I SA/Ol 190/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2006-06-28
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyosoby fizycznedziałalność gospodarczaksięgi przychodów i rozchodównierzetelność ksiągzaniżenie przychodówzaniżenie kosztówtowar handlowyobuwiaszacowanie dochodu

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatników na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając prowadzone przez nich księgi przychodów i rozchodów za nierzetelne z powodu niezaewidencjonowania zakupu i sprzedaży obuwia.

Skarżący H. i A. S. kwestionowali decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą im zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. Organy podatkowe uznały księgi przychodów i rozchodów za nierzetelne, stwierdzając zaniżenie przychodów i kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej. Spór dotyczył głównie pochodzenia i ewidencji towaru (obuwia). Sąd administracyjny uznał skargę za niezasadną, podzielając stanowisko organów podatkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał sprawę ze skargi małżonków H. i A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą im zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok. Organy podatkowe zakwestionowały rzetelność prowadzonych przez A. S. ksiąg przychodów i rozchodów, stwierdzając zaniżenie przychodów o 151.095,89 zł oraz kosztów uzyskania przychodów o 103.934,40 zł. Głównym zarzutem było niezaewidencjonowanie zakupu 2202 par obuwia oraz części sprzedaży. Skarżący próbowali tłumaczyć rozbieżności pochodzeniem obuwia ze zlikwidowanej w 1996 roku spółki cywilnej "B" oraz naturalnymi różnicami asortymentowymi. Sąd, analizując materiał dowodowy, uznał te wyjaśnienia za niewiarygodne. Stwierdzono, że dokumentacja dotycząca remanentu likwidacyjnego spółki "B" nie spełniała wymogów formalnych, a zeznania podatkowe z 1996 roku wskazywały na zerowy remanent likwidacyjny. Sąd podkreślił również, że przechowywanie towaru przez sześć lat bez zakupów byłoby nielogiczne. W odniesieniu do przychodów, sąd stwierdził, że część sprzedaży udokumentowanej fakturami VAT nie została zaewidencjonowana na kasie rejestrującej. W konsekwencji, sąd uznał księgi za nierzetelne i oddalił skargę, podzielając ustalenia organów podatkowych co do szacowania dochodu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, księgi podatkowe mogą zostać uznane za nierzetelne, jeśli zapisy w nich zawarte nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego, co ma miejsce w przypadku niezaewidencjonowania istotnej części zakupu i sprzedaży towarów.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że niezaewidencjonowanie zakupu 2202 par obuwia oraz części sprzedaży, a także brak wiarygodnych dowodów na pochodzenie towaru ze zlikwidowanej spółki, świadczy o nierzetelności księgi przychodów i rozchodów. Niezgodność ilości zakupionego i sprzedanego towaru z zapisami w księdze dowodzi, że księga nie odzwierciedla stanu faktycznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

O.p. art. 193

Ordynacja podatkowa

Księgi podatkowe uważa się za rzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty. Księgi prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy nie mogą być dowodem tego, co jest w nich zapisane.

u.p.d.o.f. art. 22 § ust.1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definicja przychodu i kosztów uzyskania przychodów.

Dz.U. nr 116, poz.1222

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów

Regulacje dotyczące prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Pomocnicze

O.p. art. 3 § pkt 4

Ordynacja podatkowa

Definicja ksiąg podatkowych, w tym podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

u.p.d.o.f. art. 23 § ust.1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wymienienie kosztów, które nie są uznawane za koszty uzyskania przychodów.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów § § 11 ust.4 pkt 1

Warunki uznania księgi za rzetelną, w tym dopuszczalny procent błędnie wpisanych kwot przychodu.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów § § 11 ust.5

Odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących przychodów do kosztów uzyskania przychodu.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów § § 28

Wymogi dotyczące sporządzania spisu z natury.

k.c. art. 863 § § 2

Kodeks cywilny

Zakaz domagania się podziału majątku wspólników w czasie trwania spółki.

Dz.U. nr 11, poz.50

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Regulacje dotyczące ewidencji sprzedaży.

Dz.U. nr 27, poz.268 § § 36 ust.3

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Obowiązek dołączania do kopii faktury paragonu dokumentującego sprzedaż ewidencjonowaną przy pomocy kasy rejestrującej.

P.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nierzetelność ksiąg podatkowych z powodu niezaewidencjonowania zakupu i sprzedaży towarów handlowych. Brak wiarygodnych dowodów na pochodzenie towaru ze zlikwidowanej spółki. Nielogiczność przechowywania towaru przez długi okres. Niewykazanie sprzedaży na kasie rejestrującej, mimo posiadania faktur VAT.

Odrzucone argumenty

Wyjaśnienia skarżących dotyczące pochodzenia obuwia ze zlikwidowanej spółki "B". Twierdzenie o naturalnych różnicach asortymentowych w handlu obuwiem. Zarzut dowolnej i nierzetelnej oceny materiału dowodowego przez organy podatkowe. Zarzut naruszenia zasad postępowania podatkowego (art. 120, 122 O.p.).

Godne uwagi sformułowania

księgi podatkowe prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy organ podatkowy nie uznaje za dowód tego co jest w nich zapisane porównanie ilości i wartości zakupionych oraz sprzedanych towarów handlowych, wynikające z ksiąg oraz dowodów źródłowych. Stwierdzenie niezgodności dowodzi bowiem, że zapisy dokonywane w księdze nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego sprzeczne z zasadami logiki, zdrowego rozsądku i zasadami handlu byłoby przechowywanie pełnowartościowego towaru (obuwia o wartości 30.095,57 zł) przez sześć lat, dokonując jednocześnie zakupów tego samego towaru do działalności gospodarczej, podczas gdy przechowywanie obuwie z każdym rokiem traciłoby swoją wartość użytkową oraz jakość i wychodziłoby z mody.

Skład orzekający

Renata Kantecka

sprawozdawca

Wiesława Pierechod

członek

Zofia Skrzynecka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla uznania ksiąg podatkowych za nierzetelne w przypadku niezaewidencjonowania zakupu i sprzedaży towarów, a także dla oceny wiarygodności dokumentacji dotyczącej likwidacji spółki i pochodzenia towaru."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji handlu obuwiem i zastosowania przepisów o księgach przychodów i rozchodów oraz Ordynacji podatkowej w kontekście nierzetelności ksiąg.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowych problemów z prowadzeniem ksiąg rachunkowych w handlu, ale zawiera ciekawe elementy dotyczące oceny wiarygodności dokumentów i wyjaśnień podatnika.

Nierzetelne księgi podatkowe: Sąd wyjaśnia, kiedy niezaewidencjonowany towar prowadzi do problemów z urzędem skarbowym.

Dane finansowe

WPS: 7784,3 PLN

Sektor

handel detaliczny

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 190/06 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2006-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Renata Kantecka /sprawozdawca/
Wiesława Pierechod
Zofia Skrzynecka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Sygn. powiązane
II FSK 1664/06 - Wyrok NSA z 2008-01-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod Asesor WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Paweł Guziur po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi H. S. i A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]", którą określono A. S. i H. S. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. w wysokości 7.784,30 zł.
W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu za 2002r. małżonkowie H. i A. S. wykazali dochody: z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez A. S. pod firmą PHU "A" w wysokości 169,12 zł (przychód w wysokości 493.188,35 zł, a koszty uzyskania przychodów 493.019,23 zł) oraz z emerytury – renty uzyskane przez H. S. w wysokości 7.476,89 zł.
W wyniku postępowania podatkowego organ podatkowy określił dochód
z działalności gospodarczej prowadzonej przez A. S. w wysokości 47.330,61 zł. Różnica pomiędzy kwotą dochodu określoną przez organ podatkowy, a dochodem wykazanym w zeznaniu powstała na skutek stwierdzenia:
- zaniżenia przychodów z działalności gospodarczej o kwotę 151.095,89 zł,
- zaniżenia kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej o kwotę 103.934,40 zł.
W toku postępowania organ podatkowy ustalił, że A. S. prowadził w 2002r. działalność gospodarczą w zakresie handlu hurtowego i detalicznego m.in. obuwiem, torebkami, itp.. Działalność ta opodatkowana była na zasadach ogólnych,
z obowiązkiem prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, zgodnie
z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. nr 116, poz.1222 ze zm.).
W wyniku rozliczenia ilościowego zakupionego i sprzedanego obuwia przez firmę PHU "A" w 2002r., z uwzględnieniem remanentów: początkowego i końcowego, faktur VAT na zakup i sprzedaż obuwia oraz w oparciu o wydruki z kas rejestrujących sprzedaż organ ustalił, iż w podatkowej księdze przychodów i rozchodów podatnik nie wykazał zakupu 2202 par obuwia. Niezaewidencjonowaną wartość tego zakupu organ podatkowy ustalił w kwocie 103.934,40 zł przy zastosowaniu średniej ceny zakupu jednej pary obuwia. Wyliczona w ten sposób wartość stanowiła 21,08% kosztów uzyskania przychodu wykazanego w księdze za 2002r.
Nadto organ ustalił, iż podatnik nie wykazał całej sprzedaży na kasie rejestrującej sprzedaż w zakresie podatku VAT, tj. 284 par obuwia według wystawionych faktur VAT, na łączną wartość 9.823,19 zł. Wartość niezaewidencjonowanej sprzedaży stanowi 1,99% przychodu wykazanego w księdze za 2002r.
W konsekwencji powyższego organy podatkowe, na podstawie art.193 Ordynacji podatkowej, uznały księgi podatkowe za 2002r. za nierzetelne zarówno po stronie kosztów uzyskania przychodu, jak i po stronie przychodu. Następstwem tego było ustalenie, w drodze szacowania, kosztów uzyskania przychodu i przychodów
z działalności gospodarczej prowadzonej w 2002r. przez A. S. Wyliczeń kosztów uzyskania przychodu oraz przychodu organy podatkowe dokonały na podstawie remanentów: początkowego i końcowego, faktur VAT na zakup i sprzedaż obuwia, wydruków z kasy rejestrującej sprzedaż oraz w oparciu o zeznaniu podatnika i złożone przez niego wyjaśnienia.
Różnicę w ilości zakupionych i sprzedanych butów w 2002r. A. S. tłumaczył wprowadzeniem do sprzedaży w 2002r. obuwia w ilości 1609 par, o łącznej wartości 30.095,57 zł, pochodzącego z likwidacji w 1996r. spółki cywilnej "B", prowadzonej przez niego wspólnie ze S. O. Z zeznania rocznego PIT-31 złożonego przez małżonków S. za 1996r., wynika jednakże, iż podatnik nie składał (nie dołączył do zeznania) remanentu likwidacyjnego spółki cywilnej "B". Spółka ta w dniu 27 stycznia 1997r. złożyła w Urzędzie Skarbowym pismo informujące, że na dzień 31 grudnia 1996r. remanent likwidacyjny wynosił "0". Powyższe świadczy, iż na dzień likwidacji spółki "B", tj. na dzień 31 grudnia 1996r., nie sporządzono remanentu likwidacyjnego. Oceniając przedstawiony przez A. S., w toku postępowania, dokument z pieczęcią spółki "B" zatytułowany "Do rozliczenia - remanent z 31.12.1996r.", organ stwierdził iż nie jest on wiarygodny i poparty innymi dowodami. Z dokumentu tego wynikała łączna kwota remanentu 60.191,13 zł i według oświadczenia podatnika ½ tej kwoty, tj.30.095,57 zł, w ilości 1609 par obuwia wprowadzono do sprzedaży w 2002r. Organ stwierdził również, iż okazany dokument nie spełnia wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Zgodnie z §28 tego rozporządzenia spis z natury powinien być sporządzony w sposób staranny i trwały oraz zakończony i zaopatrzony w podpisy osób uczestniczących w spisie, a przedłożony dokument nie posiada podpisów osób uczestniczących w spisie. Nadto nie można było sporządzić remanentu likwidacyjnego w dniu 31. grudnia 1996r., gdyż w tym dniu spółka "B" wykazała zerową wartość remanentu likwidacyjnego. Organ wskazał także na art.863§2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału wspólnego majątku wspólników. Oznacza to, iż podziału majątku spółki "B" można było dokonać dopiero po jej likwidacji , a skoro remanent likwidacyjny wyniósł "0", to w dniu 31 grudnia 1996r. spółka "B" nie posiadała żadnego majątku. Okoliczności spisania okazanego w toku postępowania dokumentu i podziału butów potwierdzili przesłuchani w charakterze świadków : S. O. (wspólnik A. S.) i M. S. (osoba prowadząca w 1996r. księgowość w spółce "B").
W toku postępowania podatnik nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, iż w 2002r. wprowadził do sprzedaży obuwie (1609 par) pochodzące z likwidacji spółki "B". Świadek T. S. nie podała żadnych konkretnych informacji, które świadczyłyby o przechowywaniu, w jej domu, niezaewidencjonowanego obuwia od 1996r. do 2002r. Z zeznań zatrudnionych przez A. S. w charakterze sprzedawcy w firmie "A": E. C. i E. P. wynika jedynie, iż do sprzedaży wprowadzono w 2002r. stare wzory butów, które nie były wykazane w remanencie sporządzonym na dzień 31 grudnia 2001r. i, których pochodzenia nie znały. W motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż samodzielną działalność gospodarczą w zakresie handlu obuwiem A. S. prowadził od 1997r., a zatem sprzeczne z zasadami logiki, zdrowego rozsądku i zasadami handlu byłoby przechowywanie pełnowartościowego towaru (obuwia o wartości 30.095,57 zł) przez sześć lat, dokonując jednocześnie zakupów tego samego towaru do działalności gospodarczej, podczas gdy przechowywanie obuwie
z każdym rokiem traciłoby swoją wartość użytkową oraz jakość i wychodziłoby z mody.
Mając na względzie powyższe organy podatkowe stwierdziły, iż podatnik wprowadził do sprzedaży w 2002r. 2202 pary obuwia, na które nie posiadał dowodów zakupu, co świadczy o nierzetelnym ewidencjonowaniu zdarzeń gospodarczych
w księdze przychodów i rozchodów. Wszelkie zdarzenia gospodarcze zaistniałe
w czasie prowadzenia działalności winny być bowiem zaewidencjonowane w księdze podatkowej. Zakupy towarów muszą być wpisane niezwłocznie po ich otrzymaniu, na podstawie prawidłowych rzetelnych dowodów księgowych, będących podstawą zapisów w księdze (§12-17 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r.).
Wartość niezaewidencjonowanego przychodu ze sprzedaży obuwia ,w kwocie 151.095,98 zł, organy podatkowe ustaliły stosując do średniej ceny zakupu (47,20 zł) średnią marżę handlową (11,50% dla sprzedaży hurtowej i 31,50 % dla sprzedaży detalicznej). Wysokość marży określono na podstawie zeznań podatnika. Organy stwierdziły, iż przychód ze sprzedaży towarów, gdy obrót jest ewidencjonowany przy zastosowaniu kas rejestrujących, winien być ewidencjonowany w sposób określony
w §20-26 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r.. Na podatniku ewidencjonującym sprzedaż przy pomocy kasy rejestrującej ciąży obowiązek wynikający z §36 ust.3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r.
w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 27, poz.268 ze zm.), dołączenia do kopii faktury paragonu dokumentującego tę sprzedaż.
W skardze na powyższą decyzję A. S. i H. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenia §11 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz art.120,122 i 193 Ordynacji podatkowej. Podnieśli, iż ocena materiału dowodowego dokonana przez organy podatkowe jest dowolna, nierzetelna i pozbawiona obiektywizmu. Stwierdzili, iż w podatkowej księdze przychodów i rozchodów za 2002r. ujęte zostały wszystkie transakcje zakupu i sprzedaży. W toku postępowania sprawdzono, że występuje zgodność wpisania do podatkowej księgi wszystkich faktur zakupu i sprzedaży oraz innych dokumentów źródłowych. Sprawdzono też prawidłowość i rzetelność badanych dokumentów u kontrahentów skarżących. Czynności te potwierdziły prawdziwość transakcji. Zdaniem skarżących organ odwoławczy stworzył nowy argument, że nie zaewidencjonowano sprzedaży 284 par obuwia, a w rzeczywistości jest to ilość zaksięgowana na podstawie faktur sprzedaży wystawionych dla firm. Odnośnie rozbieżności w ilości butów sprzedanych i kupionych, wyjaśnili, iż w 2002r. wprowadzili do sprzedaży obuwie stanowiące ich własność, posiadane od 1996r. po wystąpieniu A. S. ze spółki cywilnej "B". Powyższe potwierdzili świadkowie, których zeznania winny zostać uwzględnione. W ocenie skarżących fakt wyliczenia różnic ilościowych towaru nie dowodzi, że jest to skutek nie wpisania zakupów do księgi. Podkreślili, iż nie mieli obowiązku prowadzenia ilościowej ewidencji towarów, w związku z czym nie rozliczano pracowników z różnic remanentowych, a przy prowadzeniu tego typu działalności prawdopodobieństwo wystąpienia takich różnic zawsze istnieje. Po upływie paru lat od wystąpienia różnic nie ma możliwości ustalenia przyczyn ich powstania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie.
W piśmie procesowym złożonym na rozprawie skarżący stwierdzili, iż Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę formułuje nowe zarzuty, które nie mają zastosowania do sprawy – twierdzi, że nie wykazano sprzedaży 284 par butów na kasie rejestrującej, co narusza art.3 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Organ nie uwzględnił faktu, iż jest to sprzedaż dla firm udokumentowana fakturami VAT i zaksięgowana
w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Zauważyli także, iż do likwidacji
i podziału majątku spółki "B" nie ma zastosowania art.863§2 Kodeksu cywilnego. Towarem rozporządzili w ostatnim dniu działalności spółki poprzez czynność zrównaną ze sprzedażą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy przypomnieć, że przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód, który stanowi nadwyżkę sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągniętą
w roku podatkowym. Na wysokość dochodu wpływ mają dwa czynniki: przychód oraz koszty uzyskania przychodu. Za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne z tytułu świadczeń dokonanych w ramach działalności, po wyłączeniu zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Kosztami uzyskania przychodów
z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem tych, których ustawa nie uznaje za koszty, a które wymienione zostały
w art.23 ust.1 (art.22 ust.1ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – tekst jedn.; Dz.U z 2000r. nr 14, poz.176 ze zm.).
Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy uznania przez organy podatkowe podatkowych ksiąg przychodów i rozchodów za 2002r., prowadzonych w firmie PHU "A", za nierzetelne zarówno po stronie kosztów uzyskania przychodów, jak i po stronie przychodów.
Zgodnie z art.3 pkt 4 Ordynacji podatkowej przez księgi podatkowe rozumieć należy m.in. podatkową księgę przychodów i rozchodów. Ordynacja podatkowa wyróżnia dwie postaci prawidłowości ksiąg: rzetelność i niewadliwość. Księgi podatkowe uważa się rzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty (art.193§1 Ordynacji). Za niewadliwe uważa się księgi prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z odrębnych przepisów (art.193§2 Ordynacji). Z treści art.193§4 Ordynacji podatkowej wynika zaś zasada, zgodnie z którą księgi podatkowe prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy organ podatkowy nie uznaje za dowód tego co jest w nich zapisane. Wyjątek od tej zasady jest możliwy wyłącznie
w odniesieniu do braków formalnych ksiąg (art.193 §5 Ordynacji). Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela tezę wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2000r., sygn. akt I SA/Łd 2083/98 (niepubl.), iż przy ocenie rzetelności księgi podatkowej, organy podatkowe mają prawo brać pod uwagę porównanie ilości i wartości zakupionych oraz sprzedanych towarów handlowych, wynikające z ksiąg oraz dowodów źródłowych. Stwierdzenie niezgodności dowodzi bowiem, że zapisy dokonywane w księdze nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego.
A. S. prowadzący działalność pod firmą PHU "A" zobowiązany był do prowadzenia księgi przychodów i rozchodów, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie podatkowej księgi przychodów
i rozchodów oraz ewidencji sprzedaży, zgodnie z ustawą z dnia 8 stycznia 1993r.
o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz.50 ze zm.).
W myśl §11 ww. rozporządzenia, podatnicy są zobowiązani do prowadzenia księgi rzetelnie i w sposób niewadliwy. Księga jest prawidłowa pod względem formalnym (niewadliwa), gdy jest prowadzona zgodnie z przepisami rozporządzenia
i objaśnieniami do wzoru księgi. Księga jest prawidłowa pod względem materialnym (rzetelna), gdy jest prowadzona zgodnie ze stanem faktycznym. Zgodnie z ust.4 §11 tego rozporządzenia za rzetelną uznaje się również księgę, jeżeli:
- nie wpisane lub błędnie wpisane kwoty przychodu nie przekraczają łącznie 0,5% przychodu wykazanego w księdze za dany rok podatkowy lub przychodu wykazanego
w roku podatkowym do dnia, w którym urząd skarbowy lub organ kontroli skarbowej stwierdził te błędy, lub
- brak właściwych zapisów jest związany z nieszczęśliwym wypadkiem lub zdarzeniem losowym, które uniemożliwiło podatnikowi prowadzenie księgi, lub
- błędy spowodowały podwyższenie kwoty podstawy opodatkowania z wyjątkiem błędów polegających na nie wykazaniu lub zaniżeniu kosztów zakupu materiałów podstawowych, towarów handlowych oraz kosztów robocizny, lub,
- podatnik uzupełnił zapisy lub dokonał korekty błędnych zapisów w księdze przed rozpoczęciem kontroli przez urząd skarbowy lub przez organ kontroli skarbowej, lub
- błędne zapisy są skutkiem oczywistej omyłki, a podatnik posiada dowody odpowiadające warunkom, o których mowa w §12 ust.3 rozporządzenia.
Na mocy §11 ust.5 wymienionego rozporządzenia przywołany przepis stosuje się odpowiednio w przypadku stwierdzenia braku zapisów lub błędnych zapisów dotyczących kosztów uzyskania przychodu.
W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że podatkowa księga przychodów i rozchodów za 2002r. firmy A. S. PHU "A" prowadzona była nierzetelnie.
Odnośnie kosztów uzyskania przychodu organy podatkowe ustaliły, na podstawie remanentów: początkowego i końcowego, faktur VAT na zakup i sprzedaż obuwia oraz w oparciu o wydruki z kasy rejestrującej sprzedaż, że w podatkowej księdze przychodów i rozchodów za 2002r. A. S. nie wykazał zakupu 2202 par obuwia, stanowiącego towar handlowy. Stwierdzić zatem należy, iż w 2002r. skarżący wprowadził do sprzedaży buty, na które nie posiada dokumentów ich zakupu. Wyjaśnienia skarżącego dotyczące tej kwestii sprowadzają się do dwóch argumentów. Po pierwsze w 2002r. skarżący, jak twierdzi, wprowadził do sprzedaży buty posiadane
z likwidacji, w dniu 31 grudnia 1996r., spółki cywilnej "B", a po drugie przy prowadzeniu tego typu działalności gospodarczej istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia różnic asortymentowych, których powstania po upływie kilku lat nie można dokładnie ustalić.
Jak wykazał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji w rozpoznanej sprawie brak jest podstaw do uznania, że w 2002r. skarżący wprowadził do sprzedaży obuwie ze zlikwidowanej spółki "B". Za słusznością stanowiska organu przemawiają następujące okoliczności:
- okazany w toku postępowania dokument zatytułowany "Do rozliczenia – remanent
z 31.12.1996r." nie jest wiarygodny, gdyż nie spełnia wymogów określonych przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, a nadto
- z zeznania rocznego skarżących za rok 1996 wynika, iż nie osiągnęli oni przychodu
z remanentu likwidacyjnego spółki "B", czyli spółka ta nie posiadała już towaru na dzień likwidacji,
- w dniu 27 stycznia 1997r. spółka "B" złożyła pismo informujące Urząd Skarbowy, iż na dzień 31 grudnia 1996r. remanent likwidacyjny wynosił "0",
- w podatkowej księdze przychodów i rozchodów PHU "A" skarżący nie zaewidencjonował wprowadzenia do działalności gospodarczej posiadanego wcześniej obuwia.
Powyższe świadczy jednoznacznie, iż prowadzona przez podatnika księga przychodów i rozchodów za 2002r. nie odzwierciedlała stanu faktycznego prowadzonej działalności. Nadto, jak wskazał organ odwoławczy (wbrew twierdzeniom skarżących
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nie dopiero w odpowiedzi na skargę) zgodnie
z art.863§2 Kodeksu cywilnego wspólnicy spółki cywilnej nie mogli domagać się podziału wspólnego majątku w czasie trwania spółki, a skoro remanent likwidacyjny wyniósł na dzień 31 grudnia 1996r. "0", to oznacza, że po likwidacji spółka nie posiadała już żadnego majątku. Także przeprowadzone dowody z zeznań świadków nie potwierdzają, że obuwie wprowadzone do sprzedaży w 2002r. pochodziło ze likwidowanej spółki "B". Ponadto sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego byłoby przechowywanie pełnowartościowego towaru handlowego,
o znacznej wartości, przez około sześć lat i jednoczesne dokonywanie zakupów tego samego rodzaju towarów do prowadzonej działalności.
Organy podatkowe prawidłowo ustaliły również wartość niezaewidencjonowanego zakupu w kwocie 103.934,40 zł, stosując średnią cenę zakupu jednej pary obuwia wynikającą z przedłożonych do kontroli dowodów zakupu obuwia. Obliczona wartość stanowi 21,08% kosztów uzyskania przychodu wykazanych w księdze przychodów i rozchodów za 2002r., a zatem znacznie przekracza dopuszczalne, określone w §11 ust.4 pkt 1 i ust.5 rozporządzenia Ministra Finansów
z dnia 15 grudnia 2000r., błędne wpisanie w księdze kwot kosztów uzyskania przychodu.
Nierzetelność księgi przychodów i rozchodów za 2002r., prowadzonej przez A. S., po stronie przychodów organy podatkowe ustaliły po dokonaniu ilościowego wyliczenia sprzedaży obuwia na podstawie wydruków z kasy rejestrującej VAT
i wystawione faktury VAT na sprzedaż. Zaznaczyć należy, że organ dokonał sprawdzenia i porównania wszystkich wystawionych w 2002r. faktur na sprzedaż butów (217 faktur). W wyniku porównania wartości i ilości obuwia figurującego na fakturach VAT sprzedaży z kwotami i ilościami zaewidencjonowanymi na kasie fiskalnej ustalono, iż piętnaście faktur znalazło odzwierciedlenie na rolkach kasowych, w tym do dwunastu faktur dołączone były paragony. Zgodnie zaś z §36 ust.3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy
o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, na podatnikach ewidencjonujących sprzedaż przy zastosowaniu kasy rejestrującej ciąży obowiązek dołączania do kopii faktury paragonu dokumentującego sprzedaż. Faktury
z dołączonymi paragonami nie zostały zaewidencjonowane w księdze przychodów
i rozchodów, a trzy faktury bez dołączonych paragonów, pomimo zaewidencjonowania już ich na kasie, zostały w księdze zaewidencjonowane. Pozostałe 202 faktury na sprzedaż 284 par obuwia nie zostały "nabite" na kasie rejestrującej VAT. Ilość ta stanowi wartość, wyliczoną z wystawionych faktur VAT na sprzedaż, w łącznej kwocie 9.823,19 zł, co stanowi 1,99% ogólnego przychodu wykazanego w księdze za 2002r. Wartość niezaewidencjonowanego przychodu ze sprzedaży obuwia została ustalona przy zastosowaniu do średniej ceny zakupu z faktur zakupu, średniej marży hurtowej 11,50 % dla sprzedaży hurtowej i średniej marży detalicznej 31,50 % dla sprzedaży detalicznej.
W konsekwencji powyższych okoliczności, niezasadne w ocenie Sądu są zarzuty naruszenia §11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów i art.193 Ordynacji podatkowej..
Podniesione w skardze zarzuty dotyczące zasad postępowania podatkowego wyrażonych w art.120 i art.122 Ordynacji podatkowej, zdaniem Sądu, także nie są uzasadnione.
Stosownie do art.122 i art.187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy dla realizacji zasady prawdy obiektywnej powinien podjąć wszelkie niezbędne działania
w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zobowiązany jest zebrać
i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W rozpoznanej sprawie organy podatkowe zgromadziły szereg dowodów. Z akt sprawy wynika, iż organy podatkowe ustalając stan faktyczny sprawy, dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i respektując zasadę procesową wyrażoną w art.123 Ordynacji podatkowej umożliwiały stronie czynny udział w postępowaniu, jak też skorzystanie
z prawa do wypowiedzenia się odnoście zebranego materiału. Organy przeanalizowały wszystkie faktury zakupu i sprzedaży obuwia w 2002r., a także rolki z kas fiskalnych, czego wynikiem są liczne w aktach sprawy zestawienia dokonane przez organ pierwszej instancji. Skarżący A. S., w toku postępowania, a także w skardze, ujawnione rozbieżności w ilości nabytego i sprzedanego w 2002r. obuwia wyjaśniał wskazując jedynie na okoliczność posiadania 1609 par obuwia ze zlikwidowanej w 1996r. spółki "B" oraz rozbieżności asortymentowe, których procesu powstania nie można ustalić. Okoliczności tych nie poparł jednakże żadnymi wiarygodnymi dowodami, a organ przeprowadził wszystkie dowody, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Wbrew zarzutom skargi, zdaniem Sądu, przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, organy podatkowe nie przekroczyły granicy swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art.191 Ordynacji podatkowej. Ocena ta nie jest "dowolna, nierzetelna
i pozbawiona reguł obiektywizmu". Organy podatkowe uzasadniły przy tym swoje stanowisko w sposób logiczny i wyczerpujący. Zeznania świadków, które według skarżących winny zostać uwzględnione jako wiarygodne, nie potwierdzają, że buty wprowadzone w 2002r. do sprzedaży w przedsiębiorstwie "A" pochodzą z likwidacji
w 1996r. spółki "B". Nadto, jak słusznie zaznaczył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, dowodem z zeznań świadków nie może być wykazana okoliczność, która zgodnie z przepisami musi mieć odzwierciedlenie w księgach podatkowych.
Art.120 Ordynacji podatkowej stanowi natomiast, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący nie wskazali jednakże na czym naruszenie tego przepisu w niniejszej sprawie polega. Sąd natomiast nie stwierdził naruszenia powołanego przepisu w rozpoznanej sprawie. W ocenie Sądu organy podatkowe nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art.145§1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),
Z tych przyczyn, na mocy art. 151 ustawy. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI