I SA/OL 211/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi L.L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (DIAS), która uchyliła decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 rok. Podatnik zarzucał przedawnienie zobowiązania podatkowego oraz błędy w ustaleniu stanu faktycznego i zastosowaniu przepisów prawa. DIAS uchylił decyzję NUS, uznając, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2016 r. został skutecznie zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej (Op) z dniem 3 marca 2021 r. z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem z 22 lutego 2024 r. Organ odwoławczy stwierdził również, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo zastosował przepisy dotyczące szacowania dochodu w przypadku powiązań osobowych, stosując art. 23 Op zamiast art. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.p.d.o.f.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę podatnika. Sąd uznał, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego, które dotyczyło m.in. podania nieprawdy w zeznaniach rocznych i posłużenia się nierzetelnymi fakturami, było związane z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, co skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Sąd podzielił również stanowisko DIAS, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo zastosował przepisy materialnoprawne, nie badając wpływu powiązań osobowych na dochód podatnika zgodnie z art. 25 u.p.d.o.f. przed zastosowaniem metody szacowania kosztowego. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było uzasadnione koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego w innym kierunku, zgodnie z właściwymi przepisami. Sąd podkreślił, że decyzja kasatoryjna organu odwoławczego nie narusza zakazu reformationis in peius, gdyż jej celem jest usunięcie błędów proceduralnych i materialnoprawnych organu pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z postępowaniem karnym skarbowym oraz stosowania przepisów o szacowaniu dochodu w przypadku powiązań osobowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i proceduralnej, ale jego zasady dotyczące przedawnienia i szacowania dochodu mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego, o którym podatnik został zawiadomiony, skutecznie zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nawet jeśli postępowanie karne dotyczy szerszego zakresu niż tylko konkretne transakcje będące podstawą decyzji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wszczęcie postępowania karnego skarbowego, które wiąże się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, skutecznie zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nawet jeśli postępowanie karne obejmuje szerszy zakres niż tylko konkretne transakcje będące przedmiotem decyzji podatkowej. Podatek dochodowy jest podatkiem rocznym, a jego zobowiązanie jest niepodzielne w kontekście przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego, które dotyczyło podania nieprawdy w zeznaniu rocznym i uszczuplenia należności podatkowych, stanowiło podstawę do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za dany rok. Nie ma znaczenia, jakie konkretne transakcje wywołały skutki podatkowe, jeśli postępowanie karne dotyczy niewykonania zobowiązania podatkowego.
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji z powodu zastosowania niewłaściwych przepisów materialnoprawnych dotyczących szacowania dochodu w przypadku powiązań osobowych, narusza zakaz reformationis in peius?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu zastosowania niewłaściwych przepisów materialnoprawnych (art. 23 Op zamiast art. 25 u.p.d.o.f.) i konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w innym kierunku, nie narusza zakazu reformationis in peius. Jest to zgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy ma prawo uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeśli wymaga to uzupełnienia postępowania dowodowego lub zastosowania innych przepisów materialnoprawnych. Zmiana podstawy materialnoprawnej przez organ odwoławczy nie jest równoznaczna z pogorszeniem sytuacji strony, jeśli wynika z konieczności prawidłowego zastosowania prawa.
Czy organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował metodę kosztową do szacowania dochodu w sytuacji występowania powiązań osobowych między podatnikiem a spółką, zamiast zastosować przepisy dotyczące szacowania dochodu w transakcjach między podmiotami powiązanymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ pierwszej instancji nieprawidłowo zastosował metodę kosztową (art. 23 § 3 pkt 5 Op) do szacowania dochodu, pomijając przepisy art. 25 u.p.d.o.f. dotyczące szacowania dochodu w transakcjach między podmiotami powiązanymi. Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji z tego powodu.
Uzasadnienie
Przepisy dotyczące szacowania dochodu w transakcjach między podmiotami powiązanymi (art. 25 u.p.d.o.f.) są przepisami szczególnymi (lex specialis) w stosunku do ogólnych przepisów Ordynacji podatkowej (art. 23 Op). Organ podatkowy powinien najpierw zbadać wpływ powiązań osobowych na dochód, a dopiero w dalszej kolejności, w razie potrzeby, zastosować odpowiednie metody szacowania dochodu zgodnie z art. 25 u.p.d.o.f.
Przepisy (19)
Główne
u.p.d.o.f. art. 25
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepisy regulujące zasady szacowania dochodu w przypadku występowania powiązań osobowych między podatnikiem a innymi podmiotami.
Op art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis określający termin przedawnienia zobowiązania podatkowego (5 lat).
Op art. 70 § § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis określający przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
Op art. 70 § § 7 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis określający moment rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia po jego zawieszeniu (dzień następujący po dniu prawomocnego zakończenia postępowania karnego skarbowego).
u.p.d.o.f. art. 25 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Obowiązek zbadania wpływu powiązań na zadeklarowany dochód.
u.p.d.o.f. art. 25 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Metody określania dochodów w drodze oszacowania w przypadku powiązań.
Pomocnicze
Op art. 23
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący określania podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, stosowany jako przepis ogólny.
Op art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wymóg prawidłowego uzasadnienia decyzji.
Op art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
Op art. 229
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Możliwość uzupełnienia materiału dowodowego przez organ odwoławczy.
Op art. 233 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób fizycznych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób fizycznych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych
Szczegółowe regulacje dotyczące szacowania dochodu w przypadku podmiotów powiązanych.
Kks art. 56 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Przestępstwo skarbowe polegające na podaniu nieprawdy w deklaracji podatkowej.
Kks art. 62 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Przestępstwo skarbowe polegające na nierzetelnym prowadzeniu księgi podatkowej.
Kks art. 61 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Przestępstwo skarbowe polegające na wystawieniu nierzetelnej faktury.
Kks art. 7 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Definicja przestępstwa skarbowego.
Kks art. 6 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Definicja uszczuplenia należności publicznoprawnej.
Kks art. 9 § § 3
Kodeks karny skarbowy
Przestępstwo skarbowe polegające na nieujawnieniu właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania.
Kks art. 37 § § 1 pkt 2
Kodeks karny skarbowy
Okoliczności mające wpływ na wymiar kary.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego. • Prawidłowość uchylenia decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy z powodu zastosowania niewłaściwych przepisów materialnoprawnych dotyczących szacowania dochodu w przypadku powiązań osobowych.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. • Zarzut naruszenia zakazu reformationis in peius przez organ odwoławczy. • Zarzut wadliwości ustaleń organu pierwszej instancji dotyczących faktur i transakcji.
Godne uwagi sformułowania
zobowiązanie podatkowe jest niepodzielne • nie ma znaczenia, jakie transakcje wywołały skutki podatkowe, jeśli postępowanie karne dotyczy niewykonania zobowiązania podatkowego • zmiana podstawy materialnoprawnej przez organ odwoławczy nie jest równoznaczna z pogorszeniem sytuacji strony • zasada dwuinstancyjności postępowania
Skład orzekający
Andrzej Brzuzy
przewodniczący
Katarzyna Górska
sprawozdawca
Jolanta Strumiłło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z postępowaniem karnym skarbowym oraz stosowania przepisów o szacowaniu dochodu w przypadku powiązań osobowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i proceduralnej, ale jego zasady dotyczące przedawnienia i szacowania dochodu mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych w prawie podatkowym: przedawnienia i szacowania dochodu w kontekście powiązań osobowych oraz postępowania karnego skarbowego. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy postępowanie karne skarbowe zawsze ratuje podatnika przed przedawnieniem zobowiązania podatkowego?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.