1341/22 - Wyrok NSA z 2023-11-28 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 749 art. 78 par. 1, 3 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski, sędzia WSA Andrzej Brzuzy, Protokolant specjalista Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2022r. sprawy ze skargi O. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 29 marca 2022r., nr SKO.53.372.2022 w przedmiocie odmowy zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok oddala skargę. Uzasadnienie Skarga O. S.A. (dalej: "Spółka", "skarżąca") dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: "Kolegium", "SKO" lub "organ odwoławczy") utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Działdowa (dalej: "organ I instancji") z 14 grudnia 2021 r. nr RP.3120.4.20.2021 w przedmiocie odmowy zwrotu oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. Z przekazanych Sądowi wraz z tą skargą akt sprawy wynika, że w deklaracji na podatek od nieruchomości za rok 2009 T. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (poprzedniczka prawna Spółki) nie wykazała wszystkich składników opodatkowania tym podatkiem (nie wykazano linii kablowych). Doprowadziło to do wszczęcia postępowania podatkowego i wydania przez organ I instancji decyzji z 9 grudnia 2014 r. RP.3120.8.2014 (K-5) określającej Spółce podatek od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 118.148 zł (dalej: "decyzja wymiarowa"). Z decyzji tej wynika, że w 2009 r. Spółka wpłaciła kwotę 37.158 zł, wobec czego po wydaniu decyzji do zapłaty pozostała kwota 80.990 zł. Decyzja wymiarowa została opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności (K-7). W dniu 30 grudnia 2014 r. Spółka wpłaciła kwotę 33.171 zł (K-10). Od omawianej decyzji wymiarowej Spółka złożyła odwołanie. Postanowieniem z 24 kwietnia 2015 r. SKO.53.480.2015 (K-12) organ odwoławczy zawiesił postępowanie odwoławcze uznając, że w sprawie wystąpiła kwestia prejudycjalna. Bowiem Prezydenci Miast [...] złożyli do Sądu Okręgowego w Warszawie pozwy o ustalenie na podstawie art. 1891 k.p.c. w zw. z art. 199a § 3 i art. 13 § 1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa (dalej: "Op") oraz art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, że umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z 31 stycznia 2009 r. zawarta pomiędzy T. S.A. (obecnie Spółką) a T. sp. z o.o. z siedzibą w W. nie istnieje (odpowiednio sygn. akt IV C 1010/14, IV C 1116/14 i IV C 1144/2014). Kolegium uznało, że od ustalenia istnienia tej umowy zależy uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w rozpatrywanej sprawie – w stosunku do przedmiotu ww. umowy. Postanowieniem z 16 czerwca 2021 r. SKO.53.480.2015 (K-13) Kolegium podjęło zawieszone postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że wyrokiem z 24 sierpnia 2015 r. sygn. akt IVC 1010/14, Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił sprawę z powództwa Prezydenta W. przeciwko Spółce, stwierdzając, że ww. umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z 31 stycznia 2009 r. istnieje i jest ważna w świetle obowiązujących przepisów prawa cywilnego. Dodało, że apelacja od ww. wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 17 października 2016 r. Następnie zaś decyzją z 18 października 2021 r. nr SKO.53.480.2015 (K-15) Kolegium uchyliło decyzję wymiarową organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie wobec upływu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. Postanowieniem z 29 października 2021 r. RP.3160.11.15.13.21 (K-17) organ I instancji zaliczył z urzędu nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie 9.300,98 zł na bieżące zaległości Spółki w podatku od nieruchomości. Przyjął, że w 2009 r. Spółka wpłaciła 37.158 zł, zaś pozostałą kwotę uiściła wpłacając 33.171 zł (z czego 19.914 zł na należność główną i 13.257 zł na odsetki za zwłokę) oraz 98.955 zł (z czego 61.076 zł na należność główną i 37.879 zł na odsetki za zwłokę). Wnioskiem z 28 października 2021 r. Spółka zwróciła się do organu I instancji o zwrot nadpłaty za 2009r. wraz z oprocentowaniem. Podkreśliła, że kwota zapłacona ponad to, co wskazała w deklaracji, stanowi nadpłacony podatek. W dniu 15 listopada 2021 r. organ I instancji zwrócił Spółce kwotę 122.794,02 zł tytułem nadpłaty w podatku od nieruchomości (K-29). Opisaną na wstępie decyzją z 14 grudnia 2021 r. organ I instancji odmówił zwrotu oprocentowania nadpłaty, wyjaśniając, że 30 grudnia 2015 r. i 12 stycznia 2015 r. Spółka wpłaciła należność wynikającą z decyzji wymiarowej w kwocie 80.990 zł wraz z odsetkami w wysokości 51.136 zł, zaś nadpłata powstała w wyniku uchylenia tej decyzji i umorzenia postępowania została zaliczona w kwocie 9.331.,98 zł na bieżące zaległości. Zaś nadpłatę w łącznej wysokości 122.794,02 zł, w tym należność główna 71.658,02 zł oraz odsetki 51.136 zł organ zwrócił 15 listopada 2021 r. Zdaniem organu I instancji oprocentowanie przysługuje od dnia powstania nadpłaty, a jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji (wymiarowej), a nadpłata nie została zwrócona w terminie – od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu tej decyzji. Przyczyną uchylenia decyzji wymiarowej i umorzenia postępowania był upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co nie wskazuje na przyczynienie się organu do uchylenia decyzji wymiarowej. Organ wyjaśnił, że zwrot nadpłaty w wysokości 122.794,02 zł w dniu 15 listopada 2021 r. (po pomniejszeniu o bieżące zobowiązania podatkowe) nastąpił w terminie do 30 dni od uchylenia przez SKO decyzji wymiarowej i umorzenia postępowania (18 października 2021 r.). W związku z powyższym nie było podstaw do żądanego przez Spółkę zwrotu oprocentowania. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 77 § 1 pkt 1 oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 Op poprzez brak określenia i zwrotu oprocentowania za okres od dnia powstania nadpłaty (tj. wpłaty podatku wynikającego z decyzji wymiarowej) - do dnia zwrotu nadpłaty (15 listopada 2021 r.). Według Spółki oprocentowanie przysługuje od dnia powstania nadpłaty (wpłata) do dnia jej zwrotu. Spółka zakwestionowała przy tym stanowisko, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, w której przesłanką uchylenia było przedawnienie. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję będącą przedmiotem odwołania. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia SKO przytoczyło przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące oprocentowania nadpłaty i oceniło, że uchylenie przez organ odwoławczy decyzji wymiarowej z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie może być postrzegane jako przesłanka "przyczynienia się organu podatkowego do zmiany lub uchylenia decyzji", która w świetle art. 78 § 3 pkt 1 Op, ma wpływ na zasady oprocentowania nadpłaty. Podniosło bowiem, że przesłanki sformułowane w art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op (w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.) są związane z wadami decyzji podatkowej, z której wynikała nadpłata, a nie z czasem trwania postępowania w tym przedmiocie. Stwierdziło, że w niniejszej sprawie decyzja wymiarowa została wydana przez organ I instancji przed upływem okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r. i nie była wadliwa w tym znaczeniu, że błędnie nałożono na Spółkę zobowiązanie, tj. w wysokości wyższej, niż wynika to z prawa podatkowego. Kolegium zauważyło bowiem, że dopiero wskutek złożonego przez Spółkę odwołania i uwzględnienia przez Kolegium terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych (art. 70 § 1 Op), doszło do uchylenia decyzji wymiarowej organu I instancji i umorzenia postępowania. Oceniło jednak, że uchylenie decyzji wymiarowej z tej przyczyny przez organ odwoławczy należy uznać za przesłankę obiektywną, którą organy podatkowe musiały uwzględnić z mocy prawa. Przyjęło, że skoro przesłanka przedawnienia zobowiązania podatkowego na dzień wydania decyzji wymiarowej przez organ I instancji nie była jeszcze spełniona, to organ ten był zobligowany do wydania decyzji wymiarowej i nie przyczynił się do jej uchylenia, gdyż przedawnienie tego zobowiązania podatkowego nie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie organu. W skardze skierowanej do tutejszego Sądu zarzucono naruszenie: 1. art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Op poprzez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, co powoduje, że decyzja nie poddaje się kontroli instancyjnej; 2. art. 77 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 Op poprzez odmowę naliczenia oprocentowania od nadpłaty za okres od dnia jej powstania, tj. wpłaty podatku wynikającego z decyzji wymiarowej z 9 grudnia 2014 r. do dnia zwrotu nadpłaty (15 listopada 2021 r.), w sytuacji, w której nie można przyjąć, iż do powstania przesłanki uchylenia decyzji nie przyczynił się organ podatkowy; 3. art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.) przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji gdy przesłanką uchylenia jest przedawnienie, chociaż zdaniem skarżącej jest to możliwe bowiem decyzja może być obarczona również innymi wadami, które i tak skutkowałyby uchyleniem i umorzeniem postępowania, nawet w sytuacji, gdyby organ wydał i doręczył decyzję przed przedawnieniem i te okoliczności powinny podlegać badaniu w postępowaniu w przedmiocie oprocentowania nadpłaty. W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Spółka stwierdziła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom prawa, a w szczególności nie zawiera wyjaśnienia, dlaczego w tej konkretnej sprawie Kolegium uznało, że przedawnienie nastąpiło z przyczyn nieleżących po stronie organu podatkowego. Jako nieuprawnione Spółka oceniła przy tym stanowisko, że uchylenie decyzji z powodu przedawnienia wyłącza a priori "przyczynienie się" organu podatkowego w kontekście art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op. Podniosła bowiem, że organ I instancji, pomimo tego, że otrzymał odwołanie Spółki po upływie terminu przedawnienia, nie uwzględnił w trybie art. 226 § 1 Op odwołania i nie umorzył postępowania, co doprowadziło do wydłużenia okresu zwrotu nadpłaty. Zauważyła także, że okres ten dodatkowo wydłużyło wydanie decyzji przez Kolegium do października 2021 r., co uniemożliwiło Spółce dysponowanie nienależnie wpłaconą kwotą podatku od nieruchomości przez okres ponad 6 lat. Ponadto zdaniem Spółki, Kolegium bezzasadnie zawiesiło postępowanie odwoławcze, czego skutkiem było wydanie decyzji uchylającej i umarzającej postępowanie dopiero po kilku latach od przedawnienia zobowiązania podatkowego. Spółka uznało bowiem, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do prowadzenia postępowania po przedawnieniu i następnie zawieszania postępowania. Wskazała także, że postępowanie zostało podjęte 24 marca 2021 r., podczas gdy apelacja Prezydenta Miasta od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie została oddalona 17 października 2016 r., a decyzja Kolegium (uchylająca decyzję organu I instancji i umarzająca postępowanie wymiarowe) została wydana dopiero 18 października 2021 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymało przy tym dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z 14 czerwca 2022 r. Spółka nie wyraziła jednak zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, wnosząc o przeprowadzenie w sprawie rozprawy zdalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Definicja, sposób powstania oraz zasady zwrotu i oprocentowania nadpłaty określone zostały w przepisach ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w stanie prawnym obowiązującym na dzień powstania nadpłaty, tj. w grudniu 2014 r. (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.), z uwagi na materialnoprawny charakter tych przepisów. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Op za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Moment powstania nadpłaty określa przepis art. 73 § 1 pkt 1 Op, wskazując, że nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Organ zwraca nadpłatę w terminie określonym w art. 77 § 1 pkt 1 lit.b Op w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, z zastrzeżeniem § 3 (który nie ma zastosowania w sprawie). Nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych (art. 78 § 1 Op), zaś przypadki, w których nadpłaty podlegają oprocentowaniu, określone zostały w przepisie art. 78 § 3 Op. I tak, zgodnie z pkt 1 i 2 tego paragrafu oprocentowanie przysługuje: 1) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d, z zastrzeżeniem pkt 2 oraz w przypadku, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 - od dnia powstania nadpłaty; 2) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie. Zgodnie z § 4 art. 78 Op oprocentowanie z tytułu nadpłaty przysługuje do dnia zwrotu nadpłaty, zaliczenia jej na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych lub dnia złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Podkreślenia wymaga, że nie każda nadpłata podlega oprocentowaniu, bowiem przysługuje ono jedynie w ściśle określonych sytuacjach, stypizowanych w art. 78 Op (por. L. Etel [w:] R. Dowgier, G. Liszewski, B. Pahl, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, L. Etel, Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 78). W rozpatrywanej sprawie niesporne jest, że, co do zasady, nadpłata podlegała oprocentowaniu, zaś sporny jest okres, za który przysługuje, tj. czy od dnia powstania nadpłaty rozumianego jako dzień wpłaty podatku nienależnego, co nastąpiło w grudniu 2014 r. (art. 78 § 1 pkt 1 Op), czy też dopiero od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji wymiarowej, co miało miejsce w październiku 2021 r. (art. 78 § 1 pkt 2 Op). Różnica w przyjętej formule oprocentowania (według pkt 1 bądź według pkt 2 § 3 art. 78 Op) zależy od stwierdzenia lub niestwierdzenia przyczynienia się przez organ podatkowy do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji wymiarowej. W wyroku z 2 września 2020 r. II FSK 1443/18 (Baza CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "w świetle art. 78 § 3 pkt 1 i 2 o.p., co do zasady, oprocentowanie związane jest z zakwestionowaniem wadliwej decyzji organu podatkowego, tzn. z sytuacją, gdy błędnie nałożono na podatnika zobowiązanie w wysokości wyższej niż wynikająca z prawa podatkowego, a następnie decyzja taka (w tym decyzja określająca zobowiązanie podatkowe) została uchylona lub zmieniona. Artykuł 78 § 3 pkt 1 i 2 o.p. wiąże oprocentowanie nadpłaty z uchyleniem (zmianą) decyzji wadliwej, a więc innymi słowy z wadą tkwiącą w samej decyzji. Tym samym, przez "przyczynienie się", o którym mowa w przywołanych przepisach, należy rozumieć taką sytuację, w której działanie lub zaniechanie organu podatkowego pozostawało w bezpośrednim związku z wadą decyzji, którą może być naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego (zob. np. wyroki NSA: z 4.07.2017 r., II FSK 486/17; z 18.12.2019 r. II FSK 473/18; R. Dowgier, Przyczynienie się organu podatkowego do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji jako warunek oprocentowania nadpłaty, "Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych" 2015/4, s. 15 i n.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli jednak wystąpiły obiektywne, niezależne od organów podatkowych okoliczności, które były podstawą uchylenia decyzji wymiarowej, to nie można uznać, że w takim przypadku organ podatkowy przyczynił się do uchylenia takiej decyzji i w konsekwencji do powstania nadpłaty. Przesłanką taką nie może być upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdyż okoliczność ta wynika z przepisów prawa podatkowego i jest niezależna od organu." Z akt sprawy wynika, że Kolegium uchyliło decyzję wymiarową i umorzyło postępowanie w sprawie. Tak wynika z sentencji decyzji tego organu z 18 października 2021 r. (K-15). Zaś w uzasadnieniu decyzji wskazano, że przyczyną wydania tego rozstrzygnięcia był upływ terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. Innych przyczyn uchylenia decyzji organu I instancji Kolegium nie wskazało. W ocenie Sądu wskazanie w powyższej decyzji Kolegium – przedawnienia zobowiązania podatkowego jako wyłącznej przyczyny uchylenia decyzji organu I instancji - nie pozwala na przyjęcie, że organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji wymiarowej. Zawarty w art. 78 § 3 pkt 2 Op zwrot "nie przyczynił się" oznacza taką sytuację, w której czynności organu podatkowego nie pozostają w bezpośrednim związku z wadą uchylanej decyzji. Uchylenie decyzji podatkowej, do którego mógłby przyczynić się organ, może nastąpić albo z powodu naruszenia prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie, albo z powodu naruszenia przepisów postępowania, według których procedowały organy. W tak wyznaczonych granicach nie mieści się zaś uchylenie decyzji z powodu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Upływ terminu przedawnienia jest okolicznością obiektywną, niezależną od organu, mającą oparcie w przepisach prawa podatkowego. Stwierdzenie przedawnienia nie pozwala na uznanie, aby organ podatkowy przyczynił się do uchylenia decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2117/18 Baza CBOSA). Wskazanie, w decyzji uchylającej, przedawnienia jako przyczyny uchylenia decyzji organu I instancji jest, zdaniem Sądu, decydujące dla uznania, że nie zachodzi związek przyczynowy między czynnościami wykonanymi przez organ a uchyleniem decyzji wymiarowej. Bezsporne jest, że organ I instancji wydał decyzję przed upływem terminu przedawnienia. Decyzja tego organu weszła do obrotu prawnego w warunkach braku przedawnienia zobowiązania. Po wydaniu decyzji i wyekspediowaniu jej do podatnika organ I instancji utracił kompetencje do podejmowania dalszych czynności, z wyjątkiem zastosowania art. 226 Op, po złożeniu odwołania, co zostanie dalej rozwinięte. Nie mógł więc z urzędu stwierdzić przedawnienia zobowiązania. Wręcz przeciwnie, kierując się zasadą legalizmu, był zobowiązany działać na podstawie przepisów prawa i w ramach powierzonych kompetencji wypełniać określone w tych przepisach obowiązki, a więc do upływu okresu przedawnienia był nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobligowany do wydania i doręczenia skarżącej decyzji wymiarowej. Organ I instancji nie mógł też "z góry" założyć, że od decyzji wymiarowej złożone zostanie odwołanie. Zaś po jego złożeniu organ I instancji pozbawiony był możliwości podejmowania dalszych czynności procesowych, z wyjątkiem art. 226 Op, o ile wystąpiłyby ku temu przesłanki. Przepis ten mówi, że jeżeli organ podatkowy, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie wniesione przez stronę zasługuje na uwzględnienie w całości, wyda nową decyzję, którą uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Podkreślić należy, że zastosowanie tego przepisu wymaga uwzględnienia w całości odwołania. Zaś w odwołaniu (K-100-106, akta sądowe) kwestionowano jedynie zasadność opodatkowania linii kablowych, co przekładało się na zarzuty naruszenia prawa materialnego i procedury podatkowej. Wobec tego podnoszony w skardze i na rozprawie argument oparty na możliwości uznania przez organ I instancji, na podstawie art. 226 § 1 Op, zasadności odwołania i uchylenia decyzji w drodze autokorekty - nie jest zasadny. Bowiem przepis ten może być zastosowany tylko wówczas, gdy odwołanie zasługuje na uwzględnienie w całości. Jednak stwierdzenie upływu przedawnienia zobowiązania sprawiło, że nierozstrzygnięte pozostały zarzuty odwołania i nie zostało przesądzone, czy organ I instancji prawidłowo czy też wadliwie określił zobowiązanie podatkowe. Podkreślić należy, że w sprawie dotyczącej oprocentowania nadpłaty nie są badane okoliczności wskazujące na bezczynność lub opieszałość działania organu. Bowiem wymienione w art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op okoliczności, w których przysługuje oprocentowanie nadpłaty nie wiążą się z przewlekłością postępowania podatkowego lecz z wadliwością decyzji podatkowej, z której wynikała nadpłata. Przedawnienie zobowiązania podatkowego stwierdziło Kolegium w decyzji ostatecznej, od której skarżąca nie wniosła skargi do sądu administracyjnego. Ta decyzja nie podlega ocenie Sądu w rozpatrywanej obecnie sprawie, podobnie jak kwestia zasadności zawieszenia postępowania podatkowego z uwagi na spodziewane rozstrzygnięcie sądu powszechnego co do istnienia umowy leasingu. Okoliczność nadmiernie długo trwającego zawieszenia postępowania podatkowego nie może więc stanowić podstawy przyznania skarżącej żądanego oprocentowania na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących nadpłaty, ewentualnie mogłaby zostać wykorzystana przez skarżącą do dochodzenia od Kolegium odszkodowania na drodze cywilnej. Pozostaje to jednak poza rozpatrywaną przez Sąd sprawą. W związku z powyższym nie doszło do zarzucanego naruszenia powołanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej - art. 77 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 oraz art. 122 i art. 187 § 1 Op. Wystąpiły bowiem podstawy do odmowy naliczenia oprocentowania od nadpłaty za okres zapłaty nienależnego podatku do dnia wydania przez Kolegium decyzji uchylającej, tj. uznano prawidłowo, że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji wymiarowej. Zgodnie z art. 122 Op w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zaś na podstawie art. 187 § 1 Op organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przez organ powyższych przepisów. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana na podstawie stanu faktycznego, który został należycie wyjaśniony i przedstawiony w części decyzji opisującej przebieg postępowania w sprawie nadpłaty, obejmując także okoliczności dotyczące postępowania wymiarowego. Zaś ocena prawna Kolegium została dokonana z uwzględnieniem istotnych w sprawie okoliczności faktycznych oraz dowodów zgromadzonych w postępowaniu podatkowym. Sąd nie stwierdził także błędnej wykładni art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op, podzielając stanowisko Kolegium co do braku, co do zasady, możliwości stwierdzenia przyczynienia się organu podatkowego do uchylenia decyzji wyłącznie z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. W ocenie Sądu nie zasługuje na uznanie zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Op. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie, z którego wynika, dlaczego, zdaniem organu odwoławczego, skarżącej nie przysługuje oprocentowanie nadpłaty w spornej części. Przyczyną tą jest wystąpienie sytuacji przewidzianej w art. 78 § 3 pkt 2 Op, tj. stwierdzenie braku przyczynienia się organu do powstania przesłanki uchylenia decyzji wymiarowej, z uwagi na uchylenie tej decyzji z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na poznanie przyczyn, jakimi kierowało się Kolegium, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wydaną w sprawie oprocentowania nadpłaty. W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.). ----------------------- 2
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI