I SA/OL 257/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2024-10-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
odpady komunalneopłata za gospodarowanie odpadaminieruchomość niezamieszkałanieruchomość zamieszkałanieruchomość mieszanausługi hotelarskiewynajem krótkoterminowydecyzja administracyjnapostępowanie administracyjneprawo ochrony środowiska

WSA w Olsztynie uchylił decyzję SKO w sprawie opłaty za odpady komunalne, wskazując na błędy proceduralne organów w rozliczeniu nieruchomości o charakterze mieszanym.

Skarżący F.P. kwestionował decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji dotyczącą opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organy uznały nieruchomość za mieszaną (częściowo zamieszkałą, częściowo wynajmowaną na cele rekreacyjne) i określiły opłatę za część niezamieszkaną. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Kluczowym błędem było wydanie decyzji określającej opłatę tylko dla części nieruchomości, zamiast rozstrzygnięcia o całości zobowiązania i zastąpienia deklaracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę F.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w S. za okres od sierpnia 2020 r. do października 2023 r. Organy uznały, że nieruchomość, mimo pierwotnej deklaracji o zamieszkaniu jednej osoby, w rzeczywistości jest wykorzystywana na wynajem krótkoterminowy (usługi hotelarskie), co kwalifikuje ją jako nieruchomość mieszaną. W związku z tym, opłata powinna być naliczana zarówno jako za nieruchomość zamieszkaną, jak i niezamieszkaną. Skarżący zarzucał błędy proceduralne, w tym błędne pouczenie dotyczące korekty deklaracji i brak odniesienia się do jego prób złożenia właściwej deklaracji. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6o ust. 1 w zw. z art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz art. 120 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Głównym zarzutem było to, że decyzja określająca opłatę zastępuje deklarację i powinna rozstrzygać o całości zobowiązania dla danej nieruchomości, a nie tylko dla jej części. Wydanie decyzji dotyczącej tylko części niezamieszkałej, przy jednoczesnym pozostawieniu w obrocie prawnym deklaracji dotyczącej części zamieszkałej, stworzyło nieczytelną konstrukcję opłaty "deklaracyjno-decyzyjnej". Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu dotyczących weryfikacji deklaracji i zakresu postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja określająca opłatę zastępuje deklarację i powinna rozstrzygać o całości zobowiązania dla danej nieruchomości, a nie funkcjonować obok deklaracji.

Uzasadnienie

Decyzja wydana na podstawie art. 6o ust. 1 u.c.p.g. zastępuje samoobliczenie właściciela nieruchomości z deklaracji i powinna określać w jednej kwocie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami w odniesieniu do całej nieruchomości. Nie może funkcjonować "obok" złożonej deklaracji, którą organ podważył.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.c.p.g. art. 6j § ust. 4

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

W przypadku nieruchomości, która w części stanowi nieruchomość zamieszkaną, a w części niezamieszkaną, opłata stanowi sumę opłat obliczonych dla obu części.

u.c.p.g. art. 6o § ust. 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

W przypadku niezłożenia deklaracji lub uzasadnionych wątpliwości co do danych w niej zawartych, organ określa wysokość opłaty w drodze decyzji.

u.c.p.g. art. 6m § ust. 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Właściciele nieruchomości są obowiązani złożyć deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 120

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Zasada praworządności.

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

u.c.p.g. art. 6c § ust. 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 6c § ust. 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 6j § ust. 3b

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Ryczałtowa stawka opłaty dla nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.

u.c.p.g. art. 6j § ust. 3a

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Możliwość stanowienia odrębnego sposobu obliczenia opłaty dla nieruchomości niezamieszkałej ze świadczonymi usługami hotelarskimi.

u.u.h. art. 3 § ust. 1 pkt 8

Ustawa o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania poprzez wydanie decyzji określającej opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi tylko dla części nieruchomości, zamiast rozstrzygnięcia o całości zobowiązania i zastąpienia deklaracji. Brak odniesienia się przez organy do prób złożenia przez skarżącego właściwej deklaracji.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja zastępuje samoobliczenie właściciela nieruchomości z deklaracji, a zatem powinna ona określać w jednej kwocie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami w odniesieniu do nieruchomości wykazanej w tej deklaracji. Nie może funkcjonować obok złożonej uprzednio deklaracji właściciela nieruchomości, którą organ podważył, inicjując postępowanie w sprawie. Tworzy to hybrydową i nieczytelną konstrukcję opłaty "deklaracyjno-decyzyjnej", przy prawnej dopuszczalności źródła jednego i tego samego zobowiązania - albo z deklaracji, albo z decyzji.

Skład orzekający

Anna Janowska

sprawozdawca

Jolanta Strumiłło

przewodniczący

Przemysław Krzykowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wszelkie sprawy dotyczące prawidłowego procedowania organów administracji w zakresie określania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zwłaszcza w przypadku nieruchomości o charakterze mieszanym lub wykorzystywanych na cele inne niż stałe zamieszkiwanie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki polskiego prawa administracyjnego dotyczącego opłat za odpady komunalne i procedury administracyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje typowe problemy interpretacyjne i proceduralne w rozliczaniu opłat za odpady, a także podkreśla znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowań przez organy administracji.

Czy decyzja organu może być "obok" deklaracji? WSA w Olsztynie wyjaśnia zasady rozliczania opłat za odpady.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 257/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska /sprawozdawca/
Jolanta Strumiłło /przewodniczący/
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 6j, art. 6o ust. 1, art. 6m ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Anna Janowska (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant sekretarz sądowy Weronika Ćwiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi F. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2024 r., nr SKO.63.84.2023 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 sierpnia 2020r. do 31 października 2023r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz skarżącego F. P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją z 12 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Zarządu Związku Międzygminnego – [...] (dalej jako: "organ pierwszej instancji") z 1 grudnia 2023 r., określającą F. P. (dalej jako: "strona", "skarżący") wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, położonej pod adresem: [...] (dalej jako: "nieruchomość"), za okres od 1 sierpnia 2020 r. do 31 października 2023 r. w kwocie 1.220,90 zł.
Z przekazanych Sądowi akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że strona złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy (zabudowa jednorodzinna), podając, że od 2016 r. na ww. nieruchomości zamieszkuje 1 osoba. Organ pierwszej instancji w oparciu o ustalenia postępowania przyjął, że na nieruchomości tej prowadzona jest działalność pod nazwą: [...] w S., która polega na jego wynajmie. Zdaniem organu, w tej sytuacji właściciela nieruchomości należy zakwalifikować jako podmiot świadczący usługi hotelarskie w obiekcie, który nie jest hotelem. Nieruchomość ta winna być zatem traktowana jako nieruchomość mieszana w rozumieniu art. 6j ust. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U z 2024 r., poz. 399, dalej jako: "u.c.p.g."), przy czym za nieruchomość, na której nie zamieszkują mieszkańcy, nie została złożona deklaracja o wysokości opłaty. Wobec tego, że działalność jest prowadzona co najmniej od sierpnia 2020 r. organ uznał za konieczne wydanie decyzji odnoszącej się do generowania odpadów przez klientów/turystów wynajmujących domek w następujących okresach: sierpień 2020 r., maj-czerwiec, sierpień-listopad 2021 r., czerwiec-wrzesień 2022 r., maj-czerwiec, sierpień i październik 2023 r.
Utrzymując w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji, SKO wskazało, że los prawny deklaracji wniesionej przez właściciela nieruchomości za odpady powstające na nieruchomości zamieszkałej, zależy tylko do niego. Może on ją skorygować bądź w ogóle wycofać. Przedmiotem tego postępowania jest zaś określenie opłaty z innego tytułu niż zamieszkiwanie, tj. w związku z wytwarzaniem dodatkowych odpadów przez osoby, którym odwołujący się udostępnił dom w celach wypoczynkowych. Zdaniem SKO, wbrew zarzutom odwołania, materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji w pełni ilustruje fakt wykorzystywania nieruchomości przez osoby, które czasowo w niej przebywają na podstawie umowy zawartej ze stroną. Wskazano, że informacje zawarte w portalach booking.com i airbnb.pl zamieszczane są za wiedzą i zgodą właściciela nieruchomości. Te, które odnoszą się do obiektu: [...] w S., są jednoznaczne. Jest to typowa oferta handlowa z opisem warunków, terminów, wysokości odpłatności. Przy czym, jak podkreśliło Kolegium, organ pierwszej instancji określił wysokość opłat tylko za te miesiące, w których potwierdzone zostało, że w nieruchomości przebywali najemcy, co odpowiada treści art. 6i ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Konsekwencją przebywania najemców jest powstawanie odpadów komunalnych.
W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo powołał też przepis art. 6j ust. 4 u.c.p.g. Oznacza to, że złożenie przez stronę i opłacanie przez nią opłat za nieruchomość zamieszkałą, nie wyklucza powstania obowiązku uiszczania opłat z tytułu dodatkowego wykorzystywania tej nieruchomości. Prawidłowość powyższej konkluzji znajduje potwierdzenie w przywołanym w decyzji organu pierwszej instancji wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 30 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Go 149/20, zgodnie z którym prowadzenie na nieruchomości działalności polegającej na wynajmie pokoi umożliwia uznanie nieruchomości za taką, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (art. 6c ust 2 u.c.p.g.).
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zwrot kosztów sądowych, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego.
W uzasadnieniu podniósł, że na skutek błędnego pouczenia organu pierwszej instancji wycofał złożoną 7 listopada 2023 r. korektę deklaracji, w której wskazał, że nieruchomość jest wykorzystywana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Dopiero 3 lipca 2024 r., kiedy mógł zapoznać się z pełną dokumentacją w sprawie zauważył, że w aktach złożonych do SKO nie zamieszczono informacji odnośnie prób złożenia przez niego właściwej deklaracji, związku z czym, jak przypuszcza skarżący, organ odwoławczy nie odniósł się do tej kwestii, a tyko do uzasadnienia decyzji dotyczącej opłaty za nieruchomość niezamieszkałą.
Zdaniem skarżącego, złożona przez niego korekta deklaracji, w której wykazał, że nieruchomość jest wykorzystywana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe była właściwa, gdyż do własnych celów wykorzystywał nieruchomość incydentalnie przez okres krótszy niż miesiąc łącznie, co oznacza, że nie zamieszkiwał na nieruchomości. Stanowisko to potwierdził już po wydaniu zaskarżonej decyzji Rzecznik Praw Obywatelskich w dołączonym do skargi piśmie z 21 czerwca 2024 r., w którym wskazano, że jakkolwiek rozstrzygnięcie o wymiarze opłaty w drodze decyzji administracyjnej było w realiach sprawy uzasadnione, to organy winny orzec o tej opłacie nie "obok" opłaty wynikającej z rzekomego zamieszkiwania, ale "zamiast" niej, (...) winna znaleźć stawka opłaty ryczałtowej dla nieruchomości wykorzystywanych dla celów rekreacyjno-wypoczynkowych.
W ocenie skarżącego, błędnie opłacał on zawyżoną stawkę dla nieruchomości zamieszkałej, tj. 22 zł miesięcznie, czyli 264 zł rocznie, choć właściwa stawka ryczałtu dla nieruchomości niezamieszkałej wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe wynosiła 191 zł rocznie, a zatem nadpłata wynosiła 73 zł rocznie. Nieruchomość co najmniej od 2020 r. powinna być objęta ryczałtową opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, co w pełni pokrywało koszty odbioru odpadów z nieruchomości niezamieszkałej wykorzystywanej dla celów rekreacyjno-wypoczynkowych przez skarżącego w dniach wolnych i w święta, jak i przez jego najemców w okresach najmu nieruchomości.
W związku z powyższym w przypadku korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, skarżący, mając na uwadze art. 72 § 1 pkt 1 O.p., wniósł o zwrot nadpłaconych kwot z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z 22 sierpnia 2024 r. skarżący potwierdził najem nieruchomości w S., podnosząc, że nie prowadzi w tym zakresie działalności gospodarczej i opodatkowuje przychody z tego tytułu w zeznaniu podatkowym PIT-28. Wskazał, że nie zamieszkuje w wynajmowanej nieruchomości od co najmniej 5 lat, zaś od 3 lat wynajmuje ją incydentalnie. Ponadto podniósł, że odpady z nieruchomości nie są odbierane, skarżący sam je zagospodarowuje w miejscu swego zamieszkania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna z uwagi na naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy {art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a."}.
Zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa proceduralnego i materialnego skupiają się na zaprezentowaniu odmiennej, od przedstawionej w zaskarżonej decyzji, ocenie materiału dowodowego w kwestii charakteru nieruchomości, w związku z którą dokonano określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za ww. okresy.
W ocenie skarżącego, istotne było w sprawie to, że pomimo wcześniejszego deklarowania przez niego nieruchomości jako zamieszkanej, jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie złożył on korektę deklaracji, w której wykazał, że nieruchomość stanowi nieruchomość niezamieszkaną wykorzystywaną na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Korektę deklaracji wycofał w związku z błędnym pouczeniem organu pierwszej instancji, przy czym powyższe okoliczności nie znalazły odzwierciedlenia w aktach sprawy. Skarżący powołał się również na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich zajęte w dołączonym do skargi piśmie z 21 czerwca 2024 r., w którym oceniono jako uzasadnione stanowisko organów co do wymiaru opłaty w odniesieniu do części niezamieszkanej nieruchomości; natomiast oceniono jako wadliwe stanowisko organów w części, w jakiej orzekły o tej opłacie "obok" opłaty wynikającej z deklaracji dotyczącej nieruchomości zamieszkanej, "zamiast" niej. Wskazano też, że Związek Międzygminny nie wprowadził odrębnej regulacji dla obiektów hotelarskich, a zatem zastosowanie winna znaleźć stawka opłaty ryczałtowej dla nieruchomości wykorzystywanych dla celów rekreacyjno-wypoczynkowych.
Zgodnie zaś ze stanowiskiem organów, określenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczy wyłącznie części niezamieszkanej nieruchomości w związku ze świadczeniem przez skarżącego usług hotelarskich. Zdaniem organów, materiał dowodowy oparty na informacjach pochodzących z portali internetowych, które odnoszą się do obiektu: [...] w S., jest jednoznaczny, przy czym określono wysokość opłat tylko za te miesiące, w których potwierdzony został pobyt najemców. Ponadto wskazano, że złożenie przez skarżącego i opłacanie przez niego opłat za nieruchomość zamieszkaną nie wyklucza powstania obowiązku uiszczania opłat z tytułu dodatkowego wykorzystywania tej nieruchomości. Przedmiotem tego postępowania było zaś wyłącznie określenie opłaty z innego tytułu niż zamieszkiwanie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy u.c.p.g.
Zgodnie z art. 6c ust. 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Stosownie do ust. 2 powołanego przepisu, rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Przy czym zgodnie z art. 3 ust. 2a u.c.p.g., w razie wykonywania przez związek międzygminny zadań, o których mowa w ust. 2, określone w ustawie prawa i obowiązki organów gminy, w tym uchwalanie aktów prawa miejscowego, wykonują właściwe organy tego związku.
Zgodnie zaś z art. 6m ust. 1 pkt 1 i pkt 3 u.c.p.g., deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, a także właściciele nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 6c ust. 2, a właściciele nieruchomości nie złożyli skutecznego oświadczenia, o którym mowa w art. 6c ust. 3b.
Przepis art. 6j u.c.p.g. normuje odrębnie sposób obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do nieruchomości zamieszkanych (ust. 1) oraz niezamieszkanych (ust. 3). W art. 6j ust. 4 u.c.p.g. ustawodawca ustanowił przy tym zasadę, że w przypadku nieruchomości, która w części stanowi nieruchomość, o której mowa w art. 6c ust. 1 (tj. nieruchomość zamieszkaną), a w części nieruchomość, o której mowa w art. 6c ust. 2 (tj. nieruchomość niezamieszkaną), opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi sumę opłat obliczonych zgodnie z ust. 1-3.
Ponadto w art. 6j ust. 3b u.c.p.g. odrębnie uregulowano sposób obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. W tym przypadku pobierana jest ryczałtowa stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uchwalona przez radę gminy, przy czym nie może być ona wyższa niż 10% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem za rok od domku letniskowego na nieruchomości albo od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
Zauważenia przy tym wymaga, że ustawodawca w art. 6j ust. 3a u.c.p.g. przewidział też uprawnienie dla rady gminy do stanowienia odrębnego sposobu obliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do nieruchomości niezamieszkanej, na której są świadczone usługi hotelarskie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1944). Rada gminy, korzystając z takiego upoważnienia, może przyjąć, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowiła iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 3.
Powyższe wprost potwierdza, że na gruncie uregulowań u.c.p.g. do nieruchomości niezamieszkanych klasyfikuje się m.in. nieruchomości, na których są świadczone usługi hotelarskie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych.
Zgodnie zaś z art. 6o ust. 1 u.c.p.g., w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (...).
Opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości, są daninami publicznymi o niepodatkowym charakterze. Zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat stosuje się przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa. Decyzja określająca wysokość opłaty w oparciu o art. 6o ust. 1 u.c.p.g. ma charakter deklaratoryjny odpowiadający uregulowaniom zawartym w art. 21 § 3 w zw. z art. 21 § 2 O.p., zgodnie z którymi to przepisami w razie niezłożenia deklaracji, bądź też stwierdzenia, że wysokość zobowiązania jest inna niż wynikająca z deklaracji organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.
Przenosząc utrwalone na gruncie powołanych przepisów O.p. poglądy na kanwę analizowanych uregulowań u.c.p.g., wskazać należy, że przedmiotem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a z tego powodu również przedmiotem samoobliczenia wskazanej opłaty i składanych na jej potrzeby deklaracji, są nieruchomości, na których powstają odpady komunalne. Z przepisów u.c.p.g. nie wynika, że wszystkie, to jest także różne, odrębne i niezależne od siebie nieruchomości bezwzględnie winny zostać zadeklarowane w jednej deklaracji. W rezultacie, właściciel kilku nieruchomości położonych we właściwości tego samego organu jest uprawniony do wykonania obowiązku z art. 6m ust. 1 u.c.p.g. bądź w jednej deklaracji, obejmującej wszystkie nieruchomości we właściwości organu, bądź poprzez złożenie osobnej deklaracji dla każdej z nieruchomości odrębnie. W każdej z tych sytuacji właściciel nieruchomości wykonuje obowiązek z art. 6m ust. 1 u.c.p.g. Odpowiednio organ jest wówczas uprawniony zakwestionować jedną z kilku deklaracji danego podmiotu, bądź też samoobliczenie właściciela nieruchomości w odniesieniu wyłącznie do jednej nieruchomości z kilku wykazanych w tej samej deklaracji nieruchomości, stosownie do konkretnego stanu faktycznego i prawnego. Powyższe rozważania jednoznacznie dowodzą, że w stosunku do właściciela nieruchomości może zostać wydana decyzja, która może zastąpić samoobliczenie opłaty w odniesieniu do części z tych nieruchomości, z pozostawieniem jednocześnie w obrocie prawnym deklaracji złożonych w odniesieniu do nieruchomości, które nie były przedmiotem badania organu.
Powyższe uwagi nie dotyczą jednak sytuacji, jak w niniejszej sprawie, w której przedmiotem złożonej przez skarżącego i badanej przez organy deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi była wyłącznie jedna nieruchomość pod adresem: [...]. Prowadzone w związku z zakwestionowaniem deklaracji dotyczącej ww. nieruchomości postępowanie na podstawie art. 6o ust. 1 u.c.p.g. powinno prowadzić do wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do tej konkretnej nieruchomości, a temu postępowanie w niniejszej sprawie nie czyniło zadość. Zdaniem Sądu, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, na który składały się informacje dostępne na portalach internetowych, za pośrednictwem których skarżący świadczył usługi najmu nieruchomości, organy miały prawo powziąć uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości danych zawartych w złożonej przez niego w 2016 r. deklaracji, w której wykazał on wyłącznie, że na nieruchomości zamieszkują mieszkańcy (1 osoba). Deklaracja złożona przez skarżącego dotyczyła konkretnej jednej nieruchomości, przy czym powinna odzwierciedlać sposób właściwego gromadzenia odpadów na nieruchomości. Przepis art. 6o ust. 1 u.c.p.g. wiąże bowiem deklarację z faktycznym gromadzeniem odpadów, a w przypadku braku zgodności zadeklarowanego gromadzenia odpadów z rzeczywistym stanem rzeczy, organ został wyposażony w możliwość władczego rozstrzygnięcia o opłacie w drodze decyzji. Zatem w toku postępowania organ powinien dokonać weryfikacji deklaracji z wykazaną finalnie opłatą w odniesieniu do całej nieruchomości, gdyż z deklaracji zawsze wynika jedna całościowa opłata w odniesieniu do danej nieruchomości.
Jak już wyżej wskazano, jakkolwiek istnieje możliwość odrębnego deklarowania poszczególnych nieruchomości, to przepis art. 6o ust. 1 u.c.p.g. nie daje podstaw do częściowego modyfikowania w odniesieniu do danej nieruchomości niektórych elementów mających wpływ na wymiar opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi np. w odniesieniu do części niezamieszkanej, przy równoczesnym nieodnoszeniu się do zadeklarowanej przez właściciela nieruchomości wysokości opłaty powiązanej z nieruchomością zamieszkaną. Prowadziłoby to do nieprzewidzianej w przepisach sytuacji, gdy jedno i to samo zobowiązanie dotyczące tej samej nieruchomości wynika częściowo z deklaracji, a częściowo z decyzji. Należy bowiem wskazać, że decyzja zastępuje samoobliczenie właściciela nieruchomości z deklaracji, a więc i samą deklarację. Decyzja winna zatem odnosić się do całości rozliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi związanej z daną nieruchomością. Kwestie te są tym bardziej istotne, w sytuacji, gdy - jak w niniejszym postępowaniu - skarżący kwestionował całość rozliczenia opłaty, tj. zarówno charakter nieruchomości ujawniony przez niego samego w deklaracji (nieruchomość zamieszkana), jak i charakter nieruchomości określony w zaskarżonej decyzji (nieruchomość o charakterze mieszanym). Skarżący wskazywał bowiem na incydentalny charakter wykorzystywania nieruchomości na własne cele prywatne, a ponadto nie odbierał pod ww. adresem korespondencji kierowanej do niego w toku postępowania. Przedmiotem prowadzonego postępowania winny być zatem wszystkie okoliczności mające wpływ na wymiar opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do danej nieruchomości. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie pozwoliłoby na dokonanie bezspornych ustaleń co do sposobu wykorzystywania nieruchomości przez skarżącego, w tym przede wszystkim, czy nieruchomość rzeczywiście miała charakter mieszany, jak przyjął to organ pierwszej instancji, nie kwestionując deklaracji w części dotyczącej części zamieszkanej, a jednocześnie nadając części tej nieruchomości charakter nieruchomości niezamieszkanej, co prowadziło do przyjęcia opłaty z deklaracji i jednocześnie określenia niejako "obok" opłaty wynikającej z decyzji.
Jak już wyżej podkreślono, decyzja w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami, modyfikując zadeklarowaną przez stronę opłatę, zastępuje deklarację, co jest konsekwencją wynikającą wprost z art. 6o ust. 1 u.c.p.g. W stanie niniejszej sprawy, zaskarżone rozliczenie (decyzja) w ogóle nie modyfikuje pozycji deklaracji, w której wskazywana jest opłata uiszczana od nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy. Powoduje to nieczytelność, gdyż nie wiadomo, jaka jest wysokość opłaty dotyczącej danej nieruchomości objętej zarówno decyzją, jak i deklaracją. Taka sytuacja - zdaniem Sądu - jest niedopuszczalna, gdyż tworzy hybrydową i nieczytelną konstrukcję opłaty "deklaracyjno-decyzyjnej", przy prawnej dopuszczalności źródła jednego i tego samego zobowiązania - albo z deklaracji, albo z decyzji.
W ocenie Sądu, wskazane działanie organów stanowi istotne naruszenie wyrażonej w art. 120 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. zasady praworządności, a ponadto uchybia zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów wyrażonej w art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.
Reasumując, wydana w wyniku postępowania wszczętego na podstawie art. 6o ust. 1 u.c.p.g. decyzja zastępuje deklarację właściciela nieruchomości złożoną w ramach samoobliczenia opłaty, a zatem powinna ona określać w jednej kwocie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami w odniesieniu do nieruchomości wykazanej w tej deklaracji. Decyzja ta powinna rozstrzygać wszystkie kwestie związane z określeniem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do danej nieruchomości i nie może funkcjonować obok złożonej uprzednio deklaracji właściciela nieruchomości, którą organ podważył, inicjując postępowanie w sprawie. W stanie niniejszej sprawy nie zasługiwało tym samym na aprobatę stanowisko organu pierwszej instancji, który na podstawie przepisu art. 6o ust. 1 u.c.p.g. wszczął postępowanie w sprawie, powołując się na zaistnienie przesłanki uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji złożonej przez skarżącego, po czym określił wysokość opłaty wyłącznie w części dotyczącej nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, nie rozstrzygając w przedmiocie obowiązków wynikających z deklaracji skarżącego, z której wynikało, że nieruchomość ta ma charakter zamieszkały. Jednocześnie organ dokonał w decyzji m.in. ustaleń co do części zamieszkałej nieruchomości, przyjął bowiem, że cała nieruchomość ma charakter mieszany, gdyż w części stanowi ona nieruchomość, o której mowa w art. 6c ust. 1 u.c.p.g., a w części - nieruchomość, o której mowa w art. 6c ust. 2 u.c.p.g. Ten sposób rozumowania podzielił organ odwoławczy, wskazując, że los prawny deklaracji złożonej w 2016 r. pozostaje w gestii skarżącego, zaś przedmiot postępowania w sprawie odnosił się wyłącznie do części niezamieszkałej nieruchomości.
Jednocześnie Sąd wskazuje, że wobec wagi stwierdzonego uchybienia procesowego, odnoszenie się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze jest na obecnym etapie postępowania przedwczesne. Przeprowadzone w sprawie postępowanie powinno służyć wyjaśnieniu sposobu użytkowania całej nieruchomości i tego, czy w badanym okresie mieszkali na niej mieszkańcy, czy też nie. W toku tego postępowania strona będzie mogła podnosić zarzuty, jak i zgłaszać stosowne wnioski dowodowe na potwierdzenie podnoszonych przez nią twierdzeń kontestujących przyjęty przez organy mieszany charakter nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy tj.: art. 6o ust. 1 w zw. z art. 6m ust. 1 u.c.p.g. oraz art. 120 i art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. i obowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję SKO w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), a w oparciu o art. 135 p.p.s.a. również poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W ponownym postępowaniu organy winny uwzględnić uwagi zawarte w niniejszym orzeczeniu odnośnie weryfikacji zadeklarowanej przez właściciela nieruchomości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i zakresu wszczynanego w związku z taką weryfikacją postępowania.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono zaś w oparciu o art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI