I SA/Ol 234/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na decyzję o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości fundacji, uznając prawidłowość doręczenia decyzji zwrotowej i wystąpienie przesłanek odpowiedzialności.
Sąd administracyjny rozpatrzył skargę R.J. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego, która orzekła jego odpowiedzialność jako osoby trzeciej za zaległości Fundacji N. z tytułu zwrotu dofinansowania. Skarżący kwestionował prawidłowość doręczenia decyzji zwrotowej oraz brak ustaleń dotyczących majątku fundacji. Sąd uznał, że doręczenie decyzji zwrotowej było skuteczne w trybie fikcji doręczenia, a organ prawidłowo ustalił przesłanki odpowiedzialności osoby trzeciej, oddalając skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę R.J. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 6 maja 2024 r., nr 3/ROPS/2024, w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności R.J. jako osoby trzeciej za zaległości Fundacji N. z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na projekt, w łącznej kwocie 247.131,37 zł. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności dotyczące skuteczności doręczenia decyzji zwrotowej oraz braku ustaleń co do majątku Fundacji. Sąd analizując kwestię doręczenia decyzji zwrotowej uznał, że zastosowana fikcja doręczenia, wynikająca z dwukrotnego awizowania i zwrotu przesyłki, była prawidłowa zgodnie z art. 44 i 45 Kodeksu postępowania administracyjnego, a adnotacje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korzystają z domniemania prawdziwości. Sąd stwierdził również, że organ prawidłowo ustalił przesłanki pozytywne odpowiedzialności osoby trzeciej, tj. istnienie zaległości Fundacji, bezskuteczność egzekucji z jej majątku oraz pełnienie przez skarżącego funkcji członka zarządu w czasie powstania naruszeń. Odnosząc się do zarzutów dotyczących majątku Fundacji, sąd wskazał, że obowiązek wskazania takiego majątku spoczywa na osobie trzeciej, a nie na organie. Sąd oddalił skargę, uznając, że organ nie dopuścił się naruszeń prawa mających wpływ na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, doręczenie jest skuteczne, ponieważ adnotacje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korzystają z domniemania prawdziwości, a sposób doręczenia odpowiada wymogom art. 44 i 45 Kpa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że adnotacje doręczającego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru są wystarczające do stwierdzenia skuteczności doręczenia w trybie fikcji, a dla podważenia ich treści konieczne jest uzyskanie informacji o innej dacie lub sposobie doręczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
Op art. 116
Ordynacja podatkowa
Op art. 116a § 1
Ordynacja podatkowa
u.f.p. art. 66b
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 67 § 1
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 207 § 1
Ustawa o finansach publicznych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Op art. 108 § 2 pkt 2 lit. a
Ordynacja podatkowa
Kpa art. 44
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 45
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 61
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Op art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Op art. 122
Ordynacja podatkowa
Op art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Op art. 208
Ordynacja podatkowa
Prawo upadłościowe art. 11 § 1 i 1a
Prawo upadłościowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Doręczenie decyzji zwrotowej było skuteczne w trybie fikcji doręczenia. Organ prawidłowo ustalił przesłanki pozytywne odpowiedzialności osoby trzeciej. Ciężar wykazania przesłanek negatywnych (np. wskazania majątku Fundacji) spoczywa na osobie trzeciej.
Odrzucone argumenty
Nieskuteczne doręczenie decyzji zwrotowej z powodu wadliwych zawiadomień o awizowaniu. Brak ustaleń organu co do majątku Fundacji po umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Brak rozważań organu dotyczących niewypłacalności Fundacji i przesłanek do ogłoszenia upadłości.
Godne uwagi sformułowania
odpowiednie stosowanie przepisu może polegać na zastosowaniu tego przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania adnotacje doręczającego umieszczone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (jako dokumencie urzędowym) korzystają w świetle art. 76 Kpa z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone istnienie mienia Fundacji, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości w znacznej części stanowi jedną z przesłanek negatywnych orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej, do której wykazania zgodnie z art. 116 § 1 pkt 2 Op zobowiązana jest ta osoba a nie organ decyzja zwrotowa ma bowiem charakter deklaratoryjny, zaś obowiązek zwrotu środków powstaje z mocy prawa z chwilą zaistnienia przesłanek do ich zwrotu opisanych w art. 207 ust. 1 u.f.p.
Skład orzekający
Jolanta Strumiłło
przewodniczący
Katarzyna Górska
sprawozdawca
Przemysław Krzykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących fikcji doręczenia w postępowaniu administracyjnym i podatkowym, a także przesłanek odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania fundacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej fundacji i zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o finansach publicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej za długi fundacji, co jest istotne dla osób zarządzających tego typu organizacjami. Kwestia fikcji doręczenia jest często problematyczna w praktyce.
“Czy można być pociągniętym do odpowiedzialności za długi fundacji, jeśli nie otrzymało się oficjalnego pisma?”
Dane finansowe
WPS: 247 131,37 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ol 234/24 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2024-11-26 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-07-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Jolanta Strumiłło /przewodniczący/ Katarzyna Górska /sprawozdawca/ Przemysław Krzykowski Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich Skarżony organ Zarząd Województwa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 108 par. 2 pkt 2 lit. a, art. 116, art. 116a Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1270 art. 66b, art. 67 ust. 1, art. 207 ust. 1 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca), sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Protokolant sekretarz sądowy Weronika Ćwiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2024 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 6 maja 2024 r., nr 3/ROPS/2024 w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania oddala skargę Uzasadnienie Skarga R.J. (dalej: "strona", "skarżący") dotyczy decyzji Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego (dalej: "IZ", "organ") z 6 maja 2022 r. nr 3/ROPS/2024 w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności strony jako osoby trzeciej za zaległości Fundacji N. z siedzibą w O. (dalej: "Fundacja"), solidarnie z Fundacją, w łącznej kwocie 247.131,37 zł obejmującej należność główną z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na projekt "[...]", należne odsetki oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że Fundacja została zobowiązana do zwrotu ww. środków na mocy decyzji IZ z 12 stycznia 2021 r. nr 1/ROPS/2021 (dalej: "decyzja zwrotowa"). Fundacja nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wobec czego decyzja zwrotowa stała się ostateczna 12 lutego 2021 r., a termin na dokonanie zwrotu środków upłynął z dniem 26 lutego 2021 r. Środki te nie zostały jednak zwrócone przez Fundację, zaś postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Fundacji okazało się bezskuteczne i zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: "NUS") z 30 września 2021 r. nr 2813-SEE1.711.12652742.2021.R8. W tych okolicznościach IZ wszczęła postępowanie w sprawie ustalenia odpowiedzialności strony jako prezesa zarządu Fundacji za te zaległości, a po ustanowieniu przez sąd kuratora dla strony nieobecnej organ wydał opisaną na wstępie decyzję z 6 maja 2024 r. W jej uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w momencie zaistnienia nieprawidłowości, które spowodowały rozwiązanie umowy o dofinansowanie projektu, a także wydania i doręczenia decyzji zwrotowej oraz upływu terminu płatności należności określonej tą decyzją - prezesem i jedynym członkiem zarządu Fundacji była strona. Wobec powyższego organ, powołując art. 66b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm., dalej: "u.f.p.") orzekł odpowiedzialność strony jako osoby trzeciej solidarnie odpowiedzialnej za zobowiązania Fundacji. Zaznaczył przy tym, że przepis ten wiąże odpowiedzialność osób trzecich z momentem powstania naruszeń, nie odnosi się zaś do winy bądź jej braku w ich wystąpieniu. Wywiódł, że fakt niepowodzenia w realizacji projektu (z przyczyn określonych przez stronę we wniosku o rozwiązanie umowy o dofinansowanie, które są zbieżne z przywołanymi przez kuratora w niniejszej sprawie) nie zwalnia z obowiązku zwrotu środków w przypadku, o którym mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Organ podniósł, że odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania fundacji reguluje art. 116a § 1 oraz art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: "Op"). Wskazał, że w przepisach tych ustawodawca uzależnił orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej od zaistnienia przesłanek pozytywnych, które powinny wystąpić w sposób łączny i być wykazane przez organ oraz od niezaistnienia przesłanek zwalniających z odpowiedzialności, których wykazanie spoczywa na członkach zarządu. Podał, że w niniejszej sprawie przesłanki pozytywne rzeczonej odpowiedzialności obejmują okoliczności pełnienia przez stronę obowiązków członka zarządu Fundacji w czasie powstania zobowiązania podatkowego, rozumianego, jako zaistnienie nieprawidłowości, które przerodziło się w dochodzoną zaległość Fundacji oraz bezskuteczność egzekucji z majątku Fundacji. Zdaniem organu w trakcie prowadzonego postępowania strona, zastępowana przez kuratora, nie wykazała żadnej z okoliczności uwalniających ją od odpowiedzialności za zobowiązania Fundacji. Nie przedstawiła bowiem dowodów wskazujących na to, że we właściwym czasie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie restrukturyzacyjne, albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Strona nie ujawniła także dowodów na to, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy, a ponadto nie wskazała jakiegokolwiek majątku Fundacji, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie należności wynikającej z decyzji zwrotowej. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie kuratorowi wynagrodzenia według norm przepisanych. Zarzucono naruszenie w tej sprawie: 1/ art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 Op w zw. z art. 61 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") poprzez nieustalenie, czy i jakim majątkiem dysponuje Fundacja w okresie po wydaniu przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie; 2/ art. 208 Op przez niezastosowanie i w konsekwencji brak umorzenia postępowania pomimo braku skutecznego doręczenia Fundacji decyzji zwrotowej. W uzasadnieniu tych zarzutów oceniono, że ustawowym warunkiem umożliwiającym prowadzenie postępowania wobec osoby trzeciej jest zbadanie, czy decyzja określająca zobowiązanie została skutecznie doręczona. Wywiedziono, że czynność taka powinna być dokonana przed wszczęciem postępowania, jednak jeżeli w jego trakcie okaże się, że decyzja wymiarowa nie została zobowiązanemu doręczona, istnieje konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 208 § 1 Op. Podniesiono, że w niniejszej sprawie organ powołał się na tzw. fikcję doręczenia Fundacji decyzji zwrotowej, jednak zdaniem skarżącego okoliczność ta nie została należycie zbadana i nie wyjaśniono jej w treści zaskarżonej decyzji. Zauważono, że awizowana przesyłka zawierająca decyzję zwrotną nie posiada stosownych adnotacji, co powoduje, że nie można skutecznie powoływać się na tzw. fikcję doręczenia, a w związku z tym wystąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w tej sprawie. Ponadto wskazano na brak rozważań organu co do aktualności ustaleń poczynionych w toku postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z 26 listopada 2024 r. wyznaczona w sprawie kurator dla skarżącego podniosła, że kwestionuje prawidłowość zastosowanej przez organ fikcji doręczenia decyzji zwrotowej z uwagi na niedostateczne określenie miejsca położenia awiz. Oceniła, że samo umieszczenie na kopercie wzmianki o dwukrotnym awizowaniu przesyłki nie jest wystarczające do przyjęcia fikcji doręczenia, bowiem konieczne jest aby doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "Kpa"). Stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie zawiadomienie nie spełniało wymagań określonych w tym przepisie, a zatem organ nie mógł zastosować fikcji doręczenia. Ponadto uznała, że organ nie ustalił w tej sprawie momentu niewypłacalności fundacji, przez co uchybił przepisom zawartym w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 Kpa, gdyż nie zbadał wystapienia przesłanki ogłoszenia upadłości spółki. Stwierdzenie zaś tej przesłanki warunkuje odpowiedzialność członka zarządu jako osoby trzeciej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż organ nie dopuścił się w tej sprawie naruszeń prawa, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy Działu III Op dotyczące odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, które znalazły odpowiednie zastosowanie w kontrolowanej sprawie z mocy art. 67 ust. 1 u.f.p. Wymaga przy tym zauważenia, że w tej sprawie mamy do czynienia aż z dwoma odesłaniami do odpowiedniego stosowania przepisów. Pierwszym z nich jest ww. odesłanie zewnętrzne przewidziane w art. 67 ust. 1 u.f.p. (do przepisów Działu III Op), drugim zaś odesłanie wewnętrzne zawarte w art. 116a § 1 Op przewidujące odpowiednie zastosowanie art. 116 Op do odpowiedzialności podatkowej członków zarządu innych osób prawnych, w tym fundacji. Należy przy tym wyjaśnić, że odpowiednie stosowanie przepisu może polegać na zastosowaniu tego przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania. Zakres zastosowania wymaga bowiem uwzględnienia specyfiki sytuacji, do której odpowiednio stosowane przepisy mają być aplikowane (por. uchwałę SN z 18 grudnia 2001 r., III ZP 25/01, OSNP 2002, nr 13, poz. 301 oraz wyrok NSA z 30 maja 2018 r. I GSK 2115/18). Dla porządku należy wskazać, że odpowiedzialność podatkowa osób trzecich została uregulowana w rozdziale 15 Działu III Op (art. 107-119). W tej grupie przepisów znajduje się m.in. art. 108 § 2 pkt 2 lit. a Op warunkujący wszczęcie postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej od uprzedniego doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Wystąpienie tej przesłanki w odniesieniu do doręczenia Fundacji decyzji zwrotowej zostało zakwestionowane w niniejszej sprawie, przy czym co wymaga podkreślenia skuteczność tej czynności winna być oceniona z uwzględnieniem regulacji zawartych w Kpa, do którego przepisów stosowne odesłanie również zawarto w art. 67 ust. 1 u.f.p. (Dział III Op nie zawiera bowiem regulacji dotyczących doręczeń). Z akt sprawy wynika, że decyzja zwrotowa została po dwukrotnym awizowaniu zwrócona organowi przez operatora pocztowego i pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Taki sposób doręczenia przesyłki został przewidziany w art. 44 Kpa i znajduje zastosowanie wówczas, gdy brak jest możliwości doręczenia pisma jednostce organizacyjnej w lokalu jej siedziby do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism (art. 45 Kpa). Wówczas też pismo przechowywane jest przez okres 14 dni w placówce pocztowej, o czym zawiadomienie umieszcza się wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w ww. terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu 14 dni od pierwszego zawiadomienia, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W kontrolowanej sprawie nie jest kwestionowane przez skarżącego i nie budzi także zastrzeżeń Sądu w świetle umieszczonych na przesyłce adnotacji doręczającego, że decyzja zwrotowa wobec braku możliwości jej doręczenia w lokalu siedziby Fundacji do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism (art. 45 Kpa) była przechowywana w placówce operatora pocztowego przez okres 14 dni. Na przesyłce zawarto adnotacje zarówno o podwójnym awizowaniu tej przesyłki (odpowiednio w dniach: 14 stycznia 2021 r. i 22 stycznia 2021 r.), jak i jej zwrocie wobec nie podjęcia w terminie (29 stycznia 2021 r.). Skarżący kwestionuje jednak wiarygodność tych adnotacji wywodząc, że zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce operatora pocztowego wraz z informacją o możliwości jego odbioru w stosownym terminie nie spełniało wymagań określonych w art. 44 Kpa, gdyż nie określało miejsca położenia awiz. Sąd nie podziela jednak zastrzeżeń skarżącego w tym zakresie. Wymaga bowiem zauważenia, że do przesyłki pocztowej zawierającej decyzję zwrotową załączone jest zwrotne potwierdzenie jej odbioru, na którym umieszczone zostały daty pierwszego awizo i zwrotu, informacja o miejscu pozostawienia zawiadomień (w oddawczej skrzynce pocztowej) oraz miejscu odbioru, wraz z podpisami. Prawidłowość oznaczenia na korespondencji adresu Fundacji potwierdzona jest danymi ujawnionymi w KRS, z którego informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu znajduje się w aktach sprawy. W sytuacji zatem, gdy art. 45 Kpa dopuszcza doręczenie przesyłki na adres siedziby jednostki organizacyjnej, adnotacje umieszczone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru są wystarczające dla stwierdzenia, że wypełniono przesłanki uznania decyzji zwrotowej za doręczoną w trybie art. 44 w zw. z art. 45 Kpa. Należy przy tym dodać, że adnotacje doręczającego umieszczone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (jako dokumencie urzędowym) korzystają w świetle art. 76 Kpa z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Dla podważenia ich treści należy uzyskać informację o innej dacie doręczenia bądź innym sposobie doręczenia, np. w drodze tzw. reklamacji pocztowej (por. wyroki NSA: z 17 maja 2022 r. II FSK 686/20 oraz z 19 października 2021 r. III FSK 4/21). Mając zaś na uwadze daty pozostawiania zawiadomień należy uznać decyzję zwrotową za doręczoną z dniem 28 stycznia 2021 r., a zatem przed wszczęciem postępowania w kontrolowanej sprawie. Zdaniem Sądu organ w dostateczny sposób wykazał także wystąpienie w tej sprawie przesłanek do orzeczenia odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zaległości Fundacji. Ocena w tym zakresie wymagała odniesienia się do regulacji art. 116 Op, znajdującej odpowiednie zastosowanie na zasadzie odesłania wewnętrznego zawartego w art. 116a § 1 Op. Zgodnie zaś z art. 116 § 1 "za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części". Stosownie zaś do art. 66b ust. 2 u.f.p. osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1. Powołane powyżej przepisy art. 116 § 1 Op i art. 66b ust. 2 u.f.p. przewidują przesłanki pozytywne i negatywne orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu za zaległości spółek (także fundacji). Przesłanki pozytywne to takie, które muszą zaistnieć, aby organ mógł orzec o odpowiedzialności, zaś przesłanki negatywne to takie, które jeśli zaistniały uwalniają osobę trzecią od odpowiedzialności. Obowiązek wykazania przesłanek pozytywnych spoczywa na organie, natomiast ciężar wykazania przesłanek negatywnych spoczywa na członku zarządu (zob. wyroki NSA: z 4 sierpnia 2022 r., III FSK 789/21 oraz z 14 września 2018 r. II FSK 2190/18). W odniesieniu do fundacji niewątpliwie zastosowanie mogą znaleźć (z niewielkimi modyfikacjami) przepisy regulujące przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe tej spółki, które po modyfikacji wynikającej ze specyfiki funkcjonowania fundacji i okoliczności niniejszej sprawy obejmują: - istnienie zaległości po stronie fundacji wnikającej z decyzji właściwego organu, - częściową lub całkowitą bezskuteczność egzekucji wobec fundacji, - pełnienie przez osobę trzecią funkcji członka zarządu fundacji w okresie powstania naruszeń skutkujących obowiązkiem zwrotu środków. Ocena organu co do wystąpienie w niniejszej sprawie tych przesłanek nie budzi zastrzeżeń Sądu w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Niesporne jest bowiem, że w tej sprawie istnieją zaległości po stronie Fundacji wnikające z decyzji zwrotowej, egzekucja tych zaległości z majątku Fundacji okazała się bezskuteczna (vide: postanowienie NUS z 30 września 2021 r. nr 2813-SEE1.711.12652742.2021.R8 o umorzeniu postępowania egzekucyjnego), zaś skarżący pełnił funkcję członka zarządu Fundacji (prezesa) w momencie wystąpienia nieprawidłowości, czyli naruszeń określonych w art. 207 ust. 1 u.f.p. Bez wpływu na prawidłowość powyższej oceny pozostaje natomiast podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 Op w zw. z art. 61 u.p.e.a. poprzez nieustalenie, czy i jakim majątkiem dysponuje Fundacja w okresie po wydaniu przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Wymaga bowiem podkreślenia, że istnienie mienia Fundacji, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości w znacznej części stanowi jedną z przesłanek negatywnych orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej, do której wykazania zgodnie z art. 116 § 1 pkt 2 Op zobowiązana jest ta osoba a nie organ. Pomimo sformułowania powyższego zarzutu nie wskazano jednak w skardze takiego mienia. Natomiast dla wykazania bezskuteczności egzekucji jako przesłanki pozytywnej rzeczonej odpowiedzialności wystarczające było odniesienie się przez organ do postanowienia NUS z 30 września 2021 r. nr 2813-SEE1.711.12652742.2021.R8 o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Warto odnotować, że w postanowieniu tym podano, że "analiza majątku posiadanego przez Fundację oraz możliwości zastosowania skutecznych środków egzekucyjnych pozwalających na uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne wskazuje na trwałą bezskuteczność prowadzonej egzekucji". W ocenie Sądu bez wpływu na wynik sprawy pozostaje także brak rozważań organu dotyczących niewypłacalności Fundacji, będącej przesłanką ogłoszenia jej upadłości. Co prawda Fundacja z uwagi na wpis do rejestru przedsiębiorców posiada zdolność upadłościową, niemniej jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób uznać aby nie istniały przesłanki do ogłoszenia jej upadłości. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.) "dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące". Z taką sytuacją niewątpliwie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wymaga bowiem zauważenia, że 4 lutego 2020 r. zawarto porozumienie w sprawie rozwiązania umowy o dofinansowanie projektu, w którym strony zgodnie ustaliły konieczność dokonania zwrotu wypłaconej zaliczki przeznaczonej na realizację projektu. W dniu 12 lutego 2020 r. skierowane zostało do Fundacji wezwanie do zwrotu ww. dofinansowania wraz z odsetkami w terminie 14 dni, które nie zostało wykonane co skutkowało wszczęciem postępowania, w którym wydano decyzję zwrotową. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że już w 2020 r. (a zatem przed wszczęciem postępowania w kontrolowanej sprawie) Fundacja posiadała wymagalne zobowiązanie do zwrotu otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami. Decyzja zwrotowa ma bowiem charakter deklaratoryjny, zaś obowiązek zwrotu środków powstaje z mocy prawa z chwilą zaistnienia przesłanek do ich zwrotu opisanych w art. 207 ust. 1 u.f.p. (por. wyrok NSA z 29 czerwca 2021 r. I GSK 1941/18). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI