I SA/Ol 205/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2022-04-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc na zalesianiepremia zalesieniowaARiMRKodeks postępowania administracyjnegopostępowanie odwoławczesąd administracyjnyuchylenie decyzjikontrolapowierzchnia gruntów

WSA w Olsztynie uchylił decyzję Dyrektora ARiMR, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 Kpa, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Skarżący R. A. wniósł sprzeciw od decyzji Dyrektora ARiMR, która uchyliła decyzję organu I instancji w sprawie zmiany premii zalesieniowej za rok 2016 i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd administracyjny uznał sprzeciw za zasadny, stwierdzając, że Dyrektor ARiMR nie miał podstaw do zastosowania art. 138 § 2 Kpa. Zdaniem sądu, organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił, że konieczne jest dodatkowe postępowanie wyjaśniające, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Przedmiotem sprawy był sprzeciw R. A. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która uchyliła decyzję organu I instancji w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu pomocy na zalesianie w części dotyczącej premii zalesieniowej oraz decyzji o wypłacie premii zalesieniowej za rok 2016. Organ odwoławczy, powołując art. 138 § 2 Kpa, przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na potrzebę wyjaśnienia wpływu kontroli z 16 kwietnia 2019 r. na przyznanie płatności oraz prawidłowego ustalenia stanu faktycznego pod względem powierzchni kwalifikowanej do pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał sprzeciw za zasadny. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie posiada uprawnień do wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego w przypadku niedostatków redakcyjnych uzasadnienia decyzji organu I instancji, gdy zgromadzony materiał dowodowy pozwala na pełną jego ocenę i dokonanie ustaleń faktycznych. W ocenie Sądu, organ I instancji prawidłowo ustalił powierzchnię 8,00 ha do przyznania premii zalesieniowej za rok 2016, stosując zróżnicowane stawki, co stanowiło kwestię subsumpcji materialnoprawnej, a nie naruszenie przepisów postępowania uzasadniające uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd stwierdził naruszenie art. 138 § 2 Kpa przez Dyrektora ARiMR i uchylił zaskarżoną decyzję.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może uchylić decyzji organu I instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 Kpa, jeśli zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a stwierdzone uchybienia dotyczą jedynie redakcji uzasadnienia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 138 § 2 Kpa stanowi wyjątek od zasady dwuinstancyjności i może być stosowany tylko w przypadku, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wadliwość uzasadnienia decyzji organu I instancji, która nie uniemożliwia oceny stanu faktycznego i prawnego, nie jest wystarczającą przesłanką do zastosowania tego przepisu. Organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę co do istoty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

Kpa art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

P.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § 2a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kpa.

p.p.s.a. art. 151a § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej następuje w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia art. 138 § 2 Kpa.

Pomocnicze

Kpa art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

Kpa art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

u.p.w.s.b. art. 7 § 1

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Określa przesłanki kwalifikowania gruntów do płatności.

u.p.w.s.b. art. 7 § 2

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Określa przesłanki kwalifikowania gruntów do płatności.

rozporządzenie nr 1307/2013 art. 32 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Dotyczy ustanowienia stawek premii zalesieniowej.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 64b § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy kosztów postępowania w sprawach sprzeciwu.

rozp. MS art. 14 § 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie

Określa wysokość opłat za czynności adwokackie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie miał podstaw do zastosowania art. 138 § 2 Kpa, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a stwierdzone uchybienia dotyczyły jedynie redakcji uzasadnienia decyzji organu I instancji. Błędna subsumpcja ustalonego stanu faktycznego pod normy prawa materialnego przez organ I instancji nie stanowi naruszenia przepisów postępowania uzasadniającego uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy nie posiada uprawnień do wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia w przypadku niedostatków redakcyjnych uzasadnienia decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy – tak jak w kontrolowanej sprawie, zgromadzony materiał dowodowy pozwala na pełną jego ocenę, dokonanie ustaleń faktycznych i ocenę sytuacji materialnoprawnej podmiotu, poprzez wydanie decyzji o charakterze merytorycznym. Nie każde zbyt lakoniczne uzasadnienie może być więc naruszeniem norm prawa procesowego, ale tylko takie, gdzie ta jego skrótowość prowadzi do niemożności weryfikacji rozstrzygnięcia pod kątem zgodności z prawem procesowym lub materialnym.

Skład orzekający

Katarzyna Górska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 138 § 2 Kpa w kontekście wadliwości uzasadnienia decyzji organu I instancji oraz rozróżnienie między naruszeniem przepisów postępowania a błędną subsumpcją materialnoprawną."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pomocą na zalesianie i stosowaniem art. 138 § 2 Kpa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego przepisu proceduralnego (art. 138 § 2 Kpa) i jego prawidłowego stosowania przez organy administracji, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje, kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję, a kiedy powinien rozpoznać sprawę merytorycznie.

Kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję? WSA wyjaśnia granice art. 138 § 2 Kpa.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 205/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6552
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu R. A. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji z o przyznaniu pomocy na zalesianie w części dotyczącej premii zalesieniowej oraz decyzji o wypłacie premii zalesieniowej w pomniejszonej wysokości na rok 2016 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz R. A. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem sprzeciwu R. A. (dalej: "strona", "skarżący") jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy, "Dyrektor ARiMR") wydana wskutek odwołania strony od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej: "organ I instancji", "Kierownik BP") z [...], w sprawie zmiany decyzji z o przyznaniu pomocy na zalesianie w części dotyczącej premii zalesieniowej i wypłaty premii zalesieniowej za rok 2016. Mocą tej decyzji organ odwoławczy, powołując art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.); dalej: "Kpa", uchylił ww. decyzję Kierownika BP w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Jak wynika natomiast z przekazanych Sądowi akt sprawy, wnioskiem z 17 maja 2016 r. strona zwróciła się do Kierownika BP o przyznanie pomocy na zalesienie na rok 2016 do gruntu zalesionego o łącznej powierzchni 8,00 ha, położonego w gminie G., obręb K., nr działki ewidencyjnej [...] (1,31 ha) oraz [...] (6,69 ha).
Decyzją z [...] Kierownik BP przyznał stronie premię zalesieniową w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne objętego PROW 2007-2013" w pomniejszonej wysokości 7.520,80 zł. Decyzja ta została jednak uchylona w całości na skutek odwołania strony, decyzją Dyrektora ARiMR z [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi BP. W uzasadnieniu decyzji kasatoryjnej organ odwoławczy ocenił, że rozstrzygnięcie sprawy z wniosku za 2016 r. uzależnione jest od wyniku postępowania administracyjnego za 2015 r. Polecił także organowi I instancji wyjaśnienie, czy znajdujące się w aktach sprawy dokumenty są wystarczające do przyjęcia, że strona składając wniosek w 2015 r. dokonała przedeklarowania powierzchni zalesionej, a organ winien także ustosunkować się do treści odwołania, a zwłaszcza do żądania ponownego przeprowadzenia kontroli na miejscu.
Opisaną na wstępie decyzją z [...] Kierownik BP zmienił wysokość premii zalesieniowej począwszy od 2016 r., przyznanej na podstawie decyzji z [...] marca 2020 r., ustalił kwotę tej premii w wysokości 9.652,60 zł płatną corocznie przez okres 15 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia oraz przyznał stronie pomoc na zalesienie z tytułu premii zalesieniowej w wysokości 9.652,60 zł za rok 2016 do powierzchni 8,00 ha, przyjmując, że powierzchnia objęta zobowiązaniem wynosi 8,00 ha. W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik BP wyjaśnił, że zmiana ww. decyzji w części dotyczącej premii zalesieniowej nastąpiła w związku ze zmianą stawki tej premii na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 (Dz. U. poz. 346); dalej: "rozp.MRiRW". Wyjaśnił, że dla gruntów, do których przyznana została pomoc na zalesianie w ramach powyższego działania, a które kwalifikują się - na podstawie art. 32 ust. 2 lit. b ppkt ii rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm.); dalej: "rozporządzenie nr 1307/2013" - do jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ustanowiona została nowa stawka premii zalesieniowej wynosząca 1.190 zł/ha. Do gruntów, które nie będą kwalifikowały się do płatności bezpośrednich, stawka premii zalesieniowej nie ulegnie natomiast zmianom (art. 32 ust. 2 lit. b ppkt II rozporządzenia nr 1307/2013).
Wskazał, że w niniejszej sprawie wysokość premii zalesieniowej została ustalona wg dwóch stawek, tj.
- 1,190 zł/ha dla powierzchni zalesienia 7,66 ha, kwalifikującej się zgodnie z rozporządzeniem nr 1307/2013;
- 1.580 zł/ha dla powierzchni zalesienia 0,34 ha niekwalifikującej się zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm.).
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła Kierownikowi BP naruszenie: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 107 § 3 Kpa, poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności wyjaśnienia, w jaki sposób ustalona została wyłączona z pomocy powierzchnia, a także nieustalenie rzeczywistej powierzchni działki objętej wnioskiem, jak również rzeczywistej powierzchni zalesienia i nieprawidłowe uzasadnienie decyzji. W oparciu o te zarzuty strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie stronie płatności za 2016 r. zgodnie z wnioskiem, ewentualnie uchylenie tej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Po rozpatrzeniu tego odwołania Dyrektor ARiMR wydał zaskarżoną w drodze sprzeciwu decyzję kasatoryjną. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ ten przyjął, że wyrażona w art. 15 Kpa zasada dwuinstancyjności postępowania wiąże się z zakazem prowadzenia przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego poza ewentualnym uzupełnieniem go w zakresie niezbędnym do rzetelnej realizacji prawa strony do odwołania. Wywiódł, że co do zasady, organ odwoławczy może orzec w sprawie merytorycznie, jeżeli możliwe jest, na podstawie art. 136 Kpa, uzupełnienie postępowania dowodowego, a także, gdy nie miały w sprawie miejsca naruszenia proceduralne istotnie wpływające na wynik postępowania, które rzutowałyby na naruszenie zasady dwuinstancyjności. Podał, że w dniu 16 kwietnia 2019 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu na prośbę Kierownika BP, z której powstał raport nr [...], a na podstawie tego raportu została wydana decyzja nr [...] za 2015 r.
Zdaniem Dyrektora ARiMR, organ I instancji powinien ustalić jaki wpływ na przyznanie płatności za 2016 r. miała przeprowadzona kontrola w dniu 16 kwietnia 2019 r. dla spornych działek nr [...] oraz [...], a tym samym ustalić prawidłowy stan faktyczny, pod względem powierzchni kwalifikowanej do przyznania wnioskowanej pomocy. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na składniki decyzji administracyjnej wymienione w art. 107 § 1 i 3 Kpa. Polecił organowi I instancji, aby ponownie rozpoznając sprawę wypowiedział się, jaki wpływ na jej rozpatrzenie ma powyższy protokół, zweryfikował powierzchnie uprawnione do płatności, przedstawił argumentację uzasadniającą poprawność stwierdzonych powierzchni, a także ustosunkował się do zarzutów podnoszonych przez stronę w toku toczącego się postępowania administracyjnego.
W sprzeciwie od powyższej decyzji kasatoryjnej strona zarzuciła Dyrektorowi ARiMR naruszenie:
- art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 Kpa, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, niekompletną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i rozpatrzenie go w sposób niewyczerpujący oraz błędne stwierdzenie, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy;
- art. 138 § 2 Kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego niezbędnego dla wyjaśnienia sprawy, a jego zakres ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, podczas gdy organ I instancji prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy w celu wyjaśnienia sprawy;
- art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy.
W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej w drodze sprzeciwu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu sprzeciwu od decyzji oceniono, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, których wyjaśnienie byłoby konieczne z uwagi na ich istotność przy wydawaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Stwierdzono, że zgromadzony materiał dowodowy jest pełny, kompletny, zrozumiały, jasny i w pełni wystarczający do prawidłowej jego oceny oraz orzeczenia przez organ co do istoty sprawy. Podkreślono, że treść raportu z kontroli jest znana organowi odwoławczemu, a zatem organ ten ma możliwość samodzielnego ustalenia zaistniałego stanu faktycznego i korelacji zachodzącej pomiędzy raportem a treścią rozstrzygnięcia organu I instancji, a tym samym dokonania oceny prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Dodano, że organ odwoławczy mógł z urzędu przeprowadzić postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, zgodnie z brzmieniem art. 136 § 1 Kpa, a dopiero w dalszej kolejności powinien był wydać decyzję w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Sprzeciw od decyzji jest zasadny.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329); dalej: "p.p.s.a.", kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Jednak w tego rodzaju sprawach sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa (art. 64e p.p.s.a.). Uwzględnienie sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej następuje w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia art. 138 § 2 Kpa (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżona w drodze sprzeciwu decyzja Dyrektora ARiMR, mocą której uchylono decyzję organu I instancji z [...] w sprawie zmiany decyzji z o przyznaniu pomocy na zalesianie w części dotyczącej premii zalesieniowej i wypłaty premii zalesieniowej za rok 2016 i przekazano sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Zgodnie bowiem z art. 138 § 2 Kpa, "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej w drodze sprzeciwu decyzji, w ocenie Dyrektora ARiMR, organ I instancji naruszył w kontrolowanej sprawie art. 107 § 1 i 3 Kpa, gdyż nie wypowiedział się, jaki wpływ na przyznanie płatności za 2016 r. miała przeprowadzona kontrola w dniu 16 kwietnia 2019 r. dla spornych działek nr [...], a tym samym nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy pod względem powierzchni kwalifikowanej do przyznania wnioskowanej pomocy. Polecił przy tym organowi I instancji, aby ponownie rozpoznając sprawę wypowiedział się, jaki wpływ na jej rozpatrzenie ma protokół z ww. kontroli, zweryfikował powierzchnie uprawnione do płatności, przedstawił argumentację uzasadniającą poprawność stwierdzonych powierzchni, a także ustosunkował się do zarzutów podnoszonych przez stronę w toku toczącego się postępowania administracyjnego.
Zdaniem Sądu, dokonana w niniejszej sprawie ocena Dyrektora ARiMR nie uprawniała tego organu do wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego w oparciu o art. 138 § 2 Kpa. Uszło bowiem uwadze organu odwoławczego, że przedmiotem uchylonej decyzji organu I instancji była zmiana wysokości premii zalesieniowej począwszy od 2016 r., przyznanej na podstawie decyzji z [...] marca 2020 r. (dalej: "decyzja zmieniana"), ustalającej wysokość tej pomocy począwszy od 2015 r. Jak wynika natomiast z uzasadnienia decyzji zmienianej (k. 65 akt adm.), przy jej wydaniu uwzględniono dane wynikające z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach 16-17 kwietnia 2019 r. (raportu z czynności kontrolnych nr [...]), tj. powierzchnia deklarowana w ramach programu wynosiła 8,00 ha, powierzchnia stwierdzona – 8,00 ha. Do takiej też powierzchni została przyznana pomoc na zalesienie z tytułu premii zalesieniowej na rok 2015 w wysokości 9.520 zł (8 ha x 1190 zł).
Taka też powierzchnia (8,00 ha) została uwzględniona przez organ I instancji przy przyznawaniu premii zalesieniowej na rok 2016. Należy przy tym podkreślić, że na konieczność uwzględnienia wyniku postępowania administracyjnego za 2015 r., a w tym ustaleń ewentualnej kontroli na miejscu, Dyrektora ARiMR zwracał uwagę w poprzedniej decyzji kasatoryjnej wydanej w niniejszej sprawie (z [...]). Pomimo przyjęcia przez organ I instancji jednakowej powierzchni do przyznania premii zalesieniowej za rok 2015 i 2016, w decyzji z [...] wysokość tej premii została ustalona wg dwóch stawek (a nie jednej, jak w decyzji zmienianej), tj.
- 1,190 zł/ha dla powierzchni zalesienia 7,66 ha, kwalifikującej się zgodnie z rozporządzeniem nr 1307/2013;
- 1.580 zł/ha dla powierzchni zalesienia 0,34 ha niekwalifikującej się zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm.).
Prawidłowość przyjęcia tych stawek nie świadczy jednak o niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, a co najwyżej – o ewentualnej błędnej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego sprawy pod obowiązujące normy prawa materialnego. Ten zaś element procesu stosowania prawa przez organ I instancji podlega weryfikacji w ramach kontroli instancyjnej dokonywanej przez organ odwoławczy. Należy bowiem pamiętać, że zgodnie z art. 15 Kpa, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego przyjęto model apelacyjny dwuinstancyjności postępowania. W tym zaś modelu, na skutek odwołania uprawnionego podmiotu, organ odwoławczy nie kontroluje decyzji organu I instancji, lecz ponownie rozpatruje sprawę co do jej istoty. Organ ten jest więc zobowiązany do dokonania ustaleń i rozważań prawnych odnośnie zaistniałego stanu faktycznego i zapadłego rozstrzygnięcia. W świetle art. 138 § 1 Kpa organ odwoławczy posiada szerokie uprawnienia do orzekania merytorycznego. Przewidziane natomiast w art. 138 § 2 Kpa uprawnienie tego organu do wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego należy postrzegać w kategoriach wyjątku od zasady dwuinstancyjności, będącej symetrycznie źródłem uprawnienia strony do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy co do jej istoty.
Ponadto, jak słusznie podnosi Z. Kmieciak (Postępowanie wstępne i wyjaśniające przed organem drugiej instancji, (w:) Odwołania w postępowaniu administracyjnym, Oficyna 2011, Lex-el), "dwuinstancyjność postępowania administracyjnego nie jest celem samym w sobie. Stanowi ona raczej rodzaj systemowej gwarancji poszanowania jego rzetelności, podporządkowanej w ostatecznym rachunku idei prawidłowego załatwienia sprawy w sposób najmniej uciążliwy dla strony i bez uzasadnionej zwłoki. Znaczenie zawartego w przepisach art. 136 Kpa słowa "dodatkowe" trzeba zaś oceniać mając na uwadze konkretny stan faktyczny i prawny oraz skalę potencjalnych czynności wyjaśniających. Nawet w sytuacji ewidentnych zaniedbań organu I instancji, kwalifikowanych jako brak rozpoznania sprawy, błąd ten można naprawić w postępowaniu odwoławczym, jeżeli uzupełnienie dowodów i materiału dowodowego w sprawie sprowadzałoby się do prostych, niewymagających większego wysiłku działań organu odwoławczego, a okoliczności sprawy wskazywałyby na zasadność odwołania. Za wnioskiem tym zdaje się przemawiać redakcja przepisu art. 138 § 2 Kpa, w którym użyto zwrotu "organ odwoławczy może uchylić", a nie "organ odwoławczy uchyli". Formułując w ten sposób upoważnienie do podjęcia rozstrzygnięcia kasacyjnego, przyznano organowi odwoławczemu określoną swobodę w wyborze trybu działania. Natomiast, ryzyko utraty przez stronę jednej instancji administracyjnej w razie wydania rozstrzygnięcia merytoryczno-reformatoryjnego łagodzi obecnie perspektywa skorzystania przez nią z prawa do wyczerpania dwóch instancji w postępowaniu sądowoadministracyjnym".
Trafne jest jednak stanowisko skarżącego zawarte w sprzeciwie od decyzji, że treść raportu z kontroli jest znana organowi odwoławczemu, a zatem organ ten ma możliwość samodzielnego ustalenia zaistniałego stanu faktycznego i korelacji zachodzącej pomiędzy raportem a treścią rozstrzygnięcia organu I instancji, a tym samym dokonania oceny prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia.
W kontekście wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej w drodze sprzeciwu decyzji kasatoryjnej należy natomiast stwierdzić, że organ odwoławczy nie posiada uprawnień do wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia w przypadku niedostatków redakcyjnych uzasadnienia decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy – tak jak w kontrolowanej sprawie, zgromadzony materiał dowodowy pozwala na pełną jego ocenę, dokonanie ustaleń faktycznych i ocenę sytuacji materialnoprawnej podmiotu, poprzez wydanie decyzji o charakterze merytorycznym. Podany przez organ odwoławczy przepis art. 107 § 1 i 3 Kpa, choć statuuje uzasadnienie faktyczne i prawne jako składnik decyzji administracyjnej, to jednak nie wskazuje jak bardzo szczegółowe musi być uzasadnienie i zawarte w nim wywody. Należy zatem przyjąć, że do naruszenia tego przepisu dochodzi wówczas, gdy z treści decyzji nie wynika jaki stan faktyczny został ustalony w zakresie elementów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czy też rozważania prawne nie pozwalają na ich ocenę pod względem zgodności z prawem materialnym. Nie każde zbyt lakoniczne uzasadnienie może być więc naruszeniem norm prawa procesowego, ale tylko takie, gdzie ta jego skrótowość prowadzi do niemożności weryfikacji rozstrzygnięcia pod kątem zgodności z prawem procesowym lub materialnym (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 4 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 1218/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Chodzi więc o uchybienia kwalifikowane, do których nie doszło jednak w kontrolowanej sprawie. Rozważania Sądu, zawarte na s. 5-6 niniejszego uzasadnienia, dowodzą bowiem, że pomimo pewnej skrótowości uzasadnienia decyzji organu I instancji, w całokształcie treści tej decyzji możliwe było odkodowanie argumentów tego organu przemawiających za objęciem pomocą powierzchni 8,00 ha i przyczyn zastosowania zróżnicowanych stawek tej pomocy. Zgromadzony zaś w aktach sprawy materiał dowodowy jest wystarczający do zweryfikowania prawidłowości tego stanowiska przez organ odwoławczy.
Tym samym, naruszenie przez organ I instancji art. 107 § 1 i 3 Kpa nie mogło uzasadniać w kontrolowanej sprawie wydania przez Dyrektora ARiMR decyzji kasatoryjnej. W sprawie tej nie wykazano także aby istniały okoliczności, których wyjaśnienie ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, gdyż za takie nie może być uznana ewentualna błędna subsumpcja ustalonego stanu faktycznego pod normy prawa materialnego. Zaskarżona w drodze sprzeciwu decyzja kasatoryjna Dyrektora ARiMR została zatem wydana z naruszeniem art. 138 § 2 Kpa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 64b § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego przez skarżącego należnego wpisu od sprzeciwu (100 zł); wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, będącego adwokatem (480 zł) - ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) oraz opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI