I SA/OL 235/18

I SA/Ol 235/18 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2018-06-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Przemysław Krzykowski
Renata Kantecka
Wiesława Pierechod /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 2939/18 - Wyrok NSA z 2022-11-04
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 361
par. 45, par. 50 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 76, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod ( sprawozdawca ) Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 oddala skargę.
Uzasadnienie
P. K. (dalej: producent rolny, wnioskodawca, skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") z dnia "[...]", nr "[...]", utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 i nie uznania siły wyższej.
Z akt sprawy wynika, że w dniu "[...]" do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR) złożony został wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2015, w którym producent rolny ubiegał się o przyznanie płatności w ramach Wariantu 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) do działek rolnych Al i B1 o łącznej powierzchni 58,19 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia "[...]"odmówił przyznania wnioskodawcy płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) oraz nie uznał wystąpienia siły wyższej. Wskazano w uzasadnieniu, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku wyniosła 58,19 ha, zaś powierzchnia stwierdzona w ramach Wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) wyniosła 53,31 ha. Odmowa przyznania płatności wynikała z zastosowania sankcji z tytułu przedeklarowania powierzchni oraz niespełnienia warunku utrzymywania właściwej obsady drzewek uprawy sadowniczej na działce A.
Obszar i stan upraw został ustalony podczas kontroli na miejscu. W dniu "[...]" producent został telefonicznie powiadomiony o kontroli, która odbyła się w dniach "[...]". Z przeprowadzonej kontroli został sporządzony raport z czynności kontrolnych nr "[...]".
Organ I instancji podał, że raport z czynności kontrolnych zawierał dokumentację fotograficzną, jak również szkice pomiarów, na których widoczne były powierzchnie niekwalifikujące się do płatności a zadeklarowane przez producenta oraz linie pomiarów uprawy. Do dokumentacji z kontroli na miejscu dołączono szkice działek ewidencyjnych z oznaczeniem miejsca wykonywanych zdjęć podczas weryfikacji na miejscu. Kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni zostały poddane działki rolne, na których zadeklarowano realizację wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności): A1 o powierzchni zadeklarowanej wynoszącej 54,08 ha oraz B1 o powierzchni deklarowanej 4,11 ha, łącznie 58,19 ha. Po weryfikacji wyników z kontroli ustalono powierzchnię działek rolnych kwalifikującą się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej równą 53,31 ha (działka rolna A1- powierzchnia stwierdzona 49,20 ha, B1 - 4,11 ha). Powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wyniosła 4,88 ha. Z płatności została wykluczona powierzchnia zakrzaczona, zadrzewiona, powierzchnia nieużytkowana rolniczo, niekwalifikująca się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.9 co zostało zobrazowane na zdjęciach wykonanych podczas weryfikacji na miejscu stanowiących załącznik do raportu z czynności kontrolnych.
Organ I instancji wskazał, że wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wyniosła 9,15%. Organ przytoczył przepis art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 64012014 z dnia 11 marca 2014 roku uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych, mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014
roku, ze zm.) zgodnie z którym w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana
(kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy.
Ponadto wskazano, że podczas kontroli dla działki rolnej A1 kontrolerzy stwierdzili nieprzestrzeganie wymogów w zakresie rolnictwa ekologicznego i przypisali m.in. kody pokontrolne E2 i E7 oraz szereg innych uchybień. Kod E2 informował o tym, że materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań - dla zobowiązań podjętych przed 15.03.2014 r., natomiast kod E7 informował o nieutrzymywaniu minimalnej obsady drzew i krzewów (przy granicy błędu do 5% wymaganej obsady)- dla zobowiązań podjętych przed 15.03.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego podał, że zgodnie z załącznikiem Nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania" Program rolnośrodowiskowy " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.) w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów wysokość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej wynosi 100%.
Organ podał, że w dniu "[...]" do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo, w którym wnioskodawca wyjaśniał sytuację zaistniałą na działce ewidencyjnej Nr "[...]" oraz poinformował, iż w dniu "[...]" napisał pismo do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z prośbą o uznanie wystąpienia siły wyższej spowodowanej suszą. Wskazał, iż po ogłoszeniu informacji w mediach dowiedział się o możliwości wystąpienia do Urzędu Gminy z wnioskiem o oszacowanie szkód spowodowanych suszą. W dniu "[...]" o godzinie "[...]" producent rolny złożył wniosek o oszacowanie szkód. Na skutek pomyłki podpiął pismo do Kierownika BP ARiMR do wniosku o oszacowanie szkód złożonego w Urzędzie Gminy. Wniósł o potraktowanie zgłoszenia zdarzenia jako siła wyższa. Organ I instancji podkreślił jednak, że do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej do Biura Powiatowego ARiMR nie wpłynęło pismo z dnia "[...]" na które wskazał producent. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę całość zgromadzonej dokumentacji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie uznał zgłoszonego w dniu "[...]" zdarzenia za działanie siły wyższej na działce rolnej A1 uniemożliwiającej wykonanie zobowiązań rolnośrodowiskowych w ramach Wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności).
Od decyzji z dnia "[...]" producent rolny się odwołał. Podał, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem, gdyż zgodnie z danymi zawartymi w decyzji procentowe przedeklarowanie powierzchni kwalifikującej się do płatności w ramach wariantu 2.9 Uprawy jagodowe i sadownicze (z certyfikatem zgodności) wyniosło
9,15%. Powołując się art. 19 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 wskazał, że wyliczenia zawarte w decyzji sugerują, że powinny zostać nałożone sankcje wieloletnie na kwotę 8 701,00 zł. Tymczasem sankcje wieloletnie nakłada się w przypadku przedeklarowania powierzchni powyżej 50%, a w jego przypadku stwierdzono 9,15% przedeklarowania. Nieprzestrzeganie wymogów stwierdzono tylko do działki rolnej A1 i zgodnie z cytowanym w decyzji załącznikiem nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej(...) wysokość zmniejszenia wynosi 100% sankcji do działki rolnej. Do działki rolnej B1 nie stwierdzono żadnych naruszeń, a mimo to odmówiono stronie płatności do ww. działki. W ocenie wnioskodawcy, został on ukarany podwójnie. Wnosił również o ponowne rozpatrzenie uznania siły wyższej na działce rolnej A1. Zgodnie z zarządzeniem Wojewody dotyczącym suszy w 2015 roku w województwie nie ogłoszono klęski suszy na sadach. W związku z tym, jak twierdzi strona, komisje szacujące szkody obligatoryjnie w protokołach z oszacowania szkód wstawiały powierzchnię 0,00% utraconego plonu na 1 ha. Nie znaczy to jednak, że w jego gospodarstwie nie wystąpiła susza, wręcz przeciwnie, sądził, że potwierdziła ją kontrola na miejscu na działce rolnej A1 (uznanie części drzewek za suche). Ponadto uważał, że nie można potraktować Protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanym niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi (susza) jako jedynego, niepodważalnego dowodu na wystąpienie siły wyższej.
Podniósł, że w wyjaśnieniach składanych na piśmie do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" informował, że omyłkowo podpiął pismo o uznanie siły wyższej z dnia "[...]" skierowane do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, pod wniosek o oszacowanie szkód do Urzędu Gminy. Dopiero z decyzji dowiedział się, że ww. pismo nie zostało przekazane przez Urząd Gminy do Biura Powiatowego ARiMR. Ustalając losy pisma, uzyskał w Urzędzie Gminy informację, że zostało ono przekazane wraz z całą dokumentacją do ODR. W ODR poinformowano, że pismo zostało do nich faktycznie przesłane i bezzwłocznie zostanie przekazane do organu właściwego, czyli do Biura Powiatowego ARiMR. Dalego wniósł o uwzględnienie tego pisma przy uznawaniu wystąpienia siły wyższej na działce rolnej A1, gdyż nie może ponosić konsekwencji finansowych w postaci decyzji odmownej w wyniku braku kompetencji i niewiedzy urzędników pracujących w Urzędzie Gminy czy ODR.
Podkreślił, że w celu należytego wywiązywania się z zobowiązania rolnośrodowiskowego dokładał wszelkich starań, aby sad spełniał wszystkie wymogi i normy. Sad był pielęgnowany, każde drzewko osiatkowane, a dodatkowo został on
ogrodzony. Nie miał wpływu na warunki atmosferyczne, które spowodowały suszę, a jednak został za to ukarany, choć zaistniało to bez jego winy i po raz pierwszy.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzja z "[...]" uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Organ II instancji wskazał m.in., że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, biorąc pod uwagę wskazanie przez skarżącego nowych dowodów w postaci świadków, powinien ponownie przeanalizować sprawę oraz odnieść się do argumentów i dowodów podnoszonych przez stronę.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż Kierownik BP ARiMR powinien ustalić czy faktycznie oryginał pisma z dnia "[...]" o sile wyższej został załączony do wniosku o oszacowanie szkód, czy i kiedy wpłynął do Urzędu Gminy, czy i kiedy został przekazany do ODR oraz czy pismo zostało przekazane do Biura Powiatowego ARiMR. Okoliczności te powinny zostać w sposób wnikliwy zbadane i dopiero po dokładnym ustaleniu stanu faktycznego możliwe jest stwierdzenie, czy wnioskodawca poinformował organ o wystąpieniu siły wyższej i w konsekwencji jaki wpływ miało to na rozpatrzenie przedmiotowej sprawy.
Kierownik Biura Powiatowego w dniu "[...]", po ponownym rozpatrzeniu wniosku rolnika wydał decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) i nie uznania siły wyższej.
W odwołaniu od tej decyzji producent rolny wskazał, że kwestie podnoszone przez niego w odwołaniu od wcześniejszej decyzji nie zostały starannie przeanalizowane. Następnie zakwestionował poprawność wyliczenia sankcji wieloletnich. Po raz kolejny prosił o rozpatrzenie możliwości uznania siły wyższej na działce rolnej A1. Stwierdził, że Urząd Gminy pośredniczył jedynie w przyjmowaniu i przekazywaniu wniosków suszowych do Ośrodka Doradztwa Rolniczego. Z informacji jakie uzyskał w ww. urzędzie, urząd ten nie ewidencjonował i nie archiwizował wniosków o oszacowanie szkód. Całą dokumentację składaną przez rolnika przekazywano dalej. Z oświadczenia pracownika Urzędu Gminy E. O. wynika, że dokument o zgłoszeniu siły wyższej był podłączony do wniosku suszowego. Skarżący nie wie, dlaczego pracownicy Ośrodka Doradztwa Rolniczego stoją na stanowisku, że rzekomego pisma nie było.
Zakwestionował także możliwość dochowania 10-dniowego terminu na zgłoszenie siły wyższej. Zaznaczył, iż jego zdaniem, w żadnych przepisach nie ma podanej konkretnej daty w ramach której istnieje możliwość poinformowania o sile wyższej, ale podaje się wyraźnie, że składa się pismo w terminie 10 dni od dnia, w którym rolnik jest w stanie stwierdzić zaistniałą sytuację. Podał, że podczas kontroli w gospodarstwie, przeprowadzonej w dniu "[...]" przeprowadzonej przez Jednostkę Certyfikującą "[...]" obsada jabłoni była prawidłowa, chociaż od "[...]" występowała już susza. Pismo, które złożył "[...]" w Biurze Powiatowym ARiMR z dnia "[...]" było drugim egzemplarzem będącym w jego posiadaniu. Pismo o wystąpieniu siły wyższej zostało napisane w dwóch egzemplarzach i podpisane czytelnie przez skarżącego. Jeden egzemplarz złożył omyłkowo wraz z wnioskiem suszowym do Urzędu Gminy, drugi został w jego posiadaniu.
Ponownie wskazał także, że zgodnie z zarządzeniem Wojewody, w województwie w 2015r. nie ogłoszono klęski suszy na sadach. W związku z tym komisje szacujące szkody obligatoryjnie w protokołach z oszacowania szkód wstawiały 0,00 % utraconego plonu na 1 ha. Nie znaczy to, że w gospodarstwie skarżącego nie wystąpiła susza, jak zaznaczył, wręcz przeciwnie, potwierdziła ją kontrola na miejscu na działce rolnej A1 (uznanie części drzewek za suche). Producent uważał, że nie można potraktować Protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi (suszą) jako jedynego, niepodważalnego dowodu na wystąpienie siły wyższej. Ponownie wskazał, że w celu należytego wywiązywania się z zobowiązania rolnośrodowiskowego dokładał wszelkich starań, aby sad spełniał wszelkie wymogi i normy.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji organ odwoławczy stwierdził, że argumenty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie, zaś dokonane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR rozstrzygnięcie, w oparciu o całość materiału dowodowego zebranego w sprawie, jest prawidłowe.
Organ odwoławczy wskazał, że Kierownik przytoczył treść § 2 ust. 1, § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.). Wskazał, że wnioskodawca realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe od roku 2011, zatem zgodnie z § 50 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z § 9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) obowiązują go wymogi określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku.
Powierzchnia deklarowana do płatności rolnośrodowiskowej wynosiła 58,19 ha. Działki rolne zadeklarowane do płatności rolnośrodowiskowej zostały zadeklarowane w ramach następujących wariantów:
1. Wariant: 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności).
Powierzchnia stwierdzona w ramach Wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z
certyfikatem zgodności) wyniosła 53,31 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20.12.2013 r., s. 549). Przy ustalaniu tej powierzchni uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o
którym mowa w art. 5 ust. 2 lit b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 64012014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W myśl art.
59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późno zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 130612013" w celu skutecznej weryfikacji warunków kwalifikowalności wniosków do pomocy przeprowadzane są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu.
Taka kontrola została przeprowadzona w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy. Po weryfikacji wyników z kontroli na miejscu ustalono powierzchnię działek rolnych kwalifikującą się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej równą 53,31 ha ( 49,20 ha na działce rolnej A1 + 4,11 ha na działce rolnej B1). Powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wyniosła 4,88 ha. Z płatności została wykluczona powierzchnia zakrzaczona, zadrzewiona, powierzchnia nieużytkowana rolniczo niekwalifikująca się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 2 wariant 2.9, co zostało zobrazowane na zdjęciach wykonanych podczas weryfikacji na miejscu stanowiących załącznik do raportu z czynności kontrolnych.
Wskazano, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych w ramach Wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wyniosła 9,15%. Zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 4,88 ha. Na działce rolnej B1 nie stwierdzono nieprawidłowości i powierzchnię stwierdzoną na tej działce (4, 11 ha) zaliczono do łącznej powierzchni stwierdzonej 53,31 ha (49,20 ha na działce rolnej A1 + 4,11 ha na działce rolnej B1), jednakże producentowi odmówiono płatności ze względu na przedeklarowanie powierzchni stwierdzonej w kontroli na miejscu oraz ze względu na sankcje za nieprzestrzeganie wymogów w wariancie 2.9.
Następnie organ przedstawił sposób obliczenia różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną oraz sposób obliczenia kwoty zmniejszenia.
Dyrektor ARiMR wskazał, że w trakcie kontroli na miejscu pracownicy Biura Kontroli stwierdzili także nieprzestrzeganie wymogów w zakresie rolnictwa
ekologicznego na działce rolnej A1. Do działki rolnej A1 w raporcie z czynności kontrolnych przypisano kod E2 i E7, gdzie Kod E2 informuje, że materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań (dla zobowiązań podjętych przed 15.03.2014r) a Kod E7 informuje, o nieutrzymaniu minimalnej obsady drzew i krzewów (dla zobowiązań podjętych przed 15.03.2014 r).
Organ przytoczył treść § 50 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 roku w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału
(Dz.U. z 2007r., nr 29, poz. 189 ze zm.) określające szczegółowe wymogi jakie musi spełniać uprawa sadownicza. Minimalna obsada drzew i krzewów została określona w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 i dla jabłoni domowej wynosi 125 szt./ha.
Wskazano, że w raporcie z czynności kontrolnych wpisano uwagi dotyczące działki rolnej A1, zgodnie z którymi: na dzień kontroli na działce rolnej A1 stwierdzono 6410 sztuk drzew jabłoni domowej, z czego 5380 sztuk drzew jabłoni domowej spełniało wymogi elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.,1030 sztuk drzew jabłoni domowej nie spełniało wymogu elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego (zliczono: drzewa jabłoni domowej martwe/suche - 616 sztuk; drzewa jabłoni domowej żywe poniżej 80 cm - 399 szt., drzewa jabłoni domowej uszkodzone przez zwierzęta (drzewa zgryzione) 15 sztuk. Średnia wysokość drzew spełniających wymóg kwalifikowanego materiału szkółkarskiego mieściła się w przedziale od 0,80m do 1,90 m. Obsada drzew jabłoni domowej na działce rolnej A1 o stwierdzonej powierzchni 49,20 ha wyniosła 5380 sztuk. Minimalna obsada z uwzględnieniem 5 % tolerancji powinna wynosić 5855 szt. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, wymóg zachowania minimalnej obsady nie został spełniony.
Zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. wysokość zmniejszenia wynosi 100 % do działki rolnej.
Organ odwoławczy wskazał, że w dniu "[...]" wnioskodawca złożył do Biura Kontroli na Miejscu uwagi do raportu z czynności kontrolnych, Producent poinformował również, iż została zgłoszona siła wyższa w Urzędzie Gminy w związku z panującą suszą oraz wniósł o ponowną kontrolę działki rolnej A1. W odpowiedzi Kierownik Biura Kontroli na Miejscu pismem z dnia "[...]" poinformował, iż nie ma podstaw do przeprowadzenia ponownej kontroli. W dniu "[...]" do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo rolnika, w którym poinformował o prowadzeniu sadu ekologicznego oraz o tym, iż w jego ocenie wystąpienie wysokich temperatur na przełomie lipca i sierpnia 2015 roku mogło mieć wpływ na kondycję drzewek owocowych oraz że część drzewek może nie spełniać wymogów które są stawiane dla materiału szkółkarskiego. Wniósł również o uznanie tego zawiadomienia jako siły wyższej. Producent informował również, że w dniu "[...]" odbyła się w gospodarstwie kontrola Jednostki Certyfikującej "[...]" która potwierdziła prawidłowość obsady jabłoni - na ten dzień.
Dnia "[...]" do BP ARiMR wnioskodawca dostarczył Protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanym niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi (suszą) które wystąpiły w dniu "[...]", sporządzony przez Komisję powołaną Zarządzeniem Nr 87 z dnia 25 marca 2015 roku i zarządzeniem nr 247 z dnia 27 sierpnia 2015 roku. Zgodnie z treścią protokółu, na podstawie przeprowadzonej w dniu "[...]" lustracji ustalono, iż utracony plon na 1 ha wyniósł 0,00 %.
W dniu "[...]" roku do BP ARiMR wpłynęło pismo wnioskodawcy, w którym producent wyjaśniał sytuację zaistniałą na działce nr "[...]" oraz poinformował, że w dniu "[...]" roku napisał pismo do Kierownika ARiMR z prośbą o uznanie siły wyższej spowodowanej suszą, a w dniu "[...]" o godzinie "[...]" złożył wniosek o oszacowanie szkód w Urzędzie Gminy. Wskazał, że pomyłkowo podpiął pismo z wystąpieniem, do Kierownika ARiMR z prośbą o uznanie siły wyższej i dokument ten został w Urzędzie Gminy. Producent prosił o potraktowanie tego faktu jako siły wyższej.
Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, że w przypadku wpłynięcia pisma niezgodnie z właściwością organ do którego wpłynęło pismo powinien przekazać pismo zgodnie z właściwością do odpowiedniego organu. Tymczasem na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, Kierownik BP ARiMR uznał, że pismo na które wskazuje strona, nie zostało złożone w Urzędzie Gminy.
Kategorie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności zostały określone w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, organ podkreślił jednakże, iż w każdym przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych, rolnik powinien powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dostarczeniem dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Dowodem potwierdzającym wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, może być na podstawie art. 75 § 1 Kpa wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Na podstawie dostarczonego Protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanym niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, stwierdzono, iż susza wystąpiła w dniach "[...]". Na podstawie danych z Protokołu utracony plon wyniósł 0,00 %. W dniu "[...]" producent zgłosił Kierownikowi BP ARiMR siłę wyższą w gospodarstwie. Tym samym zdaniem Dyrektora ARiMR rolnik nie dotrzymał 10 dniowego terminu na zgłoszenie siły wyższej. Wskazano także, że w dniu "[...]" producent został poinformowany o kontroli na miejscu z programu rolnośrodowiskowego. Kontrola na miejscu odbyła się w dniach "[...]" i kontrola ta stwierdziła nieprawidłowości na działce rolnej A1. W uwagach w raporcie z czynności kontrolnych wpisano, że rolnik oraz pełnomocnik byli obecni podczas pomiaru działek rolnych oraz zliczania obsady drzew. W dniu "[...]" pełnomocnik odebrał raport z czynności kontrolnych. Zatem zgłaszając w dniu "[...]" siłę wyższą rolnik był świadomy stwierdzonych nieprawidłowości na działce rolnej A1.
Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że nawet gdyby uznać, że pismo na które się powołuje, faktycznie zostało złożone w Urzędzie Gminy w dniu "[...]" to i tak nie zostałby dochowany 10 - dniowy termin na zgłoszenie siły wyższej do Kierownika Biura Powiatowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy.
Następnie organ odwoławczy przedstawił sposób obliczenia kwoty płatności dla wariantu 2.9 po odliczeniu sankcji. Płatność ta wyniosła "0". Została obliczona w oparciu o kwotę płatności wskazaną w załączniku nr 5 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, § 27. ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy(...) i zgodnie z załącznikiem nr 7 do tego rozporządzenia.
Podsumowując Dyrektor ARiMR wskazał, że płatność rolnośrodowiskowa została zmniejszona ze względu na przedeklarowanie powierzchni stwierdzonej w kontroli na miejscu oraz ze względu na sankcje za nieprzestrzeganie wymogów w pakiecie 2 rolnictwo ekologiczne.
W ocenie organu II instancji, w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania art. 15 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014. Producent został poinformowany o kontroli na miejscu z programu rolnośrodowiskowego w dniu "[...]". Kontrola na miejscu odbyła się w dniach "[...]" i kontrola ta stwierdziła nieprawidłowości dla działki rolnej A1. Na działce rolnej B1 nie stwierdzono nieprawidłowości i powierzchnię stwierdzoną na tej działce (4,11 ha) zaliczono do łącznej powierzchni stwierdzonej 53,31 ha.
Odnośnie do zarzutów dotyczących niewłaściwego procedowania sprawy przez instytucje wymienione przez skarżącego (Ośrodek Doradztwa Rolniczego, Urząd Gminy) w przedmiocie przekazania pisma informującego o wystąpieniu siły wyższej do właściwego organu, Dyrektor ARiMR wskazał, że Kierownik BP ARiMR ponownie przeanalizował sprawę oraz zbadał w sposób wnikliwy powyższe okoliczności. Z odpowiedzi udzielonej przez Dyrektora Ośrodka Doradztwa Rolniczego ( z dnia "[...]") wynikało, że pismo dotyczące prośby i uznania siły wyższej z dnia "[...]" nigdy nie trafiło do Ośrodka Doradztwa Rolniczego. Na wniosek pełnomocnika skarżącego w październiku 2016r. toczyło się w tej sprawie postępowanie wyjaśniające. Wezwano do wyjaśnień ustnie i na piśmie pracowników, tj. T. D., W. Z. oraz stażystę G. M. Z wyjaśnień obu pracowników wynikało, iż do PZDR (Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego) w dniu "[...]" rzeczywiście wpłynął wniosek z Urzędu Gminy w sprawie szacowania strat z powodu suszy. Komisja dokonała oszacowania zakresu i wysokości szkody w dniu "[...]". Do przekazanego wniosku nie zostały dołączone żadne załączniki. Z wyjaśnień G. M., który w roku 2016 był stażystą (od "[...]") wynikało, iż nie miał on dostępu do dokumentów szacowania strat z lat ubiegłych, zatem nie mógł okazywać wniosku z 2015 r. stronie. Dodatkowo wysłano do Urzędu Gminy zapytanie czy do wniosku o szacowanie szkód z tytułu suszy w roku 2015 został dołączony omyłkowo załącznik w postaci pisma do ARiMR. Z uzyskanej w dniu "[...]"odpowiedzi wynikało, że gdyby takowe pismo zostało omyłkowo podłączone do wniosku suszowego zostałoby przekazane według właściwości do organu właściwego czyli do ARiMR. Z kolei według wyjaśnień Kierownika PZDR – W. Z.- z informacji uzyskanych od doradcy T. D., który był przewodniczącym komisji wynikało, że z gminy otrzymał wniosek o szacowanie strat bo tylko to było potrzebne do prac komisji, natomiast nie było żadnych innych załączników. Twierdzenie wnioskodawcy, jakoby widział w biurze PZDR kserokopię żądanego przez niego pisma oraz jakoby pokazał mu je stażysta, zdaniem Kierownika PZDR, nie brzmi wiarygodnie, gdyż stażysta przebywał w PZDR w 2016 r., pomagał przy dokumentacji komisji i nie miał dostępu do dokumentów z szacowania strat z poprzednich lat (dokumentacja przechowywana jest oddzielnie).
Ostatecznie Kierownik PZDR poddał w wątpliwość istnienie takiego pisma i wyraził zdanie, że cała sprawa jest próbą przerzucenia przez producenta odpowiedzialności na inne osoby za własne zaniedbania i niedociągnięcia. Pierwszym zaniedbaniem rolnika lub jego pełnomocnika było niewywiązywanie się z zobowiązań rolnośrodowiskowych, a następnym niezłożenie w odpowiednim terminie wyjaśnień do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.
Organ odwoławczy nie dał wiary załączonemu przez skarżącego do odwołania oświadczeniu pracownika Urzędu Gminy – E. O. - jakoby widział załącznik podczepiony do wniosku o oszacowanie szkód. Wskazano, iż po pierwsze, oświadczenie nie określało wskazania rodzaju załącznika, po drugie nie było zgodne z informacją przekazaną przez Urząd Gminy. Do Urzędu Gminy zostało wysłane zapytanie o to, czy wskazane przez producenta pismo zostało dostarczone. W odpowiedzi poinformowano, że gdyby takowe pismo zostało omyłkowo podłączone do wniosku suszowego, zostałoby przekazane według właściwości do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W dniu "[...]" pełnomocnik skarżącego zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z prośbą o zawieszenie postępowania w związku z prowadzonym dochodzeniem przez Prokuraturę Rejonową dotyczącym zagubienia dokumentu zgłoszenia wystąpienia siły wyższej w jego gospodarstwie. W dniu "[...]" pełnomocnik skarżącego poprosił o wznowienie postępowania w związku z zakończeniem postępowania w Prokuraturze, jednakże nie poinformował Kierownika o wynikach postępowania. Dlatego Dyrektor ARiMR zwrócił się z prośbą do Prokuratury Rejonowej o udzielenie informacji w tym przedmiocie. W odpowiedzi wskazano, że dochodzenie w ww. sprawie zostało umorzone w dniu "[...]"- wobec stwierdzenia, iż czynu nie popełniono.
Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że rolnik składając wniosek o
przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2015, własnoręcznym podpisem
poświadczył, że znane są jemu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Powyższe oznacza, iż skarżący był świadomy konsekwencji i sankcji w przypadku zadeklarowania powierzchni gruntów rolnych niezgodnie z rzeczywistym sposobem ich wykorzystania.
Producent rolny reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Dyrektora ARiMR. Wniósł o uchylenie tej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 51 ust. 1 i 2 w/w Rozporządzenia Rady (WE) 1698/2005 z dnia 20 września
2005 r. w związku z art. 1, 21 i 30 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do nieprawidłowej wykładni pojęcia "zmniejszenia i wykluczenia" , podczas gdy prawidłowa wykładnia w/w przepisów wskazuje jednoznacznie, że zmniejszeń i wykluczenia z płatności wobec beneficjentów nie stosuje się, jeżeli beneficjent może udowodnić, że nie ponosi winy za powstanie niezgodności a całkowite wykluczenie, bądź zmniejszenie jest stosowane za nieprzestrzeganie norm tylko wówczas, kiedy stwierdzono w trakcie kontroli umyślną niezgodność która wynikła z działania lub zaniechania, które można przypisać bezpośrednio beneficjentowi.
2. art. 18 ust. 2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich w zw. z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia z 2009 r. oraz § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez jego nie zastosowanie, podczas gdy jego prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że rolnika który nie dopuścił się nieprawidłowości poprzez własne działanie czy zaniechanie nie karze się sankcją wykluczenia z płatności czy też ich zmniejszenia. Prawidłowa wykładnia tego przepisu, powinna skutkować uznaniem, że jeżeli rolnik nie był odpowiedzialny za naruszenie wymogów określonego wariantu w dokonanym pakiecie, to płatność przysługuje mu w danym roku w niezmniejszonej wysokości.
3. art. 38, 39 i 40 włącznie z pkt. 17 i 19 preambuły Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 r. z dnia 11 marca 2014 r. poprzez nie zastosowanie go "per analogiam" wytycznych w zakresie stosowania kar administracyjnych, gdzie na jego podstawie uzupełniono te zasady poprzez wskazanie, że nie powinni podlegać karom administracyjnym beneficjenci, którzy powiadomią właściwe organy o nieprawidłowościach i mają zniechęcać do umyślnej niezgodności, co także jest zawarte wart. 18 ust. 2 i 3 i art. 30 rozporządzenia nr 65/2011 oraz art. 51 ust. 1 i 2 rozporządzenie nr 1698/2005.
4. art. 8 i art. 107 § 3 kpa poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji;
5. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności: art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz załatwienie jej w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem skarżącego,
6. art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
7. art. 12 § 1, art. 35 kpa poprzez mało wnikliwe i pobieżne przeprowadzenie
postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w przypadku siły wyższej lub innej okoliczności nie jest wymagany zwrot za lata poprzednie co oznacza, że nie stosuje się zmniejszeń i wykluczeń. Art. 73 i 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 ma zastosowanie w niniejszym przypadku. W związku z powyższym skarżący wniósł o uznanie pisma z dnia "[...]" jako zgłoszenia siły wyższej.
W jego ocenie zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, w przypadku wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności nie będzie wymagany częściowy lub pełen zwrot pomocy otrzymanej przez rolnika. Nie stosuje się kar administracyjnych w zakresie wzajemnej zgodności, jeżeli dana
niezgodność wynika z działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Nie stosuje się kar administracyjnych z tytułu złożenia wniosku lub zmiany po terminie, jeżeli wniosek o przyznanie płatności lub zmiana do wniosku zostanie złożony/a w terminie "sankcyjnym" z powodu działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.
Skarżący zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę brzmienia art. 18 ust. 2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. , zgodnie z którym uchybienia krótkotrwałe i usuwalne - nie powodują żadnych sankcji w danym roku ani na przyszłość i te okoliczności organ wykonujący kontrolę winien był wykazać i ustalić. Dlatego decyzja w zakresie odmowy płatności nie ma podstawy prawnej i nie ma uzasadnienia w tym zakresie.
Wskazano, że ponieważ na tle stosowania kar administracyjnych, organy wielokrotnie karały beneficjentów za nie spełnienie wymogów, na podstawie okoliczności, na jakie nie mieli wpływu, Komisja Europejska widząc nie dookreślenie pojęcia kara administracyjna, wprowadziła jasne zasady, w art. 38, 39 40 włącznie z pkt. 17 i 19 preambuły Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 r. z dnia 11 marca 2014 r. i organ mając w tym przypadku wątpliwości czy zastosować 100% zmniejszenie płatności, przy powstaniu niezgodności u rolnika, podczas gdy udowodnił, że nie ponosi winy za włączenie niekwalifikującej się kwoty winien poprzez zastosowanie w/w przepisów "per analogiam", przyznać te płatności, albowiem z zasad jakim mają służyć, oraz cel ich przyznania został spełniony.
Skarżący podniósł, że w sprawach podobnych orzekały już wojewódzkie sądy administracyjne uchylając decyzje organów. Powołał daty i sygnatury wyroków tych sadów oraz powołał się na wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 480/17.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał swoją decyzję, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Analiza akt sprawy nie dała podstawy do uwzględnienia skargi.
Bezsporne jest, że skarżący w ramach gospodarstwa rolnego od 2011r. podjął pięcioletnie zobowiązanie do realizacji programu rolnośrodowiskowego w Pakiecie 2-rolnictwo ekologiczne; wariancie 2.9 – uprawy sadownicze i jagodowe, zgodnie z zasadami określonymi przepisami rozporządzenia rolnośrodowiskowego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. Powyższe rozporządzenie zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. To rozporządzenie ma zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowych wynikających z zobowiązań podjętych na jego podstawie i kontynuowanych w 2015r. i latach następnych, do czasu zakończenia programów finansowanych z EFR ROW w ramach "perspektywy finansowej" lat 2007 – 2013. Normuje ono materialnoprawne zasady jak i tryb przyznawania i zmniejszania oraz zwracania płatności, w tym w odniesieniu do zobowiązań wcześniej podjętych, odwołując się także do odpowiednich przepisów prawa unijnego.
Zgodnie z §50 ust.3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. ocena spełnienia warunków i wymogów pakietu 2 wariantu 9, w przypadku zobowiązań podjętych na podstawie rozporządzenia z 2009r. jest dokonywana na podstawie tego rozporządzenia, jak również zmniejszeń dokonuje się zgodnie z tym rozporządzeniem.
Przeprowadzona w 2015r. kontrola na miejscu doprowadziła do ustalenia, że skarżący realizował program sadowniczy- uprawę jabłoni, na obszarze mniejszym niż zgłoszona do płatności, a ponadto nie spełnił na jednej z dwóch zgłoszonych działek wymogu utrzymywania określonej przepisami obsady drzewek. Jak wskazano w decyzjach organów obu instancji "przedeklarowanie" powierzchni jak i brak właściwej obsady drzewek ujawniono w odniesieniu do działki A1. Skarżący zadeklarował we wniosku powierzchnię tej działki 54,08 ha, a podczas kontroli stwierdzono, że powierzchnia kwalifikująca się wynosi 49,20 ha ( różnica 4,88 ha). W odniesieniu do działki B1 o powierzchni deklarowanej 4,11 ha, nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie deklarowanej powierzchni jak też stwierdzono zachowanie minimalnej obsady drzewek. Po weryfikacji wyników z kontroli ustalono ogólną powierzchnię działek rolnych kwalifikującą się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej równą 53,31 ha. Ponadto dla działki rolnej A1 ustalono, że materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań, oraz brak było utrzymania minimalnej obsady drzewek .
Sąd stwierdza, że ze znajdującego się w aktach sprawy raportu z czynności kontrolnych, sporządzonego w dniu "[...]" wynika, że skarżący jak i jego pełnomocnik uczestniczyli w kontroli. Według zapisów na str.13 raportu na dzień kontroli na działce rolnej A1 stwierdzono 6410 drzew jabłoni domowej, z czego 5380 sztuk spełniało wymogi elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego,1030 sztuk drzew jabłoni domowej nie spełniało tego wymogu (zliczono: drzewa martwe/suche - 616 sztuk; drzewa żywe poniżej 80 cm - 399 szt., drzewa uszkodzone przez zwierzęta ( zgryzione) 15 sztuk. Obsada drzew jabłoni domowej na działce rolnej A1 o stwierdzonej powierzchni 49,20 ha wyniosła 5380 sztuk. Minimalna obsada z uwzględnieniem 5 % tolerancji powinna wynosić 5855 szt.
Zauważyć należy, że obliczenia dokonane w raporcie przez kontrolerów uwzględniają ową 5% tolerancję, czyli przyjmują 119 drzewek na 1 ha, podczas gdy norma to 125 na 1ha powierzchni.
W tym miejscu, w związku z zarzutami naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego podkreślić należy, że raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wskazać należy, że w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych w związku z kontynuacją zobowiązań podjętych w 2011r. reguły postepowania określają przepisy art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...). Według 21 ust. 2 ustawy, organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy, jednak nie z urzędu, a na żądanie stron zapewnia im czynny udział w każdym stadium postępowania, i tylko na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Art. 21 ust.3 ustawy jednoznacznie określa, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Stanowi też, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Z tych regulacji wynika, że organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności, nie ma więc obowiązku wzywania strony do przedstawienia ewentualnych dowodów na podważenie ustaleń niekorzystnych dla strony, skutkujących obniżeniem lub pozbawieniem płatności. Zatem, o ile ustalenia zawarte w raporcie z kontroli nie zostaną skutecznie przez rolnika podważone, stanowią podstawę do zastosowania odpowiednich sankcji przewidzianych przepisami prawa unijnego i krajowego.
Skarżący wprawdzie w zastrzeżeniach z dnia "[...]" do raportu z kontroli skierowanych do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu podniósł, że według jego obliczeń na działce A1 znajduje się 7128 drzewek, ale w toku postępowania przed organami pierwszej jak i drugiej instancji nie kwestionował ustaleń kontroli. W szczególności nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na posiadanie takiej ilości drzewek np. faktur na zakup sadzonek jabłoni domowej, spełniających odpowiednie wymagania. Również powołując się na fakt kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą w lipcu 2015r. nie przedłożył odpisu ( kserokopii) tego protokołu organom Agencji.
Zasadniczo skarżący podważa zasadność pozbawienia go całości płatności rolnośrodowiskowej za rok 2015 z uwagi na fakt, że w odniesieniu do działki B 1 o powierzchni 4,11 ha nie stwierdzono przedeklarowania obszaru uprawy oraz stwierdzono utrzymanie wymaganej ilości drzewek ( z uwzględnieniem 5% tolerancji). Ponadto kwestionuje nie uwzględnienie przez organy Agencji wystąpienia suszy w 2015r., jako okoliczności, która wpłynęła na stwierdzony stan uprawy.
W odniesieniu do kwestii " siły wyższej" stanowisko organów Agencji, że skarżący nie wykazał, że przyczyną nieutrzymania wymaganej obsady drzew na działce A1, była "klęska suszy" , jak również, że okoliczność ta nie została zgłoszona w odpowiednim czasie, znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów art.7 i art.77§ 1 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również naruszenia zasady zaufania do organów (art.8) czy wnikliwości i szybkości postępowania (art.12 i art.35 k.p.a.).
W szczególności na okoliczność "zagubienia" przez pracowników Powiatowego Ośrodka Doradztwa Rolniczego pisma skarżącego datowanego na "[...]" skierowanego do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające,w tym w trybie postępowania przygotowawczego. Przebieg tego postępowania i wyjaśnienia poszczególnych osób zostały przedstawiona w zaskarżonej decyzji. Wskazano, że w piśmie z dnia "[...]" Zastępca Prokuratora Rejonowego poinformował, że "dochodzenie "[...]" w sprawie: zniszczenia lub ukrycia pisma datowanego na "[...]" sporządzonego przez skarżącego, adresowanego do Kierownika BP ARiMR dotyczącego uznania "siły wyższej" w programie rolnośrodowiskowym, na szkodę wymienionego , zaistniałego w okresie "[...]" w Ośrodku Doradztwa Rolniczego, "[...]" tj. o przestępstwo z art 276 k.k. – wobec stwierdzenia, że czynu nie popełniono – zostało umorzone w dniu "[...]"" Ponadto w toku postępowania wyjaśniono też, ( k.70) że pismo dotyczące "siły wyższej" datowane na dzień "[...]", zostało złożone bezpośrednio przez pełnomocnika skarżącego w Biurze Agencji w dniu "[...]" ( pismo w aktach-k.39).
Wskazano też na Protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym, spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi (k.40 akt). Stwierdzono, iż susza wystąpiła w dniach "[...]", jednak według danych z Protokołu nie wpłynęła na uprawę sadowniczą .Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji dokonał oceny dowodów, uznając, że zgłoszenie w dniu "[...]" "siły wyższej" nastąpiło po stwierdzeniu w czasie kontroli nieprawidłowości na działce rolnej A1. Niezależnie więc od tego, że Komisja do spraw szacowania szkód nie stwierdziła, by takie wystąpiły w gospodarstwie skarżącego, nie dotrzymał on 10- dniowego terminu na zgłoszenie okoliczności wystąpienia "siły wyższej".
Zdaniem Sądu stanowisko organów Agencji, że podnoszone przez skarżącego okoliczności wystąpienia suszy jak i okoliczności zgłoszenia tego zdarzenia nie mogły spowodować odstąpienia od wynikającego z przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego obowiązku pomniejszenia płatności o 100%, dla działki A1, odpowiada prawu. Zgodnie z § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. jedną z kategorii siły wyższej, której wystąpienie nie powoduje obowiązku zwrotu pomocy, stanowi "inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika". Niewątpliwie różne zdarzenia atmosferyczne w tym brak opadów, oddziaływają na uprawy rolnicze. Zważyć jednak należy, że sad skarżącego był w piątym roku uprawy, zatem wydaje się, że nie powinien poddać się krótkotrwałej suszy ( co zostało niejako potwierdzone przez komisję do szacowania szkód). Znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja zdjęciowa ( na płycie DVD) przedstawia niekorzystny obraz uprawy ( oczywiście w miejscach, gdzie zdjęcia robiono).
Zważyć też należy, że przepis § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. mówi o zaniechaniu żądania zwrotu pomocy, czego nie można interpretować jako obowiązku przyznania pomocy w danym roku, w którym stwierdzono zaniedbania w zakresie utrzymywania na zgłoszonym do płatności obszarze właściwej obsady drzewek owocowych, o określonych parametrach wysokości i grubości pnia.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów art. 38, 39 i 40 , włącznie z pkt.17 i 19 preambuły rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/14 trzeba wskazać, że powołane przepisy , jako dotyczące stosowania kar administracyjnych z tytułu niezgodności nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem stwierdzone nieprawidłowości w uprawach sadowniczych nie dotyczyły nie przestrzegania norm prowadzenia gospodarstwa ekologicznego, a warunków kwalifikowalności do płatności rolnośrodowiskowej.
Jak zasadnie wskazały organy, w związku z przedeklarowaniem powierzchni działki A1, w sprawie miał zastosowanie art. 19 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014. Zgodnie z tym przepisem "w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy". Podkreślić należy, że w tym wypadku bierze się pod uwagę powierzchnię wszystkich działek z daną uprawą.
Ponadto, do wniosków o płatność złożonych po dniu 1 stycznia 2015r., zastosowanie miał art.35 ww. rozporządzenia (UE) nr 640/2014. Powołane rozporządzenie zastąpiło rozporządzenie Komisji (WE ) nr 1122/2009 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011. Trzeba wskazać, że przepisy art. 35 ust.2, ust.3 i ust.4 rozporządzenia nr 640/14 w zakresie, w jakim dotyczą płatności rolnośrodowiskowej mają zasadniczo treść analogiczną do treści art.18 ust.1 i ust.2 rozporządzenia nr 65/2011.
Zgodnie z powołanymi przepisami prawa unijnego pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie zostały spełnione m.in. obowiązki wynikające z zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich. Trzeba zauważyć, że ust.3 art. 35 rozporządzenia nr 640/14, tak samo jak ust.2 art.18 rozporządzenia nr 65/2011, zawiera dyrektywę nakazującą uwzględnianie, przy podejmowania decyzji o zwrocie płatności takich kryteriów jak: dotkliwość , zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia. Dyrektywa ta skierowana jest do państw członkowskich, co oznacza, że z przepisów tych nie wynika bezpośrednie prawo podmiotowe beneficjenta domagania się odstąpienia od ustalania zmniejszenia lub pozbawienia płatności. Wszystkie wymienione wyżej kryteria zmniejszenia lub nieprzyznania płatności zostały uwzględnione w krajowym rozporządzeniu rolnośrodowiskowym regulujących szczegółowo i bezpośrednio te płatności. Skoro rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009r, do którego odsyłało rozporządzenie z 2013r., przewidywało w zał. 7 100% zmniejszenia płatności w razie nieutrzymywania odpowiedniej obsady drzewek owocowych w sadzie na danej działce, to organy Agencji były zobowiązane do zastosowania §27 ust. 1 i ust 2 tego rozporządzenia.
Odnosząc się do zarzutu pozbawienia skarżącego płatności, mimo, że nieprawidłowości stwierdzono tylko na jednej działce, należy stwierdzić, że działka, na której stwierdzono nieprawidłowości była kilkunastokrotnie większa od tej, na której nie było nieprawidłowości, co wpłynęło na całość płatności. Przedstawiony przez organy obu instancji sposób wyliczenia płatności z zastosowaniem sankcji, co skutkowało w istocie nieprzyznaniem płatności za 2015r. jest prawidłowy. Wynika z określonych w art. 6 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ( Dz.U.UE L 2014.227.69) zasad stosowania zmniejszeń, odmów, wycofań i kar w odniesieniu do każdego systemu płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z ust.2 " dla każdego systemu(...) oraz każdego środka rozwoju obszarów wiejskich (...) zmniejszenia i kary oblicza się w następującej kolejności: a) zmniejszenia i kary przewidziane w tytule II rozdział IV rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014, ( a zatem m.in. w art.19 z tyt. zawyżenia obszaru w deklaracji) są stosowane w każdym przypadku niezgodności; b) kwota wynikająca z zastosowania lit.a), służy jako podstawa obliczenia odmów przewidzianych w tytule III rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/214 ( a zatem tych, o których mowa w art.35 czyli określonych w § 27 ust.1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r.)
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2017r. poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę.