I SA/Ol 305/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2025-02-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacjefinanse publicznezwrot dotacjiwydatkikontrolasamorząd terytorialnypomoc społecznaŚDSniezgodne wykorzystanie środków

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nakazującą zwrot dotacji, uznając część zakwestionowanych wydatków za zasadne.

Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji celowej przyznanej Stowarzyszeniu na prowadzenie Środowiskowego Domu Samopomocy (ŚDS) w 2020 roku. Organy administracji uznały znaczną część wydatków za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, nakazując zwrot ponad 780 tys. zł. Stowarzyszenie zaskarżyło decyzję, argumentując prawidłowość wydatków. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając część zakwestionowanych wydatków za zasadne, w szczególności te dotyczące składek ZUS i podatku PIT za przełom roku 2019/2020 oraz wydatków związanych z systemem zarządzania, jednocześnie potwierdzając zasadność zakwestionowania wydatków na prace remontowe wykonane po terminie oraz wydatków na rzecz innej placówki (DPS).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę Stowarzyszenia A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Olsztynie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta o zwrocie dotacji celowej w wysokości 780.794,43 zł. Dotacja ta została przyznana Stowarzyszeniu na prowadzenie Środowiskowego Domu Samopomocy (ŚDS) w 2020 roku, a organy uznały ją za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, w tym na bieżącą działalność oraz prace remontowe. Sąd, analizując sprawę, stwierdził, że organy administracji w niewielkim zakresie naruszyły przepisy prawa materialnego. Uznano, że część zakwestionowanych wydatków, takich jak składki na ubezpieczenie społeczne i podatek PIT za grudzień 2019 r., a także ekwiwalent za niewykorzystany urlop pracownika rozwiązującego umowę o pracę z końcem 2019 r., mogła być sfinansowana z dotacji przyznanej na 2020 r., ze względu na specyfikę terminów płatności tych należności. Sąd zakwestionował również całkowite odrzucenie wydatku na system zarządzania, wskazując, że mógł on być pokryty z dotacji w części, w jakiej służył obsłudze ŚDS. Jednocześnie sąd potwierdził zasadność zakwestionowania przez organy wydatków na prace remontowe, które zostały wykonane w 2021 roku, a nie w 2020 roku, mimo że dotacja była przyznana na ten rok. Potwierdzono również zasadność zakwestionowania wydatków poniesionych na rzecz Domu Pomocy Społecznej (DPS), wydatków na zakup nadmiernej ilości pieczywa w okresie zawieszenia działalności ŚDS, zakupu literatury dla księgowej, rejestracji domeny internetowej Stowarzyszenia, opłat za Biuletyn Informacji Publicznej Stowarzyszenia, nieuzasadnionych zakupów artykułów spożywczych i higienicznych w okresie pandemii, zakupu mięsa, prowizji za przelewy dotyczące prac remontowych, zakupu kart podarunkowych dla pracowników, wynajmu pomieszczeń częściowo na rzecz DPS, różnicy między fakturami a przekazanymi środkami dla Spółdzielni Socjalnej, środków przekazanych na rachunek prezesa Stowarzyszenia oraz prowizji za przelewy natychmiastowe. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od SKO na rzecz Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania sądowego, miarkując ich wysokość proporcjonalnie do kwoty wydatków, którą sąd uznał za nieprawidłowo zakwestionowaną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (6)

Odpowiedź sądu

Tak, w niektórych przypadkach, gdy utrudnione jest pokrycie tych wydatków z dotacji za rok poprzedni, dopuszczalne jest finansowanie ich z dotacji przyznanej na kolejny rok, ze względu na terminy płatności tych należności.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo wskazujące, że nie jest wolą ustawodawcy sztywne narzucanie dokonywania wydatków tylko do 31 grudnia danego roku, a dopuszczalne jest finansowanie z dotacji należności za grudzień poprzedniego roku, płatnych w styczniu roku bieżącego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (39)

Główne

u.f.p. art. 252 § 1 pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

Dotacje wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

u.p.s. art. 51a § ust. 1 i ust. 2

Ustawa o pomocy społecznej

Cel i zakres działalności środowiskowych domów samopomocy.

rozporządzenie śds art. 14

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy

Szczegółowy zakres usług świadczonych przez ŚDS.

u.f.p. art. 60 § pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 252 § ust. 1 pkt 1, ust. 5, ust. 6 pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 252 § ust. 6

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 126

Ustawa o finansach publicznych

Definicja dotacji.

u.f.p. art. 60 § pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

Środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe.

u.d.p.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Zobowiązania organizacji pozarządowych przy zlecaniu zadań publicznych.

u.d.p.p. art. 17

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Kontrola i ocena realizacji zadań publicznych przez organ administracji.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a - c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § §2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.f.p. art. 44 § ust. 3

Ustawa o finansach publicznych

Zasady celowego i oszczędnego dokonywania wydatków publicznych.

p.p.s.a. art. 106 § §3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających przez sąd.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i działania organów.

k.p.a. art. 77 § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania do organów.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 107 § §1 pkt 6 i §3

Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania stron.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

k.p.a. art. 96a § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość przeprowadzenia mediacji.

k.p.a. art. 96b § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

Warunki przeprowadzenia mediacji.

Pomocnicze

u.f.p. art. 126

Ustawa o finansach publicznych

Definicja dotacji.

u.f.p. art. 60

Ustawa o finansach publicznych

Środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe.

k.p.a. art. 104 § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.f.p. art. 61 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 67

Ustawa o finansach publicznych

o.p. art. 21 § §3

Ordynacja podatkowa

u.f.p. art. 251 § ust. 4

Ustawa o finansach publicznych

u.p.s. art. 3 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Cel udzielania pomocy społecznej.

u.p.s. art. 3 § ust. 4

Ustawa o pomocy społecznej

Uwzględnianie potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § pkt 1a w zw. §2 pkt 7

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 47 § ust. 1 pkt 3

u.p.d.o.f. art. 31

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydatki poniesione na przełomie roku (składki ZUS, PIT) za okres poprzedzający rok przyznania dotacji mogą być pokryte z tej dotacji. Wydatek na system zarządzania może być pokryty z dotacji w części, w jakiej służy obsłudze ŚDS. Organy błędnie zakwestionowały część wydatków, nie wykazując w sposób wystarczający ich niezgodności z przeznaczeniem.

Odrzucone argumenty

Wydatki na prace remontowe wykonane po terminie realizacji zadania. Wydatki poniesione na rzecz innej placówki (DPS). Wydatki nieuzasadnione, niecelowe lub nie związane bezpośrednio z działalnością ŚDS. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego nie miało wpływu na wynik sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Dotacje wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi wraz z odsetkami. Wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem polega w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona. Beneficjent jest jedynie dysponentem środków publicznych na realizację ściśle określonego zadania. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. To właśnie dokumentacja powinna potwierdzać, że dany wydatek był kwalifikowalny i prawidłowo został pokryty z dotacji.

Skład orzekający

Andrzej Brzuzy

przewodniczący sprawozdawca

Anna Janowska

sędzia

Katarzyna Górska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu dotacji celowych, kwalifikowalności wydatków, terminów wykorzystania środków publicznych oraz zasad prowadzenia dokumentacji finansowej przez beneficjentów dotacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, ale jego ogólne zasady dotyczące wydatkowania dotacji i dokumentowania wydatków mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy istotnych kwestii finansów publicznych i odpowiedzialności beneficjentów dotacji, co jest interesujące dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i finansowym. Szczegółowa analiza zakwestionowanych wydatków pokazuje praktyczne problemy związane z rozliczaniem środków publicznych.

Sąd rozstrzyga: które wydatki z dotacji są legalne, a które oznaczają zwrot pieniędzy?

Dane finansowe

WPS: 780 794,43 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 305/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Janowska
Katarzyna Górska
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I GZ 356/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 60, art. 126, art. 252
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 1508
art. 3 ust. 1, art. 51a ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 249
§14
Rozporządzenie Ministra Pracy i Poliyki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska sędzia WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 24 czerwca 2024 r., nr SKO.53.879.2023 w przedmiocie zwrotu dotacji za 2020 r. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia A. kwotę 1.863,00 zł (tysiąc osiemset sześćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 29 sierpnia 2023 r. Prezydent (dalej jako: "organ I instancji) na podstawie art. 104 §1 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r.-Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", w związku z art. 60 pkt 1, art. 61 ust. 1 pkt 4, art. 67 oraz art. 252 ust. 1 pkt 1, ust. 5, ust. 6 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, ze zm.), dalej jako: "u.f.p.", oraz art. 21 §3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r.-Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, ze zm.), określił Stowarzyszeniu A. (dalej jako: "strona", "strona skarżąca", "Stowarzyszenie") do zwrotu wysokość dotacji otrzymanej z budżetu Miasta za 2020 r., a wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 780.794,43 zł, na którą składa się:
- kwota 310.794,43 zł wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia przekazania dotacji z budżetu Gminy (dalej jako: "Gmina"), tj. od 15 grudnia 2020 r. z przeznaczeniem na bieżącą działalność Środowiskowego Domu Samopomocy [...] (dalej jako: "ŚDS"),
- kwota 470.000,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia przekazania dotacji z budżetu Gminy, tj. od 17 sierpnia 2020 r. z przeznaczeniem na wykonanie prac remontowych w budynku ŚDS.
Jak wynika z przekazanych sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji, postępowanie w sprawie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wszczęte zostało przez organ I instancji z urzędu w związku z wynikiem kontroli zadania publicznego pt. "Prowadzenie Środowiskowego Domu Samopomocy [...] na [...]" zleconego na podstawie umowy z 30 grudnia 2019 r. nr [...] zawartej przez Gminę i Stowarzyszenie wraz z aneksami (dalej również jako: "umowa dotacyjna", "umowa’), przeprowadzonej w zakresie prawidłowości realizacji ww. zadania w 2020 r., w tym wykorzystania środków finansowych. Na prowadzenie ŚDS Stowarzyszenie otrzymało w 2020 r. dotację celową w wysokości 1.859.732,50 zł.
Po rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy", "organ") decyzją z 24 czerwca 2024 r. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymało w mocy.
Uzasadniając rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności SKO wyjaśniło, że ustawa o finansach publicznych nie definiuje pojęcia "dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem". Przez wykorzystanie dotacji w rozumieniu art. 251 ust. 4 u.f.p. należy rozumieć zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, realizację celów wskazanych w tych przepisach. Wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem ma więc miejsce wówczas, gdy beneficjent wydatkował przekazane mu środki finansowe w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów niż określone dla danego rodzaju dotacji w umowie dotacyjnej lub w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. W przypadku dotacji celowej, z jaką mamy do czynienia w sprawie, zadanie lub cel, które mają być zrealizowane z przekazanych środków, określone są w umowie dotacyjnej.
Następnie SKO w 25 punktach wymieniło zakwestionowane przez organ I instancji wydatki z dotacji przekazanej w 2020 r. na działalność bieżącą ŚDS poniesione niezgodnie z przeznaczeniem (str. 3-5 decyzji):
1) kwota 56.664,14 zł z tytułu faktur/rachunków z 2019 r. oraz faktur/rachunków za zadania/czynności zrealizowane w 2019 r., tj. niedotyczące okresu dotowanego-2020 r.;
2) kwota 2.964,62 zł z tytułu wydatków dokonanych z rachunku bankowego ŚDS za zakup towarów/usług na rzecz Domu Pomocy Społecznej (dalej jako: "DPS"),
3) kwota 3.823.55 zł w tym 3.202,00 zł wynagrodzenia brutto + 542,10 zł składki ZUS pracodawcy + 78,45 zł składki na Fundusz Pracy oraz 1 zł prowizji bankowej z tytułu naliczenia pracownikowi M. B. ekwiwalentu za niewykorzystany w 2019 r. urlop wypoczynkowy,
4) kwota 304,04 zł w tym kwota 284,00 zł dodatku stażowego brutto + 48,08 zł składki ZUS pracodawcy + 6,96 zł składki na Fundusz Pracy + 1 zł prowizji bankowej za przelew z tytułu wypłaty w dniu 5 lutego 2020 r. dodatku stażowego za miesiąc grudzień 2019 r. dla A. K.,
5) kwota 304,04 zł w tym kwota 284,00 zł dodatku stażowego brutto + 48,08 zł składki ZUS pracodawcy + 6,96 zł składki na Fundusz pracy + 1 zł prowizji bankowej za przelew z tytułu wypłaty w dniu 5 lutego 2020 r. dodatku stażowego za miesiąc grudzień 2019 r. dla M. D.,
6) kwota 1.440,29 zł wynikająca z faktury nr [...] z 2 marca 2020 r. z tytułu zaliczki na szkolenie opłaconej w dniu 3 marca 2020 r.,
7) kwota 1.738,75 zł płatności z rachunku bankowego w dniu 22 września 2020 r. z tytułu zapłaty za faktury nr [...] i [...],
8) kwota 3.641,14 zł płatności dokonanej z rachunku bankowego w dniu 18 grudnia 2020 r. z tytułu zapłaty za faktury [...] i [...],
9) kwota 18 zł płatności dokonanej z rachunku bankowego w dniu 9 października 2020 r. z tytułu opłaty za pełnomocnictwo,
10) kwota 1.026,00 zł płatności dokonanej z rachunku bankowego w dniu 30 października 2020 r., z tytułu opłaty za studia magisterskie B. S. pracownika ŚDS,
11) kwota 1.982,30 zł z tytułu faktury [...] z 6 marca 2020 r. opłaconej w dwóch ratach w dniu 2 kwietnia 2020 r. oraz 4 maja 2020 r., dotyczącej rozbudowy systemu [...],
12) kwota 14.199,60 zł z tytułu faktury nr [...] z 8 lipca 2020 r. opłaconej w dwóch ratach w dniu I lipca 2020 r. oraz 15 lipca 2020 r. dotyczącej zapłaty za usługi gastronomiczne i hotelarskie,
13) kwota 1.097,00 zł z tytułu faktury [...] z 5 marca 2020 r. opłaconej w dniu 23 marca 2020 r. dotyczącej usług pocztowych,
14) kwota 52,00 zł z tytułu faktury [...] z 16 października 2020 r. opłaconej w dniu 15 października 2020 r. dotyczącej zakupu literatury dla księgowej,
15) kwota 160,90 zł z tytułu faktury [...] z 2 września 2020 r., opłaconej w dniu 1 września 2020 r. dotyczącej zapłaty za rejestrację domeny "[...]",
16) kwota 122,77 zł z tytułu faktury [...] z 6 maja 2020 r. opłaconej w dniu 25 maja 2020 r. dotyczącej zapłaty za Biuletyn Informacji Publicznej Stowarzyszenia, 17) kwota 4.494,02 zł z tytułu faktur za nieuzasadnione zakupy w okresie zamknięcia ŚDS w związku z epidemią spowodowaną COVID-19,
18) kwota 10.817,38 zł z tytułu faktur zakupu nadmiarowej ilości pieczywa,
19) kwota 846.07 zł z tytułu faktury nr [...] z 2 września 2020 r. opłaconej 16 września 2020 r. dotyczącej zakupu 52 kg gotowanej piersi [...], 50,838 kg gotowanej piersi [...] i 108 sztuk opakowań po 500 g mięsa na kotlety,
20) kwota 441,00 zł z tytułu prowizji za dokonywanie przelewów dotyczących prac remontowych na rzecz D. (dalej jako: "D."),
21) kwota 909,00 zł z tytułu dofinansowania pracownikom kart [...],
22) kwota 19.000,00 zł z tytułu zapłaty za wynajem pomieszczeń w budynku przy ul. [...] w [...].,
23) kwota 37.554,00 zł stanowiąca różnicę miedzy kwotą wynikająca z faktur wystawionych na Spółdzielnię Socjalną "J." (dalej jako: "Spółdzielnia Socjalna") z tytułu świadczenia usług porządkowo - konserwatorskich i gastronomicznych a sumą kwot przekazanych ze środków dotacji na rachunek bankowy Spółdzielni Socjalnej,
24) kwota 147.062,82 zł z tytułu środków dotacji przekazanych na rachunki bankowe Stowarzyszenia oraz na rachunek bankowy prezesa Stowarzyszenia,
25) kwota 59,00 zł z tytułu prowizji za dokonanie nieuzasadnionych przelewów "natychmiastowych" w dniu 9 października 2020 r. na kwotę 3.000,00 zł (wyciąg bankowy nr 079/2020 za okres od 7 października do 9 października 2020 r.) oraz w dniu 15 października 2020 r. na kwotę 2.000,00 zł (wyciąg bankowy nr 081 /2020 za okres od 14 października do 15 października 2020 r.) na rzecz Spółdzielni Socjalnej.
Organ odwoławczy wskazał, że decyzję organu I instancji w zakresie wymienionych w decyzji wydatków bieżących, a także wydatków przeznaczonych na wykonanie prac remontowych uznał za prawidłową.
Następnie SKO wyjaśniło, że sporna dotacja ma charakter celowy, a więc jest przeznaczona na realizację ściśle określonych usług wskazanych w art. 51a ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 poz. 1508, ze zm.), dalej jako: "u.p.s.", skonkretyzowanych w §14 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy (Dz. U. z 2020. poz. 249), dalej jako: "rozporządzenie śds". Z przepisów tych wynika, że działalność środowiskowych domów samopomocy polega na prowadzeniu na rzecz osób do nich skierowanych m.in. treningów indywidualnych lub zespołowych dotyczących samoobsługi i umiejętności społecznych, polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy ustosunkował się do zakwestionowanych wydatków na bieżącą działalność ŚDS (str. 6-18 decyzji).
Z kolei odnosząc się do prac remontowych w budynku ŚDS oraz do umowy na ich wykonanie zawartej przez Stowarzyszenie z D. SKO uznało, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie potwierdziło, że prace remontowe, na które została udzielona dotacja nie zostały zrealizowane w 2020 r., lecz dopiero w 2021 r. O zasadności uznania przebiegu prac budowlanych za logiczny i spójny przez organ dotujący zdaniem SKO świadczy kolejność uzyskiwania odpowiednich pozwoleń/decyzji w procesie budowlanym (str. 18-19 decyzji). Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja nr [...] Prezydenta zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę dla Stowarzyszenia obejmująca roboty budowlane w zakresie remontu pomieszczeń budynku przy ul. [...] wydana została 31 grudnia 2020 r. Trudno zatem w jego ocenie uznać, że roboty przeprowadzono do końca 2020 r., tj. w ciągu 1 dnia. Zdaniem SKO nie ma więc podstaw, aby uważać, że prace remontowe odbyły się w innym terminie niż wykazany w dzienniku budowy, który jest jednym z najważniejszych dokumentów zaliczanych do dokumentacji budowlanej. Organ odwoławczy zauważył, że umowa dotacyjna oraz stosowne aneksy określają opis zadania, w tym cel na jaki dotacja została przyznana i termin jego zrealizowania, równoznaczny z terminem wykorzystania dotacji, nie dłuższym niż do 31 grudnia 2020 r. W §1 aneksu nr 2 z 12 sierpnia 2020 r. do tej umowy określono kwotę dotacji na realizację zadania publicznego w 2020 r. zwiększoną o dodatkowe środki na prace remontowe w ŚDS. W ww. aneksie powołano się na zawarty pomiędzy Wojewodą [...] (dalej jako: "Wojewoda") a Gminą aneks nr 1 z 3 sierpnia 2020 r. do umowy [...], bowiem w §1 ust. 1 pkt 2 tego aneksu zawarto zapis o przyznaniu środków na prace remontowe w ŚDS na podstawie wniosku z 7 stycznia 2020 r. oraz zgodnie z zaktualizowanym kosztorysem realizacji zadania i harmonogramem realizacji zadania, stanowiącymi załączniki do oświadczenia z 15 lipca 2020 r. o przyjęciu dotacji. Stowarzyszenie w dniu 10 lipca 2020 r. złożyło oświadczenie o przyjęciu dotacji wraz z aktualizacją kosztorysu i harmonogramem realizacji zadania, w którym termin realizacji zadania, tj. wykonania prac remontowych w ŚDS określiło na dzień 31 grudnia 2020 r. Z zapisów umownych wynika zatem, że wykonanie prac remontowych w budynku ŚDS, na które została przekazana w 2020 r. dotacja, powinno nastąpić w nieprzekraczalnym terminie do dnia 31 grudnia 2020 r.
W ocenie SKO fakt wykonania przedmiotowego remontu w 2021 roku, tj. po terminie określonym w umowie dotacyjnej został udowodniony. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że nawet Stowarzyszenie rozpoczęło roboty przygotowawcze, dokonywało prace porządkowe czy zakupy materiałów w 2020 r., to czynności te nie stanowią o zrealizowaniu w terminie zasadniczych robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę i co do których wymagane jest ustanowienie kierownika budowy i inspektora nadzoru inwestorskiego, co nastąpiło w 2021 r.
Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że prawidłowe wykorzystanie dotacji może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy zadanie, na które została przyznana dotacja zostało zrealizowane i opłacone ze środków dotacji w terminie do końca danego roku budżetowego. W przypadku braku możliwości wydatkowania środków dotacji w danym roku budżetowym, należało zwrócić je jako dotację niewykorzystaną, nie zaś dokonywać wydatków ze środków dotacji niezgodnie z warunkami umowy tj., za prace, które nie były wykonane.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona zaskarżyła decyzję SKO w całości, wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 7 w zw. z art. 77 §1 k.p.a., które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie,
- art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez m.in. niedziałanie w granicach prawa, niestanie na straży praworządności, niepodejmowanie z urzędu oraz na wniosek strony wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
- art. 7 w zw. z art. 77 §1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 §1 pkt 6 i §3 k.p.a., które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokonanie nielogicznej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego oraz wiedzy, powierzchownej oceny zebranych w sprawie dowodów z dokumentów, a przez to przyjęcie jako podstawy prawnej decyzji błędnie ustalonego stanu faktycznego,
a przez to w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy oraz treść zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie:
- art. 252 ust. 1 u.f.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że dotacja w wysokości 780.794,43 zł została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdził, ażeby środki uzyskane z dotacji zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem.
Strona skarżąca uważa, że postępowanie w sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, jego celem było jedynie wyszukanie pretekstów, by zobowiązać ją do zwrotu maksymalnie dużej kwoty z przekazanej dotacji.
Odnosząc się do zakwestionowanych wydatków Stowarzyszenie wskazało, że te opisane w skardze stanowią przykłady nielogicznego i nieuzasadnionego działania organu dotującego. Podniosło, że w zakresie każdego wydatku składało szczegółowe wyjaśnienia, które były z góry negowane przez organ dotujący. Każdy wydatek poczyniony przez Stowarzyszenie, mimo wątpliwości, został rozpatrzony na niekorzyść strony, choć przytaczała argumenty pozwalające rozstrzygnąć je na korzyść strony.
Stowarzyszenie zwróciło uwagę, że przedmiotem umowy jest realizacja zadania publicznego, została ona wykonana z dniem zaakceptowania przez zleceniodawcę sprawozdania końcowego. W jego ocenie ustalenia poczynione przez organ I instancji powielone przez organ odwoławczy są nieprawidłowe, a wydana decyzja jest sprzeczna z prawem. Strona skarżąca uważa, że wszystkie podejmowane przez nią działania miały na celu jak najlepsze prowadzenie domu samopomocy i utrzymania jego bieżącej działalności. Prawidłowo dokonała rozdysponowania środkami otrzymanej dotacji i nie istnieją podstawy do jej zwrotu.
W odpowiedzi na skargę SKO, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację, wniosło o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z 28 stycznia 2025 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, strona skarżąca w oparciu o art. 106 §3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów pozyskanych ze strony internetowej [...] Urzędu Wojewódzkiego: [...]:
1) Wystąpienia pokontrolnego Wojewody z 10 maja 2022 r. [...],
2) Wystąpienia pokontrolnego Wojewody z 2 czerwca 2022 r. [...]
na okoliczność, jakie wydatki uznawane są przez Wojewodę za zasadne w ramach realizacji zadań wiązanych z bieżącą działalnością Środowiskowych Domów Samopomocy, a tym samym wykazania, że stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji jest niepoprawne.
W piśmie podniesiono dodatkowy zarzut, tj. naruszenia:
- art. 9, art. 10 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a., bowiem w istocie postępowanie przed SKO ograniczyło się do doręczenia stronie skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie,
- art. 96a §1 i 96b §1 k.p.a., bowiem organy mogły przeprowadzić mediację, czego nie uczyniły, pomimo istniejących, jak podkreślono w decyzji, wątpliwości i niewyjaśnionych okoliczności.
Uzupełniając odpowiedź na skargę SKO w piśmie z 5 lutego 2025 r. podtrzymało wniosek o oddalenie skargi. Nadmieniło, że dodatkowe zarzuty nie powodują zmiany stanowiska, wniosło o odrzucenie dowodów wnioskowanych przez stronę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c) p.p.s.a.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji należało orzec, że skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz nie w całym zakresie podnoszonym przez stronę.
Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy SKO, a wcześniej organ I instancji prawidłowo określiły obowiązek zwrotu przez Stowarzyszenie dotacji za 2020 r. przeznaczonej na zadanie publiczne zlecone umową z 30 grudnia 2019 r. w wysokości 780.794,43 zł, na którą składa się: (-) kwota 310.794,43 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych - z przeznaczeniem na bieżącą działalność ŚDS; (-) kwota 470.000,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych - z przeznaczeniem na wykonanie prac remontowych w budynku ŚDS.
Zgodnie z art. 252 u.f.p. (1) dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. (2) W przypadku gdy termin wykorzystania dotacji, o których mowa w ust. 1, jest krótszy niż rok budżetowy, podlegają one zwrotowi w terminie 15 dni po upływie terminu wykorzystania dotacji. (3) Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. (4) Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej.
Przepis art. 252 ust. 6 u.f.p. stanowi, że odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia: (1) przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem; (2) następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Według art. 126 u.f.p. dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie ww. ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych.
Z art. 60 pkt 1 u.f.p. wynika, że środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności (...) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie.
Wskazać na wstępie należy, że szczególny charakter środków finansowych przekazywanych w ramach tego typu dotacji polega na tym, że mogą być one wykorzystane wyłącznie na określony cel, na realizację konkretnego zadania, w tym przypadku na realizację zadania związanego z prowadzeniem ŚDS. W tym miejscu należy też zauważyć, że beneficjent jest jedynie dysponentem środków publicznych na realizację ściśle określonego zadania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 159/13).
Jak już wcześniej wspomniano, przedmiotem dotacji celowej w rozpoznawanej sprawie było finansowanie bieżącej działalności ŚDS w 2020 r. W myśl art. 51a ust. 1 u.p.s., środowiskowe domy samopomocy są ośrodkami wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które w wyniku upośledzenia niektórych funkcji organizmu lub zdolności adaptacyjnych wymagają pomocy do życia w środowisku rodzinnym i społecznym, w szczególności w celu zwiększania zaradności i samodzielności życiowej, a także ich integracji społecznej.
ŚDS świadczy usługi w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi i treningów umiejętności społecznych, polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym (art. 51a ust. 2 u.p.s.).
Zgodnie natomiast z §14 rozporządzenia śds usługi, o których mowa w art. 51a ust. 2 u.p.s. obejmują w szczególności: (1) trening funkcjonowania w codziennym życiu, w tym: trening dbałości o wygląd zewnętrzny, trening nauki higieny, trening kulinarny, trening umiejętności praktycznych, trening gospodarowania własnymi środkami finansowymi; (2) trening umiejętności interpersonalnych i rozwiązywania problemów, w tym: kształtowanie pozytywnych relacji uczestnika z osobami bliskimi, sąsiadami, z innymi osobami w czasie zakupów, w środkach komunikacji publicznej, w urzędach, w instytucjach kultury; (3) trening umiejętności spędzania czasu wolnego, w tym: rozwijanie zainteresowań literaturą, audycjami radiowymi, telewizyjnymi, internetem, udział w spotkaniach towarzyskich i kulturalnych; (4) poradnictwo psychologiczne; (5) pomoc w załatwianiu spraw urzędowych; 6) pomoc w dostępie do niezbędnych świadczeń zdrowotnych, w tym uzgadnianie i pilnowanie terminów wizyt u lekarza, pomoc w zakupie leków, pomoc w dotarciu do jednostek ochrony zdrowia; (7) niezbędną opiekę, (8) terapię ruchową, w tym: zajęcia sportowe, turystykę i rekreację; (9) całodobowe wyżywienie dla uczestników skierowanych na pobyt całodobowy w formie posiłków lub produktów żywnościowych do przygotowania posiłków przez uczestnika; (10) inne formy postępowania przygotowujące do uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej lub podjęcia zatrudnienia, w tym w warunkach pracy chronionej na przystosowanym stanowisku pracy.
Ponadto według powołanego wyżej rozporządzenia ŚDS umożliwia uczestnikom: (-) skierowanym na pobyt dzienny spożywanie gorącego posiłku przyznanego w ramach zadania własnego gminy lub w ramach treningu kulinarnego (§15); (-) korzystanie z treningów samoobsługi i umiejętności społecznych, prowadzonych między innymi w pomieszczeniach dostosowanych do całodobowego pobytu (§16 ust. 1) . W takim przypadku dom zapewnia całodobową, odpowiednią do potrzeb, pomoc pracownika lub pracowników zespołu wspierająco-aktywizującego (§16 ust. 2). Usługi w domu są świadczone w formie zajęć zespołowych lub indywidualnych (§17).
Dodania także wymaga, że według naczelnej zasady unormowanej w art. 3 ust. 1 u.p.s., określającej cel udzielania przedmiotowej pomocy, to ma ona służyć wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 tej ustawy).
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że wydatki finansowane z dotacji powinny ściśle dotyczyć celów, dla jakich ją przyznano (realizować konkretne zadania). W przeciwnym wypadku dotacja może zostać uznana za wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem. Jeżeli wydatek nie mieści się w katalogu zadań wykonywanych przez ŚDS, podmiot go prowadzący może sfinansować wydatek jedynie ze środków własnych nawet, jeżeli wydatek de facto służył prowadzeniu takiej placówki.
W tym miejscu wymaga też wyjaśnienia, że brak jest definicji legalnej pojęcia "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". W doktrynie przyjmuje się, że jest to wydatkowanie przez beneficjenta przekazanych mu środków finansowych w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów niż określone dla danego rodzaju dotacji w umowie dotacyjnej czy w przepisach powszechnie obowiązującego prawa lub też wydatkowanie dotacji na cele i zadania określone dla danego rodzaju dotacji jednakże w sposób nieefektywny i bez zachowania należytej staranności w wydatkowaniu środków publicznych i w ten sposób doprowadzenie do nieuprawnionego i nieuzasadnionego ekonomicznie wydatkowania tych środków. Jak wskazał też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2024 r., sygn. akt I GSK 180/20 należy przyjąć generalne założenie, że wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem polega w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona albo na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach oświatowych stanowiących o sposobie udzielania i rozliczania dotacji.
Jednocześnie, stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, organizacje pozarządowe lub inne podmioty, przyjmując zlecenie realizacji zadania publicznego w trybach wsparcia oraz powierzenia zobowiązują się do wykonania zadania publicznego w zakresie i na zasadach określonych w umowie odpowiednio o wsparcie lub o powierzenie realizacji zadania publicznego, sporządzonej z uwzględnieniem art. 151 ust. 2 i art. 221 ust. 3 u.f.p. oraz przepisów ww. ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Ponadto, w myśl art. 17 ww. ustawy organ administracji publicznej zlecający realizację zadania publicznego może dokonywać kontroli i oceny realizacji zadania, w szczególności: (1) stopnia realizacji zadania; (2) efektywności, rzetelności i jakości realizacji zadania; (3) prawidłowości wykorzystania środków publicznych otrzymanych na realizację zadania; (4) prowadzenia dokumentacji związanej z realizowanym zadaniem.
Uwzględniając dotychczasowe rozważania natury ogólnej oraz przywołane przepisy prawa, w ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie dotyczącej wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem organy obu instancji w niewielkim zakresie ale naruszyły przepisy prawa materialnego. I choć z tych przepisów, przede wszystkim rozporządzenia o śds oraz u.f.p. wynika konieczność powiązania wydatków finansowanych z dotacji z zadaniami ŚDS, to zdaniem sądu niektóre z zakwestionowanych przez organy obu instancji wydatków można (wbrew ich ocenie dokonanej przez organy) uznać za służący realizacji zadania polegającego na prowadzeniu ŚDS.
Przechodząc natomiast do poszczególnych wydatków, zakwestionowanych przez orzekające w sprawie organy wskazać w pierwszej kolejności należy, na te, które w ocenie sądu nieprawidłowo zostały zakwestionowane, co skutkowało zwrotem kwot przeznaczonych z dotacji na ich zrefundowanie, z uwagi na wypełnienie normy art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. (dotacja została wydatkowane niezgodnie z przeznaczeniem). Do tych wydatków należały:
- zbiorczo: (1) kwota 31.785,25 zł z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne od wynagrodzenia za grudzień 2019 r.; (2) kwota 8.670,00 zł z tytułu podatku od osób fizycznych PIT-4 od wynagrodzeń za listopad-grudzień 2019 r.; (3) kwota 3.823,55 zł z tytułu naliczenia pracownikowi w 2020 r. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, jeśli rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło 31 grudnia 2019 r. (4) kwota 340,00 zł z tytułu wypłaty pracownikowi w dniu 5 lutego 2020 r. dodatku stażowego za miesiąc grudzień 2019 r.; (5) kwota 340,00 zł z tytułu wypłaty pracownikowi w dniu 5 lutego 2020 r. dodatku stażowego za miesiąc grudzień 2019 r. Organ przyjął, odnośnie ww. wydatków, że są to kwoty za zadania/czynności zrealizowane w 2019 r., a co za tym idzie niedotyczące okresu dotowanego, czyli 2020 r. Tym samym uznając je za poniesione niegodne z przeznaczeniem. W ocenie sądu przyjęte stanowisko jest błędne. Wskazać należy, że kwestia ta była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Wynika z nich, że możliwe jest, w niektórych przypadkach wydatkowanie dotacji przyznanej w 2020 r. na wydatki poniesione na przełomie roku (w grudniu 2019 r.), gdzie utrudnione byłoby ich pokrycie z dotacji przyznanej za rok poprzedni, czyli na 2019 r. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 30 września 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 705/20). Jak zauważył też WSA w Warszawie w wyroku z 3 października 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2753/16 (przywołując wyrok NSA z 26 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 2197/14) nie było wolą ustawodawcy sztywne narzucanie podmiotowi dotowanemu dokonywania wydatków tylko do 31 grudnia danego roku, ale raczej próba narzucenia pewnej ogólnej dyscypliny wydatkowania. Również w wyroku WSA w Lublinie z 20 października 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 535/17 sąd ten stwierdził, że nie wyklucza możliwości sfinansowania z dotacji zapłacenie w styczniu składek należnych za grudzień poprzedniego roku. W ocenie sądu powyższe stanowisko znajduje również odniesienie do wskazanego wcześniej wydatku przeznaczonego na podatek od osób fizycznych PIT-4 od wynagrodzeń za grudzień 2019 r. Co do zasady dotyczy to także kwot z tytułu wypłaty pracownikom dodatku stażowego za miesiąc grudzień 2019 r. oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, jeśli rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło 31 grudnia 2019 r. Należy też zauważyć, że odpowiednio składki ZUS za grudzień danego roku płatne są w terminie do 15 dnia następnego miesiąca (art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – Dz.U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.). Podobna zasada dotyczy również podatku od osób fizycznych PIT-4 od wynagrodzeń za grudzień danego roku, który jest płatny w styczniu następnego roku (art. 31 ustawy o PIT). Organ nie wyjaśnił nadto, kwestionując zarówno możliwość pokrycia z dotacji na 2020 r. zarówno składek ZUS od wynagrodzeń, jak i podatku dochodowego od osób fizycznych PIT-4 od wynagrodzeń za listopad-grudzień 2019 r., jaka część dotyczy listopada a jaka grudnia (skoro strona w wyjaśnieniach z 19 listopada 2021 r. wskazała, że wydatki te dotyczyły tych dwóch miesięcy). O tyle jest to istotne, że organ odwoławczy nie kwestionuje, że wydatki te mogą być zrekompensowane z przyznanej stowarzyszeniu dotacji, kwestionuje jedynie możliwość ich finansowania z dotacji na 2020 r., jeśli zostały realnie poniesione w 2019 r.;
- odnośnie wydatku na rozbudowę systemu [...] w kwocie 1.982,30 zł (system wspomagający zarządzanie przedsiębiorstwem, przeznaczony dla firm handlowych, usługowych i produkcyjnych oraz biur rachunkowych) to wskazać należy, że organ odwoławczy zakwestionował ten wydatek z uwagi na to, że jest on wykorzystywana przez Stowarzyszenie a nie służy tylko obsłudze ŚDS. Nie jest też ściśle związany z celami umowy, tj. realizacją zadania polegającego na prowadzeniu ŚDS (tym bardziej w całości), dlatego jego pokrycie z dotacji przeznaczonej na bieżące utrzymanie placówki nie znajduje uzasadnienia. Przedmiotowe stanowisko jest o tyle niezrozumiałe, że organ nie kwestionuje, że wydatek ten w części służy obsłudze ŚDS i jego działalności. Nie jest zatem wydatkiem w całości niekwalifikowalnym. Mógł on być zatem pokryty z dotacji w tej części, która służy obsłudze ŚDS. O ile więc cała kwota nie mogła być wydatkowana z dotacji na 2020 r., to już w zakresie w jakim była związana z obsługą ŚDS taka możliwość istniała. Organ winien zatem ustalić, w jakiej części było możliwe wydatkowanie i pokrycie tego wydatku z przyznanej dotacji. Tym bardziej, że zgodnie z umową o realizacji zadania publicznego celem zadania jest prowadzenie ŚDS. Dotyczy to zatem również jego prawidłowego funkcjonowania, co taki program umożliwia, skoro dotyczy zarządzania daną jednostką. Organ nie wykazał również, że z programu tego nie korzystały osoby związane z ŚDS, np. księgowa/kadrowa, czy też jego kierownik. Nie jest zatem tak jak twierdzi Kolegium, że wydatek ten był w całości niekwalifikowalny.
Tym samy w wyżej opisanych przypadkach za zasadny sąd uznał zarzut naruszenia art. 252 ust. 1 u.f.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że dotacja ww. zakresie została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdził, ażeby środki uzyskane z dotacji zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem.
Odnosząc się natomiast do pozostałych wydatków zakwestionowanych przez organy obu instancji, to wskazać należy:
- jeśli chodzi o kwotę 16.184,89 zł z zakwestionowanych 56.664,14 zł (nie obejmuje ona wydatków zakwestionowanych przez organ a związanych ze składkami na ZUS od wynagrodzeń za listopad-grudzień 2019 r. – 31.785,25 zł i podatku dochodowego od osób fizycznych PIT-4 od wynagrodzeń za listopad-grudzień 2019 r. – 8.670,00 zł, co zostało opisane wcześniej) wynikającą z zadań/czynności zrealizowanych w 2019 r., tj. niedotyczących okresu dotowanego, tj. 2020 r. (pkt 1-15 i 18-24 tabeli, s 28-29 decyzji I instancji), wskazać należy, że umowa o realizację zadania publicznego, którą strona podpisała (tym samym akceptując jej warunki) w §2 ust. 1 wyraźnie zakreśliła termin realizacji zadania, który został ustalony od 2 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Również zgodnie ze złożoną w dniu 11 grudnia 2019 r. ofertą realizacji zadania i harmonogramem działań na 2020 r., Stowarzyszenie zobowiązało się zrealizować ww. zadanie publiczne w terminie od 2 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Ponadto, jak wskazał NSA w wyroku z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I GSK 160/19, w literaturze prezentuje się stanowisko, że dotacja jako taka jest przyznawana tylko w danym roku i w tym roku powinna być przez beneficjentów wykorzystana. Słusznie zatem przyjęto w przypadku tych wydatków, że dotacja udzielona na realizację zadania publicznego w 2020 r. mogła być przeznaczona co do zasady na pokrycie wydatków związanych z zadaniami zrealizowanymi w 2020 r. Strona natomiast opłacała w 2020 r. faktury/rachunki wystawione w 2019 r. oraz dotyczące zadań/usług świadczonych w 2019 r., co jest niezgodne z ww. zapisami umowy o realizację zadania publicznego. Brak było zatem podstaw do opłacania ze środków pochodzących z dotacji przyznanej na 2020 r. wydatków dotyczących roku poprzedzającego. Prawidłowo zatem uznano, że dotacja w tym przypadku została wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem;
- odnośnie wydatków dokonanych z rachunku bankowego ŚDS za zakup towarów/usług na rzecz DPS w kwocie 2.964,62 zł (tabela pkt 1-11 decyzji I instancji) wskazania wymaga, że Stowarzyszenie kierowanych wystąpień o udostępnienie dokumentów źródłowych dotyczących przedmiotowych wydatków nie udostępniło podczas kontroli dokumentów wykazanych w tabeli. Jednocześnie z wyjaśnień ujętych w pismach z 19 listopada 2021 r. i z 20 grudnia 2021 r. wynika, że zakupy te miały być dokonane na potrzeby DPS i zostały zwrócone/skompensowane w rozliczeniach pomiędzy DPS i ŚDS. Zgodnie z definicją dotacji celowej zawartą w art. 127 ust. 1 u.f.p., dotacje celowe są to środki przeznaczone na finansowanie lub dofinansowanie, m.in. zadań zleconych do realizacji organizacjom pozarządowym. Natomiast z umowy o dofinansowanie zadania publicznego wynika, że zadanie to dotyczy prowadzenia w 2020 r. ŚDS a nie DPS (§1 ust. 1). Zleceniobiorca ponadto zobowiązał się wykonać zadanie publiczne w zakresie określonym i na warunkach określonych w niniejszej umowie oraz w ofercie (§1 ust. 1). Nadto strona zobowiązała się do wykorzystania środków z dotacji, zgodnie z celem, na jaki je uzyskała i na warunkach określonych ww. umowie. Umowa nie dopuszczała zatem finansowania ze środków dotacji przyznanej na określony cel (który został precyzyjnie wskazany w umowie) innych placówek prowadzonych przez podmiot, któremu przyznano dotację. Be znaczenia zatem pozostają wyjaśnienia Stowarzyszenia, zeznania świadków oraz opinia biegłego (z której wynika, że ŚDS i DPS nie są odrębnymi podmiotami, są elementami działalności Stowarzyszenia i trudno jest mówić o wydatkowaniu środków na rzecz innych podmiotów, ale raczej o przesuwaniu środków między segmentami ww. działalności), jako dających podstawę do uznania za zasadne dokonywanie niniejszych wydatków. Słusznie też przyjęły organy, że ŚDS i DPS są dwiema odrębnymi jednostkami, powołanymi do realizacji różnych zadań z zakresu pomocy społecznej. Fakt prowadzenia obu placówek przez ten sam podmiot, w żaden sposób nie uzasadnia dokonywania wydatków z dotacji przyznanej na prowadzenie jednej placówki na rzecz drugiej placówki. Jak wielokrotnie też podnoszono w orzecznictwie, szczególny charakter środków finansowych przekazywanych w ramach dotacji polega na tym, że środki te mogą być wykorzystane wyłącznie na określony cel, na realizację konkretnego zadania, w tym przypadku na realizację zadań jednoznacznie wskazanych w umowie (por. wyroki NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1266/15, czy też wyrok) a ich beneficjent nie ma swobody w ich wydatkowaniu (por. wyrok NSA z 25 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1520/19). Jak słusznie też zauważył organ odwoławczy odwołując się do orzecznictwa, że choć pojęcie wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem nie zostało zdefiniowane, to przyjmuje się, że polega ono na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona (por. wyrok NSA z 10 września 2019 r., sygn. akt I GSK 1298/18). Nie jest też dozwolone nawet tymczasowe wykorzystanie przydzielonych środków niezgodnie z zawartą umową dotacyjną i wskazanym w niej przeznaczeniem (zob. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 159/13). Należy też przywołać §6 ust. 1 umowy o realizację zadania publicznego, z którego jasno wynika, że strona była zobowiązana do prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej i ewidencji księgowej zadania publicznego oraz jej opisywania zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o rachunkowości w sposób umożliwiający identyfikację poszczególnych operacji. Słusznie zatem przyjął organ odwoławczy, że pokrywanie wydatków DPS z dotacji przeznaczonej na prowadzenie ŚDS uznać należało jako środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem;
- jeśli chodzi o kwotę 1.440,29 zł z tytułu zaliczki na szkolenie opłaconej 3 marca 2020 r., to jak wskazało SKO pomimo skorygowania faktury w dniu 12 marca 2020 r., zgodnie z którą zwrot płatności miał nastąpić do dnia 11 kwietnia 2020 r. i pomimo wyjaśnień stowarzyszenia z 19 listopada 2021 r., że zwrot zaliczki nastąpił do kasy ŚDS - faktycznie nie miało to miejsca. Jak ustaliły organy, na rachunku bankowym, z którego została dokonana zapłata oraz w zestawieniu określonym przez Stowarzyszenie jako "Raport kasowy" brak jest potwierdzenia zwrotu środków z tytułu anulowania usługi szkolenia. Słusznie zatem przyjęły organy, że przedmiotowy wydatek stanowi wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem (§2 ust. 4 w zw. z §6 ust. 1 umowy o realizacji zadania publicznego). Trzeba bowiem pamiętać, że to strona winna tak prowadzić dokumentację aby umożliwić identyfikację dokonanej operacji księgowej;
- kwota 1.738,75 zł związana dwukrotnym zakupem w marcu 2020 r. 946 szt. chleba oraz kwota 3.641,14 zł związany z jednokrotnym zakupem chleba w kwietniu i maju 2020 r. w łącznej ilości 1.863 szt. Jak zauważyło SKO, pierwszy zakup dotyczył okresu od 1 do 14 marca 2020 r. (czyli częściowo w okresie zawieszenia działalności ŚDS z powodu epidemii wywołanej COVID-19), drugi okresu od 16 do 31 marca 2020 r. (czyli w okresie zawieszenia działalności ŚDS z powodu epidemii wywołanej COVID-19), trzeci w miesiącu kwietniu 2020 r. (w okresie zawieszenia działalności ŚDS z powodu epidemii COYID-19), czwarty zaś w miesiącu od 2 do 29 maja 2020 r. (czyli w znacznej większości w okresie zawieszenia działalności ŚDS z powodu epidemii COVID-19). Tym samym w okresie dokonywania ww. zakupów, działalność placówki była praktycznie zawieszona i nie odbywały się zajęcia z uczestnikami. Jak zauważył też organ, faktury potwierdzające ten zakup w części dotyczą okresu zawieszenia działalności ŚDS z powodu epidemii COVID-19 oraz zakupów w soboty, gdy SDS nie pracuje i obejmują zakup bardzo dużej ilości chleba, co przy założeniu, że dom pracowałby bez ograniczeń, daje 43 bochenki chleba dziennie jeśli chodzi o marzec, zaś w przypadku kwietnia i maja byłoby to 46,5 bochenka dziennie, gdzie maksymalna liczba uczestników to [...] osób z czego [...] osób dotyczy miejsc dziennych zaś [...] miejsc całodobowych. Trudno też założyć, że każdego dnia w zajęciach biorą udział wszyscy uczestnicy. Jak zauważyły też organy, ŚDS świadczył usługi w ramach pobytu dziennego od poniedziałku do piątku od 6.30 do 16.00 i całodobowego raz w miesiącu w weekend. SKO zwróciło również uwagę na to, że Stowarzyszenie otrzymywało także pomoc [...] z Banku [...]. Dotyczy to okresu kiedy dokonywano ww. zakupów chleba, tj. np. w miesiącu marcu 2020 r. Strona otrzymała wówczas 69,278 kg produktów oznaczonych jako pieczywo i ciasta. I choć strona wskazała w wyjaśnieniach 8 marca 2022 r. (k. 183 akt odwoławczych), że przekazywana żywność była rozdysponowana pomiędzy wszystkie placówki prowadzone przez Stowarzyszenie, to jak zauważył organ przekazanie choćby części ww. ilości na potrzeby ŚDS, dodatkowo podważa zasadność zakupu tak dużych ilości chleba. Strona nie wykazała także, co zgodnie z §6 ust. 1 umowy winna uczynić, że miała rozdawać pieczywo uczestnikom do zabrania do domu, gdyż w okresie zawieszenia działalności ŚDS z powodu epidemii, tj. od 12 marca 2020 r. do 24 maja 2020 r. i od 20 października 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., a pracownicy ŚDS pracowali przygotowując kanapki (choć nie miała do tego prawa w okresie zawieszenia działalności, jak słusznie zauważył organ odwoławczy). Słusznie podniosło też SKO, że w odróżnieniu od DPS ŚDS nie jest placówką całodobowej opieki, zapewniającą całodobowe wyżywienie (może jedynie posiadać miejsca całodobowego pobytu, których w tym przypadku było [...]). Prawidłowo zatem uznano ten wydatek z dotacji przekazanej w 2020 r. na działalność bieżącą ŚDS jako poniesiony niezgodnie z przeznaczeniem;
- odnośnie kwoty 18,00 zł z tytułu opłaty za pełnomocnictwo udzielone architektowi, w związku z dokumentacją na wykonanie remontu w budynku ŚDS, to zasadnie przyjęto, że opłata za udzielenie pełnomocnictwa do działania w imieniu Stowarzyszenia nie pozostaje w bezpośrednim związku z realizacją zadania oraz świadczeniem usług przez ŚDS, o których mowa w rozporządzeniu śds, co stoi w sprzeczności z §2 ust. 4 umowy (niezgodnie z celem na jaki środki zostały pozyskane) powodując, że wydatek ten stanowi wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem;
- odnośnie wydatku poniesionego na studia magisterskie pracownika w kwocie 1.026,00 zł to wskazać należy, że w myśl §10 ust. 1 rozporządzenia o śds kierownik jednostki winien zatrudniać osoby posiadające już kwalifikacje zawodowe na stanowiskach dostosowanych do potrzeb występujących w Domu. Także Wytyczne dotyczące zasad i sposobu realizacji zadania z zakresu administracji rządowej w województwie [...] – ŚDS - (§4 Rozdział VI. Kwalifikacje), będące załącznikiem do Zarządzenia Nr 24 Wojewody z 21 stycznia 2020 r. stanowią, że pracownicy zatrudnieni w tego typu placówce powinni posiadać wykształcenie stosownie do zajmowanych stanowisk. Jak ustaliły ponadto organy (wbrew wyjaśnieniom strony z 20 grudnia 2021 r., że studia te mają związek w przyszłości ze zmianą stanowiska pracownika, do którego wymagane jest podniesienie kwalifikacji) - zmiana stanowiska na instruktora terapii nastąpiła 26 października 2020 r., czyli jeszcze przed dokonaniem opłaty za studia magisterskie, które to miały służyć dopiero w przyszłości zatrudnieniu na ww. stanowisku. A to obowiązkiem strony jest wyjaśnienie i potwierdzenie tego stosowną dokumentacją każdego z poniesionych wydatków sfinansowanych z dotacji. Słusznie zatem przyjęto, że finansowanie lub dofinansowanie uzyskania kwalifikacji zawodowych przez pracowników ŚDS z dotacji przeznaczonej na działalność bieżącą, stanowi dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Tym bardziej, że uwzględniając treść umowy (§ 2 ust. 4) obowiązkiem strony było wykorzystanie dotacji zgodnie z celem na jaki ją uzyskała i na warunkach określonych w umowie tj. właśnie na bieżące utrzymanie placówki i realizację zadań określonych w rozporządzeniu o śds. A z pewnością takiego związku spornego wydatku z ww. utrzymaniem i realizacją usług przez ŚDS przypisać nie można;
- jeśli chodzi o kwotę 14.199,60 zł dotyczącą zapłaty za usługi gastronomiczne i hotelarskie, to jak ustaliły organy były to świadczenia skierowane na rzecz pracowników i miało dotyczyć dwudniowego szkolenia ([...] i [...] lipca 2020 r.) na temat "[...]". W szkoleniu wzięło udział 21 osób, w tym 2 osoby niezatrudnione w ŚDS oraz księgowa, w przypadku której temat szkolenia nie był związany z zakresem jej obowiązków wykonywanych na rzecz ŚDS. Jak wskazało jednakże SKO, wśród dokumentów wykazanych w sprawozdaniu oraz przedłożonych w trakcie kontroli, jak również z przelewów dokonanych z rachunku bankowego nie wynika jakakolwiek płatność za przeprowadzenie szkolenia na rzecz firmy szkoleniowej. Uznano zatem, że opłacone usługi świadczone przez Hotel (gastronomiczne i hotelarskie) nie miały związku ze szkoleniem na rzecz pracowników ŚDS. Wskazano przy tym, że gdyby w ww. szkoleniu uczestniczyło 18 pracowników ŚDS (nie licząc księgowej i 2 osób niezatrudnionych w ŚDS), to w placówce nie pozostałby żaden pracownik prowadzący zajęcia/opiekujący się jego uczestnikami. Jak ustaliły bowiem organy, [...] lipca 2020 r. w zajęciach w ŚDS uczestniczyło 37 podopiecznych (obecność poświadczona na listach za lipiec 2020 r.). Nie przyjęły przy tym za wiarygodne wyjaśnień Stowarzyszenia oraz przesłuchanych świadków, z uwagi na ich sprzeczność z materiałem dowodowym w zakresie uczestnictwa niektórych osób w szkoleniu oraz w zakresie ograniczonego funkcjonowania ŚDS w dniu [...] lipca 2020 r. Słusznie zatem przyjęto ten wydatek za sprzeczny z art. 44 ust. 3 u.f.p., w myśl którego wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów i optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów. Stowarzyszenie nie wywiązało się zatem z zapisów umowy o realizację zadania publicznego tj.: wykorzystania dotacji zgodnie z celem, na jaki ją uzyskało i na warunkach określonych w umowie (§2 ust. 4), wykorzystania dotacji zgodnie z przepisami ustawy z o finansach publicznych (§2 ust. 13 umowy), jak też dokonywania wydatków w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów (§3 ust. 11 umowy). Prawidłowo zatem uznano ten wydatek z dotacji przekazanej w 2020 r. na działalność bieżącą ŚDS jako poniesiony niezgodnie z przeznaczeniem;
- odnośnie kwoty 1.097,00 zł dotyczącej usług pocztowych. Z wyjaśnień Stowarzyszenia z 3 listopada 2021 r. oraz 22 listopada 2021 r. (w odpowiedzi na zapytanie w jakim celu i do kogo ŚDS wysłał łącznie 134 przesyłki) wynika, że przyjęto wewnętrzną zasadę, że jedną fakturą w roku księgują wysyłkę zarówno korespondencji ŚDS, DPS, jak i samego Stowarzyszenia. Sporna faktura obejmowała zatem łączną liczbę wysyłanych przesyłek. Tymczasem zgodnie z zapisami umowy oraz zapisami ustawowymi strona zobowiązana było do prowadzenia ewidencji rachunkowej w sposób przejrzysty i umożliwiający przeprowadzenie kontroli wydatkowanych środków (§6 ust. 1 umowy o realizację zadania publicznego). Ponadto to strona winna wyjaśniając przedmiotowy wydatek wskazać, w jakim zakresie dotyczy on ŚDS, a pomimo wezwania tego nie zrobiła. Słusznie zatem przyjęto, że wprowadzenie ww. zasady skutkujące obciążeniem ŚDS w całości kosztami usług pocztowych narusza te obowiązki i uzasadnia zakwestionowanie ww. wydatku. Stanowi zatem dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem;
- w przypadku kwoty 52,00 zł dotyczącej zakupu literatury dla księgowej stwierdzić należy, że zakup ten, jak słusznie przyjęto pozostaje jedynie w pośrednim związku ze świadczeniem usług, o których mowa w rozporządzeniu śds. Ponadto, jak zauważyło SKO strona w toku postępowania nie wykazała, że zakup ten została dokonany wyłącznie na potrzeby realizacji zadań ŚDS. Prawidłowo zatem przyjęto, że pokrycie przedmiotowego wydatku z dotacji przeznaczonej na bieżące utrzymanie ŚDS i realizacji usług, o których mowa w rozporządzeniu śds nie znajduje uzasadnienia i stanowi wykorzystanie środków z dotacji niezgodnie z przeznaczeniem;
- w przypadku kwoty 160,90 zł dotyczącej zapłaty za rejestrację domeny "[...]" wskazać należy, że dotyczy on działalności Stowarzyszenia. Nie służy natomiast bieżącemu utrzymaniu i prowadzeniu ŚDS i nie ma bezpośredniego związku z realizacją usług i zadań przez ŚDS określonych w rozporządzeniu śds. Finansowanie zatem z dotacji przeznaczonej na ŚDS strony internetowej Stowarzyszenia, jak słusznie przyjęło SKO jest wydatkowaniem środków z dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Jeśli natomiast strona chciała, aby zrealizować choćby część tego wydatku z dotacji, to powinna wykazać, że ma on związek z celami realizowanej umowy o realizację zadania publicznego oraz zgodnie z §6 ust. 1 tej umowy tak wyodrębnić ten wydatek, aby był on możliwy do identyfikacji (co nie miało miejsca w tym przypadku);
- jeśli chodzi o kwotę 122,77 zł wydatkowanej na Biuletyn Informacji Publicznej Stowarzyszenia to podnieść należy, że dotyczy ona działalności Stowarzyszenia. Nie służy natomiast bieżącemu utrzymaniu i prowadzeniu ŚDS i nie ma bezpośredniego związku z realizacją usług i zadań przez ŚDS określonych w rozporządzeniu śds. Finansowanie zatem z dotacji przeznaczonej na ŚDS zakupu przedmiotowego biuletynu, jak słusznie przyjęło SKO jest wydatkowaniem środków z dotacji niezgodnie z przeznaczeniem;
- odnośnie kwoty 4.494,02 zł za nieuzasadnione zakupy w okresie zamknięcia ŚDS w związku z epidemią spowodowaną COVID-19 artykułów spożywczych i środków higienicznych (pkt 1-10 tabeli - decyzja I instancji), które zgodnie z wyjaśnieniami Stowarzyszenia z 20 grudnia 2021 r. miały dotyczyć zakupów dla uczestników w czasie pandemii, rozwożonych m.in. w formie paczek do miejsc ich zamieszkania, to zważyć należy, że zakupy te jak wskazały organy miały miejsce w okresie zawieszenia działalności ŚDS. Zauważono też, że tylko w marcu dokonano zakupu ponad 250 kg samego mięsa. Ponadto, jeśli miałby to być zakup związany z realizacją paczek dla [...] uczestników ŚDS (czego strona nie wykazała, a wymaga tego §6 ust. 1 umowy o realizację zadania publicznego) to jak wyjaśnić zakup ujęty w pkt 2 tabeli jednostkowych produktów, np. 2 szt. ptasiego mleczka, 1 szt. delicji, czy też 1 szt. kremu do twarzy. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem organów, że Stowarzyszenie dokonywało niezasadnych i niecelowych zakupów produktów żywnościowych i środków higienicznych nieprzeznaczonych na potrzeby ŚDS, w okresie zamknięcia placówki, tłumacząc to następnie rozdawaniem paczek uczestnikom (co nie zostało w żaden sposób potwierdzone, choć obowiązek tego ciążył na stronie). Należy też pamiętać, że są to środki publiczne a nie prywatne, a ich wydatkowanie ma charakter rygorystyczny. Przede wszystkim jednak musi być potwierdzone stosowaną dokumentacją;
- w przypadku kwoty 10.817,38 zł dotyczącej zakupu nadmiarowej ilości pieczywa (pkt 1-5 tabeli – decyzja I instancji) wskazać należy, że w okresie styczeń - 11 marca 2020 r. zapewnienie posiłku w ŚDS odbywało się w ramach treningu kulinarnego. Ponadto w styczniu 2020 r. Bank [...] przekazał stronie ok. 593 kg produktów oznaczonych jako "pieczywo mix" oraz "pieczywo i ciasta". Jak wskazały również organy średnia frekwencja uczestników w 2020 r. wynosiła 73,65% (łącznie ŚDS obsługiwał [...]uczestników w trybie dziennym i [...] w trybie całodobowym), zaś średnia liczba osób biorących udział w treningu kulinarnym wyniosła 10,18%. Należy też pamiętać, że uczestnikami ŚDS były osoby z zaburzeniami psychicznymi. Jak stwierdzono, również zakup chleba w dniu 31 października 2020 r. obejmował okres kiedy działalność ŚDS została czasowo zawieszona (tj. od dnia 20 października 2020 r.). Dodatkowo zauważono, że daty sprzedaży pieczywa obejmowały soboty, czyli dni, w których ŚDS nie pracował. Jak wskazano również w tabeli w styczniu średnia dzienna obejmowała 34,36 bochenków, w lutym 34,7 bochenków, w sierpniu 54,19 bochenków (oprócz tego 10,47 kajzerek, 1,42 bułki oraz 9,71 chałek), we wrześniu 50,36 bochenków (oprócz tego 27,27 kajzerek, 13,18 chałek), w październiku 52,13 bochenków (oprócz tego 23,63 kajzerek, 11,81 chałek). Biorąc pod uwagę powyższe trudno przyjąć, że takie ilości produktów były wykorzystywane na potrzeby treningów w pracowni kulinarnej oraz na użytek łącznie [...] uczestników ŚDS (z czego tylko [...] osób objętych było trybem całodobowym). Ponadto, jak zauważyło SKO, z uwagi na nierzetelność prowadzonej przez Stowarzyszenie dokumentacji brak było możliwości ustalenia, ile faktycznie pieczywa zostało skonsumowane przez uczestników ŚDS. A obowiązek takiego weryfikowalnego wyodrębnienia przedmiotowej dokumentacji wynika z §6 ust. 1 umowy. Wobec powyższego słusznie przyjęto, że dotację, którą opłacono ww. wydatki, należy uznać jako wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Obowiązkiem bowiem podmiotu pobierającego dotację jest udokumentowanie poniesionych wydatków w taki sposób, aby nie budziły one żadnych wątpliwości co do zasadności ich poniesienia;
- odnośnie kwota 846,07 zł dotyczącej zakupu we wrześniu 2020 r. 102,838 kg gotowanej piersi i 108 sztuk opakowań po 500 g mięsa na kotlety, to wskazać należy, że z wyjaśnień strony wynika (k. 268, T. 13 akt sprawy), że uczestnikom zapewniony był catering (jeden posiłek gorący) w okresie od 25 maja 2020 r. do 19 października 2020 r. Należy mieć na uwadze również to, że ŚDS zapewniał jedynie [...] miejsc całodobowych. Ponadto §15 rozporządzenia śds umożliwiał uczestnikom skierowanym na pobyt dzienny spożywanie gorącego posiłku, przyznanego w ramach zadania własnego gminy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 3 i 14 ustawy, lub w ramach treningu kulinarnego. W przypadku zaś braku możliwości zapewnienia posiłku w sposób, o którym mowa w ust. 1, dopuszczona była możliwość zakupu gorącego posiłku dla uczestników. Pozostawiano zatem wybór w zakresie zapewnienia gorącego posiłku dla uczestników. Skoro więc, jak wynika z wyjaśnień strony, wybrano tę drugą możliwość, to trudno uznać przedmiotowy wydatek (jednostkowy we wrześniu 2020 r.) za zgodny z przeznaczeniem. Jak słusznie też podniosło SKO, wydatki winny być dokonywane adekwatnie do uzasadnionych i bieżących potrzeb placówki, a nie ponad miarę, w sposób nieuzasadniony i niecelowy. Trzeba też pamiętać, na co wskazuje sama strona, że od 19 października 2020 r. nastąpiło kolejne zawieszenie działalności ŚDS;
- jeśli chodzi o kolejny z wydatków, czyli kwotę 441,00 zł z tytułu prowizji za dokonanie 16 przelewów dotyczących prac remontowych w ŚDS na rzecz D., to zgodzić się należy z organem odwoławczym, że trudno uznać takie wydatki za kwalifikowalne, skoro zakwestionowano prawidłowości w zakresie wydatkowania ze środków pochodzących z dotacji prac remontowych. Ponadto Stowarzyszenie wykazywało się niegospodarnością poprzez dokonywanie w niektórych przypadkach zapłaty za jedną fakturę dwoma przelewami. Ponadto od większości przelewów (dokonywanych w trybie pilnym a nie zwyczajnym, gdzie opłata jest niższa) pobierana była wysoka prowizja (30 zł). Słusznie zatem przyjęto, że wydatek ten nie znajduje uzasadnienia. Zgodnie ponadto z art. 44 ust. 3 u.f.p. wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów i optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów (co w tym przypadku nie miało miejsca);
- odnosząc się do kwoty 909,00 wydatkowanej na zakup kart [...], to wskazać należy, że jego beneficjentami byli pracownicy a nie uczestnicy ŚDS. Brak jest też bezpośredniego związku z celami, zadaniami i świadczonymi usługami przez ŚDS. Nie jest to też element wynagrodzenia. Trudno też je uznać za dokonywane w sposób celowy i oszczędny (art. 44 ust. 3 u.f.p.). Słusznie zatem uznano ten wydatek za nieprawidłowy w związku z tym środki z dotacji zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem;
- odnośnie kwoty 19.000,00 zł z tytułu zapłaty za wynajem pomieszczeń w budynku przy ul. [...] w [...]. (na potrzeby administracji i księgowości ŚDS, jaki DPS, co potwierdza strona w piśmie z 20 grudnia 2021 r. - k. 333 verte, pkt 27, T. 13 akt sprawy), to zauważyć należy, że część wynajętej powierzchni został podnajęta na rzecz innego podmiotu. W pozostałej części, jak słusznie przyjął organ odwoławczy kwota za wynajem powinna zostać rozdzielona pomiędzy dwie placówki, tj. ŚDS i DPS. Skoro więc z dotacji pokryto również tę część, która dotyczyła DPS na łączną kwotę 19.000,00 zł, to stanowi to dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Należy też pamiętać, że dotacja ta została przyznana na prowadzenie ŚDS a nie DPS;
- jeśli chodzi o kwotę 37.554,00 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą wynikającą z faktur wystawionych przez Spółdzielnię Socjalną z tytułu świadczenia usług porządkowo-konserwatorskich i gastronomicznych a sumą kwot przekazanych ze środków dotacji na rachunek ww. Spółdzielni, to zauważyć należy, że w 2020 r. Spółdzielnia ta wystawiła na rzecz Stowarzyszenia faktury za usługi porządkowo-konserwatorskie oraz usługi cateringu na łączną kwotę 108.268,30zł (co zostało wskazane w sprawozdaniu za 2020 r. z realizacji zadania publicznego). Z ustaleń organów wynika natomiast (analizy wyciągów z rachunku bankowego wskazanego w umowie do obsługi dotacji), że w 2020 r. na rachunek bankowy Spółdzielni została przekazana kwota 145.740,30 zł (zestawienie tabelaryczne zawarte w decyzji I instancji). To powoduje, jak słusznie przyjęło SKO, że kwota wynikająca z dokumentów źródłowych stanowi dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Tym bardziej, że zgodnie z §6 ust. 1 umowy o realizację zadania publicznego zleceniobiorca jest zobowiązany do prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej i ewidencji księgowej zadania publicznego oraz jej opisywania zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o rachunkowości w sposób umożliwiający identyfikację poszczególnych operacji. Słusznie też przyjęto, że oświadczenie strony, że część faktur opłaconych z konta ŚDS dotyczyła DPS nie stanowi okoliczności, które zmieniłoby prawidłowość stanowisko organu przyjęte w tym zakresie. Gdyby nawet tak było to dotacja została przyznana na prowadzenie ŚDS a nie DPS i stanowiłoby to również jej wydatkowanie niezgodne z przeznaczeniem, gdyż naruszono by umowę o dofinansowaniu zadania publicznego;
- odnośnie natomiast kwoty 147.062,82 zł z tytułu środków dotacji przekazanych na rachunki bankowe Stowarzyszenia oraz na rachunek bankowy jego prezesa, to jak wykazały organy na rachunek strony w 2020 r. były przekazywane środki finansowe w łącznej kwocie 99.019,82 zł. Służyły one spłacie rat kapitałowych i odsetek od kredytu związanych z zakupem prawa własności nieruchomości. Jak wskazały też organy, o ile same raty kapitałowe i odsetkowe nie zostały wykazane w sprawozdaniu za 2020 r. z realizacji zadania publicznego, o tyle prowizje za obsługę rachunku Stowarzyszenia i prowizje za "internet banking", już tak - pomimo tego, że rachunek ten nie był w żaden sposób związany z obsługą dotacji przekazanej na działalność ŚDS. Ponadto w 2020 r. z rachunku bankowego, wskazanego w umowie o realizację zadania publicznego, do "obsługi dotacji" zostały dokonane płatności na kolejny rachunek bankowy prezesa Stowarzyszenia w łącznej wysokości 48.043,00 zł (w tytule przelewu wynagrodzenie za 9/20). Jak wskazały organy z przedłożonej listy płac wynika, że należne za miesiąc wrzesień wynagrodzenie dla prezesa Stowarzyszenia powinno wynieść 3.168,28 zł i kwota w takiej wysokości została jej wypłacona w dniu 6 października 2020 r. Jak zauważyły też organy, żadna z wymienionych płatności nie posiada źródłowego dokumentu księgowego ani nie została wykazana w sprawozdaniu z realizacji zadania publicznego za 2020 r. Słusznie zatem uznano, że kwota ta została wydatkowana niezgodnie z przeznaczenie. Tym bardziej, że zgodnie z §6 ust. 1 umowy o realizację zadania publicznego zleceniobiorca jest zobowiązany do prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej i ewidencji księgowej zadania publicznego oraz jej opisywania zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o rachunkowości w sposób umożliwiający identyfikację poszczególnych operacji. Spłata ponadto kredytu Stowarzyszenia nie stanowi wydatków związanych z realizacją zadania określonego w umowie dotacyjnej. Jak zauważyło też SKO (zgadzając się z organem I instancji) niedopuszczalne jest przelewanie środków dotacji pomiędzy kontami bankowymi zleceniobiorcy oraz przelewanie ich na inne konta bankowe w celu pokrycia zobowiązań i innych tytułów niż określone w zawartej umowie o dofinansowanie zadania publicznego. Ponadto, jak słusznie zauważono, zleceniobiorca jest zobowiązany do wykorzystania przekazanych środków finansowych zgodnie z celem na jaki je uzyskał i na warunkach określonych umową oraz do prowadzenia wyodrębnionego rachunku bankowego dla obsługi środków publicznych otrzymanych na realizację zadań publicznych, który powinien być prowadzony w sposób umożliwiający kontrolę przeprowadzanych operacji w zakresie przekazanej dotacji. Wszystkie jednocześnie wydatki poniesione z rachunku winny być związane z realizacją zadania określonego w umowie;
- jeśli chodzi o kwotę 59,00 zł z tytułu przelewów natychmiastowych dokonanych na rzecz Spółdzielni Socjalnej, to jak słusznie zauważyło SKO dwa przelewy za jedną fakturę, czy też dokonywanie natychmiastowego przelewu obciążonego wyższą kwotą niż przelew zwykły (przy braku jednocześnie uzasadnienia takiej formuły) stanowi wydatkowanie dotacji niezgodne z przeznaczeniem. Trudno też ją uznać za dokonywaną w sposób celowy i oszczędny (art. 44 ust. 3 u.f.p.).
Jeśli natomiast chodzi o odrębne postępowanie dotyczące wydatków z dotacji przekazanej w 2020 r. (jej dodatkowych środków) z przeznaczeniem na wykonanie prac remontowych w budynku ŚDS poniesione (jak uznały organy) niezgodnie z przeznaczeniem, to w ocenie sądu sformułowany zarzut z tym związany nie podlegał akceptacji (skarga oraz pkt 25 jej uzupełnienia). Wskazać bowiem należy, że dokumentacja zgromadzona w sprawie wskazuje bezspornie, że prace remontowe, na które została udzielona dotacja, nie zostały zrealizowane w 2020 r., lecz dopiero w roku 2021 (Tom 14 akt organu I instancji). A jak wynika z umowy o realizację zadania publicznego i aneksów do niej (k. -337 akt odwoławczych) termin realizacji zadania publicznego ustalono od dnia 2 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Termin ten wynika również ze złożonego przez Stowarzyszenie w dniu 10 lipca 2020 r. oświadczenie o przyjęciu dotacji wraz z aktualizacją kosztorysu i harmonogramem realizacji zadania, w którym termin realizacji zadania, tj. wykonania prac remontowych w ŚDS określiło na dzień 31 grudnia 2020 r. (k. 126-127, T. 14 akt organu I instancji). Ustalony (wbrew twierdzeniu strony) stan faktyczny w tym zakresie (czyli zrealizowanie remontu dopiero w 2021 r.) potwierdzają również: (-) wpisy w dzienniku budowy, dokonane przez jej kierownika i inspektora nadzoru inwestorskiego. Ponadto dziennik ten został ostemplowany i wydany dopiero 12 stycznia 2021 r. (k. 158, T. 14 akt organu I instancji). Zgodnie z jego zapisami, rozpoczęcie prac budowlanych nastąpiło w dniu 13 stycznia 2021 r., a ich zakończenie w dniu 29 stycznia 2021 r. (k. 155-156, T. 14 akt organu I instancji). Jak słusznie też podkreśliły organy, dziennik budowy jako dokument urzędowy rejestrujący zdarzenia na budowie oraz przebieg prac ma doniosłą wartość dowodową, ponieważ jest dowodem tego, co zostało w nim stwierdzone (korzysta z domniemania prawdziwości). Dopóki zatem jego treść nie zostanie skutecznie podważona, należy ją uznać za wiążącą (por. wyrok WSA w Poznaniu z 27 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Po 1006/18). Ten stan rzeczy potwierdził również przesłuchany w charakterze świadka kierownik budowy – B. O. (k. 298-301 akt odwoławczych); (-) zawiadomienie o terminie rozpoczęcia robót budowlanych skierowane do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego z 13 stycznia 2021 r. podpisane przez prezesa Stowarzyszenia, w którym przewidywany termin rozpoczęcia i zakończenia robót budowlanych określono "od 21 stycznia 2021 r. do 10 lutego 2021 r." (k. 96, T. 14 akt organu I instancji); (-) informacja z dnia 13 stycznia 2021 r. zawierająca dane zamieszczone w ogłoszeniu dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia, podpisana przez kierownika budowy, w której określono przewidywany termin rozpoczęcia i zakończenia wykonywania robót budowlanych: "rozpoczęcie robót: 14 stycznia 2021 r.", "zakończenie robót: 30 stycznia 2021 r." (k. 145, T. 14 akt organu I instancji); (-) oświadczenie kierownika budowy z 29 stycznia 2021 r. o zrealizowaniu robót budowlanych, zgodnie z wydanym pozwoleniem na budowy (k. 153, T. 14 akt organu I instancji); (-) zawiadomienie z 29 stycznia 2021 r. o zakończeniu robót budowlanych w zakresie remontu pomieszczeń w budynku przy ul. [...]. skierowane przez Stowarzyszenie do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego (k. 154, T. 14 akt organu I instancji). A należy pamiętać, że co do zasady wydatki muszą dotyczyć zdarzeń mających miejsce w roku dotowanym (co w tej sprawie miejsca nie miało). Słusznie zatem uznano wydatki z dotacji przekazanej w 2020 r. z przeznaczeniem na wykonanie prac remontowych w budynku ŚDS poniesione niezgodnie z przeznaczeniem.
Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, bez znaczenia dla sprawy pozostają twierdzenia Stowarzyszenia (pkt 1-3 uzupełnienia uzasadnienia zarzutów skargi), które miałyby świadczyć o możliwości pokrycia z dotacji zakwestionowanych przez organ wydatków, że: (-) organ zaakceptował ofertę strony i nie wnosił o doprecyzowanie opisu zadań, (-) rozporządzenie śds nie określa katalogu wydatków możliwych do ponoszenia przez ŚDS, (-) zaakceptowanie oferty dawało stronie przeświadczenie, że wszystkie wydatki, które w sposób ogólny zaplanowała w jej treści będą zaakceptowane na etapie ich rozliczania, (-) że Wojewoda nie wniósł zastrzeżeń do sprawozdania z wykonania zadania. Przede wszystkim należy zauważyć, co już było podnoszone, że Stowarzyszenie zgodnie z treścią umowy o realizację zadania publicznego (§6 ust. 1) było zobowiązane do prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej i ewidencji księgowej zadania publicznego oraz jej opisywania zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o rachunkowości w sposób umożliwiający identyfikację poszczególnych operacji. Ponadto sporna dotacja ma charakter celowy, a więc jest przeznaczona na realizację ściśle określonych usług, wskazanych w art. 51a ust. 2 u.p.s., skonkretyzowanych w §14 rozporządzenia o ŚDS.
Odnosząc się natomiast do zeznań świadków, co zostało wyeksponowane w uzupełnieniu skargi (i mając na względzie dotychczasowe rozważania) należy pamiętać, że postępowanie to opiera się przede wszystkim na dokumentach. To właśnie dokumentacja powinna potwierdzać, że dany wydatek był kwalifikowalny i prawidłowo został pokryty z dotacji. Tym bardziej, że według przywołanego już wcześniej §6 ust. 1 umowy o realizację zadania publicznego zleceniobiorca jest zobowiązany do prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej i ewidencji księgowej zadania publicznego oraz jej opisywania zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o rachunkowości w sposób umożliwiający identyfikację poszczególnych operacji. Ponadto niedochowanie zobowiązania, o którym mowa ww. przywołanym §6 ust. 1 umowy skutkuje (w zależności od zakresu naruszenia) niezrealizowaniem części albo całości zadania publicznego. Równocześnie z treści art. 17 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie wynika, organ administracji publicznej zlecający realizację zadania publicznego może dokonywać kontroli i oceny realizacji zadania, w szczególności prowadzenia dokumentacji związanej z realizowanym zadaniem. To strona jako beneficjent, a nie organ, jest zatem obowiązana do posiadania dokumentów, a przy rozliczaniu otrzymanej dotacji na niej ciąży obowiązek wykazania tą dokumentacją, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem; pobrana należnie i nie w nadmiernej wysokości. Trzeba też pamiętać, że zeznania świadków mogą nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, szczególnie jeśli są to świadkowie związani ze stroną. Powyższe pokazuje, że to dokumenty są kluczowe dla możliwości identyfikacji poszczególnych operacji (zeznania mogą mieć jedynie charakter posiłkowy, gdyby był np. wątpliwości co do treści przedłożonych do kontroli dokumentów). Jeśli takich dokumentów strona nie przedkłada odnośnie danego wydatku, to trudno uznać, że został on prawidłowo udokumentowany, a co za tym idzie mógł być pokryty z przyznanej dotacji. Ponadto organ za każdym razem wyjaśnił w przyjętym rozstrzygnięciu dlaczego nie dał wiary zeznaniom danego świadka.
Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia zasad (informowania stron, czynnego udziału strony oraz dwuinstancyjności postępowania) wynikających z art. 9, art. 10 k.p.a. (pkt 1 uzupełnienia skargi). Zważyć w pierwszej kolejności należy, że strona nie wykazała (oprócz ogólnych stwierdzeń), że ich naruszenie (polegające na niepoinformowaniu: o żadnej czynności dokonanej przed organem odwoławczym, o podjęciu czynności wyjaśniających w ramach rozpatrzenia odwołania oraz o zakończeniu postępowania) miało jakikolwiek wpływ na prawidłowość przyjętego rozstrzygnięcia. Jak wskazuje się ponadto w orzecznictwie, dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie (czego strona nie zrobiła), że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej taki zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy (por. wyrok NSA z 27 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 329/22). To strona powinna zatem wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (co w tej sprawie nie miało miejsca). Naruszenie art. 10 §1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 27 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 329/22). Jak zauważyło też SKO w odpowiedzi na skargę (jej uzupełnieniu), organ odwoławczy nie gromadził żadnych nowych materiałów dowodowych, uznając że materiał dowodowy w sprawie jest wystarczający do podjęcia decyzji. Jak słusznie też zauważył organ, strona wnosząc odwołanie (co miało miejsce w dniu 20 września 2023 r.) od decyzji organu I instancji (doręczonej 5 września 2023 r.) miała świadomość toczącego się postępowania odwoławczego, mimo to nie składała żadnych wniosków dowodowych w trakcie jego trwania. Tym bardziej, że decyzja odwoławcza została wydana dopiero 24 czerwca 2024 r.
Sąd nie znalazł też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a. Wskazać przede wszystkim należy, że strona nie wskazała na czym konkretnie miałoby polegać naruszenie przez SKO wskazanej zasady. Bez wątpienia również (jak zauważył WSA w Gdańsku w wyroku z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 801/24), naruszeniem przedmiotowej zasady dwuinstancyjności będzie sytuacja (co w tej sprawie nie miało miejsca), w której organ odwoławczy pominie rozpoznanie sprawy na skutek wniesienia odwołania lub nie przeprowadzi ponownego rozpoznania sprawy (też wyrok NSA z 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 259/17). Organ odwoławczy nie zmienił również tożsamości zarówno elementów podmiotowych, jak i przedmiotowych sprawy rozpatrzonej i rozstrzygniętej przez organ I instancji. Treść zaskarżonego rozstrzygnięcia również świadczy o tym (wbrew twierdzeniu strony), że organ odwoławczy w pełni zrealizował zasadę dwuinstancyjności dokonując ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Nie podlegał akceptacji również zarzut naruszenia art. 107 §3 k.p.a. (zawarty w uzupełnieniu skargi). W ocenie sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji, uwzględniając przy tym obszerną i szczegółową treść rozstrzygnięcia I instancyjnego zawiera niezbędne elementy, a jego treść wbrew twierdzeniu strony jest spójna i logiczna. Organ odniósł się również do każdego z zakwestionowanych wydatków. To zaś, że strona nie zgadza się z przyjętym rozstrzygnięciem nie oznacza jeszcze, że doszło do naruszenia prawa, o którym twierdzi. Strona nie wskazała też konkretnie, do jakich zarzutów i wniosków przez nią zgłaszanych SKO nie odniosło się w przyjętym rozstrzygnięciu.
Sąd nie znalazł też podstaw do uznania zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, tj.: (-) art. 7 w zw. z art. 77 §1 k.p.a., które miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w niniejszej sprawie, (-) art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niedziałanie w granicach prawa, niestanie na straży praworządności, niepodejmowanie z urzędu oraz na wniosek strony skarżącej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania poprzez całkowite zaniechanie przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie i bierność organów administracyjnych w zakresie powołania biegłych, których wiadomości specjalne były konieczne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, mimo konieczności jej załatwienia w zgodzie z przywołanymi powyżej zasadami, (-) art. 7 w zw. z art. 77 §1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 §1 pkt 6 i §3 k.p.a., które miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokonanie nielogicznej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego oraz wiedzy, powierzchownej oceny zebranych w sprawie dowodów z dokumentów, a przez to przyjęcie jako podstawy zaskarżonej decyzji błędnie ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W ocenie sądu to, że strona nie zgadza się z przyjętym rozstrzygnięciem nie oznacza jeszcze, że organ naruszył przedmiotowe przepisy w zakresie opisanym wyżej. Odnośnie kwestii biegłego to wskazać należy, że organ (zgodnie z art. 84 §1 k.p.a.) może, lecz nie musi takiego biegłego powołać. Pozostawiono to zatem do uznania organu. Jak zauważył też NSA w wyroku z 6 września 2024 r., sygn. akt I OSK 820/23, powołanie biegłego w myśl tego przepisu ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. Wykorzystanie ponadto tego środka dowodowego jest zasadne, gdy dla prawidłowego załatwienia sprawy, ze względu na poziom jej skomplikowania, wymagane są wiadomości, którymi nie dysponuje organ. Wskazać również należy, że zarzuty te mają charakter ogólnikowy. Ponadto zdaniem sądu SKO dokonało ustaleń w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 7 k.p.a., art 77 k.p.a.) zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji. W treści decyzji, mając na względzie art. 107 §3 k.p.a. (co już wcześniej zauważono), przedstawiło argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, uzasadniło i wskazało fakty, które uznał za udowodnione oraz przyczyny, dla których jednym dowodom dano wiarę, natomiast innym odmówiono takiej wiarygodności.
Trudno też uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 96a §1 k.p.a. i art. 96b §1 k.p.a. (pkt 2 uzupełniania skargi) poprzez nieprzeprowadzenie mediacji pomimo istniejących, jak sam organ podkreślił w decyzji wątpliwości i niewyjaśnionych okoliczności (pkt 2 uzupełnienia skargi). Wskazać bowiem należy, że przepis art. 96a §1 k.p.a. stwarza jedynie możliwość przeprowadzenia mediacji a nie obowiązek. Taka możliwość istnieje też wówczas, kiedy pozwala na to charakter sprawy. Nieskorzystanie więc przez organ z takiej możliwości nie może być uznane za istotne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2461/18). Jak zauważył też WSA w Łodzi wyroku z 9 września 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 186/20 w postępowaniu, które musi się zakończyć decyzją o charakterze decyzji związanej, brak jest pola do prowadzenia mediacji pomiędzy stroną a organem (a z pewnością rozstrzygnięcie dokonywane w oparciu o art. 252 ust. 1 u.f.p. ma taki charakter). Należy również pamiętać, że w sprawie chodzi o nieprawidłowości w wydatkowaniu środków pozyskanych z dotacji i zwrot tych środków. Tym samym nie można twierdzić, że organ naruszył przepisy o postępowaniu mediacyjnym skoro przeprowadzenie mediacji ma charakter fakultatywny i może mieć miejsce, jeżeli zostały spełnione określone w tym przepisie przesłanki.
Jednocześnie sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego strony zawartego w piśmie procesowym z 28 stycznia 2025 r. zat. "Uzupełnienie skargi". Zgodnie z art. 106 §3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wniosek zawiera nieuwierzytelnione kserokopie dokumentów. W orzecznictwie uznaje się natomiast, że kopie dokumentu są uznawane za dowód wyłącznie wtedy, gdy są uwierzytelnione. Przy czym należy podkreślić, że status dokumentów mają jedynie ich oryginały i to one stanowią właściwy środek dowodowy (por. uchwała SN z 29 marca 1994 r., sygn. akt III CZP 37/94; wyrok NSA z 21 września 1999 r., sygn. akt III SA 7375/98 czy też wyroku WSA w Krakowie: z 23 września 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 784/21; z 8 września 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 1531/21; z 10 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 540/24). Ponadto przedłożone dokumenty muszą mieć walor dowodów uzupełniających i przy założeniu, że są one niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd nie zastępuje ponadto organów w prowadzeniu postępowania i rozstrzyganiu danej sprawy (nie jest też III instancją), a tego typu dowody winny być przedkładane na etapie toczącego się postępowania administracyjnego a nie postępowania sądowego. Trzeba też pamiętać, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 §3 p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze podatkowej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Postępowanie przed sądem administracyjnym nie może też zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych, bowiem sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje prawidłowość postępowania przeprowadzonego przez organy podatkowe.
W związku z powyższym zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Ponownie rozstrzygając sprawę organ odwoławczy będzie zobligowany do uwzględnienia zaleceń wynikających z treści niniejszego wyroku. W szczególności dokona ponownej oceny prawidłowości wydatków, które w ocenie sądu nieprawidłowo zostały przez organy obu instancji zakwestionowane, co skutkowało zwrotem kwot przeznaczonych z dotacji na ich zrefundowanie, z uwagi na wypełnienie normy art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. (dotacja została wydatkowane niezgodnie z przeznaczeniem). W miarę również potrzeby uzupełni materiał dowodowy a następnie dokona jego stosownej oceny.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §2 p.p.s.a. uwzględniając również §14 pkt 1a w zw. §2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Niemniej jednak, mając na uwadze kwotę wydatków, która została nieprawidłowo zakwestionowana przez SKO, sąd miarkował przedmiotowe koszty proporcjonalnie do kwoty wydatków, którą organ słusznie uznał za nieprawidłowo pokryte z dotacji. Łączna wysokość dotacji podlegającej zwrotowi za 2020 r. wyniosła 780.794,43 zł. Sąd uznał zarzuty dotyczące wydatków w łącznej kwocie 46.941,10 zł. Kwota ta stanowi 6,01% całości kwoty do zwrotu. Sąd wymiar ten podwyższył do 10% uznając wkład pracy pełnomocnika strony skarżącej, co przełożyło się na ustalenie kosztów postępowania w wysokości w wysokości 1.862,50 zł (kwota 18.625,00 zł stanowiąca sumę wpisu od skargi, opłaty od pełnomocnictwa i kosztów pełnomocnika x 10%).
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
-----------------------
#
U 4
#

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI