I SA/Ol 243/23

I SA/Ol 243/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska
Katarzyna Górska /przewodniczący/
Przemysław Krzykowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 136/24 - Wyrok NSA z 2025-04-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 70
art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2, art. 4 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 3 pkt 1-3 i 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca), asesor WSA Anna Janowska, Protokolant specjalista Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 19 kwietnia 2023 r., nr SKO.53.386.2023 w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2020 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 19 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako organ odwoławczy, SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta (dalej jako organ I instancji, Prezydent) z 28 grudnia 2022 r. określającą G. Spółka z o.o. z siedzibą w L. (dalej jako strona, Spółka, skarżąca) wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2020 r. w kwocie 658.411 zł.
Z akt sprawy i zaskarżonej decyzji wynika, że organ podatkowy I instancji przyjął do podstawy opodatkowania powierzchnię budynków związanych z działalnością gospodarczą - 24.643,64 m2 gruntów związanych z działalnością gospodarczą - 89.597 m2 oraz wartość budowli - 650.429,00 zł.
Utrzymując w mocy ww. decyzję Kolegium w oparciu o art. 1a ust. 1 pkt 1, art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70, dalej jako upol ), art. 3 pkt 1, art. 3 pkt 2, art. 3 pkt 3, art. 3 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej jako p.b.) stwierdziło, że sporny w sprawie obiekt budowlany pn. Mroźnia stanowił budynek i winien być opodatkowany od powierzchni użytkowej. Tym samym organ odwoławczy nie podzielił twierdzeń strony, że obiekt ten stanowił budowlę,
a dokładniej wolnostojącą instalacją przemysłową, i winien być opodatkowany
od wartości.
Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 48/15 (OTK-A 2018/2), SKO wskazało, że żaden budynek nie może być jednocześnie budowlą, a żadna budowla nie może być jednocześnie budynkiem, przy czym pierwszeństwo ma kwalifikacja obiektu jako budynku. Przy czym stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 września 2011 r., sygn. akt P 33/09, odesłanie do przepisów prawa budowlanego oznacza wyłącznie odesłanie do przepisów ustawy - Prawo budowlane oraz jej załączników.
Z akt niniejszej sprawy, a zwłaszcza z wypisów z ewidencji gruntów i budynków wynika, że Spółka jest użytkownikiem wieczystym gruntu Skarbu Państwa, oznaczonego jako działka nr [...] w E. przy ul. [...], zabudowanego obiektami budowlanymi sklasyfikowanymi jako: "zbiorniki, silosy i budynki magazynowe". Odwołując się do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1900) oraz art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej jako O.p.), organ odwoławczy wskazał, że organy podatkowe nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku od nieruchomości niż dane z ewidencji gruntów i budynków. Ponadto z załącznika XVIII do p.b., zawierającego wykaz obiektów budowlanych, wynika, że kategoria ta obejmuje budynki przemysłowe, takie jak: budynki produkcyjne, służące energetyce, montownie, wytwórnie, rzeźnie oraz obiekty magazynowe, jak: budynki składowe, chłodnie, hangary, wiaty. W ocenie organu, obiekt sklasyfikowany w ewidencji budynków jako budynek magazynowy (chłodnia) na potrzeby opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowi "budynek".
W dalszej kolejności SKO podkreśliło, że w niniejszym przypadku Prezydent powołał biegłego z zakresu prawa budowlanego – W. N. Ze sporządzonej opinii wynikało, że obiekt posiada fundamenty żelbetowe, jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (ścian o konstrukcji metalowej opierzonych płytami poliuretanowymi w okładzinie blaszanej) oraz posiada dach zabezpieczający wnętrze obiektu przed czynnikami atmosferycznymi i wykonany jest z wyrobów budowlanych. Nadto jest odrębnym obiektem budowlanym od innych obiektów położonych na działce i nie stanowi wraz tymi obiektami elementu budowli - wolnostojącej instalacji przemysłowej. W obiekcie znajduje się instalacja chłodnicza zapewniająca możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (składowanie i przechowywanie mrożonek).
W ocenie organu, z opisu obiektu zawartego w opinii biegłego wynika, że dla uzyskania i utrzymania niskiej temperatury w komorach chłodniczych budynku mroźni zostały wprowadzone przez dach elementy zewnętrznej instalacji chłodniczej. W budynku mroźni, pod stropodachem, zostały zamontowane rury połączone z parownikami i wentylatorami umieszczonymi w poszczególnych chłodniach. Poza budynkiem mroźni usytuowane zostały pozostałe elementy instalacji chłodniczej, tj.: w przyległym do mroźni murowanym budynku zamontowana jest maszynownia, którą stanowią sprężarki oraz urządzenia sterownicze. Następnie połączenia rurowe wyprowadzone są na zewnątrz obu budynków i prowadzą do oddalonego budynku stacji uzdatniania wody oraz są połączone z baterią skraplaczy wzniesioną na stalowej konstrukcji. Istniejący na zewnątrz budynku mroźni amoniakalny układ chłodniczy, tworzony przez sprężarki, urządzenia kontrolne/sterownicze, agregat skraplający, połączenia rurowe oraz rury, parowniki i wentylatory rozmieszczone w komorach chłodniczych budynku mroźni, służy do schładzania tych pomieszczeń oraz do zapewnienia odpowiednich niskich temperatur potrzebnych dla składowania wyrobów mrożonych w mroźni. Zamontowane w budynku pod stropodachem mroźni elementy układu/amoniakalnej instalacji chłodniczej (rury, parowniki, wentylatory) nie powodują zmiany cech charakterystycznych ani technicznych budynku mroźni, obiekt budowlany nadal pozostaje budynkiem. Podobnie zainstalowanie drogich sprężarek
i urządzeń sterowniczych w maszynowni usytuowanej w dwukondygnacyjnym murowanym budynku przyległym do budynku mroźni nie powoduje zmiany parametrów i cech technicznych ani klasyfikacji tego budynku. Elementy przemysłowej instalacji chłodniczej są wyposażeniem budynku mroźni. Po usunięciu lub zmianie instalacji przemysłowej na inną, budynek mroźni nadal pozostanie budynkiem, może ulec zmianie tylko jego nazwa, czy przeznaczenie i wykorzystanie do innych celów, np. do przechowywania i magazynowania produktów spożywczych niewymagających niskich temperatur, czy do prowadzenia innej działalności gospodarczej.
Jak wskazał organ, z opinii biegłego wynikało ponadto, że budynek mroźni jest samodzielny pod względem konstrukcji i może funkcjonować zarówno z instalacją chłodniczą, jak i bez tej instalacji. Instalacja chłodnicza zapewnia możliwość użytkowania budynku zgodnie z jego obecnym przeznaczeniem, jako magazynu mroźni do przechowywania produktów spożywczych w niskich temperaturach. Jednak elementy instalacji chłodniczej w mroźni nie tworzą z budynkiem całości technicznej. Do budowy budynku użyto materiałów budowlanych, zaś instalacja chłodnicza została wykonana z komponentów i materiałów stosowanych głównie w przemyśle chłodniczym. Istnieje możliwość odłączenia instalacji chłodniczej od budynku mroźni, bez uszkodzenia samego budynku i bez zmiany jego cech i funkcji magazynowej. Główną funkcją budynku mroźni jest zapewnienie powierzchni magazynowej. Natomiast funkcją instalacji i urządzeń chłodniczych jest zapewnienie niskich temperatur w pomieszczeniach mroźni. Rolą przemysłowej instalacji chłodniczej nie jest zapewnianie funkcjonalności samego budynku magazynowego mroźni. Instalacja chłodnicza służy wyłącznie procesowi produkcji prowadzonej przez Spółkę określonej w PKD jako 10.39.Z Pozostałe przetwarzanie i konserwowanie owoców i warzyw, w tym przez chłodzenie i zamrażanie. Ponadto te same urządzenia i instalacja chłodnicza są również wykorzystywane do utrzymywania odpowiednich temperatur w sąsiadującym z mroźnią budynku produkcyjnym z częścią biurową, socjalną, kotłownią i maszynownią. Rozmieszczenie oraz faktyczne zastosowanie przemysłowej instalacji chłodniczej, do utrzymywania niskich temperatur w budynku mroźni oraz w budynku produkcyjnym, wskazuje, że jest ona niezależna od budynku mroźni pod względem technicznym i pod względem pełnionej funkcji.
Organ odwoławczy ocenił, że opinia biegłego została sporządzona prawidłowo i rzetelnie. Zawiera opis poszczególnych elementów konstrukcyjnych obiektu oraz wyraźną konkluzję, co oceniono na podstawie bezpośredniej styczności z obiektem oraz na podstawie przedłożonych dokumentów techniczno-budowlanych. W związku z tym organ nie podzielił argumentów Spółki, że opinia biegłego stanowi opinię co do prawa oraz zawiera subsumpcję stanu faktycznego względem przepisów prawa budowlanego oraz podatkowego. Zadaniem biegłego było tylko scharakteryzowanie obiektu pod względem technicznym, ustalenie rzeczywistych cech i funkcji. Biegły dokonał opisu spornych obiektów budowlanych, przedstawił ich charakterystykę i ocenił kwalifikacje obiektu pod kątem definicji wynikających z art. 3 p.b. Natomiast ostatecznego zakwalifikowania ich jako przedmioty opodatkowania w podatku od nieruchomości dokonał organ pierwszej instancji, który dodatkowo włączył do akt sprawy następujące dowody: dokumentację techniczną, plan sytuacyjny obiektu oraz książkę obiektu budowlanego.
Odnosząc się natomiast do przedłożonego przez Spółkę operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego z 26 lutego 2020 r., organ odwoławczy wskazał, że nie stanowi on opinii dotyczącej określenia charakteru obiektu jako budynku lub budowli, gdyż został sporządzony w celu określenia wartości rynkowej nieruchomości, a przy tym nie został sporządzony przez biegłego z zakresu budownictwa.
Ponadto Kolegium uznało, że w przypadku Spółki nie mają zastosowania wskazane przez TK w wyroku z 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19, kryteria istotne dla zgodnej z Konstytucją wykładni art. 1a ust. 1 pkt 3 upol. W przypadku podmiotów takich jak Spółka, których jedyną formę aktywności stanowi prowadzenie działalności gospodarczej, dla zastosowania najwyższej stawki opodatkowania wystarczy samo posiadanie nieruchomości, niezależnie od tego, czy nieruchomość jest w danym okresie faktycznie wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej (wyrok NSA z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4061/21).
SKO nie uwzględnił także zarzutu naruszenia art. 2a O.p., uznając, że w sprawie nie wystąpiły wątpliwości zarówno co do przepisów prawa podatkowego mających zastosowanie, jak również co do stanu faktycznego.
Organ odwoławczy wskazał dodatkowo, że strona po demontażu instalacji chłodniczej przekwalifikowała obiekt Mroźni z budowli na budynek, korektą deklaracji w zakresie podatku za 2021 rok i w deklaracji za 2022 r. oraz że w analogicznym stanie faktycznym (dotyczącym roku 2019), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 385/22 w pełni zaakceptował przyjęte stanowisko organów podatkowych i oddalił skargę na decyzję Kolegium.
Powyższą decyzję zaskarżyła w całości Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie:
1) art. 1a ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 upol w zw. z art. 3 pkt 3 p.b. poprzez uznanie, że obiekt winien zostać sklasyfikowany jako budynek, a nie budowla, mimo że wraz z innymi urządzeniami jest elementem ciągu technologicznego i tworzy wolnostojącą instalację przemysłową, a zatem budowlę
w rozumieniu przepisów p.b. oraz upol;
2) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 127, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 O.p. poprzez jedynie pozorne przeprowadzenie drugoinstancyjnego postępowania podatkowego przez SKO, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji między innymi w postaci braku ustosunkowania się do zarzutów i argumentacji skarżącej w zakresie braku niezbędnych kwalifikacji pana W. N. do przygotowania opinii w sprawie, a także w postaci wydania decyzji identycznej jak w sprawie podatku od nieruchomości za 2019 r. mimo, że akta tych spraw zawierają różny materiał dowodowy;
3) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 i art. 197 § 1 O.p. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o opinię W. N., który nie posiadał niezbędnych kwalifikacji do opiniowania obiektu Mroźni, a tym samym do sporządzenia opinii mającej walor opinii biegłego i dającej wyraz wiadomościom specjalnym niezbędnym niniejszej w sprawie;
4) art. 121 § 1 w zw. z art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p. poprzez brak dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie całego materiału dowodowego, co w szczególności dotyczy braku weryfikacji uprawnień budowlanych W. N., technika budowlanego, wadliwej oceny dokumentacji technicznej obiektu Mroźni oraz stanowiska SKO w sprawie opinii W. N., w odniesieniu do której organ uznał, że jest ona prawidłowa, podczas gdy opinia nie spełnia wymagań dotyczących prawidłowo sporządzonej opinii biegłego oraz nie umożliwia ustalenia prawidłowego stanu faktycznego w sprawie;
5) art. 127 w zw. z art. 187 § 1, 191 i art. 197 § 1 i art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p. poprzez nieustalenie całościowego stanu faktycznego oraz brak samodzielnej oceny opinii wydanej przez W. N. i bezkrytyczne przeniesienie ustaleń z opinii do zaskarżonej decyzji, mimo że opinia ta posiadała istotne braki, na które wskazywała strona w trakcie postępowania;
6) art. 121 § 1 w zw. z art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p. poprzez brak dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co w szczególności dotyczy oparcia decyzji na wypisie z ewidencji gruntów i budynków i uznaniu na tej podstawie, że Mroźnia stanowi budynek, mimo braku dokonania oceny tego wypisu na podstawie zasad wynikających z Ordynacji podatkowej. Naruszenie jest o tyle istotne, gdyż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że dane zawarte w ewidencji nie są zawsze wiążące dla organu podatkowego (który może je weryfikować), a jednocześnie dane z ewidencji nie mają jakiegokolwiek wpływu na elementy konstrukcyjne podatku od nieruchomości w zakresie budynków
7) art. 188 w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, i art. 191 O.p. poprzez przedwczesne przekreślenie znaczenia operatu przedstawionego przez Spółkę jako dowodu, który mógł mieć znaczenie w sprawie(odrzucenie dowodu apriori), mimo braku dokonania oceny tego dowodu, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o wadliwie zgromadzony i wadliwie oceniony materiał dowodowy, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie i skutkowało wadliwą kwalifikacją prawno-podatkową Mroźni oraz obiektów, w odniesieniu do których Spółka wskazywała, że nie są wykorzystywane w jej działalności gospodarczej;
8) art. 188 w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, i art. 191 O.p. wadliwą ocenę dowodu w postaci operatu przedstawionego przez Spółkę jako dowodu, który nie rzutuje na ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że w ocenie zarówno Prezydenta, jak i SKO, operat nie jest opinią dotyczącą określenia charakteru obiektu Mroźni lecz jego wyceną i nie może stanowić kontr dowodu do opinii biegłego (która w ocenie skarżącej jest wadliwa), w sytuacji w której jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Uwzględnienie operatu przez organy podatkowe pozwoliłoby na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przyczyniłoby się do wyjaśnienia sprawy.
9) art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 O.p. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez wyznaczania Spółce siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, co pozbawiło Spółkę możliwości zweryfikowania kompletności materiału dowodowego, wypowiedzenia się w tym zakresie i możliwości przedstawienia dodatkowych wyjaśnień przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w szczególności możliwości przedstawienia zastrzeżeń co do opinii W. N. w związku z faktem, że W. N. nie posiada niezbędnych uprawnień, wykształcenia ani doświadczenia do zajmowania się obiektem takim jak Mroźnia, a tym samym kwalifikacji do sporządzenia opinii mającej walor opinii biegłego, tj. przedstawiającej wiadomości specjalne;
10) art. 1a ust. 1 pkt 3 upol w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędną wykładnię wskazanego przepisu upol, tj. niezgodną z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2019 roku, sygn. SK 39/19. Wyrok miał znaczenie dla przedmiotowego postępowania, albowiem zgodnie z tym wyrokiem nie można uzależniać zastosowania wyższej stawki podatku wyłącznie od faktu, że nieruchomość należy do przedsiębiorcy, bez zbadania czy jest ona wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, a takiego założenia dokonał organ, jednocześnie nie dokonując ustaleń w jaki sposób wskazane w odwołaniu obiekty były faktycznie wykorzystywane przez Skarżącą i nie analizując materiału dowodowego pod tym kątem;
11) art. 121 § 1 w zw. z art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p. poprzez brak dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez niedokonanie ustaleń faktycznych istotnych dla sprawy w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2019 r., sygn. SK 39/19. Powyższe dotyczy w szczególność braku zbadania w jaki sposób są wykorzystywane przez Spółkę pozostałe obiekty (poza Mroźnią) umiejscowione na terenie nieruchomości skarżącej, co organ mógł uczynić oceniając choćby operat przedstawiony przez Spółkę;
12) art. 2a O.p., wskazującego, że niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego należy rozstrzygać na korzyść podatnika, poprzez jego pominięcie i wydanie decyzji, w której wątpliwości co do prawa zostały rozstrzygnięte na niekorzyść Spółki.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów przedstawiono stanowisko, że granica między pojęciami budynku i budowli na gruncie upol jest wyraźna, zaś problem
z jednoznaczną identyfikacją przedmiotów opodatkowania wynika z tego, że pojęcia odwołują się do elastycznych przepisów u.p.b. Wskazując na wyrok TK z 13 grudnia 2017 r., sygn. SK 48/15, strona stwierdziła, że treść art. 1a ust. 1 pkt 2 upol
w zw. z art. 3 pkt 3 p.b. należy czytać w taki sposób, że nie można na gruncie ustawy podatkowej uznać za budynek obiektu budowlanego, który na gruncie przepisów budowlanych został wprost uznany za budowlę, w tym m.in. wolnostojąca instalacja przemysłowa. Zdaniem strony, kwalifikacja prawnopodatkowa obiektu w niniejszej sprawie wynika wprost z treści katalogu zawartego w art. 3 ust. 1 pkt 3 p.b. Mroźnia jest konstrukcją wolnostojącą, zawierającą komory składowe, do których poprzez wentylatory wtłaczane jest zimne powietrze z chłodnic zlokalizowanych nad komorami składowymi. W skład instalacji przemysłowej wchodzi także chłodnia amoniakalna wyposażona w tzw. skraplacze. Odprowadzenie skroplin następuje do specjalnego basenu znajdującego się pod skraplaczami, co uzasadnia zlokalizowanie chłodni amoniakalnej poza mroźnią. Poza mroźnią znajdują się dodatkowo sprężarki, które wymuszają obieg czynnika chłodniczego. Tak skonstruowana wolnostojąca instalacja przemysłowa, której elementem jest mroźnia, tworzy ciąg technologicznie powiązanych ze sobą urządzeń służących realizacji określonego celu, tj. wytwarzaniu i utrzymywaniu obniżonej temperatury, niezbędnej dla przechowywania produktów spożywczych.
W ocenie skarżącej Spółki, z uwagi na zasadę autonomii prawa podatkowego niezasadna była argumentacja SKO oparta na założeniu, że mroźnia dla celów podatku od nieruchomości stanowi budynek na podstawie treści wypisu z ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja nie może mieć charakteru przesądzającego dla stwierdzenia, czy obiekt jest budynkiem czy budowlą w rozumieniu ustawy podatkowej, ponieważ definiuje budynek w akcie rangi podustawowej odmiennie niż upol i nie dotyczy budowli. Ponadto, wbrew stanowisku organu, podkategoria "obiekty magazynowe" nie stanowi przykładu "budynku przemysłowego", ale jest na równi z budynkiem przemysłowym określona jako podkategoria obiektów budowlanych (a zatem zarówno budynków, jak i budowli) zaliczanych do kategorii XVIII załącznika do p.b.
Ponadto strona zarzuciła, że organy oparły się na opinii biegłego, która nie spełniała kryteriów do uznania jej za prawidłową, bowiem biegły nie uzasadnił prawidłowo swego stanowiska, a do tego pominął kwestie związane z istnieniem związku funkcjonalnego pomiędzy elementami instalacji przemysłowej. Biegły oparł opinię na dwóch tezach: 1) Mroźnia stanowi samodzielny budynek, który nie stanowi elementu wolnostojącej instalacji przemysłowej; 2) Funkcja przemysłowej instalacji chłodniczej jest oddzielna i nie ma związku z mroźnią, gdyż mroźnia pełni funkcję magazynową. Całkowicie pominął fakt, że obiekt powstał w celu magazynowania towarów w określonej temperaturze, a ponadto uznał, że powiązania funkcjonalne między elementami instalacji nie istnieją. Tezę o oddzielności mroźni i instalacji chłodniczej uzasadniał m.in. tym, że do budowy mroźni wykorzystano materiały budowlane, a do budowy instalacji - komponenty stosowane w przemyśle chłodniczym. Co prawda zgodnie z definicją z u.p.b. przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, który został wzniesiony
z użyciem wyrobów budowlanych, nie można jednak pominąć stanowiska Ministerstwa Finansów wyrażonego w odpowiedzi na interpelację poselską
nr 3206/15, w którym wskazano, że doprecyzowanie pojęcia obiektu budowlanego służy właściwemu wyznaczeniu zakresu przedmiotowego Prawa budowlanego, ale nie ma to wpływu na zakres opodatkowania budynków i budowli, gdyż ten pozostaje bez zmian. Powyższe potwierdza więc, że opinia biegłego jest nieprawidłowa. Biegły wskazał także, że rolą instalacji chłodniczej nie jest zapewnienie funkcjonalności budynku, jednak nie dostrzegł, że wszystkie elementy instalacji przemysłowej pełnią jedną i tę samą funkcję - umożliwienie składowania towarów w warunkach chłodniczych. Przy dokonywaniu kwalifikacji obiektów należy mieć na uwadze ich elementy funkcjonalne, czyli przeznaczenie, wyposażenie oraz sposób i możliwości wykorzystywania ich jako całości, co biegły w swojej opinii zignorował.
Strona podniosła również, że biegły w żaden sposób nie odniósł się do pojęcia "wolnostojącej instalacji przemysłowej". Termin ten nie posiada definicji legalnej,
w związku z czym biegły, dysponując informacjami specjalistycznymi, powinien był wskazać, czym taka instalacja się charakteryzuje, a nie jedynie stwierdzić,
że mroźnia jej nie stanowi. Tym samym organy nie mogły jednoznacznie ocenić, czy mroźnia stanowi wolnostojącą instalację przemysłową, czy też budynek. Oparcie się na opinii biegłego, który nie wyjaśnił, z jakich powodów mroźnia nie jest elementem wolnostojącej instalacji przemysłowej, świadczy o braku samodzielnego ustalenia stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego. W ocenie Spółki, żaden
z elementów instalacji nie był samodzielny pod względem pełnionej funkcji. Brak któregokolwiek z elementów instalacji przemysłowej uniemożliwiał jej działanie, dlatego prawidłowe jest zakwalifikowanie instalacji jako budowli w rozumieniu
art. 3 pkt 3 p.b. Zdaniem Spółki, organy nie dokonały prawidłowej oceny opinii biegłego, skoro analiza opinii opiera się de facto na jej obszernym zacytowaniu przez organ. Organ w ten sposób przerzucił ciężar odpowiedzialności za rozstrzygnięcie sprawy na biegłego. Ponadto opinia biegłego stoi w sprzeczności z informacjami, które wynikają z przedłożonego przez stronę operatu szacunkowego. Organ odwoławczy nie dokonał samodzielnej oceny operatu szacunkowego, a jedynie oparł swoje twierdzenia na obarczonym błędami stanowisku organu pierwszej instancji, jakoby operat nie wnosił nic do sprawy, gdyż jego celem była wycena nieruchomości. Organy nie dokonały oceny przedstawionego operatu. Organ pierwszej instancji podjął jedynie działania, które miały na celu umniejszenie znaczenia analizowanego dowodu, a SKO powieliło ten schemat działania.
Skarżąca zakwestionowała także kwalifikacje biegłego. Jej zdaniem biegły, technik budowlany, posiada uprawnienia budowlane o ograniczonym zakresie, które nie obejmują swoim zakresem obiektu takiego jak Mroźnia. Z analizy obecnie obowiązujących przepisów wynika, że uprawnienia w "ograniczonym" zakresie uprawniają do projektowania konstrukcji obiektu lub kierowania robotami budowlanymi w odniesieniu do konstrukcji obiektu o określonych cechach, w szczególności o kubaturze do 1000 m3. Z opinii biegłego wynika, że kubatura Mroźni znacząco przekracza kubaturę obiektu, w odniesieniu do którego W. N. może podejmować działania na podstawie posiadanych uprawnień, tj. w odniesieniu do obiektów o kubaturze do 5000 m3. Zarówno WSA jak i organy pomijają fakt braku potwierdzonych kompetencji u biegłego w zakresie obiektów o kubaturze przekraczającej 5000 m3. Skarżąca podkreśliła, że brak potwierdzonych kompetencji nie musi a priori przesądzać o braku wiedzy fachowej i specjalistycznej u biegłego. Jednak skoro biegły posiada ograniczone uprawnienia budowlane, to w ocenie Spółki, nie był on uprawniony do wydania opinii technicznej w niniejszej sprawie w odniesieniu do Mroźni.
Zdaniem strony, organ odwoławczy naruszył też art. 200 § 1 w zw. z art. 123
§ 1 O.p. poprzez wydanie decyzji bez wyznaczenia 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, co pozbawiło ją możliwości zweryfikowania kompletności materiału dowodowego, wypowiedzenia się
i przedstawienia dodatkowych wyjaśnień. W sprawie nie zachodziły wyjątki wskazane w § 2 przywołanego przepisu, w tym wyjątek określony w art. 165 § 5 pkt 1 O.p. Powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż mając na uwadze obszerność materiału dowodowego oraz fakt, że Spółka była aktywnym uczestnikiem postępowania, miała ona prawo oczekiwać, że przed wydaniem decyzji zostanie jej zapewnione prawo do zweryfikowania kompletności akt sprawy, ustosunkowania się do zgromadzonego materiału oraz zaprezentowania końcowego stanowiska. Powyższe stwierdzenia ulegają szczególnemu wzmocnieniu w sytuacji, w której podatnik powołał profesjonalnego pełnomocnika do występowania przed organami.
Ponadto, zdaniem Spółki, zaskarżona decyzja została oparta na błędnej wykładni przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 upol, tj. wykładni niezgodnej z wyrokiem TK
z 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19. W 2020 r. Skarżąca wskazała, że w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2020 r. wskazała do opodatkowania jako budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej: budynek produkcyjny o powierzchni 9657 m2; budynek laboratoryjny o powierzchni 1152 m2; budynek techniczny (kotłownia) o powierzchni 1440,80 m2; budynek biurowy o powierzchni 370 m2; budynek magazynowy o powierzchni 1590 m2; myjnię o powierzchni 565 m2; magazyn o powierzchni 18 m2; portiernię o powierzchni 38 m2. Poinformowała natomiast, że w 2020 r. nie wykorzystywała do prowadzenia działalności gospodarczej budynków i budowli ujętych do opodatkowania w deklaracji dotyczącej podatku od nieruchomości: wiaty stalowej na opakowania o powierzchni 1590 m2; magazynów smarów i olejów o powierzchni 18 m2; rampy kolejowej o powierzchni 590 m2. Nie można więc uznać, że stan faktyczny w niniejszej sprawie został dokładnie wyjaśniony w sytuacji, w której ani Prezydent ani SKO nie ustaliło czy budynki lub budowle, od których Spółka płaci podatek od nieruchomości, są przez nią wykorzystywane w działalności gospodarczej i czy podatek z tego tytułu powinien być płacony w wyższej stawce. Pomimo wyroku TK, wystarczającym kryterium dla organów był sam fakt posiadania nieruchomości przez Spółkę, a nie ich faktyczne przeznaczenie. Ponadto organ nie uwzględnił, że w operacie szacunkowym zostało wprost wskazane, że część nieruchomości znajduje się w niedostatecznym stanie technicznym i sugerowana jest ich rozbiórka (np. wiaty stalowe, magazyn olejów
i smarów). Tym samym pominął treść i znaczenie tego dowodu, który wskazywał,
że nie wszystkie z budynków i budowli nadają się do rzeczywistego i efektywnego wykorzystywania w działalności gospodarczej.
Uzasadniając końcowo zarzut naruszenia art. 2a O.p., strona podniosła,
że istniejące w sprawie wątpliwości co do prawa zostały rozstrzygnięte na jej niekorzyść. W jej ocenie, zważywszy na dostrzeżoną przez TK wadliwą konstrukcję definicji zawartych w u.p.b., wątpliwości interpretacyjne wynikające z potrzeby ścisłej wykładni na gruncie prawa podatkowego przepisów, które zostały stworzone jako elastyczne na potrzeby innej regulacji prawnej, a wreszcie z uwagi na nieostrość pojęć, należy uznać, że brak jest podstaw do zmiany kwalifikacji mroźni jako budowli. Ponadto gdyby organ miał wątpliwości co do właściwej wykładni przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., w kontekście wyroku TK z 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19, powinien również kierować się dyrektywą wyrażoną w art. 2a O.p., a zatem rozstrzygnąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz
art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r. poz. 1634, dalej jako p.p.s.a), Sąd bada zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że skarga Spółki nie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy, że spór w niniejszym przypadku dotyczy tego, co stanowi przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości i czy wyodrębniony obiekt mroźni powinien podlegać opodatkowaniu tym podatkiem jako budynek, czy też powinien podlegać opodatkowaniu jako element wolnostojącej instalacji przemysłowej, tj. budowla. Ponadto przedmiotem sporu jest opodatkowanie nieruchomości niewykorzystywanych w badanym okresie do prowadzenia działalności gospodarczej.
Na wstępie wskazać należy, że w identycznym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2022r. sprawy ze skargi G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 6 maja 2022r., nr SKO.53.630.2021 w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2019 r. oddalił skargę (sygn. akt I SA/Ol 385/22). Podobnie tutejszy Sąd oddalił skargę Spółki na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 19 października 2022r., nr SKO.53.886.2022, nr SKO.53.887.2022, nr SKO.53.888.2022 w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na lata 2016, 2017, 2018 (sygn. akt I SA/Ol 6/23).
Wskazując na istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy regulacje prawne, podnieść należy, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 upol budynek to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany
z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 2 upol budowla to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.
W myśl art. 3 pkt 1-3 oraz pkt 9 u.b. ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych;
2) budynku - należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach;
3) budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne
i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową;
9) urządzeniach budowlanych - należy przez to rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
W ocenie strony skarżącej, sporny obiekt powinien być kwalifikowany jako element budowli, tj. wolnostojącej instalacji przemysłowej, z uwagi na to,
że wszystkie jej elementy pozostają ze sobą w związku techniczno-użytkowym.
Zdaniem Sądu powyższe stanowisko skarżącej nie jest zasadne. W pierwszej kolejności konieczne jest jednoznaczne ustalenie przedmiotu opodatkowania. Wskazać bowiem należy, że prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego wymaga najpierw zidentyfikowania konkretnego obiektu budowlanego, mającego stanowić przedmiot opodatkowania, i dopiero w następnej kolejności podjęcia próby odpowiedzi na pytanie, czy obiekt ten można zaliczyć do kategorii budynków lub budowli, bądź też czy z woli ustawodawcy nie podlega on w ogóle opodatkowaniu. W procesie prawidłowego zakwalifikowania konkretnego obiektu do określonej kategorii, pozwalającej na jego opodatkowanie jako budynku lub budowli, kierować należy się m.in. kryteriami zaprezentowanymi w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2021 r., sygn. akt III FPS 1/21. W uchwale tej wskazano, że obiekt budowlany, będący budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 u.b. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 upol., może być dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości uznany za budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 upol, jeżeli spełnia kryteria bycia budynkiem wymienione w tym przepisie, a jego wyróżniającą cechą jest powierzchnia użytkowa, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 upol.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie opodatkowany został pojedynczy obiekt jako budynek, podczas gdy skarżąca przekonuje, że opodatkowaniu podlega określony kompleks różnych obiektów (mroźnia wraz z instalacją chłodniczą), wskazując na ciąg technologiczny, tj. na funkcjonalny charakter tego kompleksu,
a zatem to, że obiekty te pozostają w związku techniczno-użytkowym. Zdaniem strony, ten funkcjonalny związek określonych obiektów pozwala na ich opodatkowanie jako jednej budowli. Tymczasem, wskazać należy na stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt III FSK 2125/21, który to wyrok Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, że
z punktu widzenia obowiązku podatkowego, znaczenie ma nie tyle fakt funkcjonalnego (gospodarczego) powiązania zespołu obiektów, ile ocena, czy poszczególne elementy takiego ciągu technologicznego stanowią jeden przedmiot materialny, samoistny pod względem technicznym (jedną rzecz). Analogiczną problematykę podejmował NSA w wyrokach z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt
III FSK 2124/21, III FSK 2125/21, III FSK 2135/21, III FSK 2136/21. Zauważyć bowiem należy, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt SK 48/15 związek funkcjonalny nie może mieć znaczenia dla istnienia powinności podatkowych. Argumentacja strony skarżącej oparta została tymczasem na takim związku, gdyż wyraźnie stwierdziła ona, że to powiązania techniczno-użytkowe mają decydować o uznaniu mroźni wraz z instalacją chłodniczą za jeden obiekt budowlany i w konsekwencji opodatkowany jako budowla. Zdaniem strony, znaczenie powinien mieć zatem związek funkcjonalny (wytwarzanie i utrzymywanie obniżonej temperatury niezbędnej dla przechowywania produktów spożywczych),
co jednak, w świetle powyższego wyroku TK, uznać należy za niedopuszczalne.
Mając na uwadze powyższe skoro odwoływanie się do związku funkcjonalnego było niedopuszczalne, w konsekwencji uznać należy, że o identyfikowaniu dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, jako jednego obiektu budowlanego, w przypadku złożonych konstrukcji gospodarczych, decydować winno to, czy wszystkie jej elementy składają się na jeden wyodrębniony fizycznie przedmiot materialny – rzecz. Dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości, stosując posiłkowo uregulowanie art. 45 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm., dalej: k.c.), będzie przez to należało rozumieć obiekt wyodrębniony spośród innych obiektów, który umożliwia samoistne potraktowanie go jako przedmiotu opodatkowania. Jeżeli zostanie stwierdzone, że jest on budynkiem, wówczas podstawę opodatkowania stanowić będzie powierzchnia użytkowa, zaś w przypadku uznania za budowlę, jego wartość. Aby dany obiekt mógł zostać uznany za przedmiot opodatkowania, musi mieć postać materialną oraz cechować się samoistnością, czyli takim zindywidualizowaniem
i wyodrębnieniem od innych obiektów, że w stosunku do niego spełnione będą kryteria umożliwiające ustalenie podstawy opodatkowania.
Inaczej mówiąc, jeden przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowić może tylko to, co wchodzi w skład tego przedmiotu materialnego i nie może być od niego odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego lub odłączanego (art. 47 § 2 k.c., por. też uchwała NSA z 29 września 2021 r., III FPS 1/21). Związane jest to z występowaniem tzw. rzeczy złożonych, które składają się z większej lub mniejszej liczby części, zwanych składowymi.
W ujęciu cywilistycznym, o tym czy określone elementy stanowią części składowe jednej rzeczy złożonej rozstrzyga obiektywna potrzeba gospodarczego znaczenia istniejącego między nimi fizycznego i funkcjonalnego powiązania, która może być zależna od aktualnie panujących poglądów i uwarunkować technicznych. Jeśli poszczególne części danego urządzenia są powiązane fizycznie i funkcjonalnie tak, że tworzą razem gospodarczą całość, to stanowią części składowe jednej rzeczy złożonej, choćby całość tę można było fizycznie łatwo rozdzielić (por. W. Pawlak
(w) J. Gudowski (red), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 1, nb 4, Lex 2021). W doktrynie prawa cywilnego prezentowany jest też pogląd, że określony przedmiot staje się częścią składową rzeczy, jeżeli jest z nią powiązany w sensie fizycznym, gospodarczym i funkcjonalnym, przy czym chodzi tu o połączenie dokonane w stopniu trwałym (por. E. Gniewek, Kodeks cywilny. Komentarz, red.
E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2019 r, s. 110 i przytoczona tam literatura).
Powyższe zapatrywania można odpowiednio zastosować do ustalenia,
co składa się na konkretny obiekt budowlany podlegający opodatkowaniu
w rozumieniu ustawy podatkowej. Nie zmienia to jednak okoliczności, że nadal mamy do czynienia z odrębnym przedmiotem materialnym, podlegającym odrębnemu opodatkowaniu, zaś wyżej opisane przesłanki, pozwolą jedynie na zidentyfikowanie, co w skład takiego przedmiotu (rzeczy złożonej) wchodzi.
Podkreślić należy jednak, że czym innym jest natomiast połączenie odrębnych przedmiotów materialnych w jeden ciąg technologiczny (produkcyjny). Nawet jeżeli poszczególne pod względem fizycznym obiekty, z których każdy spełnia cechy pozwalające uznać go za odrębny przedmiot opodatkowania, są wykorzystywane do osiągnięcia konkretnego celu gospodarczego i z tego powodu zostały funkcjonalnie połączone (np. za pomocą rur, kabli, szyn, taśmociągów), nie można tworzyć z ich sumy jednego przedmiotu opodatkowania, w rozumieniu art. 2 ust 1 upol. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby bowiem do wyodrębnienia przedmiotu opodatkowania, nie ze względu na jego fizyczne właściwości, lecz z uwagi na połączenia techniczno-użytkowe odnoszące się do przesłanki funkcjonalności, co jak wcześniej wskazano, jest niedopuszczalne.
Tym samym podnieść należy, że w przypadku, gdy element ciągu technologicznego (gospodarczego/użytkowego) stanowi odrębny przedmiot materialny, należy ocenić, czy jest on obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.b., a jeżeli tak, to dalszy etap postępowania podatkowego winien prowadzić do ustalenia, czy stanowi on budynek bądź budowlę w rozumieniu ustawy podatkowej, czy też w ogóle nie podlega opodatkowaniu.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy dokonały prawidłowej kwalifikacji mroźni jako odrębnego przedmiotu materialnego wypełniającego znamiona budynku w rozumieniu ustawy podatkowej. Wprawdzie argumentacja organów obu instancji nie jest pozbawiona wad, bowiem nie przedstawiono w nich kompletnego procesu dochodzenia do wniosków stanowiących podstawę stwierdzenia, że przedmiotem opodatkowania jest budynek mroźni, niemniej należy zaaprobować ostateczną konkluzję organów. Z przeprowadzonego w sprawie dowodu z opinii biegłego wynikało bowiem, że obiekt mroźni posiada fundamenty żelbetowe, jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (ścian o konstrukcji metalowej opierzonych płytami poliuretanowymi w okładzinie blaszanej) oraz posiada dach zabezpieczający wnętrze obiektu przed czynnikami atmosferycznymi i wykonany jest z wyrobów budowlanych.
Powyższe ustalenia wskazywały zatem, że w rozpoznawanej sprawie zostały wypełnione przesłanki uznania spornego obiektu za budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 upol.
Dalej biegły w opinii wskazał, że dla uzyskania i utrzymania niskiej temperatury w komorach chłodniczych budynku mroźni zostały wprowadzone przez dach elementy zewnętrznej instalacji chłodniczej. W budynku mroźni, pod stropodachem, zostały zamontowane rury połączone z parownikami i wentylatorami umieszczonymi w poszczególnych chłodniach. Poza budynkiem mroźni usytuowane zostały pozostałe elementy instalacji chłodniczej, tj.: w przyległym do mroźni murowanym budynku zamontowana jest maszynownia, którą stanowią sprężarki oraz urządzenia sterownicze. Następnie połączenia rurowe wyprowadzone są na zewnątrz obu budynków i prowadzą do oddalonego budynku stacji uzdatniania wody oraz są połączone z baterią skraplaczy wzniesioną na stalowej konstrukcji. Istniejący na zewnątrz budynku mroźni amoniakalny układ chłodniczy, tworzony przez sprężarki, urządzenia kontrolne/sterownicze, agregat skraplający, połączenia rurowe oraz rury, parowniki i wentylatory rozmieszczone w komorach chłodniczych budynku mroźni, służy do schładzania tych pomieszczeń oraz do zapewnienia odpowiednich niskich temperatur potrzebnych dla składowania wyrobów mrożonych w mroźni. Jak wskazał biegły, budynek mroźni zapewnia przestrzeń magazynową, w której uzyskuje się niską temperaturę za pomocą instalacji chłodniczej.
Jak wskazał biegły, zamontowane w budynku mroźni i poza nim elementy instalacji chłodniczej nie powodowały zmiany cech charakterystycznych ani technicznych budynku mroźni. Podobnie zainstalowanie sprężarek i urządzeń sterowniczych w maszynowni usytuowanej w budynku przyległym do budynku mroźni, nie powodowało zmiany parametrów i cech technicznych ani klasyfikacji tego budynku. Uznać zatem należało, że elementy przemysłowej instalacji chłodniczej są wyposażeniem budynku mroźni. Po ich usunięciu lub zmianie instalacji przemysłowej na inną, obiekt mroźni nadal pozostanie budynkiem, a zmianie mogło ulec tylko jego przeznaczenie.
Powyższe znajduje potwierdzenie w stanie niniejszej sprawy, bowiem Sądowi z urzędu wiadomym jest w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony
w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 385/22, że zgodnie z wyjaśnieniami Spółki w piśmie
z 16 lutego 2021 r. instalacja chłodnicza została zdemontowana w 2020 r., a mroźnia stała się magazynem. Na tę okoliczność powołał się również organ odwoławczy
w niniejszej sprawie, wskazując, Spółka przekwalifikowała obiekt mroźni z budowli na budynek w korekcie deklaracji za 2021 r. i w deklaracji za 2022 r. W takim stanie faktycznym należy uznać, że instalacja chłodnicza zapewniała możliwość użytkowania budynku w badanym okresie zgodnie z jego ówczesnym przeznaczeniem, ale budynek mroźni był samodzielny pod względem konstrukcji
i mógł funkcjonować zarówno z instalacją chłodniczą, jak i bez tej instalacji. Elementy instalacji chłodniczej nie tworzyły z budynkiem mroźni ani całości technicznej, ani całości użytkowej. W tym zakresie organ trafnie oparł się na konkluzjach opinii biegłego, że do budowy budynku użyto materiałów budowlanych, zaś instalacja chłodnicza została wykonana z komponentów i materiałów stosowanych głównie
w przemyśle chłodniczym. Natomiast w aspekcie funkcjonalnym, zadaniem obiektu mroźni było zapewnienie powierzchni magazynowej, zaś funkcją instalacji i urządzeń chłodniczych było zapewnienie niskich temperatur w pomieszczeniach mroźni.
Z powyższego płynął wniosek, że rolą instalacji chłodniczej nie było zapewnienie funkcjonalności samego obiektu mroźni. Instalacja chłodnicza służyła natomiast procesowi produkcji prowadzonej przez Spółkę określonej w PKD jako 10.39.Z Pozostałe przetwarzanie i konserwowanie owoców i warzyw, w tym przez chłodzenie i zamrażanie. Ponadto, jak wynika z opinii biegłego, te same urządzenia i instalacja chłodnicza były również wykorzystywane do utrzymywania odpowiednich temperatur w sąsiadującym z mroźnią budynku produkcyjnym z częścią biurową, socjalną, kotłownią i maszynownią, co do którego Spółka nie podnosiła, by stanowił on też część ciągu technologicznego.
Do akt spraw podatkowych za lata 2016-2019 włączono opinię biegłego, której przedmiotem była kwalifikacja mrożni jako odrębnego obiektu budowlanego bądź obiektu wchodzącego w skład wolnostojącej instalacji przemysłowej, jak również kwestii, czy istniał związek funkcjonalny pomiędzy mroźnią, chłodnią amoniakalną
i sprężarkami. Na mocy postanowienia z 5 sierpnia 2022 r. (k. 86 akt administracyjnych ) organ I instancji włączył m.in. omawianą opinię do akt niniejszej sprawy dotyczącej zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2020r.
Przechodząc do oceny opinii wskazać należy, że co prawda Sąd rozpoznający niniejszą skargę zgadza się ze skarżącą, że biegły dokonał w opinii również oceny w kontekście przepisów prawa (zawarł zatem w ekspertyzie elementy analizy prawnej), to jednak opinia ta zawiera przede wszystkim analizy o charakterze technicznym. Zasadnicza część opinii biegłego zawiera opisy i zdjęcia poszczególnych elementów znajdujących się na nieruchomości. Błędne są także wnioski Spółki co do znaczenia, jakie przypisuje opinii biegłego. Wprawdzie Sąd w wydanych wcześniej w sprawie wyrokach o sygn. akt I SA/OI 824/19 - I SA/Ol 826/19 zobowiązał organy do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, to jednak była ona jednym ze środków dowodowych w sprawie i podlegała ogólnym regułom postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym. Koncentrowała się na konkretnych zagadnieniach, które były istotne dla jej sporządzenia i jednocześnie były pomocne organowi podatkowemu w podjęciu ostatecznego rozstrzygnięcia. Wydając decyzje podatkowe organ pierwszej instancji, korzystał z opisów obiektów budowlanych zawartych w opinii biegłego, niemniej jednak to nie biegły, lecz organ podatkowy dokonał ich prawnopodatkowej klasyfikacji i wydał w tym zakresie wiążące dla strony rozstrzygnięcia. W decyzjach organów podatkowych brak jest przy tym jakiegokolwiek sformułowania, z którego by wynikało, że sporny obiekt podlega opodatkowaniu jako budynek, gdyż tak przesądził biegły w swojej opinii. Już choćby ta okoliczność świadczy o samodzielnym dokonaniu przez organy podatkowe subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod stosowany w sprawie przepis prawa. Zatem to organ podatkowy określił w treści decyzji, jakie przepisy upol znajdują zastosowanie w sprawie, dokonał ich interpretacji oraz wyjaśnił, jakie właściwości obiektu budowlanego zadecydowały o jego sklasyfikowaniu na gruncie przepisów prawa podatkowego. Z tych względów nie można zgodzić się ze stroną skarżącą,
że organy podatkowe, posiłkując się opinią biegłego, nie dokonały samodzielnych ustaleń faktycznych oraz ich oceny.
Sąd nie podzielił ponadto zarzutów skarg dotyczących osoby biegłego i braku uprawnień do sporządzenia opinii w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 197 § 1 O.p.,
w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii. Przez wiadomości specjalne należy rozumieć wiadomości wykraczające poza zakres tych, jakimi dysponuje ogół osób inteligentnych i ogólnie wykształconych (wyrok SN z 18 lipca 1975 r., sygn. akt I Cr 331/75, niepubl.). Ordynacja podatkowa nie ustanawia jakichkolwiek formalnych kryteriów kwalifikacji biegłego. Oznacza to, że biegłym może być zarówno osoba wpisana na przewidzianą przepisami prawa listę biegłych (rzeczoznawców), jak i osoba spoza tej listy, która ma wiedzę fachową w danej dziedzinie. Z uwagi na analogiczne unormowanie na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego, zasadne jest odwołanie się do poglądów wyrażonych w doktrynie prawa administracyjnego, gdzie wskazuje się, że "biegłym może być osoba posiadająca specjalne wykształcenie, jak i nie mający takiego wykształcenia praktyk, który faktycznie ma potrzebne organowi wiadomości" (E. Iserzon [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 1970, s. 176).
Co prawda w odniesieniu do niektórych kategorii spraw administracyjnych istnieje prawny obowiązek powołania biegłego z listy (rejestru) biegłych (rzeczoznawców) (np. art. 146 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 4 ust. 8 u.p.o.l.), przy czym w odniesieniu do takich osób przepisy określają szczegółowe wymagania dotyczące kwalifikacji, wykształcenia, praktyki i innych wymagań, które muszą spełniać kandydaci na rzeczoznawców (np. dział V rozdział 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), nie dotyczy to jednak niniejszej sprawy.
Zatem, poza niektórymi unormowaniami odrębnymi, przepisy prawa co do zasady nie przesądzają, kto może wcielić się w rolę biegłego, pozostawiając tę kwestię ocenie organu procesowego. Dobór osoby do wykonywania obowiązków biegłego nie może być jednak przypadkowy. Biegły powinien legitymować się wiedzą specjalistyczną, kwalifikacjami udokumentowanymi stosownymi dokumentami (certyfikatami) bądź powszechnie uznaną wiedzą praktyczną lub doświadczeniem. Przepis art. 197 § 1 O.p. nie statuuje jednak żadnego formalnego wymogu, jaki osoba mająca wiadomości specjalne powinna spełniać (L. Etel, Uprawnienia gminnych organów podatkowych, cz. 3, Prz. Pod. 2003, nr 1, s. 52). Zatem stanowczo należy stwierdzić, że samo w sobie posiadanie wykształcenia, certyfikatu bądź uprawnień nie stanowi przesłanki uzyskania przymiotu biegłego. Owszem, może świadczyć o posiadaniu wiedzy w określonym zakresie, jednak nie wyklucza powołania do pełnienia funkcji biegłego w sytuacji braku potwierdzenia posiadania wiadomości specjalnych w drodze odpowiedniego dyplomu bądź certyfikatu.
W doktrynie prawa administracyjnego wskazuje się, że przy powołaniu biegłego przydatne jest, tak jak było to w niniejszej sprawie, korzystanie z list biegłych sądowych prowadzonych przez prezesów sądów okręgowych
(W. Chróścielewski, Z. Kmieciak (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 84, Lex/el.). W związku z tym wskazania wymaga, że również rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133) nie ustanawia jakichkolwiek formalnych kryteriów kwalifikacji biegłego, wskazując w § 12 ust. 1 pkt 3 jedynie na wymóg posiadania teoretycznych i praktycznych wiadomości specjalnych w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej umiejętności, dla której ma być ustanowiony biegły.
Ocena kwalifikacyjna biegłego należy do organu podatkowego. W procesie takiej oceny można odwołać się do kryteriów wskazanych w wyroku Sądu Najwyższego z 6 maja 1983 r., sygn. akt IV KR 74/83 (OSNKW 1983, nr 12 s. 102), zgodnie z którym dowód z opinii biegłego musi być oceniany w szczególności
z zachowaniem następujących wskazań: 1) czy biegły dysponuje wiadomościami specjalnymi niezbędnymi do stwierdzenia okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; 2) czy opinia biegłego jest logiczna, zgodna
z doświadczeniem życiowym i wskazaniami wiedzy; 3) czy opinia jest pełna i jasna
i nie zachodzi niewyjaśniona sprzeczność między nią a inną opinią ujawnioną w toku postępowania. Odnosząc się do tezy zaprezentowanego wyroku SN, zauważyć należy, że pierwsze ze wskazań – dotyczące posiadania przez biegłego wiadomości specjalnych – powinno zostać zweryfikowane przez organ już na etapie apriorycznej (uprzedniej) oceny opinii biegłego. To, czy dany biegły dysponuje potrzebnymi
w sprawie wiadomościami specjalnymi, organ powinien zatem sprawdzić przed formalnym powołaniem biegłego. Nie zmienia to jednak faktu, że organ powinien także po zwróceniu się do biegłego o wydanie opinii badać, czy posiada
on odpowiednie do jej wydania kwalifikacje.
Uwzględniając powyższe rozważania, Sąd stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy opinii sporządzonej przez M. N. nie może dyskredytować sam fakt, że posiada on uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi
w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, ograniczone do kierowania robotami budowlanymi w obiektach o określonej charakterystyce, w szczególności o kubaturze mniejszej niż 5.000 m³.
Wbrew zarzutom skargi, w wymaganiach stawianych biegłemu z zakresu budownictwa przepis art. 197 § 1 O.p. nie ustanawia konieczności bycia rzeczoznawcą budowlanym. Nadanie tytułu rzeczoznawcy budowlanego reguluje ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz.1117). Niewątpliwie rzeczoznawcy budowlani upoważnieni są do wydawania opinii na potrzeby spraw
z zakresu budownictwa. Wskazany przepis O.p. nie wymaga jednak, aby biegłym była wyłącznie osoba posiadająca tytuł rzeczoznawcy budowlanego.
Co więcej analizowany przepis art. 197 § 1 O.p. nie stanowi też o wymogu posiadania uprawnień budowlanych. Ustawa - Prawo budowlane w art. 12 ust. 2 definiuje uprawnienia budowlane jako decyzję wydaną przez organ samorządu zawodowego, stwierdzającą odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją. Warunkiem uzyskania uprawnień budowlanych jest zdanie egzaminu ze znajomości procesu budowlanego oraz umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej. Przy czym uprawnienia budowlane są zróżnicowane co do: 1) projektowania w danej specjalności;
2) kierowania robotami budowlanymi w danej specjalności; 3) projektowania
i kierowania robotami budowlanymi w danej specjalności (art. 12 ust. 4c u.p.b.). Stosownie do art. 13 ust. 1 u.p.b. uprawnienia budowlane mogą być udzielane do projektowania lub kierowania robotami budowlanymi, w ograniczonym zakresie lub bez ograniczeń. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 1 pkt 1-4 u.p.b. uprawnienia budowlane są udzielane w specjalnościach: 1) architektonicznej; 2) konstrukcyjno-budowlanej;
3) inżynieryjnej; 4) instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń. Stosownie do art. 12 ust. 6 u.p.b. osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne
w budownictwie są odpowiedzialne za wykonywanie tych funkcji zgodnie
z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz za należytą staranność
w wykonywaniu pracy, jej właściwą organizację, bezpieczeństwo i jakość.
Z powyższego wynika zatem, że uprawnienia budowlane są przyznawane w formie decyzji administracyjnej i są niezbędne, aby pełnić samodzielne funkcje techniczne
w budownictwie jako projektant czy kierownik robót.
Skarżąca w swych wywodach całkowicie pomija, że powołany przez organ biegły ma uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi
w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, w związku z czym posiada również odpowiednią wiedzę w tej dziedzinie, co zresztą potwierdziły jego fachowe
i rzeczowe wypowiedzi w sporządzonej opinii. Zdaniem Sądu, samo ograniczenie uprawnień budowlanych m.in. co do określonej kubatury obiektów nie dyskwalifikuje automatycznie posiadania przez biegłego wiedzy w zakresie rozwiązań konstrukcyjno-budowlanych. Jak już wyżej wskazano, art. 197 § 1 O.p. nie stanowi
o wymogu posiadania uprawnień budowlanych wobec biegłego z zakresu budownictwa, zaś same uprawnienia budowlane są istotne przede wszystkim dla wykazania możliwości pełnienia samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie. Ponadto w żadnym z elementów sporządzonej w sprawie opinii Sąd nie znalazł nieścisłości, które podważałyby kompetencje biegłego do wydania opinii. Treść opinii potwierdza, że zawiera ona wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera oczywistych wad czy niejasności, pomyłek, braków, które powinny być poprawione, sprostowane lub uzupełnione, tak aby dokument ten miał wartość dowodową. Zatem nie mogą być tej opinii skutecznie przeciwstawione twierdzenia, że w przekonaniu skarżącej autorem opinii w niniejszej sprawie mogła być jedynie osoba posiadająca uprawnienia budowlane bez ograniczeń, czy też rzeczoznawca budowlany. I choć oczywiście taka ocena kwalifikacji biegłego (weryfikacji posiadanych przez niego wiadomości specjalnych) dokonana dopiero ex post, tj. na podstawie wyników pracy danego biegłego, czyli sposobu przygotowania i treści sporządzonej opinii, nie mogła być jedynym argumentem w sprawie, to jednak odpowiada wskazanemu
w ww. wyroku SN z 6 maja 1983 r. kryterium oceny także już po zwróceniu się do biegłego o wydanie opinii. Nie wyklucza to zatem aposteriorycznej (następczej) oceny dowodu z opinii biegłego.
Ponadto wskazać należy, że w toku postępowań podatkowych strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zgłaszała zastrzeżeń dotyczących ewentualnych uchybień procesowych w powyższej mierze i nie kwestionowała uprawnień biegłego do sporządzenia opinii, co uczyniła dopiero na etapie wniesienia skarg do sądu administracyjnego. Wręcz przeciwnie, skarżąca uczestniczyła czynnie w czynnościach związanych z powołaniem biegłego, przedstawiając własne tezy dowodowe, na jakie dowód ten miał być przeprowadzony (pismo z 30 listopada 2020 r.). Potwierdza to zatem, że w toku postępowań podatkowych strona nie widziała podstaw do podważania posiadania przez biegłego wiadomości specjalnych.
Dodatkowo wskazać należy, że identyczne stanowisko co do kwalifikacji biegłego zostało już wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 22 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/OI 6/23.
W świetle powyższego Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia zarzutu skarg dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 i art. 197 § 1 O.p. Strona nie podważyła bowiem kompetencji biegłego do sporządzenia opinii w niniejszej sprawie.
Na uwzględnienie nie zasługiwały ponadto zarzuty skarg dotyczące odrzucenia a priori przedłożonego przez stronę dowodu z operatu szacunkowego. Wbrew twierdzeniom strony, organy podatkowe nie odmówiły przeprowadzenia tego dowodu, lecz dokonały oceny jego wartości dowodowej dla ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności. Prawidłowe było stanowisko organów, że znaczenie operatu szacunkowego dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości było ograniczone,
w sytuacji gdy autorem tego dokumentu jest rzeczoznawca majątkowy, a nie biegły
z zakresu budownictwa, a ponadto dokument ten został sporządzany w celu określenia wartości nieruchomości. Skoro celem operatu było ustalenie wartości rynkowej nieruchomości, a nie określenie cech technicznych (konstrukcyjnych) spornego obiektu, to nie można mówić o przydatności tego dowodu dla klasyfikacji obiektu na gruncie u.b. Jak bowiem wynika z treści tego dowodu, pośród podstaw prawnych operatu, rzeczoznawca nie wskazała na przepisy u.b., lecz wskazała na akty prawne regulujących sposób wyceny nieruchomości.
Trafnie organy odwołały się również do zapisów ewidencji gruntów
i budynków, w której obiekt mroźni został wykazany jako budynek w kategorii "zbiorniki, silosy i budynki magazynowe". Argumentacja strony, że kategoria XVIII załącznika do u.b. zawiera dwie podkategorie, tj. "budynki przemysłowe" oraz "obiekty magazynowe", a zatem zawiera zarówno budynki, jak i budowle, traci na znaczeniu skoro wpisowi do ewidencji gruntów i budynków podlegają wyłącznie budynki. Dane zaś zawarte w ewidencji, zgodnie z przepisami ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, stanowią podstawę wymiaru podatków, w tym podatku od nieruchomości.
W kwestii zaś zarzutów skargi dotyczących wydania rozstrzygnięcia w oparciu o błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 upol oraz podnoszonej w skardze
w związku z tą kwestią braków postępowania dowodowego, wskazać należy,
że zgodnie z powołanym przepisem przez grunty, budynki i budowle związane
z prowadzeniem działalności gospodarczej należy rozumieć grunty, budynki
i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a. Wykładnia językowa przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, że wystarczającym warunkiem uznania określonego gruntu, budynku lub budowli za związany z prowadzeniem działalności gospodarczej jest posiadanie danego przedmiotu opodatkowania przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą.
W powoływanym przez skarżącą wyroku TK z 14 lutego 2021 r., SK 39/19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 401), orzeczono, że powyższy przepis rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji RP. W ocenie TK, przedsiębiorcy nie mogą być obciążani wyższą stawką podatku jedynie z powodu posiadania nieruchomości, które nie służą im do prowadzenia działalności gospodarczej. TK nieproporcjonalność ingerencji w konstytucyjne prawo własności upatrywał w braku precyzyjnych kryteriów, poza samym posiadaniem nieruchomości przez przedsiębiorcę, pozwalających ustalić występowanie faktycznego lub potencjalnego związku gruntu lub budynku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Uzasadnienie wyroku prowadzi do wniosku, że opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków - niewykorzystywanych
i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej - wyłącznie ze względu na posiadanie ich przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest niezgodne z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. TK nie zakwestionował jednak konstytucyjności innych wariantów interpretacyjnych art. 1a ust. 1 pkt 3 upol. W ocenie Sądu, wnioskując a contrario, przyjąć należy, że opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków wykorzystywanych lub mogących potencjalnie być wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej nie narusza reguł konstytucyjnych. Analiza uzasadnienia wyroku prowadzi do wniosku, że zakwestionowane przez Trybunał rozumienie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. dotyczyło podmiotów posiadających przedmioty opodatkowania niewykorzystywane oraz niemogące być potencjalnie wykorzystywanymi w działalności gospodarczej.
Wyjaśnienia sposobu definiowania relacji związania z prowadzoną działalnością gospodarczą podjął się NSA w wyroku z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4061/21. W wyroku tym stwierdzono m.in., że za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu tego przepisu można "(...) uznać nieruchomości stanowiące własność podatnika (znajdujące się w posiadaniu samoistnym albo użytkowaniu wieczystym), które są w posiadaniu przedsiębiorcy (innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą) oraz jednocześnie:
1) wchodzą w skład prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa w rozumieniu
art. 551 Kodeksu cywilnego, w szczególności gdy podatnik ujął te składniki majątkowe w prowadzonej ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej lub 2) przedmiot działalności przedsiębiorcy obejmuje jedynie prowadzenie działalności gospodarczej, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej (...)". A zatem w sytuacji, gdy przedmiot działalności danego przedsiębiorcy obejmuje jedynie prowadzenie działalności gospodarczej nie ma znaczenia, czy nieruchomość jest wykorzystywana do jej prowadzenia. W pozostałych zatem przypadkach z istoty
i celu określenia dotyczącego relacji związania z tą działalnością konieczne staje się poszukiwanie pewnych jej przejawów w postaci określonych zachowań podmiotów.
Na uwadze należy mieć bowiem, że dyrektywy interpretacyjne wskazane
w wyrokach TK z 14 lutego 2021 r., SK 39/19 oraz 12 grudnia 2017 r., SK 15/15 zbliżają znaczenie zwrotu "związany z działalnością gospodarczą" do pojęcia "zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej", lecz jedynie w przypadku podwójnej identyfikacji podatnika (wyrok WSA w Poznaniu z 7 września 2022 r., sygn. akt
I SA/Po 306/22). Jeżeli natomiast jedyną formą aktywności podatnika/przedsiębiorcy, w posiadaniu którego znajduje się nieruchomość, jest wykonywanie działalności gospodarczej, uznać należy, że wyłącznym przejawem jego działania jest prowadzenie przedsiębiorstwa. W takim przypadku już tylko samo posiadanie nieruchomości oznacza, że jest ona związana z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 upol., a w konsekwencji zastosowanie znajdą stawki opodatkowania przewidziane w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) upol. Do takich wniosków prowadzi prawidłowe odczytanie celu unormowanej w art. 1a ust. 1 pkt 3 upol definicji gruntów, budynków i budowli związanych z działalnością gospodarczą. Jasną intencją ustawodawcy było bowiem ograniczenie zjawiska kumulacji przez przedsiębiorców nieruchomości zbędnych do realizacji ich zadań.
Kierując się powyższymi rozważaniami, należy stwierdzić, że zapadłe
w sprawie decyzje odpowiadają prawu. Skarżąca jako spółka prawa handlowego prowadzi działalność gospodarczą. Zatem już tylko status skarżącej jako podmiotu prowadzącego jedynie działalność gospodarczą wystarcza do uznania budynków
o spornej powierzchni za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.
W takiej sytuacji za czynnik determinujący nieopodatkowanie budynku podatkiem od nieruchomości według najwyższych stawek nie może być uznany brak faktycznego zajęcia na działalność gospodarczą. Wykładnia art. 1a ust. 1 pkt 3 upol w zgodzie z Konstytucją RP, przy uwzględnieniu rozważań poczynionych w powołanym wyżej wyroku TK, nie mogą w przypadku podmiotów takich jak skarżąca, powołanych jedynie celem prowadzenia działalności gospodarczej, prowadzić do nadawania pojęciu gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej znaczenia zbieżnego czy też zbliżonego do pojęcia gruntów, budynków i budowli zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Jeżeli jedyną formą aktywności podatnika jest wykonywanie działalności gospodarczej, to w takim przypadku już tylko samo posiadanie nieruchomości oznacza, że jest ona związana
z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 upol Jeśli wskazane nieruchomości nie są faktycznie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, ale potencjalnie mogą być wykorzystane w prowadzonej działalności gospodarczej, to tym samym są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Interpretując zatem wyrok TK z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19, należy stwierdzić, że osoba prawna prowadząca jedynie działalność gospodarczą, tak jak
w rozpoznawanej sprawie, może posiadać tylko nieruchomości potrzebne do prowadzenia tej działalności, które wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Inaczej jest
u podmiotów prowadzących poza działalnością gospodarczą inny rodzaj działalności (fundacje, stowarzyszenia, spółdzielnie). Taki podmiot może posiadać nieruchomości przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej (składniki przedsiębiorstwa) i nieruchomości służące pozostałym rodzajom działalności. Wyrok TK odnosi się do podmiotów prowadzących nie tylko działalność gospodarczą, gdyż jedynie w ich przypadku istnieje potrzeba ustalenia, jaka część majątku związana jest z prowadzeniem działalności gospodarczej. W odniesieniu do przedsiębiorców bądź osób prawnych prowadzących wyłącznie działalność gospodarczą nie jest to potrzebne, ponieważ nieruchomości jako składniki ich przedsiębiorstwa mogą być przeznaczone jedynie do działalności gospodarczej (L. Etel, Co wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. w sprawie SK 39/19, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych nr 7/2021).
Z powyższych względów Sąd nie podzielił argumentacji skarg, że dla wymiaru podatku od nieruchomości w sprawie mógł mieć znaczenie wyrok TK w sprawie
o sygn. SK 39/19. Na uwzględnienie nie mogła przy tym zasługiwać argumentacja, że część nieruchomości znajduje się w niedostatecznym stanie technicznym, wobec czego w operacie szacunkowym zostało wprost wskazane, że sugerowana jest ich rozbiórka (np. wiaty stalowe, magazyn olejów i smarów). Skoro bowiem w rozpoznawanej nie zachodziła przesłanka określona w art. 1a ust. 2a pkt 3 upol, tj. nie została wydana decyzja nakazująca rozbiórkę obiektów, to zastosowanie do tej sytuacji ww. wyroku TK stanowiłoby obejście ww. przepisu ustawy. W ocenie Sądu, wyrok TK nie dotyczy takiej sytuacji, w której podatnik wskazuje, że stan techniczny nie pozwala na prowadzenie działalności gospodarczej w niektórych obiektach, zatem są one niewykorzystywane do prowadzonej działalności. Wyrok TK nie ma bowiem zastosowania do wszystkich sytuacji, w których przedsiębiorca posiada nieruchomość, lecz nie wykorzystuje jej z różnych powodów w prowadzonej działalności; musi on wykazać, że jest ona przeznaczona na inne cele niż własne przedsięwzięcie gospodarcze.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 200 § 1 O.p., dotyczącego braku wyznaczenia przez organ odwoławczy terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, należy zauważyć, że istotnie rację ma skarżąca co do tego, że organ odwoławczy nie wyznaczył wspomnianego terminu, co stanowi oczywiste naruszenie tego uregulowania. Wyjątki od stosowania tego unormowania przewidują kolejne jednostki redakcyjne art. 200 O.p. Ich analiza prowadzi do wniosku, że nie było podstaw do wyłączenia stosowania art. 200 § 1 O.p.
w niniejszym postępowaniu. Nie jest też żadnym usprawiedliwieniem dla organu odwoławczego to, że w prowadzonym przez ten organ postępowaniu nie uzupełniono materiału dowodowego. Jednakże trzeba mieć na względzie, że nie każde naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 O.p., stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (uchwała NSA z 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4, poz. 66). Podstawą do uchylenia zaskarżonych decyzji byłaby w szczególności sytuacja, w której strona skarżąca uprawdopodobniłaby istnienie związku przyczynowego między naruszeniem przez organ odwoławczy obowiązku wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się
w sprawie zebranego materiału dowodowego, a pozbawieniem prawa podatnika do oceny całego zebranego materiału dowodowego i zaoferowania nowych dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 15 maja 2003 r., sygn. akt I SA/Gd 199/00, PP 2004/1, s. 43). Jeżeli przed sądem skarżący nie przedstawi istotnych argumentów dotyczących zebranego w sprawie materiału dowodowego, oznacza to, że naruszenie tego przepisu nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.
Z taka sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy nie wyznaczył wprawdzie terminu do wypowiedzenia się, jednak strona nie wykazała związku przyczynowego między naruszeniem przez organ odwoławczy obowiązku
a pozbawieniem jej możliwości zaoferowania nowych dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności dla rozstrzygnięcia nie miała znaczenia polemika strony skarżącej z ustaleniami poczynionymi przez organy, w tym odmienna ocena opinii biegłego oraz kontestowanie jego uprawnień do wydania opinii w niniejszej sprawie. Opinia biegłego została bowiem włączona do akt postępowania pierwszoinstancyjnego, lecz strona nie kwestionowała uprawnień biegłego do sporządzenia opinii w toku postępowania zarówno przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Nie sposób zatem aktualnie wywodzić, że tylko ze względu na brak zawiadomienia w trybie art. 200 § 1 O.p. Spółka nie podniosła zastrzeżeń co do osoby biegłego. W konsekwencji pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się w trybie art. 200 § 1 O.p., nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.
Sąd nie podzielił także zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 2a O.p. Regulacja tego przepisu jest możliwa do zastosowania w sytuacji "niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego", mających charakter obiektywny (wyrok TK z 13 grudnia 2017 r., sygn. SK 48/15). Nie stanowią takowych sytuacje, w których organ dokonuje wykładni przepisu, ustalając sposób jego rozumienia w sposób niekorzystny dla podatnika. Naruszenie zasady in dubio pro tributario byłoby aktualne, gdyby wyniki wykładni doprowadziły do wyłonienia kilku hipotez interpretacyjnych, z których żadna nie byłaby przekonująca, przy jednoczesnym wyborze przez organ opcji niekorzystnej dla podatnika. Innymi słowy, naruszenie wspomnianej zasady to nierespektowanie w omawianych warunkach wyboru przez podatnika hipotezy interpretacyjnej (spośród kilku możliwych) najbardziej dla niego korzystnej (B. Brzeziński, O wątpliwościach wokół zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, PP nr 4/2015, s. 17 i n.).
W rozpoznanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Prawidłowość wyniku wykładni dokonanej przez organy potwierdzają przywołane uprzednio przepisy upol oraz orzecznictwo TK.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.