I SA/Ol 217/26 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2026-09-16 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2026-06-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Andrzej Brzuzy Jolanta Strumiłło /przewodniczący/ Przemysław Krzykowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2025 poz 132 art. 1a pkt 12, art.33, art. 34, art. 54 par.1, art. 80 par. 3 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy, sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Weronika Ćwiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2026 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 10 marca 2026 r., nr 2801-IEE.7192.17.2026 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z 10 marca 2026 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: DIAS) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691.; zwana dalej: k.p.a.), w związku z art. 18, art. 54 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.; zwana dalej: u.p.e.a.) po rozpatrzeniu zażalenia J. N. (dalej: strona, skarżący) uchylił w całości postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie (dalej: Dyrektor, organ egzekucyjny) z 16.01.2026 r, oddalające skargę na czynności egzekucyjne w postaci zajęć rachunku bankowego w banku B. S.A. (dalej: Bank): z 24.11.2025 r., nr: [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji. Jak wynika z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Dyrektor prowadził postępowanie egzekucyjne wobec strony na podstawie tytułów wykonawczych: z 24.11.2025 r., nr: [...]; z 11.12.2025 r., nr: [...]. Organ egzekucyjny w dniach: 24.11.2025 r. (zawiadomienie nr: [...] dotyczące tytułów wykonawczych nr [...] ), 26.11.2025 r. (zawiadomienie nr [...] dotyczące tytułów wykonawczych nr: [...] ) i 11.12.2025 r. (zawiadomienie nr: [...] dotyczące tytułów wykonawczych nr: [...]) zajął wierzytelności strony z rachunku bankowego prowadzonego w Banku. Bank zawiadomienia o zajęciu wierzytelności otrzymał w dniu ich wystawienia. Skarżący ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych otrzymał odpowiednio: 27.11.2025 r., 01.12.2025 r. i 15.12.2025 r. Pismem z 2.12.2025 r., uzupełnionym 18 i 27.12.2025 r., skarżący złożył zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej oraz skargi na czynności egzekucyjne dokonane przez organ egzekucyjny. W piśmie wskazał, że "tytuły egzekucyjne nie powinny powstać", a w związku z tym nie powinny zostać dokonane żadne zajęcia. Zarzucił nieistnienie obowiązku lub określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku lub brak wymagalności obowiązku. Wskazał, że postępowanie egzekucyjne nie powinno się toczyć ze względu na złożenie przez skarżącego wniosku o umorzenie dochodzonych zaległości. Zdaniem strony, złożenie skargi na czynności egzekucyjne wynika z braku wymagalności należności oraz niewłaściwego określenia należności w tytułach wykonawczych. Postanowieniem z 16.01.2026 r., Dyrektor oddalił skargę na czynności egzekucyjne w postaci ww. zajęć rachunku bankowego w Banku. Wskazał, że podniesione we wniosku okoliczności nie dotyczą postępowania egzekucyjnego, lecz postępowań prowadzonych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zakresie ustalenia oraz należności z tytułu składek. Mimo to, Dyrektor dokonał kontroli prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego - zajęcia rachunku bankowego oraz odniósł się do kwestii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W wyniku rozpatrzenia zażalenia, DIAS uchylił postanowienie z 16.01.2026 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Wyjaśnił, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Wskazał, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną zbadaniu podlega wyłącznie kwestia zgodności podjętych czynności z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustalenie, czy zastosowany środek egzekucyjny, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, nie jest zbyt uciążliwy dla zobowiązanego. Podkreślił, że przedmiotem skargi nie może być kwestia istnienia oraz wymagalności egzekwowanego obowiązku (kwestie te podlegają ocenie w trybie art. 33 u.p.e.a.). Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych DIAS wskazał, że określona w art. 54 § 1 u.p.e.a. skarga na czynności egzekucyjne, ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. W treści pism z 2, 18 i 27.12.2025 r., skarżący podniósł nieistnienie obowiązku lub określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku lub brak wymagalności obowiązku. Wskazał, że postępowanie egzekucyjne nie powinno się toczyć ze względu na złożenie przez stronę wniosku o umorzenie dochodzonych zaległości. Zdaniem skarżącego, złożenie skargi na czynności egzekucyjne wynikało z braku wymagalności należności oraz niewłaściwego określenia należności w tytułach wykonawczych, zatem skarżący kwestionował istnienie i wymagalność obowiązku oraz zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu, powyższy zarzut nie odnosi się do kwestii formalnoprawnych związanych z realizacją czynności egzekucyjnych, czyli ich zgodności z prawem. W powołanych pismach skarżący nie zarzucał organowi egzekucyjnemu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zdaniem DIAS, Dyrektor nie miał podstaw do merytorycznego rozpatrzenia podań skarżącego z 2, 18 i 27.12.2025 r. w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., tj. jako skargi na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. Organ wskazał, na zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Zgodnie z tą zasadą, skarga z art. 54 u.p.e.a. nie przysługuje w sytuacji, gdy zobowiązany może dochodzić swoich praw zgłaszając zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Podkreślił, że o kwalifikacji podania nie decyduje jego nazwa, czy też użyte sformułowania a wyłącznie jego treść. Z akt sprawy wynika, że skarżący zgłosił zarzuty, a następnie zostały rozpoznane przez wierzyciela, który postanowieniem 30.01.2026 r. znak: [...] je oddalił. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 80 § 3 u.p.e.a. DIAS wskazał, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane wyłącznie z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, natomiast np. ewentualne doręczenie odpisu zawiadomienia o zajęciu zobowiązanemu, o czym świadczy z kolei § 3 tego artykułu, ma tylko charakter informacyjny i nie wywołuje żadnego skutku prawnego w sferze skuteczności dokonania zajęcia rachunku bankowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1. art. 54 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie zostały złożone skargi na czynności egzekucyjne, co doprowadziło do bezprawnego umorzenia postępowania; 2. art. 80 § 3 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię; 3. art. 7 k.p.a., art. 7a § 1 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w części dotyczącej umorzenia postępowania pierwszej instancji w zakresie rozpatrywania skarg na czynności egzekucyjne i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podniósł, że zarówno on jak i ZUS stanął na stanowisku, że zostały złożone skargi na czynności egzekucyjne i wskazał, że nie rozumie dlaczego DIAS kwestionuje złożenie skarg nie uzasadniając tego w przekonywujący sposób. Skoro ZUS rozpoznał pisma jako skargi i wydał rozstrzygnięcie to DIAS nie może twierdzić, że skarg nie było. Twierdzenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu wskazujące, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego zastosowania środków egzekucyjnych jest niedozwoloną interpretacją zawężającą, gdyż przepis wyraźnie mówi o ogólnym, nieograniczonym naruszeniu ustawy, a nie konkretnym rodzaju tych naruszeń. Zdaniem skarżącego, doszło również do naruszenia przez organ egzekucyjny art. 80 § 3 u.p.e.a. i zaakceptowanie tego przez organ odwoławczy, poprzez późniejsze otrzymanie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i odpisów tytułów wykonawczych, niż przesłanie zajęcia do banku. Skarżący zarzucił, że DIAS rozstrzyga wątpliwości prawne na niekorzyść obywatela, nie przedstawiając tej interpretacji w pełni, ani nie dając możliwości zapoznania się z nią. W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie wbrew zarzutom nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie DIAS uchylające w całości postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie (dalej: Dyrektor, organ egzekucyjny) z 16.01.2026 r, oddalające skargę na czynności egzekucyjne w postaci zajęć rachunku bankowego w Banku z 24.11.2025 r. i w tym zakresie umarzające postępowanie pierwszej instancji. W pierwszej kolejności wskazać należy, że możliwość złożenia skargi na czynność egzekucyjną przewidziana została w art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. W świetle tego przepisu, skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego i służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych wskazanych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności. W ramach skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela egzekwuje należność wskazaną w tytule wykonawczym. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest natomiast środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. W postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje przy tym zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia, która sprawia, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego ma charakter subsydiarny. Nie jest zatem dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (zob. m.in. wyroki NSA z: 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1324/18; 2 marca 2012 r., II FSK 1896/10; 10 lipca 2012 r., II FSK 2556/10; 22 września 2010 r., III SA 827/99; 17 kwietnia 2000 r., III SA 827/99; 12 stycznia 1999 r., III SA 4503/97). Nie ma przy tym znaczenia, czy zobowiązany nie wykorzystał innych środków prawnych, czy nie przyniosły one żądanego rezultatu (zob. komentarz do art. 54 u.p.e.a., w: P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2021). W najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie wskazuje się, że w postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Kognicja organów nadzoru w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Za niedopuszczalną uznaje się więc sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego, zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych (zob. wyrok NSA z 11 sierpnia 2026 r., sygn. akt III FSK 681/25; por. wyroki NSA: z 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1255/13, z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 5 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1202/17; z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3048/15; z 25 października 2023 r., sygn. akt III FSK 2935/21). Skarga na czynność egzekucyjną nie jest bowiem uniwersalnym środkiem zaskarżenia. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 31 lipca 2026 r., sygn. akt III FSK 1093/25). W ocenie Sądu w świetle przywołanych przepisów Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie prawidłowo ocenił, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie nie miał podstaw do merytorycznego rozpatrzenia podań skarżącego z 2, 18 i 27.12.2025 r. w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., tj. jako skargi na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. Stanowisko to jest konsekwencją obowiązującej w postępowaniu administracyjnym ww. zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Należy podkreślić, że skarga z art. 54 u.p.e.a. nie przysługuje w sytuacji, gdy zobowiązany może dochodzić swoich praw zgłaszając zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Należy przy tym podnieść, że o kwalifikacji podania nie decyduje jego nazwa, czy też użyte sformułowania a wyłącznie jego treść. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, podanie, w treści którego skarżący podnosi nieistnienie obowiązku lub określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku lub brak wymagalności obowiązku, powinno być zakwalifikowane i rozpoznane wyłącznie w trybie z art. 33 u.p.e.a. i art. 34 u.p.e.a. W treści pism z 2, 18 i 27.12.2025 r. skarżący nie odnosił się bowiem do kwestii formalnoprawnych związanych z realizacją czynności egzekucyjnych, czyli ich zgodności z prawem. Ponadto, skarżący nie zarzucał organowi egzekucyjnemu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Z akt sprawy wynika natomiast, że zgłoszone przez skarżącego zarzuty zostały rozpoznane przez wierzyciela, który postanowieniem 30.01.2026 r. znak: [...] je oddalił. W konsekwencji zgodzić się należy z DIAS, że w niniejszej sprawie nie istniały podstawy do wszczęcia postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Wobec powyższego, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie powinien był, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., odmówić wszczęcia postępowania w sprawie skarg skarżącego z 2, 18 i 27.12.2025 r. na czynności egzekucyjne. Tym samym, zarzuty procesowe skargi, koncentrujące się wokół tych kwestii, należało ocenić jako nieuzasadnione. Sąd nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 80 § 3 u.p.e.a., gdyż jak zasadnie wyjaśnił skarżącemu DIAS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jedynie doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wywołuje skutki zajęcia (Roman Hauser w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 395). Należy podkreślić, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane wyłącznie z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, natomiast np. ewentualne doręczenie odpisu zawiadomienia o zajęciu zobowiązanemu, o czym świadczy z kolei § 3 tego artykułu, ma tylko charakter informacyjny i nie wywołuje żadnego skutku prawnego w sferze skuteczności dokonania zajęcia rachunku bankowego. W ocenie Sądu, nie doszło również do naruszenia przez DIAS art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a , gdyż w zaskarżonym postanowieniu organ, w sposób wyczerpujący i szczegółowy wyjaśnił oraz odniósł się do argumentacji skarżącego oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności istotne dla sprawy, a mające wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, wskazując przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych. Końcowo należy wskazać, że Sąd zobowiązany był do przeprowadzenia w tej sprawie kontroli legalności postanowień organów, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli w takich granicach Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.), Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Ol 217/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.