I SA/OL 256/25

I SA/Ol 256/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska
Katarzyna Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 33 par. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Anna Janowska sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. C. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 marca 2025r., nr 230000/71/2025-RED1-140-Post.IM w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga R.C. (dalej: "zobowiązany", "strona" lub "skarżący") dotyczy postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie (dalej: "Dyrektor ZUS", "organ") utrzymującego w mocy postanowienie tego organu z 28 lutego 2025 r. nr 230300/71/2025-RED1-4-RSiZ-MM w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów w egzekucji administracyjnej.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor ZUS prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 8 kwietnia 2014 r. o nr: [...]. Podstawę prawną obowiązku wskazanego w ww. tytułach wykonawczych stanowi decyzja Dyrektora ZUS z 6 lutego 2014 r. nr 2308411DZPDU14/00015 określająca wysokość należności z tytułu składek za sierpień 2013 r. wraz z odsetkami. Wszczęcie egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie nastąpiło 14 kwietnia 2014 r. na skutek doręczenia zobowiązanemu odpisów ww. tytułów wykonawczych oraz odpisów zajęć jego rachunku bankowego z 9 kwietnia 2014 r. Bank nie przekazał jednak żadnych kwot na poczet realizacji przedmiotowych zajęć. Natomiast na podstawie zawiadomień z 17 stycznia 2025 r. organ dokonał zajęć świadczenia emerytalno-rentowego zobowiązanego.
W piśmie z 28 stycznia 2025 r., sprecyzowanym 13 lutego 2025 r., zobowiązany - powołując art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), wniósł zarzut wygaśnięcia w całości, nieistnienia obowiązku z uwagi na przedawnienie.
Stwierdzając niedopuszczalność zarzutu Dyrektor ZUS ocenił, że należności objęte egzekucją nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne z uwagi na zawieszenie biegu terminu ich przedawnienia spowodowane prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zażaleniu) strona wskazała na brak dowodów na okoliczność przerwania biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, a także brak doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego. Zauważyła, że od uprawomocnienia się decyzji do dnia zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego (dokonanego 17 stycznia 2025 r.) minęło 11 lat w trakcie których doszło do przedawnienia ww. należności.
W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor ZUS podniósł, że decyzja określająca wysokość zobowiązania z tytułu składek za sierpień 2013 r. jest prawomocna i stanowiła podstawę do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zauważył, że decyzja ta zawierała pouczenie, że zgodnie z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 137, poz. 1541 ze zm.) stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Dyrektor ZUS wskazał, że bieg terminu przedawnienia ww. należności został zawieszony na podstawie art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 497 ze zm.; dalej: "u.s.u.s."). Podał, że egzekucja administracyjna została skutecznie wszczęta 14 kwietnia 2014 r. i jest nadal prowadzona. W stosunku do przedmiotowych należności dokonano zajęć egzekucyjnych, w postaci zajęcia rachunku bankowego oraz zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego, jak też poszukiwano innych środków egzekucyjnych, z których organ mógłby zaspokoić zadłużenie. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, obecnie jest ono skuteczne, tym samym zdaniem Dyrektora ZUS zawieszenie biegu terminu przedawnienia wobec nie zakończonej egzekucji trwa nadal. Organ dodał, że prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku strony także za inne okresy zaległości z tytułu składek i dokonał szeregu czynności egzekucyjnych w postaci zajęć rachunków bankowych oraz świadczenia emerytalno-rentowego. Zrelacjonował, że niektóre z tych zajęć okazały się częściowo skuteczne stąd jako nieuprawnione uznał zarzuty dotyczące bezczynności organu egzekucyjnego.
W skardze wniesiono o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie w tej sprawie:
- art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez błędne uznanie, że w sprawie nie zaszły przesłanki warunkujące przedawnienie wierzytelności;
- art. 59 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że w sprawie nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania z powodu przedawnienia wierzytelności.
W uzasadnieniu tych zarzutów podano, że organ po wystawieniu trzech tytułów wykonawczych 15 kwietnia 2014 r. dokonał próby zajęcia rachunku bankowego skarżącego, która okazała się bezskuteczna. Kolejne czynności egzekucyjne podjęte zostały dopiero po upływie 11 lat (zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego) na skutek wyroku tutejszego Sądu z 24 września 2024 r. sygn. akt I SA/Ol 201/24, w którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję Dyrektora ZUS dotyczącą odmowy umorzenia składek wskazał na konieczność zbadania czy należności objęte wnioskiem o umorzenie nie uległy przedawnieniu. Skarżący ocenił, że skoro sprawa dotycząca umorzenia składek jest w toku to organ powinien wstrzymać się z zajmowaniem emerytury skarżącego do czasu jej prawomocnego zakończenia. Stwierdził, że wobec bierności organu na przestrzeni 11 lat doszło do przedawnienia należności z tytułu składek. Wywiódł bowiem, że istnienie terminów przedawnienia nie pełni funkcji uwalniającej zobowiązanych od konieczności uiszczania zaległych składek lecz odgrywa rolę motywującą organy do szybkiego podejmowania czynności egzekucyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na postanowienie zostały wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle tego przepisu warunkiem uwzględnienia skargi przez sąd jest stwierdzenie wystąpienia wad kwalifikowanych aktu, stanowiących podstawę do stwierdzenia jego nieważności lub wznowienia postępowania, a w przypadku innego naruszenia prawa jedynie wówczas gdy naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu opisanych w tym przepisie naruszeń prawa nie można przypisać organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżonym do tutejszego Sądu postanowieniem w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Stan faktyczny kontrolowanej sprawy jest niesporny pomiędzy stronami i nie budzi także wątpliwości Sądu w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor ZUS prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 8 kwietnia 2014 r. o nr: [...]. Podstawę prawną obowiązku wskazanego w ww. tytułach wykonawczych stanowi ostateczna decyzja Dyrektora ZUS z 6 lutego 2014 r. nr 2308411DZPDU14/00015 określająca wysokość należności z tytułu składek za sierpień 2013 r. wraz z odsetkami. Wszczęcie egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie nastąpiło 14 kwietnia 2014 r. na skutek doręczenia zobowiązanemu odpisów ww. tytułów wykonawczych oraz odpisów zajęć jego rachunku bankowego z 9 kwietnia 2014 r. Bank nie przekazał jednak żadnych kwot na poczet realizacji przedmiotowych zajęć. Natomiast na podstawie zawiadomień z 17 stycznia 2025 r. organ dokonał zajęć świadczenia emerytalno-rentowego zobowiązanego. Po dokonaniu zajęcia przez Dyrektora ZUS tego świadczenia skarżący wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zagadnieniem spornym pomiędzy stronami pozostaje kwestia zasadności zarzutu wygaśnięcia w całości obowiązku uiszczenia należności z tytułu składek za sierpień 2013 r. wraz z odsetkami z uwagi na przedawnienie. W ocenie skarżącego wobec bierności organu na przestrzeni 11 lat doszło do przedawnienia ww. należności. Zdaniem natomiast organu należności objęte egzekucją nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne z uwagi na zawieszenie biegu terminu ich przedawnienia spowodowane prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. W świetle obowiązujących przepisów prawa w tak zarysowanym sporze prawidłowe jest stanowisko organu.
Materialnoprawną podstawę wniesienia przez skarżącego zarzutu stanowił art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części. Stosownie do art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: "Op") zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wygasa m.in. wskutek przedawnienia. Przedawnienie należności składkowych należy oceniać według stanu prawnego, który obowiązywał w dniu upływu terminu przedawnienia, uwzględniając zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu tego terminu, a także podjęte działania mające wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności. Na podstawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.
Dla wyniku kontrolowanej sprawy kluczowe znaczenie ma art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w 2014 r. tj. w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego obejmującego należności z tytułu składek za sierpień 2013 r. wraz z odsetkami. Zgodnie bowiem z tym przepisem "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". W świetle tego przepisu należy stwierdzić, że na gruncie zaległości z tytułu składek ustawodawca przyjął, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia wystarczające jest jedynie podjęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania zaległości i zawiadomienie o tej czynności dłużnika. Czynnością tego rodzaju jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ (wyrok NSA z 19 marca 2025 r. sygn. akt III FSK 1538/23, CBOSA). Z akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie wystawienie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu składek za sierpień 2013 r. wraz z odsetkami nastąpiło 8 kwietnia 2014 r., o czym skarżący został zawiadomiony poprzez doręczenie ich odpisów 14 kwietnia 2014 r. Uwzględniając zatem regulacje zawarte w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. należy stwierdzić, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia ww. należności z tytułu składek nastąpiło z dniem 8 kwietnia 2014 r. i trwa nadal wobec niezakończenia postępowania egzekucyjnego. Bez wpływu na to zdarzenie prawne pozostaje natomiast podnoszona przez skarżącego bierność organu w podejmowaniu czynności egzekucyjnych na przestrzeni 11 lat, która nie jest okolicznością uwzględnianą przy ocenie przedawnienia należności składkowych. Skoro zaś przedmiotowe należności nie uległy przedawnieniu to brak było podstaw do uwzględniania zgłoszonego przez skarżącego zarzutu. Chybiony jest zatem zarzut skargi dotyczący naruszenia w tej sprawie art. 24 ust. 4 u.p.e.a. Skarżący nie wykazał natomiast aby w sprawie wystąpiły inne okoliczności powodujące wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części, w tym z przyczyny opisanej w art. art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 59 §1 pkt 8 Op, tj. umorzenia należności. Poza granicami niniejszej sprawy dotyczącej zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej pozostaje natomiast ocena zasadności wstrzymania się przez organ z podejmowanymi czynnościami egzekucyjnymi do czasu prawomocnego zakończenia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego o umorzenie należności składkowych m.in. za sierpień 2013 r. Dopóki natomiast należności te nie zostaną ostatecznie umorzone dopóty nie jest spełniona podstawa zarzutu opisana w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w postaci wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części.
Odnosząc się zaś do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia w tej sprawie art. 59 u.p.e.a. należy wyjaśnić, że w przypadku uznania za zasadny zarzutu opisanego w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. podstawę prawną do umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowi art. 34 § 4 pkt 3 lit. a u.p.e.a. a nie art. 59 u.p.e.a. Niemniej jednak jak już podano w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania tego przepisu, gdyż wniesiony przez skarżącego zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części okazał się niezasadny. W takim zaś przypadku organ winien wydać postanowienie o jego oddaleniu na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Z akt sprawy nie wynika bowiem aby w tej sprawie wystąpiły przesłanki opisane w art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. do stwierdzenia niedopuszczalności ww. zarzutu, a takie rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem. Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, gdyż oba te postanowienia są tożsame w skutkach prawnych. Zgodnie bowiem z art. 34 § 4 pkt 1 u.p.e.a. zarówno w razie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jak i stwierdzenia jego niedopuszczalności postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.