V SA/Wa 1241/19

V SA/Wa 1241/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Blankiewicz-Wóltańska
Krystyna Madalińska-Urbaniak /przewodniczący/
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1085/20 - Wyrok NSA z 2024-05-15
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 415
par 19 ust. 2; par 18 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w pomniejszonej wysokości: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz A. S. kwotę 370 zł (trzysta siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 4 maja 2018 r. A.S. (dalej: "Skarżąca", "Strona"), działając na podstawie § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm., dalej: "rozporządzenie RŚK"), zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej: "Kierownik Biura") o przyznanie płatności na rok 2018. Zadeklarowała wariant 4.7. "Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) – 5,37 ha.
Decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] Kierownik Biura przyznał
płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2017 Wariant: 4.7 Ekstensywne
użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) w wysokości 2 406,00 zł
wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 540,00 zł ze względu na
stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu
zmniejszenia oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowoklimatycznym
stanowiący powierzchnię 4,91 ha.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła odwołanie. Zdaniem
Skarżącej w sprawie nie został zastosowany obowiązujący przepis § 6 ust.3
rozporządzenia MRiRW wprowadzony zmianą z 12 kwietnia 2017 r. do rozporządzenia
z 18 kwietnia 2015 r. , zgodnie z którym pomimo że w drugim lub kolejnym roku
realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego:
1) nie są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowoklimatycznej lub
2) rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności
rolno-środowiskowo- klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, lub
3) rolnik lub zarządca nie złożył, na formularzu udostępnionym przez
Agencję, informacji o gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancierealizowanym na tych gruntach
lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując
położenie tych gruntów i ich powierzchnię
- uznaje się, że rolnik lub zarządca kontynuuje realizację podjętego
zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatycznego, jeżeli grunty lub zwierzęta objęte
tym zobowiązaniem znajdują się w jego posiadaniu.
Strona wskazała, że rozporządzenie zmieniające z 12 kwietnia 2017 r. weszło w
życie w dniu 21 kwietnia 2017 r. i przepis ten znajduje zatem zastosowanie wobec
wniosku złożonego w dniu 4 maja 2018 r.
Zdaniem Skarżącej, ustalenie przez organ ARiMR powierzchni zobowiązania w
roku 2016 również nie było właściwe.
W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor [...] Oddziału
Regionalnego ARiMR w [...] (dalej: "Dyrektor Oddziału") decyzją z [...] maja 2019
r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając jej słuszność pod
względem faktycznym i prawnym.
Organ odwoławczy zauważył, że w decyzji z [...] marca 2019 r. organ I instancji nie
zawarł w uzasadnieniu nie wskazał z jakiego powodu odmówił przyznania
wnioskodawcy przyznania kwoty kosztów przeznaczonej na refundację kosztów
transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.
Sanując ten błąd organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 18 ust.1 pkt 1
rozporządzenia MRiRW rolnikowi lub zarządcy może zostać przyznana kwota
przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit
drugi lit. e rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "kosztami transakcyjnymi",
poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk
przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach
zielonych lub obszarach przyrodniczych, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie
pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, objętych obszarem
zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr
640/2014 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem
wariantu 4.7.
Biorąc pod uwagę powyższe Dyrektor Oddziału stwierdził, iż odmowa przyznania
kwoty kosztów transakcyjnych wnioskodawcy wynika zatem wprost z obowiązującego
przepisu prawa.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powołał przepisy określające
warunki przyznania płatności RŚK. Wskazano, że dla spraw, w których zobowiązanie
zostało podjęte w roku 2015, w kolejnym roku realizacji programu, w sytuacji gdy nie
zostały spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, rolnik
kontynuuje zobowiązanie jedynie odnośnie powierzchni, która te warunki spełniała w
roku 2016. W sprawie o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za rok
2016 dla Skarżącej, w taki sposób zostało ustalone zobowiązanie w ramach wariantu -
4.7, które wynosiło 4,91 ha.
Powierzchnia zobowiązania w roku 2016 została ustalona w decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2018 r., która
została następnie utrzymana w mocy decyzją
organu odwoławczego nr [...] z [...] czerwca 2018 r. Sprawa toczy się przed
Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w związku z wniesioną przez Stronę skargą na
decyzję nr [...]. Tym niemniej powierzchnia zobowiązania ustalona przez
organy ARiMR w roku 2016, wynosi obecnie 4,91 ha i tylko taka powierzchnia może być
deklarowana do przyznania płatności w kolejnych latach realizacji zobowiązania.
Zobowiązanie to zostało ustalone w myśl przepisu § 5 ust. 5 rozporządzenia
RŚK, tj. według powierzchni, która spełniała warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej
w tym roku. Organ podniósł, że przepis § 5 ust. 5
rozporządzenia RŚK w brzmieniu nadanym rozporządzeniem MRiRW z 12 kwietnia
2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu
przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego
Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r., poz.
807) stanowi, że pomimo że w drugim lub kolejnym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowoklimatycznego:
1) nie są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej lub
2) rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej w
ramach danego pakietu lub danego wariantu, lub
3) rolnik lub zarządca nie złożył, na formularzu udostępnionym przez Agencję,
informacji o gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na
tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i
ich powierzchnię
- uznaje się, że rolnik lub zarządca kontynuuje realizację podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowoklimatycznego,
jeżeli grunty lub zwierzęta objęte tym zobowiązaniem
znajdują się w jego posiadaniu.
Dyrektor Oddziału wyjaśnił, że podjęte przez rolnika zobowiązanie zostało
natomiast ustalone w rozpatrywanym przypadku na podstawie obowiązującego
wówczas (dla sprawy z roku 2016) przepisu § 5 ust. 5 rozporządzenia RŚK z dnia 18
marca 2015 r., tj. do powierzchni spełniającej warunki przyznania płatności i taka
powierzchnia zobowiązania stanowi podstawę do weryfikacji wniosków składanych
przez rolnika w kolejnych latach realizacji programu.
Przepis § 5 ust. 5 rozporządzenia RŚK dla wniosków składanych w kolejnych
latach oznacza, że nawet w przypadku niespełnienia warunków przyznania płatności w
roku 2017 i następnych latach realizacji programu, powierzchnia zobowiązania nie
będzie zmieniona i pozostaje nadal taka jak ustalona wcześniej dla tego rolnika. W
rozpatrywanym przypadku powierzchnia zobowiązania rolno-środowiskowoklimatycznego to obszar
spełniający warunki przyznania płatności w roku 2016.
Przepisów obowiązujących od 2018 roku nie można natomiast zastosować do
spraw z roku 2016. W sprawie za rok 2016 w prawomocnej decyzji wydanej na
podstawie obowiązujących na dzień wydania tej decyzji przepisów prawa, ustalono
poziom zobowiązania ekologicznego, który jest w takim przypadku wiążący.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca
wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach skargi wskazała, że dla
rozpoznawanej sprawy najistotniejsze znaczenie ma zmiana rozporządzenia RŚK
wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 kwietnia
2017 r. Według przepisu § 3 zmiany wprowadzone tym rozporządzeniem stosuje się do
spraw wszczętych po dniu 14 marca 2017 r. Przepis ten bezpośrednio odnosi się zatem
do przedstawianej sprawy, gdyż wniosek Strony złożony został 4 maja 2018 r.
Zdaniem strony skarżącej, rozporządzenie zmieniające z dnia 12 kwietnia 2017 r.
m. in. nadaje nową treść przepisom § 6 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 tego paragrafu
rozporządzenia z dnia 18 marca 2015 r. Według tej zmiany zobowiązanie ekologiczne
obejmuje użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności
ekologicznej w ramach danego pakietu (§ 6 ust. 1 pkt 1), a według ust. 3 tego
paragrafu, jeżeli m. in., pomimo że w drugim lub w kolejnym roku realizacji
zobowiązania ekologicznego nie są spełnione warunki przyznania płatności
ekologicznej, uznaje się, że rolnik kontynuuje realizację podjętego zobowiązania
ekologicznego, jeżeli grunty objęte tym zobowiązaniem znajdują się w jego posiadaniu.
W opinii Skarżącej, zmiana ta w każdym szczególe odnosi się do przedstawianej
sprawy, gdyż strona skarżąca pierwsze zobowiązanie ekologiczne (w nowej edycji)
podjęła w roku 2015 r., a rok 2018 był czwartym rokiem realizacji tego zobowiązania.
Pierwsze zobowiązanie ekologiczne dotyczyło użytków rolnych o areale 5,37 ha i
obejmowało działkę rolną nr [...] o powierzchni 0,45 ha we wsi M..
Posiadanie tej działki przez Skarżącą w roku 2017 nie podlegało żadnemu
zakwestionowaniu.
Błąd Agencji w tej sprawie polega na zastosowaniu do roku 2018 decyzji Agencji,
dotyczącej roku 2016, a polegającej na jednostronnym wyłączeniu z zobowiązania
A. S. wymienionej działki nr [...] o areale 0,45 ha. Skarżąca program
rolno-środowiskowy na działce nr [...] prowadzi od 2010 roku.
Skarżąca zauważyła również, iż sprawa dotycząca dopłaty rolno-środowiskowoklimatyczne, nie tylko na rok
2018, ale również na rok 2017, powinna zostać
rozpatrzona na podstawie przepisów zmienionych. Bowiem, według § 2 pkt 1
rozporządzenia zmieniającego, przepisy w poprzednim brzmieniu stosuje się do spraw
niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem 15 marca 2017 r. Zaś odnośna
decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego nr [...] nosi datę [...]
grudnia 2018 r. Podniosła, że skarga na tę decyzja zawisła przed Wojewódzkim Sądem
Administracyjnym w Warszawie pod sygnaturą akt V SA/Wa 174/19.
Jej zdaniem taka sama sytuacja zachodzi, jeżeli chodzi o sprawę płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej
na rok 2016, gdyż decyzja ostateczna w tej sprawie -
decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego nr [...] nosi datę [...]
czerwca 2018 r. Skarga na powyższą decyzję została zarejestrowana pod sygnaturą akt
V SA/Wa 1400/18.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie, podtrzymując
swoje stanowisko oraz argumentację w sprawie zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że w świetle art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. -
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze
zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji
publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie
kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Zatem, aby
stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu
lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. sąd musi
w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających
zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić
zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach
postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy
subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Oznacza to, że
niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w
ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną
hipotezę badanej normy prawnej.
Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji należy podnieść, że jej
materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu
rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na
rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich
na lata 2014-2020.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ustawy o wspieraniu, z zastrzeżeniem zasad
i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w
sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy
Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Stosownie natomiast do art. 27 ust. 1 tej ustawy, w postępowaniach, o których mowa w
ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest
obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udzielić
stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i
prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących
przedmiotem postępowania; 4) zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w
każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwić im
wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje
się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1,
są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności
sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu
spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy o
wspieraniu).
W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że ustawa o płatnościach
zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia
przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie.
Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od
zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. -
nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych
do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na
względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady
postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów - na tle
tej ustawy - został ograniczony do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego
we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i uczestników
postępowania. Oznacza to w konsekwencji, że prowadzący postępowanie organ nie jest
obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy
(tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany
do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do
faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa jednak na stronie. Niemniej
jednak organ administracji publicznej nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania
ustaleń zgodnych z prawdą.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tym szczególnym trybie
organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały
materiał dowodowy. Rozpatrzenie materiału dowodowego następuje w ramach zasady
swobodnej oceny dowodów. Według z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej
ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została
udowodniona. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumieć należy
uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i
uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu
poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.
W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną
przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w
sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz
Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr
1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej
"rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie
ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o
przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w
art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia
delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie
wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz
Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz.
Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu,
zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";
3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach
określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w
przypadku pakietu 4 i 5, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się, jeżeli
łączna powierzchnia posiadanych przez:
a) rolnika użytków rolnych lub obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1 ha,
b) zarządcę obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1 ha.
Zatem warunkiem ubiegania się o płatność jest posiadanie przez rolnika użytków
rolnych lub obszarów przyrodniczych o powierzchni co najmniej 1 ha.
W rozpoznawanej sprawie organ przyznał Stronie płatności wg powierzchni
gruntów ustalonej w decyzji z Dyrektora Oddziału z [...] czerwca 2018 r. nr [...]
w sprawie płatności za rok 2016.
Wyrokiem z 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt V SA/WA 1400/18 Wojewódzki Sąd
Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję organu z [...] czerwca 2018 r. nr
[...] . W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że ustawodawca w przepisach
regulujących warunki i tryb przyznawania pomocy posługuje się pojęciem posiadania w
cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu
przepisów art. 336-352 k.c. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowany
został pogląd, że ustawodawca, wskazując na posiadanie jako ustawową przesłankę
warunkującą rozpoznanie wniosku, odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu
przepisów kodeksu cywilnego. Jednak poza posiadaniem ustawodawca wymaga
utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, co wyraźnie wskazuje na faktyczne,
rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest
składany wniosek. Wymóg posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do gruntów
nie został sformułowany w żadnym przepisie tej ustawy. Dla przyznania płatności
istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem przy spełnieniu wymogów
kwalifikacyjnych z ustawy. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu
prawo do gruntu, a jedynie, że faktycznie posiada wnioskowane grunty i utrzymuje je
zgodnie z normami. Uprawnionym do płatności jest zatem:
- właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu
właściciela,
- dzierżawca gruntu rolnego,
- posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy
złą wiarę).
Celem uniknięcia wątpliwości odnośnie podmiotu uprawnionego do płatności
ustawodawca w cyt. ustawie uregulował problem zbiegu tytułów do wystąpienia o
płatność w art. 20 ust. 1-4 ustawy. Z regulacji zawartych w tym przepisie wynika prymat
posiadania zależnego nad posiadaniem samoistnym w sytuacji, gdy działki rolne
przewidziane do płatności stanowią jednocześnie przedmiot posiadania samoistnego i
posiadania zależnego.
I tak, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego
lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi
przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje
posiadaczowi zależnemu gruntu (art. 20 ust. 1), a zatem rolnikowi, który faktycznie
uprawia zgłoszone i kwalifikujące się do płatności grunty rolne i który odpowiada za ich
utrzymanie zgodnie z normami.
Zgodnie zaś z regulacją zawartą w art. 20 ust. 2, jeżeli warunkiem przyznania
pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do
powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania rozumianego jako
faktyczne wspólne prowadzenie działalności rolniczej, wnioskodawca powinien do
wniosku o przyznanie pomocy dołączyć pisemną zgodę współposiadaczy, co do osoby,
której przysługuje pomoc. Zatem tylko jeden ze współposiadaczy składa wniosek i
oświadcza o spełnianiu warunków, w tym w szczególności, że posiada grunty rolne.
Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego
małżonkiem wnioskodawcy.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca w toku postępowania
wyjaśniającego w sprawie płatności przedstawiła ugodę zawartą przed Sądem
Rejonowym w [...] (sygn. akt [...]), na mocy której M. W.
wyraził zgodę na złożenie przez Skarżącą wniosku o przyznanie płatności za rok 2016 i
jednocześnie cofnął swój wniosek o przyznanie mu tych płatności. O cofnięciu swojego
wniosku poinformował organ. Skarżąca konsekwentnie podnosiła, że jest jedynym
wnioskodawcą w sprawie dopłat. Wskazywała, że grunty rolne zgłoszone we wniosku o
dopłaty na rok 2016 znajdują się wyłącznie we współposiadaniu samoistnym
(współwłasności) jej i jej byłego męża M. W.. Wniosek dotyczył
dokładnie tych samych działek rolnych, co do których Skarżąca składała wnioski o
dopłaty nieprzerwanie od 2010 r. Skarżąca podkreślała, że razem z M. W. są współposiadaczami
samoistnymi. Oboje są osobami uprawnionymi
do otrzymania dopłat. Oboje są rolnikami spełniającymi warunki z art. 14 ustawy o
wspieraniu (posiadają numer ewidencyjny i powierzchnię nie mniejszą niż 1 ha). Oboje
też byli uprawnieni do złożenia wniosków o dopłaty na rok 2016. Cofnięcie wniosku
przez M. W. oznaczało, że spór pomiędzy współwłaścicielami
przestał istnieć.
Powyższych okoliczności organy w ogóle nie wzięły pod uwagę.
Przeprowadzono natomiast obszerne postępowanie wyjaśniające i dowodowe w celu
ustalenia, kto faktycznie użytkował zadeklarowane grunty w roku 2016. Było to działanie
nieprawidłowe i bezpodstawne w sytuacji kiedy było i jest to nadal gospodarstwo byłych
małżonków, współposiadaczy samoistnych, których zakresu posiadania nie da się
ustalić.
Sąd zauważa również, iż w sprawie o przyznanie płatności na rok 2017 wyrokiem
z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 174/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w
Warszawie uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w
[...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] prezentując podobną argumentację
jak w rozpatrywanej sprawie.
Biorąc pod uwagę powyższe skład rozpoznający niniejszą sprawę musiał
uwzględnić rozpatrując sprawę płatności na rok 2018 ww. orzeczenia tutejszego Sądu
zapadłe w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na lata
2016 i 2017.
Podsumowując, w ocenie sądu, organy w niedostateczny sposób wyjaśniły stan
faktyczny sprawy i w konsekwencji w sposób niedostatecznie wyczerpujący rozpatrzyły
zgromadzony materiał dowodowy. W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji
nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., bowiem powinno ono
zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy gdyby
fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.
W tych okolicznościach można uznać, że organ prowadził postępowanie w
sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).
Wskazania do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań sądu.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien rozważyć również zawieszenie
kontrolowanego postępowania administracyjnego do czasu zapadnięcia prawomocnych
rozstrzygnięć w postępowaniu sądowo-administracyjnym ze skarg kasacyjnych
Dyrektora Oddziału na ww. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w
Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt V SA/WA 1400/18 oraz sygn. akt V
SA/Wa 174/19.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c p.p.s.a
uchylono zaskarżoną decyzję.
O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną
tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę składają się: wpis stosunkowy od skargi w
wysokości 100 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 270 zł (§
14 ust. 1 pkt 1 litera a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22
października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r.
poz. 265).