I SA/Ol 306/24

I SA/Ol 306/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /przewodniczący/
Anna Janowska
Katarzyna Górska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1784
par. 31a ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48  art. 4 ust. 2, art. 35 ust. 2, 4
Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) sędzia WSA Anna Janowska Protokolant sekretarz sądowy Weronika Ćwiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2024r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2024r., nr 160/OR14/2024 w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2022 oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga K.K. (dalej: "producent rolny", "strona", "skarżący") dotyczy decyzji Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej: "Kierownik BP" "organ I instancji") z 20 czerwca 2023 r. nr 0262-2023-009499, w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2022 r.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 11 kwietnia 2022 r. producent rolny zwrócił się do Kierownika BP o przyznanie płatności ekologicznej na 2022 r., w tym kosztów transakcyjnych w ramach:
- Pakietu 11. Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji;
- Pakietu 3. Uprawy zielarskie w okresie konwersji;
- Pakietu 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji;
- Pakietu 8. Uprawy warzywne po okresie konwersji;
- Pakietu 9. Uprawy zielarskie po okresie konwersji.
Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej organ I instancji wydał decyzję z 20 czerwca 2023 r., w której odmówił przyznania płatności ekologicznej w ramach ww. pakietów oraz kwoty przeznaczonej na refundacje kosztów transakcyjnych na 2022 r., a ponadto nałożył sankcje i ustalił obszar gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym.
Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor ARiMR wydał zaskarżoną decyzję, w której wyjaśnił, że przyznanie płatności ekologicznej uzależnione jest od spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 ze zm.; dalej: "rozporządzenie ekologiczne"). Powołał się na ustalenia zawarte w raporcie z czynności kontrolnych nr 9014-00000007563/22 (dalej: "Raport"), podczas których stwierdzono rozbieżności pomiędzy deklaracją producenta rolnego a stanem faktycznym stwierdzonym na działkach.
Odnośnie do Pakietu 11 Dyrektor ARiMR podał, że przyczyną odmowy przyznania płatności ekologicznej w ramach tego Pakietu jest posiadanie różnych parametrów DJP przez producentów grupy ekologicznej tj. współczynnika 0,3 przez stronę i współczynnika 0,5 przez A.B. Wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 13 rozporządzenia ekologicznego rolnikowi może zostać przyznana płatność ekologiczna w przypadku, gdy warunek określony w ust. 3 lub 4 tego rozporządzenia (dotyczący posiadania zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia), spełnia łącznie co najmniej z jednym innym rolnikiem ubiegającym się o przyznanie płatności ekologicznej. W ocenie organu odwoławczego przepis § 9 ust. 13 rozporządzenia ekologicznego stosuje się wyłącznie wtedy, gdy dla wszystkich rolników tworzących grupę zastosowanie ma ta sama wartość parametru DJP, dla wszystkich rolników 0,3 DJP lub dla wszystkich rolników 0,5 DJP, z taką zaś sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Dyrektor ARiMR zauważył bowiem, że strona rozpoczęła zobowiązanie ekologiczne 15 marca 2018 r. i w jej przypadku zastosowanie mają przepisy § 12 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego w brzmieniu obowiązującym od dnia podjęcia zobowiązania ekologicznego przez stronę do dnia w wejścia w życie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 lutego 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. poz. 451), tj. do 15 marca 2019 r. Przepis ten stanowił wówczas, że w przypadku pakietów 5. i 11. przy ustalaniu wysokości płatności ekologicznej uwzględnia się powierzchnię gruntów, do których przysługuje płatność ekologiczna w ramach tych pakietów, nie większą niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w § 9 ust. 9, przeliczonych na DJP zgodnie z § 9 ust. 10, i współczynnika 0,3. Natomiast w odniesieniu do A.B., z uwagi na rozpoczęcie zobowiązania ekologicznego 15 marca 2019 r., zastosowanie mają przepisy § 12 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego obowiązujące w 2019 r., które w przypadku pakietów 5. i 11. przewidują przy ustalaniu wysokości płatności ekologicznej uwzględnienie powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność ekologiczna w ramach tych pakietów, nie większą niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w 9 ust. 9 przeliczonych na DJP zgodnie z § 9 ust. 10, i współczynnika 0,5.
Odnośnie do Pakietu 3, 7, 8, 9 Dyrektor ARiMR podał, że przyczyną odmowy przyznania płatności ekologicznej w ramach tych Pakietów jest przekroczenie o ponad 20% obszaru zatwierdzonego w odniesieniu do danej grupy upraw (art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 181, str. 48 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 640/2014"). Wskazał, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli wyniosła odpowiednio: 23,44% w przypadku Pakietu 3 (3,95 ha - 3,20 ha = 0,75 ha); 20,85% w przypadku Pakietu 7 (2,55 ha - 2,11 ha = 0,44 ha); 22,08% w przypadku Pakietu 8 (17,14 ha – 14,04 ha = 3,10 ha); 20,47% w przypadku Pakietu 9 (11,30 ha – 9,38 ha = 1,92 ha).
Dyrektor ARiMR podniósł, że granice zadeklarowanych przez stronę działek rolnych, jak i sposób ich użytkowania, przedstawiono na szkicach oraz w dokumentacji fotograficznej z kontroli, a dokumenty te jednoznacznie wskazują zasadność niekwalifikowania licznych fragmentów tych działek z powodu braku ich rolniczego użytkowania lub zadeklarowania we wniosku powierzchni przekraczającej faktycznie użytkowaną. Stwierdził także, że zadeklarowane we wniosku o płatność uprawy nostrzyka żółtego oraz soczewicy jadalnej nie zostały potwierdzone w wynikach kontroli przedstawionych w Raporcie. Wywiódł, że kontrole na miejscu mają na celu: ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw - na danej działce rolnej, sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Zaznaczył, że podczas kontroli nie podlega ocenie wpływ czynników zewnętrznych (sytuacji losowych) na stan i prowadzenie uprawy, gdyż okoliczności odnoszące się do takich sytuacji obligują producenta do poinformowania właściwego Kierownika BP o zmianach lub braku możliwości spełnienia wymogów deklaracji, ponieważ mogą one mieć wpływ na przyznanie/odmowę płatności oraz ewentualne kary. Natomiast raport z kontroli zawiera jedynie szczegółowy opis sytuacji zastanej w gospodarstwie w dniach przeprowadzenia kontroli.
Organ odwoławczy przyjął ponadto, że raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "Kpa") i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Ocenił, że kontrola w gospodarstwie strony została przeprowadzona rzetelnie i prawidłowo, zaś strona nie zdołała podważyć jej ustaleń. Zauważył, że załączone przez stronę do odwołania zdjęcia nie zawierają daty ich wykonania a zatem nie mogą stanowić podstawy faktycznej dokonanych w sprawie ustaleń.
Zdaniem Dyrektora ARiMR w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, stanowiącego o wyjątkach od stosowania kar administracyjnych. Organ odwoławczy wykluczył także możliwość zastosowania w tej sprawie art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013"). Ocenił bowiem, że strona nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego wystąpienie w tej sprawie siły wyższej, za którą nie może być uznany zły stan zdrowia producenta rolnego podyktowany zachorowaniem na Covid-19. Przyjął, że producent rolny mógł posłużyć się pomocą osób trzecich w zgłoszeniu zalania pól z zachowaniem terminu określonego w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, czego jednak nie uczynił.
W skardze wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie w tej sprawie Kpa: art. 7, art. 8 i art. 9 poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy z pominięciem okoliczności wystąpienia suszy, zalania gruntów przez bobry oraz choroby skarżącego spowodowanej przez Covid-19.
W uzasadnieniu tych zarzutów skarżący zakwestionował ustalenia kontrolujących jakoby na działce [...] zamiast zgłoszonej koniczyna czerwonej w czystym siewie wysiano mieszankę wieloletnią traw z motylkowatymi drobnonasiennymi. Wyjaśnił, że w uprawie koniczyny pojawiły się trawy pochodzące z banku glebowego nasion, które nie zakłóciły produkcji koniczyny, gdyż pojawiły się w charakterze chwastów w kontrolowanej ilości. Zwrócił uwagę na wynik kontroli ekologicznej przeprowadzonej przez inspektora z jednostki certyfikującej, która nie wykazała nieprawidłowości co do rodzaju uprawy znajdującej się na ww. działkach. Podniósł także, że na terenie gospodarstwa wystąpiła susza, przez co wzrost, rozwój i zbiór roślin był mocno ograniczony. Dopiero po jesiennych deszczach i skoszeniu koniczyna zwiększyła swój wzrost, na co skarżący przedstawił w toku postępowania wykonaną ok. miesiąca po przeprowadzonej kontroli dokumentację fotograficzną (5 zdjęć), która przedstawia odbijającą po suszy koniczynę.
Ponadto skarżący wskazał na nieprawidłowe pomniejszenie w ramach Pakietu 8 powierzchni działek nr [...], na których była wysiana i uprawiana soczewica z owsem. Podał, że obszar ten stanowił dokładnie powierzchnię zalaną, za którą skarżący otrzymał odszkodowanie. Podkreślił, że w okresie od 15 października 2020 r. do 8 kwietnia 2021 r. (przez niemal cały ten okres), a także w okresie 18 - 31 stycznia 2022 r. przebywał na zwolnieniach lekarskich z powodu choroby wywołanej Covid-19 i związanych z nią powikłań. Wyjaśnił, że ciężki przebieg tej choroby spowodował u skarżącego wystąpienie problemów z koncentracją i pamięcią, co doprowadziło do niezgłoszenia faktu zalania działek przez bobry do ARiMR, a jedynie do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Olsztynie. Dodał, że podczas kontroli potwierdzono dokonanie wysiewu.
Nie znalazło akceptacji skarżącego także stanowisko organów jakoby na działkach zgłoszonych do płatności w ramach Pakietu 3 nie stwierdzono uprawy nostrzyka. Skarżący wskazał bowiem, że nostrzyk był wysiany i uprawiany, jednak w związku z suszą uprawa była nieudana, a jej pozostałości skoszone na zielonkę na początku listopada 2022 r.. Podał, że również na tą okoliczność przedłożył dokumentację fotograficzną (2 zdjęcia) wykonane ok. miesiąca po przeprowadzonej kontroli, które przedstawiają odbijający po suszy nostrzyk.
Jako bezpodstawną skarżący ocenił odmowę przyznania dopłaty dla Pakietu 11 ze względu na niezawiązanie grupy producentów. Podniósł, że rolnik, którego zwierzęta korzystają z upraw paszowych skarżącego, jest rolnikiem ekologicznym, posiada odpowiednią ilość zwierząt, a zapisy o różnych wartościach DJP nie mają żadnego odniesienia do rzeczywistości. Dodał, że spełnienie przez skarżącego wymaganych przesłanek zostało potwierdzone przez doradcę rolniczego, a skarżący w dacie kontroli posiadał kury (18 sztuk). Końcowo skarżący odniósł się do Pakietu 7 wskazując, że według zapisu działka nr [...] nie była kontrolowana, a jej powierzchnia pomimo to zastała zmniejszona. Podał, że powierzchnia faktyczna była zgodna z zadeklarowaną i wynosiła 2,06 ha.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Spór w sprawie dotyczy spełnienia przez skarżącego warunków przyznania płatności ekologicznej określonych w rozporządzeniu ekologicznym.
Organ I instancji na podstawie raportu z czynności kontrolnych, zdjęć i szkiców wykonanych w trakcie kontroli, a także po dokonaniu kontroli administracyjnej uznał, że wystąpiły nieprawidłowości między deklaracją producenta a stanem faktycznym, opisane wyżej na str. 1-3 uzasadnienia wyroku, skutkujące odmową przyznania płatności oraz nałożeniem sankcji, z uwagi na charakter i zakres nieprawidłowości.
W sprawach dotyczących płatności przyznawanych na podstawie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2422, dalej: "ustawa PROW") przyjęto, że rozstrzygane są w drodze decyzji administracyjnej, z zastosowaniem przepisów ustawy Kpa, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 4 ustawy PROW). Odstępstwa od stosowania Kpa wynikają z art. 27 ustawy PROW. W ust. 1 pkt 1-4 tego artykułu ustalono, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Zaś zgodnie z ust. 2 i 2a art. 27 ww. ustawy strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2). Zdjęcie wykonane i przesłane przez stronę postępowania z wykorzystaniem aplikacji udostępnionej przez Agencję, w tym zdjęcie geotagowane będące zdjęciem zawierającym informacje o długości i szerokości geograficznej miejsca wykonania tego zdjęcia, ustalonych na podstawie dostępnych systemów pozycjonowania satelitarnego, stanowi dowód tego, co zostało zobrazowane na tym zdjęciu oraz zapisane w pliku zawierającym to zdjęcie. Zdjęcie przesłane z wykorzystaniem tej aplikacji ma charakter dokumentu, o którym mowa w art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (ust. 2a).
Przytoczone regulacje ustawy PROW w znaczący sposób ograniczają uprawnienia stron postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących płatności, w porównaniu z innymi sprawami załatwianymi w postępowaniu administracyjnym. Wyłączają bowiem zastosowanie art. 7 i art. 77 § 1 Kpa (zasada prawdy obiektywnej oraz zobowiązanie organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego). Odnośnie do pierwszej z wymienionych zasad, w omawianym postępowaniu obowiązek organu został bowiem ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy PROW), przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 2 ustawy PROW ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został w tego rodzaju sprawach przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, to organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także - do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny. Z drugiej jednak strony, mimo oddania inicjatywy dowodowej na rzecz strony postępowania, nie oznacza to, że organ został zupełnie zwolniony z przeprowadzenia jakichkolwiek czynności dowodowych. W myśl bowiem art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW, organ stoi na straży praworządności, co na gruncie rozpoznawanej sprawy oznaczało obowiązek podjęcia czynności mających na celu zweryfikowanie twierdzeń skarżącego zawartych we wniosku dotyczącym płatności w ramach poszczególnych pakietów, co też jak wynika z zaskarżonej decyzji, miało miejsce w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z 26 marca 2021 r. sygn. akt I GSK 1815/18, dostępny online w CBOSA). Zaś w wyroku z 15 lutego 2024 r. I GSK 608/20 (Baza CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o przyznanie płatności.
Ponadto omawiane regulacje ograniczają zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa) oraz zasadę informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 Kpa). Z mocy bowiem art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy PROW "organ zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się". W kontrolowanym przez Sąd postępowaniu wobec braku stosownego żądania skarżącego organy zwolnione były z obowiązku zapewnienia mu czynnego udziału w postępowaniu, w tym z obowiązku zapoznania go ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz z obowiązku informowania, w tym udzielania niezbędnych pouczeń co do istotnych okoliczności faktycznych i prawnych.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy zauważenia wymaga, że skuteczne zwalczanie przez skarżącego argumentów przedstawionych w decyzjach organu wymagało zaoferowania przez skarżącego dowodów popierających jego stanowisko, tj. wskazujących, że nie doszło do stwierdzonych przez organ nieprawidłowości bądź, w kontekście niektórych argumentów skarżącego, że wystąpiły takie okoliczności, które pozwalałyby uznać wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od stosowania kar administracyjnych.
W ocenie Sądu skarżący nie wykazał się należytą aktywnością w toku postępowania administracyjnego, wymaganą w związku z treścią art. 27 ustawy PROW. Przede wszystkim na etapie kontroli nie skorzystał z możliwości podważenia ustaleń zawartych w Raporcie z czynności kontrolnych, opisującym nieprawidłowości stwierdzone przez kontrolujących. Z powyższego raportu wynika, że kontrola w ramach rolnictwa ekologicznego trwała od 19 lipca 2022 r. do 5 października 2022 r. (z przerwami), przy czym skarżący był obecny przy kontroli. W Raporcie zawarto pouczenie o możliwości zgłoszenia w czternastodniowym terminie umotywowanych uwag na piśmie do ustaleń zawartych w Raporcie. Zdaniem Sądu skarżący albo ustnie, bezpośrednio po zakończeniu czynności kontrolnych, albo pisemnie w ww. czternastodniowym terminie, mógł i powinien zgłosić swoje uwagi do ustaleń kontrolujących bądź wskazać zdarzenia, na które powołuje się na dalszym etapie, takie jak susza, zalanie czy długotrwała choroba, do rozważenia przez organ pod kątem sytuacji losowych uzasadniających odstąpienie od stosowania kar administracyjnych. Jednak skarżący dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji przedstawił swoje stanowisko i załączył dowody. Zdaniem Sądu organ odwoławczy zasadnie uznał, że przedłożone dowody nie są wystarczające do podważenia ustaleń przyjętych w decyzji Kierownika BP jako podstawa faktyczna wydania decyzji. Zaprzeczając ustaleniom organu I instancji co do braku zadeklarowanej powierzchni upraw koniczyny czerwonej, soczewicy z owsem i nostrzyka (popartym w decyzji treścią raportu z czynności kontrolnych, zdjęciami i szkicami oraz ustaleniami kontroli administracyjnej) skarżący przedstawił wykonane przez siebie fotografie, z których, jak prawidłowo zauważono w zaskarżonej decyzji, nie wynika, kiedy i gdzie zostały wykonane - co niweczy ich wartość dowodową. Dowody te, w ocenie Sądu, nie są wystarczające do podważenia ustaleń kontroli co do braku ww. upraw w czasie kontroli, zarówno z uwagi na wyżej wskazane przez organ mankamenty, jak i z tego względu, że stanowisko przedstawione w odwołaniu, a następnie w skardze, zawiera sprzeczności. Bowiem skarżący z jednej strony zaprzecza ustaleniom kontroli co do braku, w czasie, wymaganych upraw, zaś z drugiej strony, niejako, niewprost potwierdzając brak upraw, wyjaśnia, dlaczego, jego zdaniem nieprawidłowości ustały w późniejszym okresie (co mają dokumentować zdjęcia dołączone do odwołania), tj. podnosi, że po miesiącu od przeprowadzenia kontroli zarówno koniczyna, jak i nostrzyk odbiły po suszy.
Rozpatrując odwołanie, Dyrektor ARiMR w zaskarżonej decyzji przytoczył i omówił przepisy rozporządzenia ekologicznego zawierające warunki przyznania pomocy dla poszczególnych pakietów objętych wnioskiem skarżącego. Następnie do warunków tych odniósł ustalenia zawarte w Raporcie, powołując się także na załączone do niego fotografie oraz szkice, a także na obowiązujące zasady ustalania powierzchni działek rolnych w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Na tej podstawie organ dokonał wyliczenia płatności dla poszczególnych pakietów, wskazując różnicę między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. Z uwagi na to, że różnica przekraczała 20% obszaru zatwierdzonego, organ odmówił przyznania pomocy, co jest zgodne z art. 19 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014. Samego sposobu dokonania wyliczeń skarżący nie podważa, zaś Sąd nie znajduje podstaw do ich zakwestionowania.
Przypomnieć należy, że postępowanie w sprawie przyznania płatności wszczyna wniosek producenta rolnego, weryfikowany przez organ w postępowaniu administracyjnym. Producent rolny zobowiązany jest do prawidłowego (zgodnego ze stanem faktycznym i prawnym) złożenia wniosku, odpowiada za jego treść oraz za prawidłową realizację zobowiązania podjętego w celu otrzymania płatności. W rozpoznawanej sprawie organ zgromadził dowody wskazujące na nieprawidłową realizację zobowiązania podjętego przez skarżącego, zaś skarżący nie przedstawił kontrargumentów wobec twierdzeń organu. W szczególności nie podważył ustaleń kontroli, co do braku, w czasie kontroli, deklarowanych upraw, co skutkowało nie tylko odmową przyznania płatności, lecz, w związku z wieloletnim charakterem podjętych zobowiązań, także nałożeniem kar administracyjnych, zgodnie z powołanymi w zaskarżonej decyzji przepisami rozporządzenia nr 640/2014 oraz rozporządzenia ekologicznego. Zgodnie bowiem z art. 35 ust. 2 i 4 pierwszego z tych aktów - odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości lub u części, jeżeli nie spełniono następujących zobowiązań lub innych obowiązków:
a) zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich; lub
b) w stosownych przypadkach, innych obowiązków dotyczących operacji, ustanowionych w przepisach Unii, w przepisach krajowych lub w programie rozwoju obszarów wiejskich. w szczególności w przepisach w zakresie zamówień publicznych, pomocy państwa oraz innych obowiązkowych normach i wymogach.
Zaś w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych o latach poprzednich na daną operację.
Z kolei w rozporządzeniu ekologicznym przyjęto w § 31a ust. 1 lit.a, że w przypadku stwierdzenia uchybienia rolnika wymogów w ramach zobowiązania ekologicznego, w celu zastosowania art. 35 ust 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność ekologiczna podlega zwrotowi (...).
Część zarzutów skargi wskazuje na suszę i zalanie jako okoliczności niezależne od skarżącego, skutkujące słabym plonem w uprawie nostrzyka, zaś co do uprawy soczewicy z owsem skarżący, jako okoliczność potwierdzającą zalanie, podnosi, że za część powierzchni zalanej otrzymał odszkodowanie. Ze względu na długotrwałą chorobę nie zgłosił do ARiMR zalania działek, lecz zgłosił ten fakt do RDOŚ.
W związku z powyższym wyjaśnić należy, że rozporządzenie nr 1306/2014 przewiduje w art. 64 ust. 2 możliwość odstąpienia od stosowania kar administracyjnych, o ile beneficjent poinformuje organ w czasie określonym w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 (15 dni roboczych) o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności stanowiących przyczynę nieprawidłowości. Takiej informacji skarżący organowi bezspornie nie złożył, wobec czego nie zachodzi konieczność rozważania, czy w istocie doszło do zalania zadeklarowanych działek bądź czy wystąpiła susza. Zaś przebywanie na długotrwałym zwolnieniu lekarskim w okresie od 15 października 2020 r. do 8 kwietnia 2021 r. oraz w styczniu 2022 r. (z powodu powikłań po Covid-19), zdaniem Sądu, nie stanowiło takiej przeszkody, która uniemożliwiłaby skarżącemu zawiadomienie organu we właściwym terminie o ww. przeszkodach w wykonaniu zobowiązania ekologicznego. Dodać należy, że w trakcie kontroli ekologicznej skarżący nie przebywał już na zwolnieniu lekarskim, uczestniczył w kontroli, lecz nawet wówczas nie zgłaszał wystąpienia suszy bądź zalania. Podniesienie tych okoliczności dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji było spóźnione, zaś powoływane w skardze zawiadomienie RDOŚ nie mogło zastąpić zawiadomienia właściwego organu ARiMR.
W związku z powyższym przyczyną odmowy uznania wystąpienia okoliczności wymienionych w rozporządzeniu nr 1306/2013 uzasadniających odstąpienie od nałożenia kar administracyjnych jest nie tyle niewystąpienie nieprawidłowości, co niezachowanie przez skarżącego terminu do ich zgłoszenia.
Reasumując, niezasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa. Skarżący, pomimo spoczywającego na nim z mocy art. 27 ustawy PROW ciężaru dowodowego, nie przedłożył dowodów potwierdzających jego stanowisko, wobec czego organ prawidłowo oparł się w zaskarżonej decyzji na dowodach zebranych w toku kontroli.
Końcowo należy wskazać, że Sąd zobowiązany był do przeprowadzenia w tej sprawie kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli w takich granicach Sąd nie stwierdził jednak naruszenia prawa, które w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "ppsa").
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ppsa Sąd skargę oddalił.