I SA/OL 247/23

I SA/Ol 247/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Anna Janowska
Przemysław Krzykowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 56
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 29 maja 2023r., nr 2801-IEE.7192.58.2023 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 29 maja 2023r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej jako Naczelnik, organ I instancji) z 4 kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec L. B. (dalej jako strona, skarżący) w oparciu o tytuł wykonawczy z 25.03.2021 r., nr [...] (dalej jako tytuł wykonawczy).
Z akt sprawy i zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik prowadzi wobec strony egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela - Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, obejmującego należność pieniężną w kwocie 5.200,00 zł. Jak wynika z treści tytułu wykonawczego, podstawą prawną egzekwowanej na jego podstawie należności pieniężnej jest przepis art. 88 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 621 ze zm., zwana dalej u.u.o.) - niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC.
Wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego nastąpiło 18.05.2021 r., w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności -Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z 12.05.2021 r. Odpis tytułu wykonawczego, wraz z ww. zawiadomieniem o zajęciu, został doręczony stronie 31.05.2021 r.
Strona wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Naczelnik, zgodnie z treścią art. 35 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), postanowieniem z 8.06.2021 r., zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu wydania przez wierzyciela egzekwowanego obowiązku ostatecznego postanowienia w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Zawiadomieniem z tego samego dnia, tj. 8.06.2021 r., skierowanym, do ZUS, organ pierwszej instancji wstrzymał realizację zajęcia świadczeń.
Ostatecznym postanowieniem z 19.01.2023 r. Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego oddalił zgłoszony przez stronę zarzut nieistnienia obowiązku oraz uznał za zasadne kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego stwierdził, że będąc posiadaczem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], wbrew ustawowemu obowiązkowi, strona nie była objęta ochroną z tytułu umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w okresie od 13.01.2020 r. do 27.04.2020 r. Tym samym Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny potwierdził zasadność i wymagalność nałożonej opłaty w kwocie 5.200,00 zł. Jednocześnie Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, odnosząc się do podniesionej przez stronę trudnej sytuacji materialnej poinformował, że na wniosek strony może umorzyć ww. opłatę w całości lub w część bądź udzielić ulgi w jej spłacie.
Postanowieniem z 14.03.2023 r., Naczelnik podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie zawiadomieniem z 14.03.2023 r., skierowanym do ZUS, wznowił realizację zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, w wyniku czego 27.04.2023 r. ZUS przekazał na rachunek egzekucyjny kwotę 762,16 zł.
Pismem z 23.03.2023 r. strona zwróciła się do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wniosku skarżącego o umorzenie dochodzonej na podstawie tytułu wykonawczego opłaty. Jednocześnie prosząc by Naczelnik rozpatrując wniosek uwzględnił trudną sytuację materialno-bytową oraz zdrowotną strony.
Postanowieniem z dnia 4.04.2023 r., Naczelnik odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wskazując, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie wystąpiła żadna z przesłanek, o której mowa w przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a., uzasadniająca zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Utrzymując w mocy ww. powyższe postanowienie Dyrektor stwierdził, że organ egzekucyjny zasadnie odmówił zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby w niniejszej sprawie została spełniona którakolwiek z wymienionych w treści art. 56 § 1 u.p.e.a. przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wskazywana przez stronę okoliczność złożenia do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wniosku o umorzenie egzekwowanego obowiązku nie mieści się w katalogu przyczyn, które uzasadniałyby zawieszenie prowadzonego wobec strony postepowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem typowo wykonawczym. Potwierdza to brzmienie art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy został wystawiony przez wierzyciela innego, niż Naczelnik. Wobec braku dobrowolnego uregulowania przez stronę zaległości, wierzyciel - stosownie do brzmienia art. 6 § 1 u.p.e.a. - był zobligowany do podjęcia czynności, zmierzających do wszczęcia egzekucji. Organ egzekucyjny natomiast, w myśl art. 7 § 2 u.p.e.a., miał obowiązek zastosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku.
Dyrektor wskazał, że ustawodawca ustalił zasady prowadzenia egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, które chronią przed ubóstwem w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, m.in. poprzez zagwarantowanie kwoty wolnej od potrąceń, czy ustalenie minimum socjalnego (art. 1a pkt 12 lit a, art. 140 ust. 1ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , Dz. U. z 2022 r., poz. 504 ze zm.). Przysługujące stronie
świadczenie emerytalne przewyższa ww. kwoty. Dodatkowo omawiane regulacje prawne nie są sprzeczne aktami prawa międzynarodowymi, tj. Konwencją Organizacji Narodów Zjednoczonych o Prawach Osób Niepełnosprawnych, Konwencją w Sprawie Zakazu Stosowania Tortur oraz Innego Okrutnego, Nieludzkiego lub Poniżającego Traktowania albo Karania, Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a także zapisami Konstytucji RP.
Organ podkreślił również, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru - o wszczęciu egzekucji strona dowiedziała się 31.05.2021 r., tj. z chwilą doręczenia zawiadomienia z 12.05.2021 r., o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej oraz odpisu tytułu wykonawczego z 25.03.2021 r. Zawiadomienie zawierało informację o łącznej wysokości dochodzonych należności, a także pouczenie o przysługującym stronie prawie złożenia skargi. Dodatkowo w pouczeniu zawartym w odpisie doręczonego tytułu wykonawczego znajdowała się informacja o przysługującym stronie prawie wniesienia do wierzyciela zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Z czego strona skorzystała, zaś wierzyciel wniesione zarzuty oddalił.
Powyższe postanowienie zaskarżył w całości skarżący. Wskazując na zły stan zdrowia oraz sytuację majątkową skarżący wniósł o umorzenie prowadzonej egzekucji oraz zwrot wyegzekwowanych już kwot. W kolejnych pismach zarzucając naruszenia zasady zaufania do organów władzy wynikającą z art. 2 Konstytucji oraz art. 8 k.p.a. na skutek braku odniesienia się przez organ do sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącego oraz braku wyjaśnienia jakimi przesłankami kierował się organ przy wydaniu negatywnego orzeczenia.
W piśmie z 06.09.2023 r. zarzucił dodatkowo naruszenie art. 1 z zw. z art. 4 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku z dnia 13 grudnia 2006 r. ( Dz. U z 2012 r. poz. 1169).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszaniem prawa, zaś poniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa w sposób wyczerpujący i swoisty przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego a organ egzekucyjny związany jest zakresem przesłanek, warunkujących zawieszenie.
Stosownie do art. 56 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
4) na żądanie wierzyciela;
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach".
Na gruncie tego przepisu judykatura i doktryna przyjmują, że u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, są one wyliczone w sposób enumeratywny (wyczerpujący) i swoisty a organ egzekucyjny związany jest zakresem przesłanek, warunkujących zawieszenie (tak np. wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r., I GSK 1078/18, LEX nr 2653170, wyrok NSA z dnia 20 lipca 2017 r., II FSK 1809/15, LEX nr 2365472, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., II OSK 2075/15, LEX nr 2302530, wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2013 r., II GSK 292/12, LEX nr 1328846, G. Łaszczyca, Zawieszenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego (w:) System egzekucji administracyjnej, Warszawa 2004, s. 267 oraz wskazane tam poglądy Z. Leońskiego czy W. Grześkiewicz, Egzekucja administracyjna - teoria i praktyka, Opublikowano: ABC 2006, wersja z Lex). Co prawda w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. znajduje się odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartych w innych ustawach, jednak celem ustawodawcy było odesłanie do uregulowań szczególnych, nie zaś (...) (Kodeksu postępowania administracyjnego), w postępowaniu egzekucyjnym nie można stosować przepisów kodeksu postępowania administracyjnego o zawieszeniu postępowania w wypadku żądania strony - zobowiązanego, tj. art. 97 - tak wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2012 r., II OSK 2101/10, LEX nr 1138073. Nie ma też zastosowania znana art. 98 k.p.a. instytucja fakultatywnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego (tak R. Hauser (red.), E. Leoński (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz 2018, wyd. 9).
Podkreślić należy, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest związane z wystąpieniem pewnych okoliczności, uniemożliwiających zapewnienie prawidłowego toku postępowania. Powołany przepis nie pozostawia organowi swobody co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazane w ustawie. Instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Następuje przerwanie na czas określony biegu postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż w przeciwnym razie w przypadku powstania przeszkód przed rozpoczęciem postępowania, nie należało w ogóle wszczynać owego postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie odmówił zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby w niniejszej sprawie została spełniona którakolwiek z wymienionych w treści art. 56 § 1 u.p.e.a. przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący jako podstawę zawieszenia postępowania wskazał konieczność rozpatrzenia przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny złożonego przez niego wniosku o umorzenie dochodzonej na podstawie tytułu wykonawczego opłaty oraz trudną sytuację materialno-bytową oraz zdrowotną.
W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że wskazane przez skarżącego okoliczności, które w jego opinii miałaby stanowić podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie zostały wymieniona w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a., a także nie stanowią innego przypadku przewidzianego w ustawach, o którym mowa w pkt 5 wyżej wskazanego przepisu. W art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. nie wskazano bezpośrednio kolejnej podstawy zawieszenia postępowania, ustawa odwołuje się tu bowiem do "innych przypadków przewidzianych w ustawach". Dotyczy to jednak takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Powyższe oznacza, że przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskazane przez skarżącego, nie mogły wywołać oczekiwanego przez niego skutku. Nie mogą one być podstawą do wydania przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu Dyrektor przeprowadził wyczerpująco postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku strony o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dokładnie rozważył czy wskazane przez skarżącego okoliczności mieszczą się w katalogu przyczyn wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. W związku z powyższym nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut skarżącego dotyczący naruszenia zasady zaufania wynikający z art. 2 Konstytucji oraz art. 8 k.p.a. na skutek braku odniesienia się przez organ do sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącego oraz braku wyjaśnienia jakimi przesłankami kierował się organ przy wydaniu negatywnego orzeczenia.
Ze względu na charakter zaskarżonego postanowienia kontrolowanego w niniejszym postępowaniu sądowym, tj. odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, chybiony jest zarzut naruszenia Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w szczególności art. 1 w zw. z art. 4, który gwarantuje wszystkim ludziom niepełnosprawnym równość wobec prawa i uprawnienie, bez jakiejkolwiek dyskryminacji, do jednakowej ochrony prawnej i jednakowych korzyści wynikających z prawa. Dodatkowo omawiane regulacje prawne nie są sprzeczne aktami prawa międzynarodowymi, tj. Konwencją Organizacji Narodów Zjednoczonych o Prawach Osób Niepełnosprawnych, Konwencją w Sprawie Zakazu Stosowania Tortur oraz Innego Okrutnego, Nieludzkiego lub Poniżającego Traktowania albo Karania, Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.