I SA/OL 22/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia NIP wspólnoty mieszkaniowej, uznając, że postępowanie to może być wszczęte jedynie z urzędu.
Skarżąca M. M. wniosła o unieważnienie Numeru Identyfikacji Podatkowej nadanego Wspólnocie Mieszkaniowej, twierdząc, że został nadany na podstawie nieprawdziwych danych i że nie jest to czynność zwykłego zarządu. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując, że postępowanie o unieważnienie NIP może być wszczęte jedynie z urzędu, a nie na wniosek strony. WSA w Olsztynie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że wniosek skarżącej był nieskuteczny, ponieważ postępowanie w tej sprawie ma charakter urzędowy.
Sprawa dotyczyła skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS), które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia Numeru Identyfikacji Podatkowej (NIP) nadanego Wspólnocie Mieszkaniowej, której skarżąca jest członkiem. Skarżąca argumentowała, że NIP został nadany na podstawie nieprawdziwych danych i że czynność ta nie jest zwykłym zarządem. Organy podatkowe, powołując się na art. 165a Ordynacji podatkowej, odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując, że postępowanie o unieważnienie NIP może być wszczęte jedynie z urzędu, a nie na wniosek strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę. Sąd uznał, że postępowanie w sprawie unieważnienia NIP jest wszczynane z urzędu zgodnie z art. 8c ust. 2 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, a nie na wniosek strony. W związku z tym, wniosek skarżącej był nieskuteczny, a organ podatkowy był uprawniony do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że organ I instancji powinien rozważyć możliwość wszczęcia postępowania z urzędu, ale ocena tej kwestii wykraczała poza ramy niniejszego postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w sprawie unieważnienia NIP może być wszczęte jedynie z urzędu, a nie na wniosek strony.
Uzasadnienie
Przepis art. 8c ust. 2 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników stanowi, że Naczelnik urzędu skarbowego unieważnia NIP z urzędu. W związku z tym, wniosek strony o unieważnienie NIP jest nieskuteczny i organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
O.p. art. 165a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.z.e.i.i.p. art. 8c § ust. 2
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
Pomocnicze
O.p. art. 165 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 165 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 165 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 165 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 165a § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.z.e.i.i.p. art. 8d
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
P.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.w.l. art. 19
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
u.w.l. art. 18 § ust. 1
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
u.w.l. art. 22 § ust. 3
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
k.c. art. 200
Kodeks cywilny
k.c. art. 201
Kodeks cywilny
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w sprawie unieważnienia NIP może być wszczęte jedynie z urzędu, a nie na wniosek strony. Wniosek strony o wszczęcie postępowania w sprawie unieważnienia NIP jest nieskuteczny.
Odrzucone argumenty
NIP został nadany na podstawie nieprawdziwych danych. Nadanie NIP wspólnocie mieszkaniowej jest nieważne. Czynność nadania NIP nie jest czynnością zwykłego zarządu.
Godne uwagi sformułowania
inne przyczyny, o których mowa wart. 165a § 1, to w szczególności brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia żądania danej treści w trybie postępowania podatkowego nie może wszcząć postępowania prowadzącego do załatwienia wskazanej w tym wniosku sprawy składanie zgłoszenia aktualizacyjnego nie stanowi czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu
Skład orzekający
Ryszard Maliszewski
przewodniczący
Przemysław Krzykowski
sprawozdawca
Katarzyna Górska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wszczynania postępowań podatkowych na wniosek strony w sprawach, które powinny być prowadzone z urzędu, w szczególności w kontekście unieważnienia NIP."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie o unieważnienie NIP jest wszczynane z urzędu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym, która może mieć znaczenie dla podatników składających wnioski, które powinny być rozpatrywane z urzędu. Wyjaśnia, kiedy organ podatkowy może odmówić wszczęcia postępowania.
“Kiedy wniosek o unieważnienie NIP nie wystarczy? WSA wyjaśnia, kiedy postępowanie wszczyna się z urzędu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ol 22/20 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2020-03-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-01-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Katarzyna Górska Przemysław Krzykowski /sprawozdawca/ Ryszard Maliszewski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane III FSK 2523/21 - Wyrok NSA z 2023-09-06 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 900 art. 165a Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia Numeru Identyfikacji Podatkowej oddala skargę Uzasadnienie Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS), po rozpatrzeniu zażalenia M. M. od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej NUS) z dnia "[...]", znak: "[...]", którym odmówiono wszczęcia postępowania na podstawie wniosku M. M. z dnia "[...]" w sprawie unieważnienia Numeru Identyfikacji Podatkowej nadanego dla Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]", której wyżej wymieniona jest członkiem, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 220 § 2 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 900), utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Z przedstawionych do kontroli Sądu akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej NUS), działając na podstawie art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) w związku z art. 8c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (j.t. Dz.U. 2019, poz. 63 ze zm.) odmówił wszczęcia postępowania na podstawie wniosku M. M. (dalej strona, skarżąca) z dnia "[...]" w sprawie unieważnienia Numeru Identyfikacji Podatkowej nadanego dla Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" (dalej Wspólnota Mieszkaniowa), której ww. jest członkiem. W zażaleniu z dnia "[...]" strona ponownie wniosła o wszczęcie postępowania i unieważnienie Numeru Identyfikacji Podatkowej nadanego "[...]" Wspólnocie Mieszkaniowej. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że żądanie przedstawione w piśmie z dnia "[...]" dotyczące unieważnienie NIP jest zasadne. W treści zażalenia formułowała zarzut nadania NIP w oparciu o nieprawdziwe dane, jak również wywodziła, iż nadanie NIP Wspólnocie Mieszkaniowej jest nieważne, gdyż mała wspólnota mieszkaniowa nie musi dokonywać rejestracji w urzędzie skarbowym. Ponadto skarżąca zauważała, że do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego NIP-2 potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Postanowieniem z dnia "[...]" DIAS utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia DIAS wskazał, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ podatkowy I instancji miał prawo odmówić, na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej, wszczęcia postępowania na podstawie wniosku skarżącej z dnia "[...]" w sprawie unieważnienia Numeru Identyfikacji Podatkowej nadanego dla Wspólnoty Mieszkaniowej, której ww. jest członkiem. Organ II instancji w pierwszej kolejności wskazywał, że stosownie do art. 165 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu (§ 3). Z kolei wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia (§ 2), zaś datą wszczęcia postępowania w tym przypadku jest dzień doręczenia stronie owego postanowienia (§ 4). Jak wywodził dalej organ zgodnie z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2). DIAS odnosząc się do przytoczonych wyżej przepisów zwracał uwagę na użycie przez ustawodawcę w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej sformułowania: nie może być wszczęte, akcentując termin "wszczęcie". DIAS zaznaczał, że określona w tym przepisie przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie musi wynikać z treści wniosku lub też być znana organowi podatkowemu z urzędu. Organ wywodził dalej, że przepis art. 165a O.p. dotyczy postępowania podatkowego wszczynanego na żądanie strony. Użyte w nim wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny. Jak podkreślał organ w orzecznictwie sądowo administracyjnym przyjmuje się, że inne przyczyny, o których mowa wart. 165a § 1, to w szczególności brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia żądania danej treści w trybie postępowania podatkowego, sytuacja, w której w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, czy też sytuacja, w której wydana już została decyzja podatkowa. Organ zwracał również uwagę na pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 5 lipca 2018, sygn. akt I FSK 1282/16, w którym stwierdzono, że art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej może być stosowany również do wniosków, które z założenia (wynika to z odpowiednich regulacji prawnych) nie mogą wszcząć postępowania przed organami podatkowymi, ponieważ nie są to tzw. postępowania wnioskowe". W przypadku tego rodzaju wniosków organ podatkowy stosuje powyższy przepis w tym właśnie celu, by odmówić działania na otrzymany wniosek strony, w żaden sposób nie odnosząc się natomiast do istoty sprawy, której wniosek ten dotyczy. Przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej znajduje więc zastosowanie także do wniosków, które z uwagi na wynikający z przepisów prawa tryb wszczęcia danego postępowania (z urzędu). Mając powyższe na uwadze organ II instancji wywodził, że wniosek skarżącej jest nieskuteczny - nie może wszcząć postępowania prowadzącego do załatwienia wskazanej w tym wniosku sprawy. DIAS podkreślał przy tym, że NUS odniósł się także w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia do istoty żądań skarżącej, która kwestionowała istnienie podstaw do nadania Numeru Identyfikacji Podatkowej Wspólnocie Mieszkaniowej. DIAS rozważania NUS w tej kwestii powtórzył i zaakceptował. Podnoszono, że w dniu "[...]" do Urzędu Skarbowego wpłynęło zgłoszenie identyfikacyjne NIP-2 wraz załącznikami. Zgłoszenie zostało podpisane przez właścicieli lokali posiadających 6938 na 10000 udziałów. W myśl art. 19 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2019 r., poz. 737), jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż siedem, do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności. Zgodnie z art.18 ust. 1 ustawy o własności lokali, właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Jeżeli sposobu zarządu nie określono w umowie lub w uchwale zaprotokołowanej przez notariusza obowiązują zasady określone w dalszych przepisach ww. ustawy. W przedmiotowej Wspólnocie, jak wskazał organ l instancji, zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia "[...]" Nr "[...]" sporządzonego pomiędzy P. K. a A. i E. W. "do zarządzania nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności". Zatem zarząd jest wykonywany przez samych właścicieli lokali. Zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145) każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną. Współdziałanie obejmuje podejmowanie decyzji o dokonywanych czynnościach dotyczących rzeczy wspólnej. Zgodnie z art. 201 ww. ustawy, do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W myśl art. 199 Kodeksu cywilnego, do rozporządzania rzeczą wspólną oraz innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Wobec powyższego, czynności w zakresie zarządu rzeczą wspólną można podzielić na czynności zwykłego zarządu i przekraczające zwykły zarząd. Przykładowe czynności przekraczające zwykły zarząd zostały określone w ustawie o własności lokali w art. 22 ust. 3 i zalicza się do nich przede wszystkim zbycie rzeczy, jej obciążenie ograniczonym prawem rzeczowym (np. hipoteką czy służebnością), czy też wzniesienie na nieruchomości budynku czy innego obiektu budowlanego, ustalenie wynagrodzenia zarządu lub zarządcy nieruchomości wspólnej, przyjęcie rocznego planu gospodarczego, ustalenie wysokości opłat na pokrycie kosztów zarządu, zmiana przeznaczenia części nieruchomości wspólnej. Natomiast czynnościami zwykłego zarządu będą wszelkie faktyczne i prawne czynności związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej z jej administracją; będą to zarówno czynności związane z funkcjonowaniem nieruchomości wspólnej jej eksploatacją, drobniejszymi remontami i bieżącą konserwacją; także ochrona wspólnych praw, zarówno w postaci czynności faktycznych, jak też prawnych, w tym procesowych. Brak jest ustawowej definicji czynności zwykłego zarządu wobec tego przy badaniu, czy dana czynność mieści się w pojęciu "zwykłej" należy badać przede wszystkim czy dotyczy normalnego funkcjonowania wspólnoty, a ponadto czy nie jest wymieniona wart. 22 § 3 ustawy o własności lokali lub jej charakter nie jest zbieżny z czynnościami z art. 22 § 3 tej ustawy. Za czynności zwykłego zarządu należy uznać też wywiązywanie się z obowiązków publicznoprawnych. W wyrokach WSA w Poznaniu sygn. I SA/Po 652/18 z dnia 6 grudnia 2018 r. oraz WSA we Wrocławiu sygn. I SA/Wr 944/11 z dnia 4 sierpnia 2011 r. sądy wypowiedziały się w kwestii obowiązku ewidencyjnego wspólnoty mieszkaniowej. W sprawach tych rozstrzygano, czy składanie i podpisywanie zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-2 nie stanowi czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu. W ocenie Sądów składanie i podpisywanie zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-2 nie stanowi czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu. Dokonując oceny powyższej czynności należy mieć na uwadze przede wszystkim jej znaczenie dla nieruchomości wspólnej oraz interesów wspólnoty i właścicieli lokali. Co istotne, składanie zgłoszenia aktualizacyjnego nie kształtuje sytuacji faktycznej wspólnoty mieszkaniowej, a służy jedynie poinformowaniu organów o sytuacji już istniejącej. Składanie zgłoszenia aktualizacyjnego nie wiąże się z rozporządzaniem nieruchomością wspólną, nie prowadzi również do jej obciążenia, ani nie wiąże się z dodatkowymi nakładami obciążającymi wspólnotę lub właścicieli i lokali, nie ma też wpływu na przeznaczenie i sposób korzystania z nieruchomości wspólnej. Co więcej, składanie zgłoszeń aktualizacyjnych jest czynnością podejmowaną w interesie wspólnoty mieszkaniowej, jako jednostki organizacyjnej zobowiązanej do aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym na podstawie art. 9 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 63 ze zm.). Zatem dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego uznać należy za czynność zwykłego zarządu, związaną z prowadzeniem bieżących spraw wspólnoty. Od powyższego rozstrzygnięcia pismem z dnia "[...]" skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie wywiodła M. M. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucała naruszenie: - zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a., przez niedokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy, brak konkretnego ustosunkowania się do żądania skarżącej tj., faktu, iż czynność nadania numeru NIP została dokonana wbrew przepisom prawa, co powoduje, iż pozostawienie przedmiotowego stanu naruszy interes społeczny jak i interes skarżącej jako obywatelki Państwa Polskiego. - art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niedołożenie szczególnej staranności w uzasadnieniu orzeczenia, co stanowi naruszenie zasady art. 11 k.p.a., tj. zasady przekonywania. Mając na uwadze powyższe skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz unieważnienie Numeru Identyfikacji Podatkowej wspólnoty Mieszkaniowej "[...]". W uzasadnianiu skargi podnoszono, że organy nie wyjaśniły w sposób dostateczny wszystkich okoliczności sprawy. Wskazano także, na brak dokładnej analizy akt sprawy. Skarżąca wskazała również, że z uwagi na to, że "nadanie numeru NIP nie jest czynnością powtarzającą się, a powoduje szereg konsekwencji prawnych" - nie może być traktowane jako czynność zwykłego zarządu. Skarżąca podkreślała, że z uwagi na fakt, iż definicja czynności zwykłego zarządu nie została przez ustawodawcę szczegółowo dookreślona - należy kierować się zasadami logiki i interesami wspólnoty mieszkaniowej. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. 2019.2167) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 nr. 2325 z późn. zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie kwestii, czy organ podatkowy prawidłowo odmówił, na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej, wszczęcia postępowania na podstawie wniosku Pani M. M. z dnia "[...]" w sprawie unieważnienia Numeru Identyfikacji Podatkowej nadanego Wspólnocie Mieszkaniowej "[...]", której ww. jest członkiem. Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 8 c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2019, poz. 63) Naczelnik urzędu skarbowego unieważnia z urzędu, w drodze decyzji, NIP nadany podmiotowi, w przypadku: 1) wielokrotnego nadania NIP, biorąc pod uwagę interes prawny i gospodarczy podmiotu; 2) nadania NIP na podstawie fałszywych lub fikcyjnych danych. Stosownie do art. 8 d w zakresie nieuregulowanym w art. 8b i art. 8c do postępowań w sprawie odmowy nadania NIP, unieważnienia lub uchylenia nadanego NIP oraz do innych postępowań z zakresu ewidencji i identyfikacji podatników i płatników stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacja podatkowa. Zgodnie z brzmieniem art. 165 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu (§ 3). Z kolei wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia (§ 2), zaś datą wszczęcia postępowania w tym przypadku jest dzień doręczenia stronie owego postanowienia (§ 4). Zgodnie z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2). W kontekście niniejszej sprawy wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że inne przyczyny, o których mowa w art. 165a § 1, to w szczególności brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia żądania danej treści w trybie postępowania podatkowego, sytuacja, w której w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, czy też sytuacja, w której wydana już została decyzja podatkowa. Należy również zwrócić uwagę na, podnoszony już przez organy w niniejszej sprawie pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 5 lipca 2018, sygn. akt I FSK 1282/16, w którym stwierdzono, że art. 165a Ordynacji podatkowej może być stosowany również do wniosków, które z założenia (wynika to z odpowiednich regulacji prawnych) nie mogą wszcząć postępowania przed organami podatkowymi, ponieważ nie są to tzw. postępowania wnioskowe. W przypadku tego rodzaju wniosków organ podatkowy stosuje powyższy przepis w tym właśnie celu, by odmówić działania na otrzymany wniosek strony, w żaden sposób nie odnosząc się natomiast do istoty sprawy, której wniosek ten dotyczy. Przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej znajduje więc zastosowanie także do wniosków, które z uwagi na wynikający z przepisów prawa tryb wszczęcia, mogą być wszczęte tylko z urzędu. W tej sytuacji reakcja organu może sprowadzić się jedynie do oceny, że wniosek jest nie skuteczny - nie może wszcząć postępowania prowadzącego do załatwienia wskazanej w tym wniosku sprawy. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, iż zgodnie z brzmieniem art. 8 c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (dalej ustawa o zasadach ewidencji) postępowanie o unieważnienie numeru NIP Naczelnik urzędu skarbowego prowadzi z urzędu, a nie na wniosek. Unieważnienie numeru NIP następuje przy tym tylko w razie stwierdzenia wystąpienia jednej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 8c ust.2 ustawy o zasadach ewidencji. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że postępowanie w sprawie unieważnienia numeru NIP Wspólnoty Mieszkaniowej nie może być wszczęte na wniosek, wobec powyższego, abstrahując od merytorycznej oceny podniesionych we wniosku okoliczności, organy nie były uprawnione do zainicjowania postępowania w trybie wnioskowym. Wobec powyższego zasadne było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postepowania na podstawie art. 165a O.p. Zaznaczenia wymaga jednak, że okoliczność ta nie zwalnia organu (NUS) od obowiązku wzięcia pod uwagę argumentów strony wyrażonych we wniosku i rozważenia ewentualnego podjęcia postępowania z urzędu. W zakresie wniosku o wszczęcie postępowania organ zobligowany był zatem odmówić wszczęcia postępowania. Równocześnie rozważać winien, czy istnieją przesłanki po podjęcia postępowania z urzędu, co organ uczynił. Zarówno organ I jak i II instancji w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć odniosły się nie tylko do formalnych przesłanek wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania ale również przedstawiły swoje stanowisko w kwestii merytorycznej oceny wskazanych przez skarżącą okoliczności które przemawiać miały w jej opinii za unieważnieniem numeru NIP wspólnoty. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Kontrola sądowa przypisana jest tylko do sprawy ze stosunku administracyjnoprawnego, w którym wydano zaskarżone rozstrzygnięcie. Ocenie Sądu w niniejszej sprawie podlega zatem odmowa wszczęcia postępowania – a więc rozstrzygnięcie o charakterze formalno-procesowym wydane w oparciu o art. 165a O.p. Sąd nie jest zatem uprawniony do dokonania pełnej merytorycznej oceny kwestii unieważnienia numeru NIP Wspólnoty, a koncentrować winien się na ocenia zaistnienie przesłanek obligujących organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Ich wystąpienie równoznaczne jest z koniecznością odmowy wszczęcia postepowania, co równoznaczne jest z zaniechaniem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W realiach niniejszej sprawy, okoliczność, iż postępowanie dotyczące unieważnienia numeru NIP, nie ma charakteru skargowego, a prowadzone jest tylko z urzędu, determinuje formalno-prawną ocenę wniosku M. M. z dnia "[...]" w sprawie unieważnienia Numeru Identyfikacji Podatkowej nadanego Wspólnocie Mieszkaniowej "[...]", której ww. jest członkiem. Organ I instancji nie był uprawniony do zainicjowania postępowania w trybie skargowym co wiązało się z koniecznością wydania postanowienia w trybie art. 165a O.p. Jak wskazuje NSA w wyroku z 3 grudnia 2019r. (sygn. akt II FSK 180/18 dostępny w CBOSA) przepis art. 165a § 1 o.p. znajduje zastosowanie także do wniosków, które wprawdzie wywołują (inicjują) reakcję organu podatkowego, jednakże z uwagi na wynikający z przepisów prawa tryb wszczęcia danego postępowania (z urzędu), reakcja ta może sprowadzić się jedynie do oceny, że wniosek jest nieskuteczny - nie może wszcząć postępowania prowadzącego do załatwienia wskazanej w tym wniosku sprawy. Innymi słowy, to właśnie przepis art. 165a § 1 o.p. wskazuje sposób postępowania organu podatkowego w sytuacji, gdy wynikający z przepisów prawa tryb wszczęcia danego postępowania (z urzędu) powoduje, że wniosek nie może być skuteczny (podobnie Wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 lipca 2019 r. sygn. akt II FSK 778/19, 5 lipca 2018 r.I FSK 1282/16). Równocześnie zaznaczyć należy, że organ I instancji tj. NUS rozważyć winien okoliczności przedstawione przez skarżąca pod kątem ewentualnej możliwości wszczęcia postepowania z urzędu. Jeśli zaś postępowania takiego nie podjął, a w ocenie skarżącej zaistniały przesłanki obligujące go do działania, zaniechanie takie może być analizowane przez pryzmat wystąpienia po stronie organu ewentualnej bezczynności. Kwestia ta wykracza jednak poza ramy niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI