I SA/Ol 217/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu, uznając, że jego dochody z działalności gospodarczej pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania rodziny.
Skarżący R.W.S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie opłaty paliwowej. Wnioskodawca argumentował trudną sytuacją finansową, wskazując na wysokie zobowiązania podatkowe i kredytowe. Sąd, analizując jego dochody z działalności gospodarczej, wydatki oraz posiadany majątek, uznał, że skarżący posiada wystarczające środki na pokrycie kosztów sądowych, nie wykazując przy tym uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie rozpoznał wniosek R.W.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej dotyczącą zobowiązania w opłacie paliwowej. Skarżący, reprezentowany przez adwokata, domagał się zwolnienia od wpisu sądowego, wskazując na trudną sytuację finansową wynikającą z prowadzonej działalności gospodarczej, wysokich zobowiązań podatkowych (VAT, podatek akcyzowy, opłata paliwowa) oraz zaciągniętych kredytów. Przedstawił szczegółowe dane dotyczące dochodów, wydatków na utrzymanie rodziny, domu, córki na studiach, kosztów leczenia oraz spłaty zobowiązań. Sąd szczegółowo przeanalizował przedstawione dokumenty, w tym zestawienia przychodów i kosztów, deklaracje VAT, wyciągi z rachunków bankowych oraz umowy kredytowe. Stwierdził, że dochody skarżącego z działalności gospodarczej, które wyniosły średnio miesięcznie około '[...]' w 2015 r. i '[...]' w bieżącym roku, są wystarczające do pokrycia kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania rodziny, które oszacowano na około 3.900 zł miesięcznie (uwzględniając koszty utrzymania córki na studiach). Sąd podkreślił, że skarżący posiada majątek w postaci środków trwałych (samochody ciężarowe, naczepy, ciągniki siodłowe) o wartości nabycia 169.045,30 zł, a jego działalność gospodarcza przynosi zyski i jest rentowna, co potwierdza możliwość spłaty kredytów i zobowiązań podatkowych. Sąd zwrócił uwagę na brak udokumentowania części wydatków, w szczególności na leczenie, oraz na fakt, że zaciągnięcie kredytów i zobowiązań nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy. Powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, sąd wskazał, że zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych, a strona inicjująca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów. W związku z tym, sąd postanowił odmówić przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która uzyskuje dochody pozwalające na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, nie może zostać zwolniona od kosztów sądowych, nawet jeśli ponosi wysokie wydatki związane ze spłatą zobowiązań.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dochody skarżącego z działalności gospodarczej są wystarczające do pokrycia kosztów sądowych. Analiza jego sytuacji finansowej, w tym dochodów, wydatków i majątku, nie wykazała, aby ponoszenie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Sąd podkreślił, że zaciągnięcie kredytów i zobowiązań nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy, a zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane wobec zobowiązań publicznoprawnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (4)
Główne
p.p.s.a. art. 246 § 1 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258 § 2 pkt 7
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 245 § 1-3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 255
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dochody skarżącego z działalności gospodarczej są wystarczające do pokrycia kosztów sądowych. Sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Zaciągnięcie kredytów i zobowiązań nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy. Zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych.
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja finansowa skarżącego wynikająca z wysokich zobowiązań podatkowych i kredytowych. Konieczność spłaty kredytów i zobowiązań podatkowych uniemożliwia pokrycie kosztów sądowych.
Godne uwagi sformułowania
Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy. Przez uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych.
Skład orzekający
Anna Ambroziak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym dla osób prowadzących działalność gospodarczą, zwłaszcza w kontekście ponoszenia wysokich zobowiązań finansowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy. Kluczowe jest indywidualne ustalenie, czy dochody i majątek pozwalają na pokrycie kosztów bez uszczerbku dla utrzymania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na szczegółową analizę przesłanek przyznania prawa pomocy i ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.
“Przedsiębiorca prosił o zwolnienie z kosztów sądowych, ale sąd powiedział 'nie'. Dlaczego?”
Dane finansowe
WPS: 353 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ol 217/16 - Postanowienie WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2016-04-28 Data wpływu 2016-03-31 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Anna Ambroziak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Hasła tematyczne Prawo pomocy Sygn. powiązane I GZ 474/16 - Postanowienie NSA z 2016-08-17 Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Odmówiono przyznania prawa pomocy Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 2 pkt 7. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.W.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.W.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania w opłacie paliwowej za miesiące od stycznia do września 2013 r. postanawia odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1- sentencja postanowienia Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 22 lutego 2016r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, skarżący R.W.S. reprezentowany przez adwokata T.K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym od wpisu sądowego, którego wysokość w skardze wnioskodawca określił na kwotę 353 zł. Z oświadczenia wnioskodawcy wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką. Jest współwłaścicielem domu o powierzchni 80 m2. Innego majątku nie posiada. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód "[...]", jego żona nie pracuje i nie uzyskuje dochodów, córka studiuje i nie posiada dochodów. Skarżący wskazał, iż zaciągnął kredyt na zapłacenie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w wysokości 150.000 zł zabezpieczony hipoteką ustanowioną na domu, ponadto samochody ciężarowe oraz naczepy zostały zabezpieczone przez Urząd Skarbowy. Oświadczył, że ponosi następujące wydatki związane z utrzymaniem: wyżywienie 800 zł, energia elektryczna 230 zł, woda 130 zł, opłaty za telefony 400 zł, podatek od nieruchomości 70 zł, utrzymanie córki na studiach 2.000 zł. Argumentując wniosek skarżący podniósł, iż w ciągu 25 lat prowadzenia działalności gospodarczej nie korzystał z żadnych ulg. Podkreślił, że został wciągnięty w aferę paliwową i w związku z powyższym ma duże problemy finansowe. Wskazał, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny oraz funkcjonowania firmy. Dodał, iż zobowiązany jest do zapłaty za okres od sierpnia 2012 r. do września 2013 r.: zobowiązania w podatku od towaru i usług wraz z odsetkami za zwłokę – 111.230 zł, podatku akcyzowego z odsetkami- 119.411,11 zł, opłaty paliwowej 21.716 zł wraz z odsetkami. Dodatkowo ponosi koszty utrzymania firmy W oświadczeniu złożonym na wezwanie referendarza sądowego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.) skarżący wyjaśnił, iż jego żona jest osobą bezrobotną i pozostaje na jego utrzymaniu. Ponosi również wszelkie wydatki związane z utrzymaniem córki na studiach, na które składają się opłata za wynajem pokoju 308 zł, opłata za wodę i prąd 100 zł, opłaty za dojazdy na studia 200 zł, opłaty za poruszanie się komunikacją miejską 60 zł, zakup książek 500 zł, codzienne utrzymanie, wyżywienie, środki czystości 700 zł. ( łącznie około 1.868 zł miesięcznie). Do stałych wydatków skarżącego związanych z utrzymaniem domu za okres od października 2015 r. do 7 kwietnia 2016 r. należą podatek za dom 826 zł rocznie ( 68,83 zł miesięcznie), opłata za energię elektryczną 654,17 zł, opłata za wodę i ścieki 536,83 zł (za okres wrzesień-grudzień 2015r.), opłata za utrzymanie psów 72 zł, opłaty za telefon, Internet LTE 173,54 zł, opłaty za telefony komórkowe 836,34 zł, opłata za telefon stacjonarny, Internet, telewizję kablową 329,75 zł, polisa ubezpieczeniowa domu 184 zł, wywóz nieczystości 67,zł – 25,50 za miesiąc. Skarżący oświadczył również, że koszty związane ze stanem jego zdrowia wynoszą miesięcznie około 100 zł ( 300 zł kwartalnie) są to wizyty u lekarza i dodatkowo zakup lekarstw – ok. 150 zł, koszty związane ze stanem zdrowia jego żony wynoszą 100 zł miesięcznie w związku z przyjmowaniem lekarstw oraz 500 zł koszty wizyt u lekarzy specjalistów, koszty związane ze stanem zdrowia jego córki, to kwartalne wizyty u "[...]" 200 zł dodatkowo ponosi koszty dodatkowych badań i koszty przyjmowanych lekarstw 50 zł. Wnioskodawca wyjaśnił, iż spłaca kredyty w wysokości 150.000 zł, którego miesięczna rata wynosi 1.700 zł, nadto spłaca zadłużenie z tytułu podatku VAT- ok 2.700 zł oraz spłaca zadłużenie z tytułu opłaty paliwowej w wysokości 27.562 zł – w marcu 2016 r. – spłacił 8.000 zł. Roczne koszty opłacanych przez skarżącego ubezpieczeń od nieszczęśliwych wypadków wynoszą łącznie 337 zł za całą rodzinę. Wnioskodawca przedłożył również wyciągi z rachunku bankowego nr "[...]"za okres od 1 grudnia 2015r. do 31 marca 2016 r. z saldem na koniec tego okresu w kwocie 130,72 zł. Wyjaśnił również, że posiada nieruchomość o powierzchni 0,0541 ha, która zabezpieczona jest kredytem hipotecznym w wysokości 150.000 zł. Innego majątku nie posiada. Oświadczył, że posiada samochód marki Ford "[...]" rocznik 2000, którego utrzymanie kosztuje w skali roku około 997 zł (ubezpieczenie, naprawy, przegląd techniczny). Skarżący złożył również oświadczenie w zakresie ponoszonych kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (k.84). Nadto przedłożył również: zestawienie przychodów i kosztów za rok 2015 (k. 94), zestawienie przychodów i kosztów za styczeń-luty 2016 r. (k. 95), kopie deklaracji VAT – 7 za miesiące grudzień 2015r. –luty 2016 r. (k.100-108), kopie ewidencji środków trwałych na grudzień 2015r. i marzec 2016 r. (k.96-99). Złożył również oświadczenie o wysokości kosztów związanych z korzystaniem z usług profesjonalnych pełnomocników na kwotę 1.000 zł (k.87), upomnienie z dnia 7.04.2016 r.(k. 71), decyzje w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r. (k.72), potwierdzenia przelewów z tytułu zapłaty wpisu w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 813/16 (k. 73), kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]" w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej (k.75-77), dwa zawiadomienia o wpisie do rejestru zastawów skarbowych – samochodu ciężarowego "[...]" (k.78) i samochodu ciężarowego "[...]" (k. 79), kopię umowy kredytowej z dnia 3.08.2015 r. wraz z harmonogramem spłaty kredytu (k.80-81), cztery potwierdzenia spłaty należności w marcu 2016 r. (k.82). Podkreślić należy, że pomimo wezwania wnioskodawca nie przedstawił odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego w tym opłatami za media, także nie udokumentował wydatków na leki i lekarzy poza potwierdzeniem zapłaty kartą za zakupy w aptece na kwotę 85,90 zł w dniu 23.03.2016 r. (k.74). Skarżący nie złożył również odpisu dokumentu potwierdzającego wysokość opłat poniesionych w związku z reprezentowaniem wnioskodawcy przez profesjonalnych pełnomocników. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z art. 245 § 1-3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o co wniósł w niniejszej sprawie skarżący, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powszechnie zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i doktrynie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy, nazywana "prawem ubogich", daje Sądowi kompetencję, w uzasadnionych przypadkach, do zadecydowania o pokryciu kosztów postępowania sądowego, z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.10.2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, opubl. CBOiS). Z kolei przez uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt FZ 794/04, opubl. CBOiS). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 (publ. CBOiS), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Uwzględniając powyższe należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Opisana we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja majątkowa i osobista skarżącego nie wskazuje, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, iż nie posiada on środków pieniężnych na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi dochody. Jak wynika z zestawienia przychodów i kosztów za bieżący rok skarżący osiągnął w kwocie "[...]" tj. średnio za jeden miesiąc – "[...]" zaś w okresie styczeń – grudzień 2015r. osiągnął dochód w wysokości "[...]" tj. około "[...]" miesięcznie. Uzyskiwane zatem przez stronę dochody w kwocie "[...]" miesięcznie, zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, pozwalają mu zarówno na utrzymanie trzyosobowej rodziny jak i na opłatę kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania dla strony jak i jego najbliższych. Podkreślić należy, że uzyskiwane dochody "[...]" przewyższają minimum socjalne określone dla rodziny z jednym dzieckiem przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych . Zgodnie bowiem z ogłoszenie Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych z dnia 7.04.2016 r minimum socjalne w rodzinie z jednym dzieckiem na utrzymaniu na rok 2015 wynosiło 2.811,53 zł. Niewątpliwie fakt, iż córka wnioskodawcy studiuje i wnioskodawca ponosi dodatkowe koszty utrzymania córki związane z utrzymaniem jej poza miejscem ich zamieszkania powoduje, że wskazana wyżej wysokość minimum socjalnego dla rodziny trzyosobowej jest w przypadku wnioskodawcy nieodpowiednia. Biorąc pod uwagę tę okoliczność rozpoznający wniosek, kierując się oświadczeniem złożonym przez skarżącego, że koszty utrzymania córki wynoszą 2.000 zł miesięcznie przyjął, iż kwota ta o 1.100 zł jest wyższa niż określona przez Instytut (wg. IPiSS na 1 osobę w rodzinie 937,18 zł), zatem minimum socjalne dla rodziny wnioskodawcy wynosi ok. 3.900 zł. Zauważyć przy tym należy, że pod pojęciem minimum socjalnego należy rozumieć wskaźnik, za pomocą którego możemy określić pewną sumę pieniędzy, które wystarczają nie tylko na podtrzymanie życia, ale także rozwój rodziny (posiadanie i wychowanie dzieci), pewne uczestnictwo w kulturze wpływające na jakość życia, a także podtrzymywanie więzi. Tym samym uwzględniając obiektywne kryterium ustalone przez powołaną do tego instytucję (i nieco je modyfikując z uwagi na okoliczności), można w miarę obiektywnie stwierdzić, iż dochody wnioskodawcy umożliwiają mu opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że wnioskodawca posiada majątek w postaci środków trwałych o wartości nabycia 169.045,30 zł, na który składają się samochody ciężarowe, naczepy oraz ciągniki siodłowe. W tym ostatniego zakupu dokonał w maju 2015r. za kwotę 12.250,80 zł, co oznacza, że wnioskodawca systematycznie rozwija prowadzoną działalność gospodarczą, a jej funkcjonowanie nie jest zagrożone. Fakt zabezpieczenia dwóch samochodów ciężarowych zastawem rejestrowym przez organ podatkowy niewątpliwie uniemożliwia swobodne dysponowanie tymi ruchomościami, jednakże nie organiczna wnioskodawcy w wykorzystaniu ww. majątku do prowadzenia działalności gospodarczej. Przedstawione zaś kopie deklaracji VAT-7 jak i zestawienia przychodów i kosztów potwierdzają, że prowadzona przez wnioskodawcę działalność przynosi zyski na mniej więcej stałym poziomie, porównując dane za rok 2015 z danymi za dwa miesiące br. roku. Dodatkowo stwierdzić należy, że przedstawione dokumenty wskazują, że wykazane obroty dla podatku od towarów i usług są znaczne, co tylko potwierdza, że prowadzona działalność gospodarcza przynosi dochody wystarczające na utrzymanie rodziny i funkcjonowanie firmy. O rentowności prowadzonej działalności świadczy nie tylko wysokość uzyskiwanego dochodu ale także wydatki przedstawione przez wnioskodawcę, w szczególności poza bieżącymi kosztami utrzymania rodziny domu i firmy, możliwość spłacania kredytów w łącznej wysokości około 1.700 zł miesięcznie, spłata zadłużenia z tytułu podatku VAT w ratach w wysokości – ok. 2.300 zł do 2.150 zł miesięcznie (w okresie od 30.12.2015 r. do 30.09.2016 r.), spłata zadłużenia z tytułu opłaty paliwowej –w marcu 2016 r z tego tytułu skarżący dokonał wpłat na kwotę ok. 8000 zł oraz uiszczenie kosztów profesjonalnej obsługi prawnej. Wskazane okoliczności uzasadniają twierdzenie o dochodowości prowadzonej przez wnioskodawcę firmy i nie wskazują na konieczność zakwalifikowania wnioskodawcy do osób wymagających pomocy państwa w zakresie ponoszenia za niego kosztów sądowych. Nie można również, w tym stanie rzeczy, uznać, że skarżący nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na opłacenie niezbędnych opłat sądowych zainicjowanego przez niego postępowania sądowego. Średnie miesięczne wydatki skarżącego związane z utrzymaniem rodziny i domu (poza miesięcznymi wydatkami związanymi ze spłatą kredytu i zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług i opłaty paliwowej) oscylują w granicach 4.000 zł. Przy czym stwierdzić należy, że wnioskodawca w żaden sposób nie uprawdopodobnił ponoszonych wydatków na leczenie, poza przedstawieniem potwierdzenia zapłaty za zakupy w aptece na kwotę 85,90 zł. Zauważyć przy tym należy, że wnioskodawca już kilkukrotnie był wzywany do przedstawienia kopii dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów leczenia. Ostatnie takie zdarzenie miało miejsce w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 813/15 (wezwanie z dnia 29.12.2015 r.). W takiej sytuacji należy stwierdzić, że skarżący mógł przewidzieć, że może zostać wezwany do przedłożenia dokumentów źródłowych w tym zakresie także do niniejszej sprawy, dlatego też nieprzedstawienie dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów na ten cel, w sytuacji gdy z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że miesięcznie na leczenie wydatkuje kwotę – ok. 916,67 zł (suma wszystkich deklarowanych wydatków z oświadczenia z dnia 14.04.2016 r.), co stanowi ponad ¼ deklarowanego przez wnioskodawcę dochodu (oświadczenie z dnia 22.02.2016 r.) jest mało wiarygodne i budzi uzasadnione wątpliwości, co do ich rzetelności. Nadto zauważyć należy, że wnioskodawca był wezwany do przedstawienia wszystkich wyciągów z posiadanych zarówno przez siebie jaki i jego najbliższych rachunków bankowych za okres od 1.12.2015 r. do 7.04.2016 r. Z analizy wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy wynika, że żona wnioskodawcy dokonuje wpłat gotówkowych na rachunek bankowy wnioskodawcy (np. "[...]" itd.). Na podstawie tych wpłat można stwierdzić, że wnioskodawca i jego żona dysponują środkami pieniężnymi w gotówce, którymi w razie potrzeby są w stanie zasilić konto. Nadto z przedstawionego na wezwanie wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy wynika także, że córka wnioskodawcy posiada rachunek bankowy, na który wnioskodawca przelewa jej środki pieniężne. Przy czym wyciągów z tego rachunku pomimo wezwania wnioskodawca nie przedstawił. Odnosząc się do kwestii wysokości opłat poniesionych przez wnioskodawcę w związku z korzystaniem z usług profesjonalnych pełnomocników należy podkreślić, że wnioskodawca pomimo wezwania do przedstawienia zarówno oświadczenia o wysokości poniesionych w związku z tym faktem opłat, zobowiązany był również do przedstawienia odpisu dokumentu potwierdzającego tą okoliczność, czego jednak nie dopełnił. Kwestia ta była podnoszona również na etapie postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn.. akt I SA/Ol 813/15. Zatem w sytuacji nie przedstawienia po raz kolejny dokumentów źródłowych potwierdzających zarówno fakt jak i wysokość poniesionych opłat za usługi profesjonalnych pełnomocników stwierdzić należy, że wiarygodność złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń, co do wysokości poniesionych z tego tytułu kosztów budzi wątpliwości co do ich prawdziwości. Na marginesie powyższych rozważań stwierdzić należy, że sytuacja materialna strony była już przedmiotem oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 516/15, gdzie tut. Sąd postanowieniem z dnia 5.10.2015r., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ocenę tę podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 17.11.2015 r. sygn. akt I GZ 739/15 oddalił zażalenie skarżącego. NSA stwierdził m.in., że "Przedstawione przez niego okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej nie świadczą bowiem, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 2.000 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje stałe dochody, oraz dokonuje inwestycji w ramach jej prowadzenia (zakup naczepy w dniu 22 maja 2015 r. za kwotę 12.250,80 zł.). Miesięczne koszty utrzymania rodziny rzędu 4.000 zł również nie świadczą o tym, że sytuacja majątkowa skarżącego jest na tyle trudna, by musiał korzystać on z prawa pomocy". Podobnie sytuacja wnioskodawcy została oceniana w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 813/15, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 15.02.1016 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. Podkreślić należy, że informacje, dotyczące stanu majątkowego wnioskodawcy przedstawione do tej sprawy, co do zasady nie różnią się od tych podanych wcześniej, co oznacza, że nie doszło do zmiany jego kondycji materialnej. Wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochody i ponosi koszty utrzymania rodziny. Odnosząc się do okoliczności spłaty rat zaciągniętych kredytów, czy też spłaty zaległości z tytułu podatku VAT stwierdzić należy, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaciągnięcie kredytów bądź innych zobowiązań, a co za tym idzie w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu i spłaty, nie przesądzają automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 8.12.2015 r., I OZ 1588/15; z 04.11.2015r., I GZ 723/15, publ. CBOiS). Wstępując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego strona powinna liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na koszty postępowania w zainicjowanej przez siebie sprawie i traktować je na równi z innymi należnościami wynikającymi z zaciągniętych zobowiązań. Za ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się pogląd, że zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych (por. np. postanowienie NSA z 26.05.2011 r., sygn. akt I FZ 130/11; postanowienia NSA z 18.02.2010 r., I FZ 447/09, opubl. CBOiS), w szczególności spłata rat kredytu nie ma pierwszeństwa przed kosztami sądowymi (zob. postanowienia NSA: z 4.03.2014 r., I OZ 140/14; z 20.10.2011 r., I OZ 783/11, opubl. CBOiS). Oceny tej nie zmienia fakt, iż celem zaciągniętych kredytów była spłata zobowiązań z tytułu zobowiązań podatkowych. Zarówno bowiem należności z tytułu podatków jak i należności z tytułu opłat sądowych są dochodami Państwa, zaś fakt zapłaty jednych nie stanowi uzasadnionej podstawy do zwolnienia z innych należnych Państwu opłat (dochodów). Ewentualne przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych z powodu spłaty zaległości podatkowych oznaczałoby nic innego jak, akceptację działań strony, prowadzących do powstania zaległości podatkowych i postawiłoby ją w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych obywateli terminowo i rzetelnie rozliczających się z budżetem Państwa. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskujący o przyznanie prawa pomocy uzyskuje dochody, które umożliwiają, jak wskazują na to ponoszone wydatki, również poniesienie kosztów sądowych. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza funkcjonuje prawidłowo osiągając zyski, a jej byt nie jest zagrożony. Na zakończenie stwierdzić należy, że na ocenę tę nie ma wpływu fakt, iż wnioskodawca zobowiązany jest opłacić koszty sądowe także w innych sprawach w tym w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 217/16 – gdzie wpis od skargi strona określiła na kwotę 517 zł. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI