I SA/Ol 236/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał ponownie sprawę ze skargi L. L. na decyzję Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie dotyczącą podatku od towarów i usług za maj 2015 r. Sprawa trafiła do ponownego rozpoznania po tym, jak Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2024 r. uchylił poprzedni wyrok WSA. NSA wskazał na potrzebę jednoznacznego ustalenia przez WSA stanu faktycznego, w szczególności czy zakwestionowane faktury zakupu tarcicy od P. J. były "puste" (nie dokumentowały żadnego obrotu) czy wadliwe podmiotowo (towar nabyto od innego podmiotu). Wojewódzki Sąd Administracyjny, związany wykładnią NSA, uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu powodującym jej uchylenie. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie przedstawił spójnych wniosków i nie wykazał w sposób udowodniony świadomości podatnika o udziale w oszustwie podatkowym, ani nie wykazał braku należytej staranności, co było konieczne w przypadku kwestionowania transakcji pod względem podmiotowym lub w kontekście oszustwa karuzelowego. Sąd podkreślił, że ustalenia organu nie spełniają wymogów NSA, a materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie wiedzy podatnika o udziale w oszustwie. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję i zasądzono koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie stanu faktycznego w sprawach VAT, obowiązek wykazywania świadomości podatnika o udziale w oszustwie podatkowym, znaczenie dobrej wiary i należytej staranności w kontekście odliczania VAT.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ kwestionuje faktury VAT z powodu podejrzenia oszustwa podatkowego lub wadliwości podmiotowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ podatkowy prawidłowo pozbawił podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT z faktur zakupu tarcicy, uznając je za fikcyjne i dokumentujące udział w oszustwie podatkowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie wykazał w sposób udowodniony świadomości podatnika o udziale w oszustwie podatkowym ani braku należytej staranności, co jest konieczne do pozbawienia prawa do odliczenia w przypadku wadliwości faktur podmiotowej lub w kontekście oszustwa karuzelowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy nie przedstawił spójnych wniosków i nie wykazał w sposób udowodniony świadomości podatnika o udziale w oszustwie podatkowym ani braku należytej staranności. Ustalenia organu nie spełniają wymogów NSA, a materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie wiedzy podatnika o udziale w oszustwie.
Czy w przypadku kwestionowania transakcji dostawy towarów jedynie pod względem podmiotowym lub w przypadku stwierdzenia oszustwa karuzelowego, organ ma obowiązek wykazywać brak tzw. dobrej wiary (należytej staranności) podatnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nie ma dowodów na świadomość podatnika o udziale w oszustwie (wina umyślna), organ musi wykazać, że podatnik powinien mieć taką wiedzę w przypadku dochowania należytej staranności kupieckiej.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że w przypadku kwestionowania transakcji dostawy towarów jedynie pod względem podmiotowym lub w przypadku stwierdzenia oszustwa karuzelowego, kwestia badania dobrej wiary jest uzależniona od ustalenia, czy podatnik wiedział o nieprawidłowościach lub powinien je wiedzieć przy zachowaniu należytej staranności.
Czy organ podatkowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, w szczególności czy zakwestionowane faktury były "puste" czy wadliwe podmiotowo?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenia stanu faktycznego w zaskarżonej decyzji nie spełniają wymogów NSA i są niespójne, co uniemożliwia sądowi wskazanie, jaki stan faktyczny został przyjęty przez organy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie pozwala na ustalenie, czy zakwestionowane faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, czy są "puste" sensu stricto, czy wadliwe podmiotowo. Wnioski organu są niespójne i nie opierają się na jednoznacznych dowodach.
Przepisy (15)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 87 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia o różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy, gdy podatek naliczony jest wyższy od należnego.
p.p.s.a. art. 190
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie jest związany wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez NSA.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad proceduralnych.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania w przypadku uwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 205 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz strony.
O.p. art. 2a
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
O.p. art. 122
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej (obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego).
O.p. art. 180 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Dowody są dopuszczalne, jeżeli ich dopuszczenie jest zgodne z przepisami.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu zebrania i utrwalenia dowodów.
O.p. art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
O.p. art. 210 § § 4
Ustawa Ordynacja podatkowa
Wymogi formalne decyzji, w tym uzasadnienie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie wykazał w sposób udowodniony świadomości podatnika o udziale w oszustwie podatkowym. • Organ nie wykazał braku należytej staranności podatnika. • Ustalenia stanu faktycznego organu są niespójne i nie spełniają wymogów NSA. • Naruszenie zasady neutralności podatku VAT. • Błędne zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy VAT.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie mógł rozpoznawać sprawy z pominięciem oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu NSA. • Zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu powodującym jej uchylenie. • Organ nie wykazał w sposób udowodniony świadomości podatnika o udziale w oszustwie podatkowym. • W przypadku prawidłowego ustalenia, że zakwestionowana faktura nie odzwierciedla rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, gdyż należy ją uznać za tzw. "pustą" sensu stricto, z istoty takiego ustalenia wynika świadomość podatnika co do bezprawności odliczenia podatku z takiej faktury, skoro nie towarzyszy jej otrzymanie jakiegokolwiek towaru. • Ustalenia stanu faktycznego w zaskarżonej decyzji nie spełniają wymogów, na które zwrócił uwagę NSA w wyroku kasacyjnym.
Skład orzekający
Andrzej Brzuzy
przewodniczący
Jolanta Strumiłło
sprawozdawca
Anna Janowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego w sprawach VAT, obowiązek wykazywania świadomości podatnika o udziale w oszustwie podatkowym, znaczenie dobrej wiary i należytej staranności w kontekście odliczania VAT."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ kwestionuje faktury VAT z powodu podejrzenia oszustwa podatkowego lub wadliwości podmiotowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organy podatkowe i jakie konsekwencje niesie za sobą brak wystarczających dowodów na świadomość podatnika o udziale w oszustwie. Jest to istotne dla praktyki prawniczej w sprawach VAT.
“Sąd uchyla decyzję VAT: Organ nie udowodnił świadomości podatnika o oszustwie!”
Dane finansowe
WPS: 175 539 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.