I SA/Ol 218/25

I SA/Ol 218/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Anna Janowska
Jolanta Strumiłło /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 98 §1, art. 100 §1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1984
art. 74
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Anna Janowska Protokolant sekretarz sądowy Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2025 r. sprawy ze skargi E. S., N. M., K. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 21 marca 2025 r., nr 2801-IOV-1.4123.1.2025 w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz skarżących E. S., N. M., K. S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego; III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz E. S. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
E. S., N. M., K. S. (dalej jako skarżący, strony, spadkobiercy) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej jako WSA) w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako Dyrektor IAS, DIAS) z 21 marca 2025 r. w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy.
Z przekazanych Sądowi akt podatkowych sprawy wynika, że decyzją z 20 grudnia 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej jako Naczelnik US, NUS) orzekł o nieograniczonej odpowiedzialności skarżących jako spadkobierców M. S. (dalej jako zmarły, spadkodawca), zmarłego 28 lutego 2023 r. za objęte zabezpieczeniem hipotecznym zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę od tych zaległości oraz koszty upomnienia i koszty postępowania egzekucyjnego – w łącznej kwocie 144 538,84 zł, a ponadto o odpowiedzialności skarżących jako spadkobierców zmarłego, ograniczonej z uwagi na przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, do wysokości stanu czynnego spadku za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) z tytułu sprawowanej przez spadkodawcę funkcji płatnika za miesiące od stycznia do października 2022 r. i odsetki od tych zaległości. W uzasadnieniu decyzji Naczelnik US wskazał, że spadkodawca nie opłacił wyszczególnionych w decyzji zobowiązań podatkowych. Zaległości są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu z uwagi na zastosowanie środków egzekucyjnych przerywających bieg terminu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań. Powołując art. 98 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa (w skrócie O.p.), przepisy Kodeksu cywilnego (w skrócie k.c.) oraz mając na uwadze akt poświadczenia dziedziczenia z 22 marca 2023 r. Rep. A nr [...], w którym ustalono, że spadek po zmarłym z mocy ustawy dziedziczą skarżący, każdy w udziale wynoszącym 1/3 części, organ wywiódł, że osoby te ponoszą odpowiedzialność za zaległości podatkowe spadkodawcy. Spis inwentarza po zmarłym nie został sporządzony do dnia wydania decyzji, wobec tego NUS przyjął na podstawie złożonych przez spadkobierców zgłoszeń o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2, że wartość spadku może wynosić 255 573 zł.
Spadkobiercy złożyli odwołanie od tej decyzji. Wnieśli o jej zmianę przez uznanie, że odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy ustała, ponieważ spadkobiercy przyjmując spadek z dobrodziejstwem inwentarza ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku, zaś masa spadkowa została w całości wyczerpana, nie jest czynna, wobec czego na spadkobiercach nie ciąży obowiązek zapłaty przedmiotowych kwot. Decyzji Naczelnika US zarzucili naruszenie art. 98 § 1, art. 97 § 1 i § 4, art. 100 § 1, art. 187, art. 191 O.p., art. 1031 § 2 k.c. i art. 1025 kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie k.p.c.). Podnieśli, że organ podatkowy nie ma możliwości uznaniowego orzekania o zakresie odpowiedzialności spadkobierców, zatem w przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza organ podatkowy bezpodstawnie rozszerza zakres odpowiedzialności spadkobierców ponad wartość stanu czynnego spadku.
Dyrektor IAS decyzją z 21 marca 2025 r. uchylił w całości decyzję Naczelnika US z 20 grudnia 2024 r. na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) oraz art. 220 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111), dalej jako O.p., i orzekł o:
1) nieograniczonej odpowiedzialności solidarnej skarżących jako spadkobierców zmarłego za objęte zabezpieczeniem hipotecznym zaległości podatkowe wymienione w decyzji, odsetki za zwłokę od tych zaległości oraz koszty upomnienia i koszty postępowania egzekucyjnego, w łącznej kwocie 144 538,84 zł,
2) odpowiedzialności solidarnej skarżących jako spadkobierców zmarłego ograniczonej, z uwagi na przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, do wysokości stanu czynnego spadku za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) z tytułu sprawowanej przez spadkodawcę funkcji płatnika za miesiące od stycznia do października 2022 r. i odsetki od tych zaległości.
Wyliczenia wysokości należności pozostały w całości bez zmian. Dyrektor IAS wskazał w uzasadnieniu, że Naczelnik US orzekł o odpowiedzialności podatkowej spadkobierców, jednak w jej sentencji nie wskazał, że ponoszą oni solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Dyrektor IAS przestawił treść art. 1034 § 1 i 2 k.c. i w oparciu o poglądy doktryny zdecydowanie opowiedział się za tezą, że dopiero dział całego spadku powoduje, że spadkobiercy przestają odpowiadać solidarnie za długi spadkowe (Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Osajda, t. III, Warszawa 2013). W ocenie Dyrektora IAS należało uchylić decyzję Naczelnika US i orzec, że do odpowiedzialności spadkobierców zmarłego mają zastosowanie reguły odpowiedzialności solidarnej. Omawiając orzeczenie o nieograniczonej odpowiedzialności spadkobierców DIAS podał, że co do zasady w przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości stanu czynnego spadku, ustalonego w wykazie inwentarza lub w spisie inwentarza. Jednakże spadkobierca nie może powołać się na ograniczenie odpowiedzialności przeciwko wierzycielowi hipotecznemu, którego wierzytelność jest zabezpieczona hipoteką. Na potwierdzenie organ odwoławczy powołał art. 74 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2023 r., poz. 1984 ze zm.), dalej jako u.k.w.h., oraz wyrok Sądu Najwyższego z 24 września 2020 r., IV CSK 31/19, postanowienie Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2016 r., III CZP 96/15 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 12 maja 2016 r., I ACa 1937/14. Podkreślił, że śmierć właściciela nieruchomości objętych zabezpieczeniem hipotecznym nie może negatywnie wpłynąć na możliwość zaspokojenia wierzyciela. Byłoby to nieuzasadnione ograniczenie odpowiedzialności z hipoteki, której istotą jest pewność zabezpieczenia jakie ona daje i możliwości zaspokojenia się wierzyciela z nieruchomości bez względu na to kto jest jej aktualnym właścicielem. NUS nie naruszył zatem art. 100 § 1 i art. 98 § 1 O.p. w zw. z art. 1031 § 2 K.c. i art. 1025 k.p.c.
W zakresie orzeczenia o ograniczonej odpowiedzialności spadkobierców, z uwagi na przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, do wysokości stanu czynnego spadku DIAS podał, że ustalenie stanu czynnego spadku, czyli aktywów nie wymaga ustalenia długów i ciężarów, które stanowią stan bierny spadku. Nie ma konieczności dokonania spisu inwentarza jako warunku orzekania o odpowiedzialności podatkowej spadkobierców. Zgłoszenia SD-Z2 nie zawierają wykazu długów i ciężarów spadku, czyli pasywów, jednak wobec treści art. 100 § 1 i § 2 O.p. pozostaje to bez wpływu na prawo organu do orzeczenia odpowiedzialności spadkobierców ograniczonej do wysokości stanu czynnego spadku, czyli wysokości aktywów. Zatem na etapie postępowania podatkowego w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności spadkobierców nie ma konieczności ustalania, czy stan czynny spadku pozwala na zaspokojenie wszystkich zobowiązań spadkodawcy. Żaden z przepisów O.p. nie zawiera nakazu ograniczenia odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy, ze względu na istnienie innych długów spadkowych. W tym zakresie przepisy O.p. nie odsyłają też do innych ustaw. Natomiast odesłanie do przepisów k.c. zawarte w art. 98 § 2 O.p. dotyczy przyjęcia i odrzucenia spadku, a także odpowiedzialności za długi spadkowe. Przepisy art. 1030-1034 k.c. nie zawierają norm ograniczających odpowiedzialność spadkobiercy mając na względzie istnienie innych długów spadkowych.
Za bezzasadne DIAS uznał zarzuty odwołania, że brak było ustawowych przesłanek do orzeczenia odpowiedzialności z powodu nieukończenia spisu inwentarza, a tym samym nieustalenia, na dzień wydania decyzji, stanu czynnego spadku i długów spadkowych. Przyjęcie wartości stanu czynnego spadku w oparciu o zgłoszenia SD-Z2 wynika bowiem z niesporządzenia przez komornika sądowego spisu inwentarza. Jednocześnie brak spisu inwentarza, w sytuacji istnienia innych dowodów, na okoliczność wartości czynnej masy spadkowej (aktywów) nie stanowi w ocenie organu odwoławczego przesłanki do niewydania zaskarżonej decyzji. Zakres odpowiedzialności za długi spadkowe wyznacza wartość stanu czynnego spadku, niezależnie od tego czy kwota długów jest wyższa czy niższa niż stan czynny spadku. Stan czynny spadku to aktywa – w niniejszej sprawie to udziały w prawie własności określonego lokalu mieszkalnego oraz udziały w prawie własności gruntu wynoszące 255 573 zł.
Z ustaleń organu wynika, że spadkodawca oprócz zaległości podatkowych wymienionych w sentencji niniejszej decyzji posiadał długi wobec innych wierzycieli. Długi spadkowe są wyższe od aktywów spadku. Nie oznacza to jednak, wbrew stanowisku spadkodawców, że nie ciąży na nich obowiązek zapłaty zaległości. Na spadkobiercy, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, ciąży obowiązek spłacenia długów ujętych w inwentarzu oraz innych znanych zobowiązań. Bezsprzecznym jest, że w przypadku gdy długi spadkowe są wyższe od aktywów spadku, wówczas odpowiedzialność spadkobiercy przyjmującego spadek z dobrodziejstwem inwentarza jest wyłączona ponad kwotę aktywów.
DIAS wskazał, że przepisy prawa podatkowego, jak i prawa spadkowego, nie regulują kwestii związanych z procedurą i kolejnością zaspokajania wierzycieli w sytuacji, gdy długi spadkowe przekraczają wartość stanu czynnego. Jeżeli więc wartość stanu czynnego spadku jest niższa od wartości długów spadkowych, spadkobiercy winni zaspokajać wierzycieli stosunkowo do wysokości ich wierzytelności. Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza powinien dołożyć staranności przy spłacaniu długów spadkowych. Obowiązany jest zatem porównać wartość znanych mu długów spadkowych z wartością stanu czynnego spadku i spłacać poszczególne należności proporcjonalnie. Faktyczna spłata długów spadkowych jest kwestią następczą wobec decyzji o określeniu wysokości zobowiązań podatkowych spadkodawcy oraz o odpowiedzialności spadkobierców za te zobowiązania. Decyzja orzeka o zakresie odpowiedzialności podatkowej spadkobierców, których obowiązkiem jest uregulowanie wszystkich zobowiązań zgodnie z przepisami prawa cywilnego, natomiast nie wynika z niej, że spadkobiercy poniosą odpowiedzialność za długi spadkowe ponad wartość czynną spadku.
Spadkobiercy zaskarżyli powyższą decyzję Dyrektora IAS do Sądu. Wnieśli o jej uchylenie wraz z decyzją Naczelnika US, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucili naruszenie:
1. art. 234 O.p. polegające na orzeczeniu przez DIAS o solidarnej odpowiedzialności skarżących jako spadkobierców zmarłego w sytuacji, gdy decyzja Naczelnika US nie przewidywała tego rodzaju odpowiedzialności;
2. art. 100 § 1 i art. 98 § 1 O.p. w zw. z art. 1031 § 2 K.c. i art. 1025 k.p.c. oraz art. 74 u.k.w.h. poprzez ustalenie nieograniczonej odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe objęte zabezpieczeniem hipotecznym – bez ograniczenia tej odpowiedzialności do masy czynnej inwentarza pomimo, że w art. 98 § 1 O.p. nie ma odniesienia się do art. 74 u.k.w.h., zaś organ podatkowy nie ma możliwości uznaniowego orzekania o zakresie odpowiedzialności spadkobierców, co oznacza, że w przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza organ podatkowy nie miał możliwości rozszerzenia zakresu odpowiedzialności spadkobierców ponad wartość stanu czynnego spadku;
3. art. 191 O.p. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzącą do uznania, że spadkobiercy zobowiązani są do zapłaty całej zaległości w terminie 14 dni podczas, gdy organ wydając decyzję nie poczekał na sporządzenie przez komornika spisu inwentarza, z którego będzie najprawdopodobniej wynikało, że długi spadkowe przekraczają stan czynny spadku, a zatem żaden z wierzycieli nie może w takim przypadku zostać zaspokojony w całości, a także bez uwzględnienia przez organ zasad pierwszeństwa w egzekucji;
4. art. 122 O.p. polegające na niezgodnym ze stanem faktycznym ustaleniu, że postępowanie w sprawie spisu inwentarza znajduje się na etapie skargi na czynność komornika, podczas gdy skarga ta została już prawomocnie rozpoznana, wobec czego organ zaniechał ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Skarżący podnieśli, że sprawa spisu inwentarza jest w toku i na dowód dołączyli do skargi kopię odpisu postanowienia z 12 czerwca 2024 r., [...], którym Sąd Rejonowy w O. uwzględnił skargę spadkobierców na czynność komornika w postaci sporządzenia protokołu spisu inwentarza po zmarłym. Wobec tego w ocenie skarżących organ odwoławczy przedwcześnie samodzielnie ustalił wartość czynną spadku mimo, że w toku pozostaje postępowanie o sporządzenie przez komornika spisu inwentarza. Wydanie decyzji na podstawie zgłoszeń nabycia spadku przez spadkobierców, a nie oficjalnego spisu inwentarza, stanowi zatem naruszenie zasad rzetelnego postępowania dowodowego oraz legalizmu, a także może prowadzić do nałożenia na spadkobierców odpowiedzialności wykraczającej poza granice przewidziane przez prawo. Jako konieczne jawi się więc uchylenie decyzji i ponowne określenie wartości czynnej spadku po zakończeniu spisu inwentarza tak, aby uwzględniał on wszystkie długi spadkowe i zapewniał prawidłowe wyliczenie odpowiedzialności podatkowej spadkobierców zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa spadkowego i podatkowego.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skargę należało uznać za zasadną choć nie wszystkie jej zarzuty są skuteczne.
Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 98 § 1 O.p. do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.
Wykładnia literalna tego przepisu nie pozostawia żadnego marginesu interpretacyjnego co do zakresu zacytowanego przepisu i potwierdza, że zakres odpowiedzialności spadkobiercy ustawodawca uzależnił od rozwiązań przyjętych na gruncie prawa spadkowego, zawartych wyłącznie w k.c., w Tytule V "Przyjęcie i odrzucenie spadku" i Tytule VII "Odpowiedzialność za długi spadkowe" (Księga IV "Spadki"). Zgodnie z art. 1012 k.c. spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Niesporne w sprawie jest, że spadkobiercy przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza ograniczając swoją odpowiedzialność za długi spadkowe do czynnej masy spadku.
Podkreślić należy, że przepisy o odpowiedzialności za długi spadkowe mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), a więc organy podatkowe nie mogą w trakcie postępowania podatkowego modyfikować zasad tej odpowiedzialności, a co za tym idzie wydając decyzję podatkową w zakresie odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy, organ podatkowy nie może rozszerzyć tej odpowiedzialności, wykraczając poza ramy odpowiedzialności spadkobiercy, określone w przepisach kodeksu cywilnego. Tak więc organy podatkowe, zgodnie z art. 98 § 1 w zw. 100 § 1 O.p. - nie mogły w decyzji skutecznie rozszerzyć zakresu odpowiedzialności spadkobierców ponad wartość stanu czynnego spadku i rozszerzyć o "dodatkową" odpowiedzialność, tym razem nieograniczoną stanem czynnym spadku, za należności zabezpieczone hipoteką.
Zdaniem Sądu, orzekając o tej "dodatkowej" odpowiedzialności, posługując się rozwiązaniami zawartymi w art. 74 u.k.w.h., organ podatkowy wykroczył poza ramy odpowiedzialności podatkowej spadkobierców, wyznaczone w art. 98 § 1 O.p. Przepisy art. 74 u.k.w.h., stanowiące, że wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką, bez względu na ograniczenie odpowiedzialności dłużnika wynikające z prawa spadkowego, nie wchodzą bowiem w zakres przepisów kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe, czyli przepisów, do których wprost odwołuje się art. 98 § 1 O.p.
Wskazując na przepisy art. 74 u.k.w.h. organowi umknęły podstawy odpowiedzialności wynikające z tych norm prawnych. Podkreślić należy, że przepisy te dotyczą zaspokojenia wierzyciela hipotecznego z nieruchomości obciążonej hipoteką, a nie rodzaju odpowiedzialności spadkobierców. Hipoteka obciąża nieruchomość, a nie osobę, więc przechodzi na spadkobierców niezależnie czy spadek został przyjęty wprost czy z dobrodziejstwem inwentarza. Kwestie związane z samym dochodzeniem praw przez wierzyciela hipotecznego oraz egzekucji z tym związanej, poruszone w skarżonej decyzji, wykraczają poza ramy niniejszej sprawy. Niemniej wspomnieć należy, że w doktrynie i judykaturze prawa cywilnego jednolicie przyjmuje się, że jeżeli wierzytelność jest zabezpieczona hipoteką ustanowioną przez spadkodawcę na należącej do niego nieruchomości, to śmierć właściciela nieruchomości nie może wpłynąć na ograniczenie zabezpieczenia hipotecznego. Istotą hipoteki jest bowiem to, że pewność zabezpieczenia jakie ona daje związana jest z możliwością zaspokojenia się wierzyciela z nieruchomości bez względu na to kto jest jej aktualnym właścicielem. Nie skutkuje to, wbrew stanowisku organów zmianą rodzaju i zakresu odpowiedzialności samych spadkobierców za długi spadkowe. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów cywilnych (na które powołuje się organ) nieruchomość obciążona hipoteką jest niejako wyłączona z masy spadkowej, a wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką niezależnie od ograniczenia odpowiedzialności wynikającej z prawa spadkowego. (vide wyroki NSA I GSK 435/22 oraz SN III CZP 96/15; IV CSK 31/19). Zagadnienia te, jak już wcześniej wspomniano są związane z samym dochodzeniem praw wierzyciela hipotecznego, a nie rodzaju odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe i wykraczają poza ramy niniejszej sprawy.
Sąd podzielił stanowisko organu, że brak było ustawowych przesłanek do orzeczenia odpowiedzialności z powodu nie ukończenia spisu inwentarza, a tym samym nieustalenia, na dzień wydania decyzji, stanu czynnego spadku i długów spadkowych. W przypadku braku spisu inwentarza organ prowadzi postępowanie dowodowe na ogólnych zasadach, tj. w celu ustalenia stanu czynnego spadku, czyli aktywów, organ może przeprowadzić wszelkie inne dowody, poza samym dowodem ze spisu inwentarza. Na podstawie art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej organ może i powinien skorzystać ze zgłoszeń SD-Z2 sporządzonych i podpisanych przez spadkobierców, w których wykazane zostały aktywa spadku. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych brak spisu inwentarza, w sytuacji istnienia innych dowodów, na okoliczność wartości czynnej masy spadkowej (aktywów) nie stanowi przesłanki do niewydania zaskarżonej decyzji (por. wyrok WSA w Olsztynie z 11.06.2019 r., sygn. akt I SA/OI 316/19 i sygn. akt I SA/OI 317/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22.06.2022 r., sygn. akt II FSK 2856/19 i sygn. akt II FSK 2857/19).
Za nieskuteczny Sąd uznał zarzut dotyczący orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe. Jak już wcześniej wskazano przepisy dotyczące odpowiedzialności za długi spadkowe mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), a zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego (Księga IV Spadki) do czasu działu spadku, spadkobiercy odpowiadają solidarnie za długi spadkowe. Oznacza to, ze wierzyciel może żądać spłaty całości długu od każdego spadkobiercy. Spłata długu przez jednego z nich zwalnia pozostałych do wysokości spłaty. Dopiero od chwili działu spadku, spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich przysporzeń. Orzeczenie w decyzji o solidarnej odpowiedzialności spadkobierców nie zmieniało ich sytuacji prawnej i wbrew zarzutom skargi nie pogorszyło ich sytuacji gdyż do chwili działu spadku odpowiadają za długi spadkowe z mocy prawa solidarnie.
Biorąc powyższe pod uwagę zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935). Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności wskazane przez Sąd ograniczenia odpowiedzialności spadkobierców.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 tej ustawy.
Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
.