I SA/Ol 254/24

I SA/Ol 254/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Anna Janowska /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 82/25 - Wyrok NSA z 2025-07-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18, art. 80
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Janowska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 22 maja 2024 r., nr 2801-IEE.7192.118.2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu środków pieniężnych wyegzekwowanych ze świadczenia emerytalnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz skarżącego J. C. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "organ odwoławczy", "DIAS") postanowieniem z 22 maja 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Elblągu (dalej jako: "NUS", "organ egzekucyjny") z 28 marca 2024 r. odmawiające J. C. (dalej jako: "strona", "skarżący") wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu środków pieniężnych wyegzekwowanych za świadczenia emerytalnego.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że NUS prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 26 stycznia 2024 r., obejmującego należności z tytułu odpowiedzialności za zaległości podatkowe w łącznej kwocie należności głównej 190.688,40 zł. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło 29 stycznia 2024 r. w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności - Bankowi S.A. (dalej jako: "Bank") zawiadomienia z 29 stycznia 2024 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone stronie 2 lutego 2024 r. Jednocześnie NUS skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawiadomienie z 29 stycznia 2024 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Odpis tytułu wykonawczego wraz z ww. zawiadomieniem doręczono stronie 31 stycznia 2024 r.
Pismem z 9 lutego 2024 r. strona wniosła skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, podnosząc, że nie jest dopuszczalne zajęcie znajdujących się na rachunku bankowym środków pieniężnych pochodzących ze świadczenia emerytalnego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych po wcześniejszym potrąceniu egzekucyjnym (25% wartości emerytury brutto).
Postanowieniem z 6 marca 2024 r. NUS, działając na podstawie art. 54 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), oddalił skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Utrzymując w mocy to postanowienie, DIAS w uzasadnieniu postanowienia z 17 kwietnia 2024 r. wskazał, że równoczesna egzekucja z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz ze świadczenia emerytalnego jest zgodna z prawem.
Pismem datowanym na 20 kwietnia 2024 r. (data złożenia pisma 20 marca 2024 r.) strona zwróciła się z żądaniem zwrotu wyegzekwowanych środków pieniężnych z rachunku bankowego.
Postanowieniem z 28 marca 2024 r. NUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu środków pieniężnych, wskazując, że nie istnieje norma prawna pozwalająca na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.
Utrzymując w mocy powyższe postanowienie, DIAS wskazał, że wniosek strony o zwrot wyegzekwowanych z rachunku bankowego środków pieniężnych nie mógł spowodować wszczęcia postępowania administracyjnego, ponieważ nie istnieje podstawa prawna do jego prowadzenia. Tym samym, żądanie zwrotu ww. kwoty nie podlega załatwieniu w formie aktu administracyjnego (decyzji/postanowienia). Oznacza to, że postępowanie nie mogło być wszczęte ze względów przedmiotowych, co obligowało organ do zastosowania art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. Tym samym, w ocenie DIAS, organ egzekucyjny nie naruszył przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących dopuszczalności równoczesnego zajęcia świadczenia emerytalnego oraz rachunku bankowego, na który wpływa to świadczenie, DIAS wyjaśnił, że w treści ostatecznego postanowienia z 17 kwietnia 2024 r. w sposób szczegółowy ustosunkował się do ww. kwestii, uznając, że równoczesna egzekucja z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz ze świadczenia emerytalnego jest zgodna z prawem.
DIAS wyjaśnił ponadto, że organ pierwszej instancji upoważnił A.K. do podpisywania m.in. postanowień wydanych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i kodeksu postępowania administracyjnego, za wyjątkiem rozkładania na raty i umarzania kosztów egzekucyjnych stanowiących pomoc publiczną oraz zwolnienia spod egzekucji (upoważnienie Nr [...] obowiązujące od 19 lutego 2024 r.). Wskazał też, że w zakresie wglądu do regulacji wewnętrznych organów strona może zwrócić się bezpośrednio do organu o udzielenie informacji publicznej. Natomiast w przypadku przesunięcia terminu załatwienia sprawy, każdorazowo przysługuje jej uprawnienie do złożenia ponaglenia.
W skardze na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie, nakazanie organowi ponowne rozpatrzenie sprawy i wszczęcie postępowania w zakresie zwrotu środków pieniężnych wyegzekwowanych ze świadczenia emerytalnego, włączenie pełnej treści pełnomocnictwa wydanego przez piastuna organu pierwszej instancji dla urzędników występujących w metryce sprawy, wskazanie daty rejestracji i numeru ewidencyjnego w rejestrze upoważnień i pełnomocnictw urzędników organu pierwszej instancji; wskazanie treści stosowanych regulaminów wewnętrznych organu pierwszej instancji wraz ze wszystkimi załącznikami w zakresie udzielania upoważnień przez piastuna organu dla urzędników; wskazanie i potwierdzenie czy upoważnienia jak i regulamin organu pierwszej instancji zostały zweryfikowane i zaakcentowane przez radcę prawnego organu; zobowiązanie organu pierwszej instancji do przekazania wszystkich dokumentów wskazanych w skardze, rozpoznane sprawy na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono obrazę:
1) art. 7 k.p.a.: zasada legalizmu, która wymaga, aby organy administracji publicznej działały na podstawie i w granicach prawa. W ocenie strony, organ naruszył tę zasadę, działając poza granicami prawa poprzez odmowę wszczęcia postępowania o zwrot środków, mimo że przepisy wyraźnie chronią kwoty wolne od zajęcia;
2) art. 77 § 1 k.p.a.: obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W ocenie strony, organ nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego, nie zbadał wszystkich okoliczności sprawy, w tym prawidłowości zajęcia środków wolnych od zajęcia;
3) art. 80 k.p.a.: obowiązek oceny, czy zebrane dowody i materiały wystarczają do załatwienia sprawy. W ocenie strony, organ zaniechał oceny dowodów dostarczonych przez stronę, co doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia;
4) art. 18 u.p.e.a.: zasada, że w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. W ocenie strony, organ nie zastosował odpowiednio przepisów k.p.a, co wpłynęło na naruszenie jej praw;
5) art. 64 ust. 1 Konstytucji RP: prawo własności i inne prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. W ocenie strony, zajęcie środków emerytalnych, które są chronione przed egzekucją, narusza jej prawo własności;
6) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP: zasada proporcjonalności, wymagająca, aby ograniczenia praw i wolności obywateli były proporcjonalne, adekwatne, konieczne i najmniej uciążliwe dla osiągnięcia zamierzonego celu. W ocenie strony, zastosowanie podwójnej egzekucji narusza zasadę proporcjonalności, gdyż prowadzi do nadmiernej ingerencji w jej prawa majątkowe.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że środki zajęte przez organ egzekucyjny pochodziły z jego emerytury, które to środki, zgodnie 2 art. 139 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, są wolne od zajęcia. ZUS przekazał te środki na konto bankowe strony, pozostawiając ustawową kwotę wolną od zajęcia egzekucyjnego. Organ egzekucyjny, dokonując zajęcia tych środków, naruszył przepisy prawa, w szczególności art. 139 ust. 1 pkt 5 ustawy emerytalnej oraz zasady konstytucyjne.
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu wnosząc o oddalenie skargi. Ponadto w piśmie procesowym z 5 września 2024 r. wyjaśnił m.in., że zaskarżone postanowienie podpisała J. S. stosownie do upoważnienia udzielonego przez DIAS w dniu 23 stycznia 2024 r., nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W odniesieniu zatem do wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy na rozprawie, wskazania wymaga, że przedmiot niniejszej sprawy mieści się w katalogu wymienionym w art. 119 pkt 3 p.p.s.a., przy czym rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie tego przepisu jest niezależne od woli stron postępowania.
Przedmiotem sporu w sprawie było istnienie podstawy do odmowy wszczęcia przez organ egzekucyjny postępowania w przedmiocie wniosku skarżącego (data złożenia pisma: 20 marca 2024 r.), w którym domagał się on zwrotu bezprawne zajętych w lutym i marcu 2024 r. środków finansowych pochodzących z podlegającego już zajęciu świadczenia emerytalnego, które zostały przekazane na rachunek bankowy i zostały zajęte w ramach egzekucji z rachunku bankowego. Zdaniem skarżącego, kwoty na rachunku bankowym pochodzą wyłącznie ze świadczenia emerytalnego, zaś bank, pomimo ograniczeń ustawowych, przekazał organowi egzekucyjnemu kwoty, które powinny być wolne od zajęcia. Natomiast w ocenie organu, wniosek skarżącego jest niedopuszczalny, gdyż nie jest to wniosek znany przepisom u.p.e.a. Wskazano też, że w sprawie wydano ostateczne postanowienie z 17 kwietnia 2024 r. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, uznając za zgodne z prawem prowadzenie równoczesnej egzekucji z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz ze świadczenia emerytalnego. Postanowienie to nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził, że postanowienie to, jak i dotknięte takimi samymi wadami postanowienie organu egzekucyjnego, podlegały uchyleniu, choć nie z przyczyn wskazanych w skardze.
Na podstawie art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawę prawną wydanych w sprawie postanowień stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania na wniosek strony zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten przewiduje zatem dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania: pierwsza występuje, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania; druga zaś, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2574/16 (wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w bazie CBOSA na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jeżeli nie powołano innego publikatora) wskazał, że zastosowanie przewidzianej tym przepisem instytucji powinno być ograniczone do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której organ w każdym, nawet najbardziej skomplikowanym, przypadku musiałby odmówić wszczęcia postępowania ze względu na brak legitymacji, bez możliwości wykorzystania reguł dowodowych przewidzianych przepisami k.p.a. lub do takiej, w której organ prowadziłby postępowanie dowodowe i wyjaśniające na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jednocześnie odmawiając jego wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W wyroku z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1047/16, NSA podkreślił, że przy ocenie istnienia przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a. organ nie bada merytorycznie wniosku, a tym samym nie gromadzi dowodów, na podstawie których ustala się stan faktyczny, ponieważ wydając rozstrzygnięcie ogranicza się do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
W wyroku z 4 października 2018 r. o sygn. akt II FSK 2764 NSA zaznaczył, że przesłanka "innych uzasadnionych przyczyn", dla których postępowanie nie może być wszczęte, ma szerszy zakres. Istnienie tej przesłanki powinno być badane przede wszystkim w odniesieniu do kompetencji organu, a w szczególności do tego, czy organ posiada uprawnienie do wszczęcia danego postępowania, tj. czy przepis prawa upoważnia organ do wydawania wiążącego rozstrzygnięcia w danej sprawie. Jeśli więc okazałoby się, że przepis prawa, będący podstawą wniosku inicjującego postępowanie, nie upoważnia organu do prowadzenia konkretnego postępowania, organ winien wydać postanowienie na podstawie art. 61a k.p.a. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest dla wstępnego etapu oceny wniosku. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., tj. innych uzasadnionych przyczyn może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania. Zakres przyczyn nie ma jednolitej natury prawnej i obejmuje różne rodzajowo żądania, np. żądania nieobjęte regulacją prawną, czy żądania objęte regulacją prawną, ale niedotyczące spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji/postanowienia.
W niniejszej sprawie organy obu instancji stwierdziły, że mamy do czynienia z wystąpieniem przesłanki przedmiotowej. Przesłanka ta jest spełniona m.in. gdy przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania. W ocenie organów, brak jest przepisów prawa pozwalających na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu zajętych w toku egzekucji kwot, co uzasadniało rozstrzygnięcie formalne w postaci postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie to zapadło w stanie sprawy, w której skarżący w piśmie złożonym 20 marca 2024 r. argumentował, że w wyniku zastosowania dwóch środków egzekucyjnych zostały zajęte na jego rachunku bankowym świadczenia emerytalne za luty i marzec 2024 r., co do których organ emerytalny dokonał już potrącenia na podstawie art. 139 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251). W ocenie strony, doszło do bezprawnego zajęcia tych samych środków na podstawie art. 80 u.p.e.a., wskutek tego, że organ egzekucyjny nie przeanalizował charakteru środków znajdujących się na rachunku bankowym.
W tak przedstawionym stanie sprawy kontrolą Sądu została objęta ocena organów, które uznały, że w ustawie egzekucyjnej nie ma podstawy do wystąpienia z żądaniem zwrotu wyegzekwowanych kwot. Trzeba przy tym wskazać, że o prawidłowości rozstrzygnięcia w pierwszym rzędzie decyduje właściwe odczytanie intencji strony, a zatem zakwalifikowanie jej żądania. O tym zaś stanowi nie nazwa lub nawet sposób sformułowania żądania, ale całość danego wniosku, z treści którego należy wyinterpretować rzeczywistą wolę osoby występującej z żądaniem. Zgodnie z wyrokiem NSA z 9 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1134/05, Lex nr 275439, "przy ustaleniu charakteru pisma strony nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ani nawet dosłowne powołanie poszczególnych zawartych w niej zwrotów, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt podniesionych okoliczności".
Sąd w pełni podziela powyżej przedstawione stanowisko, tym bardziej, że omawiana reguła postępowania ma swoje prawne unormowanie w treści art. 8 k.p.a., który normuje zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i jest nie tylko postulatem ustawodawcy wobec tych organów, ale także przesłanką oceny ich działania, w wyniku której może dojść do uchylenia aktu administracyjnego, nawet jeśli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 26 marca 2002 r., sygn. akt III SA 3390, niepubl.).
W niniejszej sprawie wolą skarżącego było, by organ egzekucyjny dokonał zwrotu niezasadnie - w jego ocenie - wyegzekwowanych kwot z rachunku bankowego. Rozstrzygając sprawę w przedstawiony powyżej sposób, organy nie wzięły pod uwagę, że żądając zwrotu kwoty potrąconej z rachunku bankowego, skarżący zarzucał bezprawność tej czynności, a zatem w istocie kwestionował zgodność z prawem czynności egzekucyjnej (czynności zmierzającej do zrealizowania środka egzekucyjnego, por.: art. 1a pkt 2 u.p.e.a.), tj. czynności pobrania przez organ egzekucyjny środków pieniężnych z rachunku bankowego (por. wyrok NSA z 8 września 2015 r., sygn. akt II FSK 2015/13). Prawem przewidzianym środkiem kwestionowania tego rodzaju czynności jest zaś skarga na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.). Zatem podanie skarżącego winno było zostać potraktowane jako skarga na czynność egzekucyjną - pobranie środków pieniężnych z rachunku bankowego. Czynnością egzekucyjną na gruncie definicji uregulowanej w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. jest bowiem nie tylko doręczenie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, ale wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Ze względu na charakter i cel wyróżnia się czynności o znamionach czynności procesowych oraz czynności egzekucyjne o znamionach materialno-technicznych (D. R. Kijowski, E. Cisowska-Sakrajda, W. Grześkiewicz [w:] M. Faryna, C. Kulesza, W. Łuczaj, P. Pietrasz, J. Radwanowicz-Wanczewska, P. Starzyński, R. Suwaj, D. R. Kijowski, E. Cisowska-Sakrajda, W. Grześkiewicz, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2015, art. 1(a). Czynnościami egzekucyjnymi są też czynności faktyczne, dla których ważności ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziała określony rygor i formę ich dokonania oraz dalsze czynności związane z realizacją środków egzekucyjnych.
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, w stanie niniejszej sprawy ograniczenie się przez organy do literalnej treści żądania naruszało art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. ze skutkiem w postaci mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 61 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Nie sposób bowiem podzielić stanowiska organów, że wniosek strony jest nieznany ustawie. W sytuacji, gdy określone uprawnienia lub gwarancje ustawowe strony nie są w postępowaniu respektowane, ma ona prawo sformułowania do organu prowadzącego postępowanie określonego żądania w tym zakresie, a to rolą organu jest właściwe odczytanie treści tego żądania i merytoryczne odniesienie się do tego żądania. Jak już wyżej wskazano, instytucja odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania. Analiza żądania strony zawartego w piśmie złożonym w dniu 20 marca 2024 r. nie wskazuje na to, by z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ egzekucyjny, po otrzymaniu pisma skarżącego, nie wezwał go o sprecyzowanie, czy jest to skarga na czynność w rozumieniu u.p.e.a. i sam zadecydował o charakterze tego pisma. W konsekwencji odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania. Również organ drugiej instancji, utrzymując w mocy postanowienie pierwszej instancji, nie przeprowadził postępowania w tym zakresie. Powołał się na fakt złożenia przez skarżącego pismem z 9 lutego 2024 r. skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz wydania przez organy w tym zakresie stosownych postanowień, w których wyrażono ogólną ocenę o dopuszczalności równoczesnej egzekucji z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz ze świadczenia emerytalnego. Uznając co do zasady prawidłowość tego stanowiska, wskazać jednak należy, że w aspekcie żądania skarżącego zawartego w piśmie złożonym w dniu 20 marca 2024 r. merytorycznemu badaniu organów powinno podlegać pobranie w lutym i marcu 2024 r. konkretnych kwot w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych i podnoszonych w tym zakresie zarzutów skarżącego co do dokonania na rachunku bankowym zajęcia środków pochodzących ze świadczenia emerytalnego. Organy nie mogły apriorycznie odmówić wszczęcia postępowania z powołaniem się wyłącznie na brak podstawy prawnej do rozpatrzenia literalnie odczytywanego żądania strony skarżącej i wcześniejsze rozpatrzenie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.
Z uwagi na powyższe w odniesieniu do zarzutów skargi dotyczących sposobu prowadzenia egzekucji z zajętego rachunku bankowego oraz zarzucanego przez stronę w skardze naruszenia prawa z uwagi na egzekwowanie (przekazywanie przez dłużnika zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu) kwoty świadczenia emerytalnego wolnej od potrącenia, wskazać należy, że kwestia ta nie mieści się w granicach rozpoznawanej sprawy, którą jest na aktualnym etapie postępowania rozstrzygnięcie procesowe o odmowie wszczęcia postępowania. Dopiero w sytuacji sformułowania przez organy merytorycznego stanowiska w sprawie, będzie ono podlegało kontroli sądowej.
Sąd nie uznał ponadto za zasadne grupy zarzutów i wniosków skargi dotyczących kwestii upoważnienia pracowników organu pierwszej instancji do podejmowania czynności w sprawie. Kwestie dotyczące udzielenia stosownego upoważnienia pracownicy organu pierwszej instancji A. K. wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy, dołączając do akt administracyjnych stosowne upoważnienie. Ponadto w piśmie procesowym z 5 września 2024 r. organ odwoławczy wyjaśnił kwestie dotyczące upoważnienia J. S., której podpis widnieje pod zaskarżonym postanowieniem, przedkładając upoważnienie, z którego wynika stanowisko służbowe ww. osoby, jak też nazwa organu upoważniającego i zakres upoważnienia. Z akt sprawy wynika zatem, że pracownicy organów podejmujący czynności w sprawie posiadali stosowne upoważnienia do działania w imieniu organów, w tym do podpisywania postanowień.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy winny dokonać prawidłowej kwalifikacji żądania skarżącego zawartego w piśmie złożonym w dniu 20 marca 2024 r. z uwzględnieniem przedstawionego powyżej stanowiska, że odmowa wszczęcia postępowania powinna być wyjątkiem ustępującym miejsca regule merytorycznego rozpatrzenia żądania strony, sprowadzającym się do sytuacji oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania. Organy powinny uwzględnić, że żądając zwrotu środków wyegzekwowanych z rachunku bankowego, skarżący zarzucał bezprawność tej czynności, a zatem w istocie kwestionował zgodność z prawem czynności egzekucyjnej (czynności zmierzającej do zrealizowania środka egzekucyjnego - art. 1a pkt 2 u.p.e.a.).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1. sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.