I SA/Ol 278/07

I SA/Ol 278/07 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2007-08-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Błesiński /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Piskozub
Zofia Skrzynecka
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Sygn. powiązane
II FSK 1773/07 - Wyrok NSA z 2009-03-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Piskozub sędzia WSA Zofia Skrzynecka Protokolant Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie, na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2007r., sprawy ze skargi G. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, oddala skargę.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako ZUS) wystawił przeciwko dłużnikowi G. A. tytuły wykonawcze: nr "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" z dnia "[...]"
z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne za kwiecień, maj i sierpień 1995r.
W dniu 11 marca 1996r. na podstawie w/w tytułów wykonawczych Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne.
ZUS w dniu 24 października 1997r. zawarł z dłużnikiem układ ratalny i wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, które zostało zawieszone dnia 30 czerwca 1997r.
Na skutek zerwania układu ratalnego przez G. A. w dniu 18 listopada 1999r. ZUS wnioskiem z dnia 13 grudnia 1999r. wniósł o podjęcie postępowania egzekucyjnego.
W dniu 15 grudnia 1999r. ZUS wystawił tytuł wykonawczy nr "[...]" przeciwko G. A. z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne za czerwiec 1995r., na postawie którego Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 12 kwietnia 2000r. wszczął postępowanie egzekucyjne.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 8 sierpnia 2001r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę G. A. na poczet trzech wystawionych tytułów wykonawczych nr "[...]", nr "[...]" i nr "[...]".
ZUS pismem z dnia 10 grudnia 2003r., na skutek wniosku dłużnika
o restrukturyzację zaległości wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego
o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do dnia 30 kwietnia 2004r. (k.15-14 akt adm.).
W dniu 15 czerwca 2004r. ZUS wniósł o podjęcie postępowania egzekucyjnego
z uwagi na umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego na skutek niespełnienia przez G. A. warunków restrukturyzacji (k.17-16 akt adm.).
Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 15 czerwca 2004r. zajął ponownie majątek G. A. w stosunku do tytułu wykonawczego nr "[...]".
G. A. pismem z dnia 18 grudnia, sprecyzowanym w dniu 10 stycznia 2007r., wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na brak wymagalności dochodzonego obowiązku, albowiem należności objęte tytułami o numerach "[...]", "[...]" i "[...]" uległy przedawnieniu zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1986r. o organizacji
i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989r. nr 25, poz. 137 ze zm.,dalej jako u.o.f.u.s. ;k.20 i 28 akt adm.).
Naczelnik Urzędu Skarbowego, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela (ZUS) stwierdzającego, iż zaległości objęte tytułami są nadal wymagalne i winny być realizowane, postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Na skutek zażalenia wniesionego przez G. A. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w myśl art. 35 ust. 3 i 4 ustawy
o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pracowników ulegają przedawnieniu po upływnie 5 lat licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna, a w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia, składek nie można dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat. Bieg terminu przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Jednakże powołana ustawa została uchylona z dniem 1 stycznia 1999r. na mocy art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm., dalej jako u.s.u.s.). Regulacje przejściowe zawarte w art. 109 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych stanowią, iż składki na ubezpieczenie społeczne
i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do dnia 31 grudnia 1998r. płatnicy składek obowiązani są rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych. Tym samym w/w regulacje przejściowe odnoszą się jedynie do kwestii rozliczania i opłacania składek, zatem do przedawnienia składek należnych za okres do dnia 31 grudnia 1998r. stosuje się przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Początkowo zagadnienie przedawnienia uregulowane w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie uległo zmianie w stosunku do art. 35 ust. 3 i 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Dopiero na skutek nowelizacji wprowadzonej w dniu 1 stycznia 2003r. na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074 ze. zm.) uregulowanie instytucji przedawnienia zmieniło się. Według znowelizowanego art. 24 ust 4 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym, stały się wymagalne,
z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Tymczasem ust. 5b stanowi, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia, w brzmieniu od 1 stycznia 2003r. następuje od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, natomiast w brzmieniu od 1 lipca 2004r. następuje od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy organ II instancji stwierdził, że bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne za kwiecień, maj, czerwiec i sierpień 1995r. został przerwany. W dniu 11 marca 1996r. doręczono zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych nr "[...]" i "[...]" oraz wyegzekwowano środki na pokrycie kosztów egzekucyjnych, natomiast w dniu 4 lipca 2000r. pobrano kwotę 105 złotych na poczet należności objętej tytułem wykonawczym nr "[...]". Tym samym przerwanie biegu terminu przedawnienia spowodowało wydłużenie okresu dochodzenia roszczeń do 10 lat, licząc od dnia, w którym składki stały się wymagalne. Zatem do dnia wejścia w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
i nowelizacji art. 24 ust 4 owej ustawy należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu. Zmiana art. 24 ust. 4 spowodowała, iż od dnia 1 stycznia 2003r. bieg terminu przedawnienia dochodzonych należności został zawieszony
i zawieszenie to trwa nadal, gdyż postępowanie prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze nr: "[...]", "[...]" i "[...]" nie zostało zakończone.
Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż żądanie G. A. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia egzekwowanych należności nie jest zasadne.
Powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zaskarżył G. A. wnosząc
o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wadliwe zastosowanie art. 35 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych w związku z art. 109 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych, polegające na uznaniu, iż w niniejszej sprawie wobec trzech tytułów wykonawczych o nr: "[...]", "[...]" i "[...]" nie nastąpiło przedawnienie.
W uzasadnieniu skargi podniósł, iż jego zdaniem w stosunku do tytułów
nr "[...]" i "[...]" doszło do przerwania biegu przedawnienia, zgodnie z art. 35 ust 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, w dniu 11 marca 1996r., a w dniu 12 marca 1996r. przedawnienie rozpoczęło ponownie bieg. Po upływie 5 lat od tej daty tj. w dniu 12 marca 2001r. roszczenie objęte w/w tytułami uległo przedawnieniu
i nie może być dochodzone. Natomiast w stosunku do tytułu
nr "[...]", z uwagi na uregulowanie mówiące, iż do należności powstałych przed dniem zmiany przepisów o ubezpieczeniu społecznym tj. do dnia 31 grudnia 1998r. należy stosować przepisy dotychczasowe stwierdzić należy, że należność wskazana w tym tytule nie może być dochodzona po upływie 10 lat. Tym samym uległa przedawnieniu
w sierpniu 2005r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.
Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, sąd zbadał więc prawidłowość proceduralną wydanych w sprawie decyzji oraz prawidłowość zastosowania prawa materialnego.
Co do kwestii prawidłowości przeprowadzonego postępowania, podnieść należy, iż sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zarzutów w tej mierze nie formułuje także skarga jakkolwiek z jej treści wynika, że kwestionuje ustalenia organów co upływu okresu przedawnienia, co jest przesłanką zarzutów skargi w zakresie dotyczącym naruszenia prawa materialnego.
Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do kwestii, według których przepisów oceniać należy bieg przedawnienia nieuiszczonych przez skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne i czy w konsekwencji zasadne jest twierdzenie skarżącego, że przedawnienie nastąpiło a więc postępowanie egzekucyjne powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 w związku z art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji ( t.j. D.U. nr 229 z 2005r. poz.1954 , dalej jako u.p.e.a.).
Analizując przedstawioną kwestię należy w pierwszej kolejności przestawić zmiany stanu prawnego dotyczącego przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W rozpoznawanej sprawie analiza obejmuje trzy akty prawne, w okresie obowiązywania których przypada egzekucja składek nieuiszczonych przez skarżącego jako pracodawcę. Sprawa dotyczy bowiem składek na ubezpieczenie społeczne pracowników za miesiące kwiecień, maj, czerwiec
i sierpień 1995r.
Obowiązująca w dacie powstania zobowiązania ustawa z 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych stanowiła w art. 35 ust.1,
że "składki na ubezpieczenie społeczne pracowników oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę i dodatkowych opłat (...), nie opłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji"
a w ust. 3 tego artykułu, że "Należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna". Natomiast art. 35 ust. 5 tej ustawy stwierdzał, iż " Bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli
o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Składek nie można jednak dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat". Z przepisów tych wynika, że okres przedawnienia, wynoszący co do zasady 5 lat, mógł ulec przedłużeniu wskutek wymienionych przyczyn do najwyżej 10 lat.
Z dniem 25 listopada 1998 r. weszły w życie nowe przepisy regulujące przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zawarte one zostały w ustawie z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych
(vide art.127 pkt 1 tej ustawy). Cytowana ustawa w art. 24 ust. 4 określiła,
że "Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, którym mowa w ust.5, po upływie 10 lat licząc
od dnia, w którym stały się wymagalne" natomiast ust. 5 stanowi, że "Bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik".
Z brzmienia tych przepisów wynika zatem, że w przypadku przerwania pięcioletniego terminu przedawnienia , następuje przedłużenie przedawnienia do 10 lat.
Wymagalność składki uregulowana jest w przepisach dotyczących rozliczania
i opłacania składek. W ustawie o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych
z 1986r. zawarto je w rozdziale 6. w art.33 oraz wydanym na mocy delegacji ustawowej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości
i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego ( D.U. nr 68 z 1993r., poz. 330 ). W § 14 ust.9 i 10 tego rozporządzenia określono, że zakład pracy co do zasady zobowiązany jest opłacić składki i przesłać deklarację rozliczeniową za dany miesiąc do 15 dnia następnego miesiąca. Termin ten dotyczy także osób prowadzących działalność gospodarczą, zatrudniających pracowników (§35 cyt. rozporządzenia). Z przepisów tych wynika zatem, że wymagalność, od której rozpoczyna bieg termin przedawnienia, to pierwszy dzień po upływie piętnastego dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który opłacona miała być składka. Przykładowo, za sierpień 1995r., składka powinna być wpłacona do 15 września 1995r. Zacytowane przepisy mają zastosowanie do rozliczania
i opłacania składek należnych za okres do 31 grudnia 1998r. (a takich dotyczy rozpoznawana sprawa) również po wejściu w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 1998r., o czym wyrznie stanowi art. 109 tej ustawy.
W dacie wejścia w życie art. 24 u.s.u.s. (tj. 25 listopada 1998r.) przedmiotowe należności z tytułu nieuiszczonych przez skarżącego składek nie były więc przedawnione. Nie upłynął bowiem pięcioletni okres od wymagalności
a w stosunku do należności za kwiecień , maj i sierpień 1995r. wystawiono zostały tytuły wykonawcze (nr "[...]" oraz "[...]") i skutecznie wszczęto egzekucję z dniem
11 marca 1996r., tj. z dniem ich doręczenia dłużnikowi.
Kolejna istotna zmiana przepisów określających przedawnienie należności
z tytułu składek dokonana została ustawą nowelizującą ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych. Z dniem 1 stycznia 2001 roku weszła bowiem w życie zmiana treści art. 24 u.s.u.s.. Zgodnie z art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r.
o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ...( D.U. nr 241, poz. 2074; dalej cyt. jako ustawa nowelizacyjna) dotychczasowy art. 24 w ust. 4 otrzymał następujące brzmienie: "Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat , licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d" . Natomiast w ust. 5a i 5b uregulowano kwestie rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia stanowiąc w ust. 5a ,że " Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy,
o której mowa w art. 29 ust.1a [ dot. odraczania terminu płatności i rozłożenia na raty ] do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty" zaś w ust. 5b ,że " Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem". Nowelizacja przedłużyła więc co do zasady termin przedawnienia do 10 lat a nadto wprowadziła mniej korzystne uregulowanie dla dłużników, w stosunku do których nastąpiło odroczenie terminu płatności, rozłożenie należności na raty bądź wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Wprowadzono bowiem w tych sytuacjach zawieszenie terminu przedawnienia. Celem tych zmian było zagwarantowanie ochrony interesów systemu ubezpieczeń społecznych i interesów świadczeniobiorców (pracowników) przed naruszeniami ze strony uchylających się od obowiązku uiszczania składek płatników ( pracodawców).
Rozstrzygnięcia wymaga obecnie kluczowa dla sprawy kwestia, czy do należności obciążających skarżącego mają zastosowanie znowelizowane przepisy art. 24 ust. 4 , 5a oraz 5b u.s.u.s. Ustawa nowelizacyjna nie zawiera bowiem wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed wejściem jej w życie. Podobnie, w odniesieniu
do przedawnienia, przepisów takich nie zawiera także pierwotna treść ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych z 1998r.
Rozważając kwestię braku uregulowań intertemporalnych co do terminu przedawnienia, zauważyć należy ,że za taki przepis nie można uznać przywoływanego już wyżej art. 109 u. s. u. s. Przepis ten reguluje kwestie międzyczasowe dotyczące rozliczania i opłacania składek należnych za okres do 31 grudnia 1998r., przewidując stosowanie przepisów dotychczasowych ( a więc ustawy z 1986r.). W ocenie sądu
w pojęciach "rozliczanie i opłacanie" nie mieści się kwestia przedawnienia. Pojęcia te dotyczą obowiązków pracodawców (płatników)w zakresie np. ustalania podstawy wymiaru, sposobu obliczania wysokości składki, składania deklaracji, terminów opłacania składek itp. Odnoszą się więc do czynności poprzedzających rozpoczęcie terminu przedawnienia i przymusowej egzekucji. Przedawnienie i egzekucja odnoszą się do składek nie rozliczonych i nie opłaconych zgodnie ze stosownymi przepisami. Ich zastosowanie następuje zatem dopiero w przypadku niewywiązania się zobowiązanego z obowiązku zgodnego z prawem rozliczenia i opłacenia składki.
Należy przy tym podkreślić, że pojęcie "należności z tytułu składek" obejmuje nie tylko składki na ubezpieczenie społeczne ale także inne należności określone w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. Stanowisko zajęte w tej kwestii w zaskarżonej decyzji jest więc trafne. W świetle przestawionego wywodu, w ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę nie można natomiast podzielić stanowiska wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2005r., sygn. akt
III SA/Wa 1478/05 co do uznania ,że art. 109 u.s.u.s. stanowi podstawę stosowania do przedawnienia przepisów ustawy z 1986r. Na wyrok ten powołał się skarżący w swoim wniosku.
W sytuacji, gdy nowe przepisy nie regulują kwestii intertemporalnych konieczne staje się ustalenie w drodze wykładni, które przepisy należy stosować .Brak jednoznacznego stanowiska prawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów nie oznacza istnienia luki w prawie ( uchwała NSA z dnia 20.10.1997r., sygn.akt FPK 11/97, ONSA 1/1998r., poz.10; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10.05.2004 sygn.akt SK 39/03, OTK ZU nr 5/A z 2004r. ,poz.40 ).
W procesie stosowania prawa przyjmuje się trzy reguły rozstrzygania kwestii intertemporalnych. Są to :
1/ zasada bezpośredniego działania nowego prawa ;
2/ zasada dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą mimo wejścia w życie nowych regulacji, do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości ma nadal zastosowanie dawne prawo ;
3/ zasada wyboru prawa, która wybór prawa mającego zastosowanie do zdarzeń sprzed wejścia w życie nowego prawa pozostawia zainteresowanym podmiotom (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 .01.2005r., sygn. akt P 9/04, OTK z 2005r. ,nr 1/A. poz. 9 ; uchwała NSA z 10.04.2006r., sygn. akt I OPS 1/06, ONSA i WSA nr 3/2006r., poz. 71 ).
Wybór jednej z tych zasad uzależniony jest od w ocenie sądu m.in. od ustalenia czy w dacie wejścia w życie nowej ustawy zdarzenia , które miały miejsce wcześniej trwają nadal i nie nastąpiły jeszcze skutki przewidziane dawnym prawem. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku, gdy skutki takie już zaistniały, nastąpiło zakończenie zdarzenia i związanego z nim stanu prawnego a więc nowa ustawa nie może być zastosowana. Jej zastosowanie prowadziłoby bowiem do naruszenia zasady nieretroakcji prawa (lex retro non agit). O retroaktywnym działaniu prawa mówi się właśnie wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów (vide: cyt. wyżej uchwała NSA z 10.04.2006r., sygn. akt I OPS 1/06 ).
Przenosząc powyższe stwierdzenia na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zatem podkreślić ,że gdyby przedawnienie przedmiotowych składek nastąpiło według przepisów ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych z 1986r. to nie byłoby dopuszczalne zastosowanie przepisów o przedawnieniu z pierwotnego brzmienia ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 1998r. a tym bardziej przepisów nowelizujących tę ustawę. Takiej sytuacji dotyczyło rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego, na które powołuje się skarżący. W stanie faktycznym rozpatrywanym w wyroku tego Sądu z dnia 05 maja 2005r., sygn. akt I UK 232/04 (OSNP
nr 1 - 2/2006r., poz.26 ) przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nastąpiło przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej z 2002r.
Sytuacja, która uzasadniałaby zarzut retroaktywności nie zachodzi jednak
w rozpoznawanej sprawie. Jak już wyżej stwierdzono w dacie wejścia w życie przepisów o przedawnieniu zawartych w ustawie z 1998r. ( art. 24 ust.4 i 5 ) nie nastąpiło jeszcze przedawnienie składek na podstawie wcześniejszych przepisów ustawy z 1986r. ( art.35 ust.3 i 4 ). Termin przedawnienia jeszcze nie upłynął i nadal nie zaistniały skutki przedawnienia. W tym przypadku mówić można
o retrospektywności działania prawa, z którym mamy do czynienia wtedy, gdy przepisy prawa nowego regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze otwartym, ciągłym, które nie znalazły jeszcze swego zakończenia, które rozpoczęły się i powstały pod rządami dawnego prawa i trwają nadal po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (vide cyt. uchwała NSA z 10.04.2006r., sygn.akt I OPS1/06; orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5.11.1986r., sygn. akt U 5/86, OTK z 1986r. poz.1 oraz z dnia 28.05.1986r., sygn.akt U 1/86, OTK z 1986r. poz.2; nadto Ewa Łętowska "Polityczne aspekty prawa intertemporalnego" w "Państwo ,prawo, obywatel", Wrocław 1989,s.355).
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy stwierdzić zatem należy,
że przedawnienie przedmiotowych składek nie nastąpiło nie tylko na podstawie przepisów ustawy z 1986r., gdyż – o czym była mowa – przed upływem terminu 5 lat
od terminu ich płatności nastąpiło skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego
(co do składek za kwiecień, maj i sierpień 1995r. z dniem 11 marca 1996r. a co do składek za czerwiec 1995r. z dniem 12 kwietnia 2000r.) a to skutkowało przedłużeniem terminu przedawnienia zgodnie z art. 35 ust. 4 u.o.f.u.s.
W dacie wejścia w życie nowej ustawy nie upłynął jeszcze nawet podstawowy 5-letni termin przedawnienia, liczony od daty wymagalności nieuiszczonych składek.
Nowa ustawa z 1998r. przejęła więc bieg terminu przedawnienia w toku i zgodnie
z zasadą retrospektywności jej przepisy należało stosować do przedawnienia skoro
nie było w niej stosownej normy intertemporalnej. Ustawa ta w cytowanych wyżej przepisach art. 24 ust. 4 i 5 wprowadziła przedłużenie terminu przedawnienia do
10 lat w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności, o której dłużnik został zawiadomiony. Takie czynności miały miejsce, gdyż na podstawie wystawionych już w 1995 i 1999r. tytułów wykonawczych prowadzono egzekucję należności, w ramach której w dniu
8 sierpnia 2001r. dokonano skutecznego zajęcia wynagrodzenia dłużnika (k.12 akt adm.). Przedawnienie to nie nastąpiło więc także na podstawie tej ustawy
w brzmieniu sprzed nowelizacji.
W konsekwencji, ustawa nowelizacyjna z 2002r. zastała stan faktyczny nie zamknięty, gdyż nie nastąpił termin przedawnienia przewidziany w dawnym prawie. Odwołując się do reguły retrospektywności należy zatem stosować nowe prawo
a więc art. 24 ust. 4 i 5b w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną. Okres przedawnienia wynosi więc 10 lat , licząc od dnia w którym należności stały się wymagalne a wszczęcie postępowania egzekucyjnego powoduje zwieszenie biegu terminu przedawnienia do dnia zakończenia tego postępowania.
W świetle przedstawionej powyżej argumentacji uznać należało, że zarzuty skargi są bezzasadne a stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu przez Dyrektora Izby Skarbowej nie narusza prawa. Skoro bowiem nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanych od skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne to nie można mówić o zaistnieniu przewidzianej w art. 59§1 pkt 2 cyt. ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłance umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono
jak w sentencji wyroku.