I SA/Ol 182/19

I SA/Ol 182/19 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2019-05-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Jolanta Strumiłło /sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski
Wiesława Pierechod /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1489/19 - Wyrok NSA z 2022-11-23
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 370
§ 2 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. (Dz. U. poz. 370  z późn. zm.).
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 487 art. 29 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich  przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło ( sprawozdawca ) sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 9 maja 2019r. sprawy ze skargi F. – X. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na rok 2017 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz F. – X. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
F.B (dalej również jako strona, skarżący, producent) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w z dnia "[...]" r. w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na rok 2017.
Z akt sprawy wynika, że w dniu "[...]"r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek o przyznanie płatności na rok 2017, w którym ubiegano się o przyznanie płatności ekologicznej.
We wniosku o przyznanie płatności ekologicznej zadeklarowano powierzchnię w ramach poszczególnych wariantów/pakietów:
Wariant: 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji 35,14 ha.
Wariant: 9.1 Uprawy zielarskie po okresie konwersji 44,61 ha.
W dniu 14 listopada 2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło zawiadomienie o wystąpieniu siły wyższej w gospodarstwie strony. Producent zawiadomił, że na plantacji nostrzyka białego na działkach rolnych A1a, B1a,E1a,AE1a, w wyniku ciągłych opadów deszczu brak jest możliwości wjazdu na pole i nie może dokonać zbioru. Wskazano też, że w związku z uprawami poniesione zostały koszty. Do zawiadomienia o sile wyższej jako dowody wystąpienia siły wyższej zostały dołączone zdjęcia z plantacji oraz wydruki stron internetowych o intensywnych opadach deszczu w rejonie oraz powiatu.
W dniu 6 marca 2018r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęły oświadczenia świadków o wystąpieniu siły wyższej w gospodarstwie strony.
W dniu 15 marca 2018 do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęły wydruki danych opadów z lat 2014 - 2017 z najbliższych stacji meteorologicznych.
W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia "[...]"r. przyznał skarżącemu płatność ekologiczną na rok 2017 w łącznej wysokości 54946,35 zł w tym:
Wariant: 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji w wysokości 17664,76 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 7570,61 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 11240,08 zł, środki krajowe 6424,68 zł
Wariant: 9.1 Uprawy zielarskie po okresie w wysokości 37281,59 zł, , wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 15977,81 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 23722,27 zł, środki krajowe 13559,32 zł,
ustalając obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym stanowiący powierzchnię:
Zobowiązanie Wariant: 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji podjęte w dniu 15.03.2015 na powierzchnię równą 35,14ha.
Zobowiązanie Wariant: 9.1 Uprawy zielarskie po okresie konwersji podjęte w dniu 15.03.2015 na powierzchnię równą 44,61 ha.
Utrzymując powyższą decyzję w mocy i uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przedstawił sposób wyliczenia płatności i wskazał, że początkowa kwota płatności w ramach pakietu 7. na rok 2017 wyniosła 25235,37 zł. Jednakże kwota ta została pomniejszona, z uwagi na niezrealizowanie w ramach pakietu 7. wymogu określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U z 2015 r., poz. 370 z późno zm.), dalej zwanego rozporządzeniem ekologicznym (co najmniej 30% zbioru uzyskanego w ramach zobowiązania ekologicznego w ramach pakietu 7. jest przeznaczona do przetwórstwa lub przekazania do innych gospodarstw lub sprzedaży). Z tabeli stanowiącej załącznik Nr 10 do rozporządzenia ekologicznego wynika, że między innymi dla pakietu 7. "nieodpowiednie przeznaczenie plonu" skutkuje zastosowaniem 30% zmniejszenia płatności. W związku z powyższym początkowa kwota 25235,37 zł naliczona w ramach pakietu 7. do powierzchni stwierdzonej 35,14 ha, pomniejszona została o 30% i wyniosła 17664,76 zł.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że początkowa kwota płatności w ramach pakietu 9. na rok 2017 wynosi 53259,40 zł. Jednakże kwota ta została pomniejszona, z uwagi na niezrealizowanie w ramach pakietu 9. wymogu określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia ekologicznego (co najmniej 30% zbioru uzyskanego w ramach zobowiązania ekologicznego w ramach pakietu 9. jest przeznaczona do przetwórstwa lub przekazania do innych gospodarstw lub sprzedaży).
Z tabeli stanowiącej załącznik Nr 10 do rozporządzenia ekologicznego wynika, że między innymi dla pakietu 9. "nieodpowiednie przeznaczenie plonu" skutkuje zastosowaniem 30% zmniejszenia płatności.
W związku z powyższym początkowa kwota 53259,40 zł naliczona w ramach pakietu 9. do powierzchni stwierdzonej 44,33 ha, została pomniejszona o 30% i wyniosła 37281,59 zł.
Odnosząc się do podnoszonej przez stronę kwestii nałożenia sankcji 30% tj., w ramach pakietu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji oraz pakietem 9.1 Uprawy zielarskie po okresie konwersji tj., zmniejszenia płatności o 30% organ odwoławczy wskazał, że stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego: płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli mi.in.: spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ekologicznego rolnik realizujący zobowiązanie ekologiczne: przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Załącznik nr 2 ust. 1 pkt 1 do rozporządzenia ekologicznego określa Wymóg wspólny dla wszystkich pakietów:
- co najmniej 30% zbioru uzyskanego w ramach pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2, 3, 4, 7, 8, 9 i 10 rozporządzenia, z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w § 9 ust. 2a rozporządzenia, jest przeznaczone do przetwórstwa lub przekazania do innych gospodarstw lub sprzedaży - co jest potwierdzone w szczególności dokumentami, o których mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli.
Zgodnie z § 30 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego: jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych pakietów lub ich wariantów, płatność ekologiczna w części dotyczącej danego pakietu lub jego wariantu przysługuje w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:
- iloczynu współczynnika dotkliwości danego uchybienia i współczynnika trwałości danego uchybienia (określonych w załączniku nr 10 do rozporządzenia) oraz
- kwoty stanowiącej iloczyn wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego pakietu lub wariantu, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów, oraz procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane (e wymogi w ramach danego pakietu lub jego wariantu.
Wskazano, że jak wynika z akt sprawy, że strona nie przekazała zbioru (ostropestu) oraz nostrzyka białego zgodnie z wyżej wymienionymi przepisami. Powodem niespełnienia tegoż wymogu były ciągłe opady deszczu uniemożliwiające dokonanie zbioru płodów rolnych, o czym strona poinformowała w zawiadomieniu o wystąpieniu siły wyższej.
W dniu 14 listopada 2017 r. wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR ww. zawiadomienie o wystąpieniu siły wyższej w uprawie ostropestu plamistego na działkach rolnych G1,H1,J1,K1 oraz w uprawie nostrzyka białego na działkach A1a, B1a,E1a,AE1a spowodowane ciągłymi opadami deszczu uniemożliwiającymi dokonanie zbioru płodów rolnych. Odnośnie działki M2 strona podała, iż udało jej się zebrać ostropest plamisty jednakże uprawa porażona jest grzybem i nie nadaje się do sprzedaży. Powyższe strona udokumentowała tj. dołączyła do rzeczonego zawiadomienia: wyniki badań laboratoryjnych ostropestu plamistego wykonane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa (sprawozdanie z dnia 03 listopada 2018 r.), zdjęcia z uprawy oraz informacje o stanie pogody w województwie i powiecie. Ponadto strona w dniu 06 marca 2018 r. (data wpływu do BP) dostarczyła oświadczenia świadków o sile wyższej z dnia 10 listopada 2017 r., z których wynika, że w gospodarstwie rolnym u strony wystąpiła przed zbiorem ostropestu na działkach rolnych G1,H1,J1,K1 oraz nostrzyka białego na działkach rolnych A1a, B1a,E1a,AE1a siła wyższa spowodowana ciągłymi opadami deszczu.
Organ odwoławczy wskazał, że w zobowiązaniu rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności ekologicznej, w tym do przestrzegania ponadpodstawowych wymogów określonych dla danego pakietu mieści się respektowanie przez ustawodawcę wymogu przeznaczenia do przetwórstwa lub przekazania do innych gospodarstw lub sprzedaży co najmniej 30% zbioru uzyskanego w ramach zobowiązania ekologicznego (jako wymóg dla pakietu 7. oraz pakietu 9.) określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia ekologicznego. W konsekwencji przyznanie rolnikowi płatności ekologicznej (pakiet 7. oraz pakiet 9.) w pełnej wysokości determinowane jest spełnieniem przez rolnika warunku określonego w § 2 ust. 1 i 2 oraz § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ekologicznego. Natomiast niezachowanie powyższego wymogu skutkuje - stosownie do treści § 30 ust. 1 wyżej wzmiankowanego rozporządzenia oraz załącznika nr 10 do rozporządzenia - zastosowaniem 30% zmniejszenia płatności.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ administracyjny ma obowiązek stosowania sankcji na skutek niezachowania wymogów w programie ekologicznym stosownie do okoliczności ich powstania. Jeśli więc rolnik dostarczył w terminie dowody potwierdzające działanie siły wyższej i zostały one uznane przez organ, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, to strona zachowuje prawo do kontynuacji zobowiązań ekologicznych, jednak: płatność ekologiczna za dany rok w ramach pakietu, na który miała wpływ siła wyższa, zostaje w przedmiotowej sprawie pomniejszona z uwagi na niezachowanie wymogu. Natomiast pomimo braku spełnienia wymogów, na które miały wpływ miała siła wyższa w programie ekologicznym (pakiet 7. oraz pakiet 9.) w danym roku, ARiMR nie będzie dochodziła zwrotu przyznanej pomocy w latach poprzednich z powodu niezrealizowania w danym roku zobowiązania zgodnie z załącznikiem nr 2 ust. 1 pkt 1 do rozporządzenia ekologicznego.
Wskazano, że w niniejszej sprawie, zmniejszenie płatności, o której mowa w w/w § 30 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, znajduje zastosowani jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących danego pakietu i dotyczy zmniejszenia płatności w danym roku. Konsekwencją powyższego mogło być - o ile nie zostałyby wykazane, niezależne od rolnika okoliczności wystąpienia siły wyższej skutkujące nierealizowaniem przez niego w danym roku podjętego zobowiązania - żądanie zwrotu (odzyskanie) płatności za lata ubiegłe.
Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji, zasadnie ocenił jako prawidłowe zastosowanie przez niego przepisów prawa krajowego § 30 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego poprzez nałożenie na stronę 30% zmniejszenia płatności w przypadku nie zachowania wymogów w pakiecie 7 oraz pakiecie 9. (nieodpowiednie przeznaczenie plonu).
Organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony dotyczący naruszenia § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ekologicznego poprzez jego błędną wykładnię, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że brak jest przepisu określającego wysokość sankcji przy wystąpieniu siły wyższej, przy braku plonu, za nieprzestrzeganie wymogu sprzedaży 30% zbioru plonu, kiedy na skutek siły wyższej plonu nie zebrano lub siła wyższa uniemożliwiła jego sprzedaż.
Organ odwoławczy podkreślił, że skutkiem uznania siły wyższej jest odstąpienie jedynie od zwrotu pomocy z tytułu zaniechania realizacji zobowiązania ekologicznego pakietu. Deklarując przystąpienie do programu ekologicznego producent rolny przyjmuje na siebie zobowiązanie do spełnienia wszystkich wymogów otrzymania płatności. W konsekwencji strona jeśli chce skorzystać z prawa do tych płatności, zobowiązana jest dostosować swoje działania do uregulowań prawnych.
Odnosząc się do zarzutu strony naruszenia art. 4 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 poprzez jego błędną wykładnię, poprzez nieprawidłowe uznanie, że nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej, podczas gdy utracony został cały spodziewany plon, czyli cały dochód z uprawy ekologicznej na skutek siły wyższej, organ odwoławczy uznał zarzut ten za bezzasadny i nie zasługujący na uwzględnienie.
Organ odwoławczy wskazał na charakter zobowiązania ekologicznego podnosząc, że Rolnictwo ekologiczne jest działaniem wieloletnim - rolnik podejmuje zobowiązanie do prowadzenia określonej produkcji ekologicznej na zadeklarowanej powierzchni i przestrzegania warunków, i wymogów przez 5 lat. W przypadku niespełnienia wymogów działania stosuje się proporcjonalny system zmniejszeń płatności. Sankcje finansowe w zależności od dotkliwości, trwałości oraz skali danego uchybienia wynoszą od kilkunastu do 100% należnej płatności ekologicznej. Jeżeli w danym roku zostanie stwierdzone, że rolnik nie realizuje wymogów działania zgodnie z przepisami rolnictwa ekologicznego to sankcje finansowe z tytułu danego uchybienia dotyczą zarówno roku, w którym je stwierdzono, jak i wszystkich wcześniejszych lat realizacji danego zobowiązania (sankcje wsteczne). Uchybienia w ramach zobowiązań ekologicznych skutkują zatem nie tylko utratą określonej części płatności w danym roku, ale także koniecznością zwrotu odpowiedniej kwoty środków, które rolnik otrzymał w latach poprzednich. Sankcji wstecznych nie stosuje się jednak, jeśli niedopełnienie warunków, zobowiązań lub wymogów nastąpiło wskutek działania siły wyższej albo wyjątkowych okoliczności, a rolnik zgłosił ten fakt do ARiMR w odpowiednim terminie.
Organ odwoławczy powołał treść art. 4 ust.1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 wskazując , że w powołanym przepisie zostały wskazane zostały odmienne skutki uznania siły wyższej w zależności od różnych rodzajów płatności. Wskazał, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie akapit drugi dotyczący środków rozwoju obszarów wiejskich przewidzianych m.in. w art. 29 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 - czyli płatności ekologicznej. Użyte sformułowanie "jeżeli beneficjent nie jest w stanie wykonać zobowiązania w wyniku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, daną płatność wycofuje się proporcjonalnie za lata (...)" oznacza przewidzianą prawem okoliczność zwrotu wcześniej przyznanych płatności. Wycofanie może dotyczyć wyłącznie praw już wcześniej nabytych przez Stronę, nie można bowiem wycofać płatności, która nie została stronie przyznana. Właśnie to wycofanie - rozumiane jako zwrot płatności za lata poprzednie, w których występowała siła wyższa możliwe jest do zastosowania wyłącznie do tych części zobowiązania, dla których nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej. A contrario, jeżeli wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej, wycofania płatności za lata poprzednie nie stosuje się.
Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji w zakresie zastosowania art. 4 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 jest zbieżne ze stanowiskiem Strony wyrażonym odwołaniu. Treść decyzji nie odnosi się do wycofania za lata poprzednie środków przyznanych Stronie, co więcej uznanie przez Kierownika BP ARiMR wystąpienia siły wyższej wyklucza ewentualne wszczęcie postępowania windykacyjnego w tym zakresie. Podkreślono, że z treści zaskarżonej decyzji nie wynika rzekoma błędna interpretacja art. 4 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 640/2014, natomiast uznanie przez Kierownika BP ARiMR działania siły wyższej i jej wpływu na niedochowanie wymogu przeznaczenia 30% plonu do sprzedaży będzie skutkowało brakiem konieczności zwrotu już wypłaconych płatności z lat poprzednich. Podniesiony w odwołaniu przez stronę zarzut nieprawidłowego uznania przez organ, że nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej, w opinii organu odwoławczego wynika z błędnej interpretacji przez stronę zarówno treści art. 4 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 640/2014 jaki i uzasadnienia decyzji, w związku z czym nie zasługiwał na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni art. 4 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 640/2014 oraz § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ekologicznego wskazano, że przytoczona przez organ I instancji interpretacja art. 4 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 640/2014 wynika z uwzględnienia zarówno powyższego przepisu jak i przepisów rozporządzenia ekologicznego, zwłaszcza § 2 ust. 1 i § 5 ust. 1 pkt 5. W związku z tym, że art. 4 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 zatytułowany "Siła wyższa i inne okoliczności" reguluje kwestie płatności ekologicznej związane ze zwrotem pomocy w przypadku uznania siły wyższej, (nie odnosząc się do przyznania tej płatności w danym roku - jak w przypadku płatności obszarowej), powołano się na przepisy rozporządzenia ekologicznego, szczegółowo regulujące problematykę przyznania płatności ekologicznej, w tym niespełnienia wymogów w danym roku, wskazując, że zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 834/2007", oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia. Warunki do przyznania wnioskowanej płatności ekologicznej określone zostały w § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego.
Podkreślono, że w ramach płatności ekologicznej strona musi spełnić dodatkowe wymogi. W myśl § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ekologicznego rolnik realizujący zobowiązanie ekologiczne przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Wymóg odpowiedniego przeznaczenia zbioru został określony w ust. 1 załącznika nr 2:
1) co najmniej 30% zbioru uzyskanego w ramach pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1,2,3,4,7,8,9 i 10 rozporządzenia, z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w § 9 ust. 2a rozporządzenia, jest przeznaczone do przetwórstwa lub przekazania do innych gospodarstw lub sprzedaży - co jest potwierdzone w szczególności dokumentami, o których mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli. Jest to dodatkowy wymóg, który nie został przez stronę spełniony. Zgodnie, z art. 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego, stosujemy zmniejszenie płatności o współczynnik określony w załączniku nr 10 rzeczonego rozporządzenia t j.- w przypadku nieodpowiedniego przeznaczenia plonu współczynnik dotkliwości uchybienia wynosi 17% natomiast współczynnik trwałości wynosi 1,75%. Zatem iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości w przedmiotowej sprawie wyniósł 30% i o taki procent należało zmniejszyć płatności. Natomiast zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego wysokość płatności ekologicznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność ekologiczna, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Organ odwoławczy zwraca uwagę, że strona nie została pozbawiona płatności za pakiet 7. oraz pakiet 9., organ I instancji zastosował jedynie zmniejszenie ze względu na niespełnienie wymogu, jak wyżej wskazano. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego niezastosowanie przywołanych przepisów oraz zmniejszenia płatności ekologicznej stanowiłoby naruszenie regulacji prawnych obowiązujących dla płatności ekologicznej.
Odnosząc się do naruszenia art. 80 k.p.a. wskazano, że organ I instancji w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz powołał stosowne przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia. Dowody i oświadczenia składane przez stronę oraz świadków zostały rozpatrzone na korzyść strony, o czym świadczy uznanie przez Kierownika BP ARiMR wystąpienia siły wyższej w gospodarstwie oraz jej wpływu na niespełnienie wymogu przeznaczenia plonu i w związku z tym - wyłączenie stosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 mówiącego, że w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego podniosła zarzut naruszenia:
art. 4 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014 poprzez jego błędną wykładnię, poprzez nieprawidłowe uznanie że nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej, podczas gdy utracony został cały spodziewany plon czyli cały dochód z upraw ekologicznych na skutek siły wyższej.
art. 80 kpa poprzez nie rozpatrzenie w sposób wszechstronny całego materiału dowodowego,
§ 5 ust. 1 pkt. 5 rozporządzenia ekologicznego, poprzez jego błędną wykładnię, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że brak jest przepisu określającego wysokości sankcji przy wystąpieniu siły wyższej, za nieprzestrzeganie wymogu sprzedaży 30% zbioru plonu lub plon zebrano, a jego jakość nie pozwalała na zbycie.
Zarzuty skargi są powtórzeniem zarzutów odwołania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]"r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]"r. o przyznaniu stronie płatności ekologicznej na rok 2017.
Spór w kontrolowanej przez Sąd sprawie dotyczy interpretacji art. 4 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 i w związku z tym oceny prawidłowości przyznania stronie płatności w obniżonej wysokości z uwagi na wystąpienie siły wyższej w jej gospodarstwie.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie art. 4 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 w odniesieniu do środków rozwoju obszarów wiejskich przewidzianych w art. 28, 22 33 i 34 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, jeżeli beneficjent nie jest w stanie wykonać zobowiązania w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, daną płatność wycofuje się proporcjonalnie za lata, w których występowała siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności. Wycofanie dotyczy wyłącznie tych części zobowiązania, dla których nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Nie stosuje się wycofania w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności i innych obowiązków i nie nakłada się kary administracyjnej.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 14 listopada 2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło zawiadomienie o wystąpieniu siły wyższej w gospodarstwie strony. Producent zawiadomił, że na plantacji nostrzyka białego na działkach rolnych A1a, B1a,E1a,AE1a, w wyniku ciągłych opadów deszczu nie może dokonać zbioru. Ponadto producent zawiadomił, że na plantacji nostrzyka białego brak jest możliwości wjazdu na pole i brak możliwości zmulczowania i nie dokonano zbioru nasion, a przez to sprzedaży. Do zawiadomienia o sile wyższej jako dowody wystąpienia siły wyższej zostały dołączone zdjęcia z plantacji oraz wydruki stron internetowych o intensywnych opadach deszczu w rejonie oraz powiatu.
W przedmiotowej sprawie strona nie zgadza się z nałożoną sankcją (zmniejszeniem o 30%) przysługujących dopłat, albowiem jak wynika z literalnego brzmienia art. 4 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia UE nr 640/2014 r. wycofanie dotyczy wyłącznie tych części zobowiązania, dla których nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Bezspornym w sprawie jest, że wystąpiła siła wyższa w spornym okresie czasu i to przed samymi zbiorami spornych upraw. Jak wynika z materiału dowodowego strona poniosła koszty i utraciła dochody przed wystąpieniem siły wyższej.
Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko strony skarżącej, która podnosi, iż żeby organ miał prawo do nie przyznania w całości lub w części płatności za część gruntów, na jaką miała wpływ siła wyższa, jak wynika z art. 4 ust. 1 rozporządzenia UE nr 640/2014 muszą zajść łącznie dwie przesłanki:
beneficjent nie jest w stanie wykonać zobowiązania w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności;
nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej.
W niniejszej sprawie, jak słusznie twierdzi strona siła wyższa wystąpiła już w okresie, w którym wszystkie dodatkowe koszty na uprawę zostały poniesione. W skardze strona wskazała, że przed opadami deszczu dokonano zaorania pól, bronowania, zakupu i siewu nasion, pielęgnacji uprawy, zbioru kombajnem, a plon nie nadawał się do sprzedaży z powodu porażenia chorobami grzybowymi z uprawy ostropestu, natomiast na plantacji gryki, także poniesiono koszty orki, bronowania, siewu nasion, pielęgnacji uprawy, a pole przed przewidywanymi zbiorami było tak mokre, że nie było możliwości zbioru plonu kombajnem. Gryka została przed zimą po przymrozkach przeznaczona na zielony nawóz.
W związku z powyższym prawidłowe jest stanowisko strony wskazujące na błędną interpretację przez organ art. 4 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia UE nr 640/2014. Nie może mieć bowiem miejsca sytuacja, w której organ stosuje jedynie fragment danego przepisu. Prawidłowa wykładnia przepisów winna prowadzić do wniosku, że nie przyznanie płatności ekologicznej za część na którą miało wpływ działanie siły wyższej może nastąpić jedynie wtedy, gdy zachodzą łącznie oba wymienione warunki:
- beneficjent nie jest w stanie wykonać zobowiązania w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności;
- nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej.
Wskazując na powyższe Sąd uznał, że koniecznym jest by organ przeprowadził w powyżej wskazanym zakresie postępowanie dowodowe. Okoliczności te nie były bowiem przedmiotem rozpoznania przez organy obu instancji w niniejszej sprawie. Strona wskazywała na poniesienie kosztów jednakże nie były one przedmiotem analizy dokonanej przez organy w sprawie.
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni poczynione wywody i oceny prawne w zakresie interpretacji i stosowania wskazanych przepisów prawa, dokona ponownej analizy okoliczności sprawy i wyda rozstrzygnięcie dokonując odpowiednich ustaleń faktycznych i prawnych aktualizujących stan sprawy. W związku z powyższym zdaniem Sądu organy winny dokonać ustaleń w kwestii dotyczącej wystąpienia u strony dodatkowych kosztów lub utraconych dochodów przed wystąpieniem siły wyższej i dokonać prawidłowej wykładni art. 4 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia UE nr 640/2014.
Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a; c Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi orzeczono jak w wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł zgodnie z § 14 pkt 1 ppkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 - t.j.) oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.