I SA/Ol 164/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2022-04-28
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościnadpłataoprocentowaniezwrot podatkuprzedawnienieOrdynacja podatkowadecyzja wymiarowaorgan podatkowyskarżący

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję odmawiającą zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości, uznając, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nie stanowi o przyczynieniu się organu do uchylenia decyzji.

Spółka domagała się zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok. Po uchyleniu decyzji wymiarowej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z powodu przedawnienia, organ pierwszej instancji odmówił wypłaty oprocentowania, argumentując, że przedawnienie jest okolicznością niezależną od organu. Kolegium utrzymało tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i błędną wykładnię pojęcia "przyczynienia się organu". Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nie jest wadą decyzji, do której organ mógłby się przyczynić.

Sprawa dotyczyła skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok. Spółka pierwotnie złożyła deklarację na podatek od nieruchomości, która została skorygowana. Po wezwaniu do przedłożenia korekty i niewykonaniu go, organ pierwszej instancji wszczął postępowanie i wydał decyzję wymiarową. Następnie zawiadomił o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z powodu wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Spółka wpłaciła podatek wraz z odsetkami i wniosła odwołanie. Kolegium zawiesiło postępowanie, oczekując na rozstrzygnięcie sądów powszechnych w sprawie istnienia umowy leasingu zwrotnego, która była kluczowa dla ustalenia statusu podatnika. Po prawomocnym orzeczeniu sądów powszechnych potwierdzającym ważność umowy, Kolegium podjęło postępowanie i decyzją z maja 2021 r. uchyliło decyzję wymiarową organu pierwszej instancji oraz umorzyło postępowanie z powodu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Następnie Spółka wniosła o zwrot nadpłaty wraz z oprocentowaniem. Organ pierwszej instancji zwrócił nadpłatę i wpłacone odsetki, ale odmówił wypłaty oprocentowania od nadpłaty, uznając, że organ nie przyczynił się do uchylenia decyzji. Kolegium utrzymało tę decyzję w mocy, argumentując, że przedawnienie jest obiektywną okolicznością niezależną od organu. Spółka zaskarżyła decyzję Kolegium, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym błędną wykładnię pojęcia "przyczynienia się organu". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę. Sąd uznał, że przedawnienie zobowiązania podatkowego, stwierdzone przez Kolegium, nie stanowi o przyczynieniu się organu do uchylenia decyzji wymiarowej w rozumieniu art. 78 § 3 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że przedawnienie jest okolicznością obiektywną, niezależną od organu, a organ pierwszej instancji działał prawidłowo, wydając decyzję przed upływem terminu przedawnienia. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów dotyczących uzasadnienia decyzji ani zasady prawdy obiektywnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przedawnienie zobowiązania podatkowego jest okolicznością obiektywną i niezależną od organu podatkowego, która nie może być uznana za przyczynienie się organu do uchylenia decyzji w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących oprocentowania nadpłaty.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, zgodnie z którym oprocentowanie nadpłaty związane jest z wadliwością samej decyzji (naruszenie prawa materialnego lub procesowego), a nie z obiektywnymi zdarzeniami prawnymi jak przedawnienie. Organ działał zgodnie z prawem, wydając decyzję przed upływem terminu przedawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

Op art. 78 § 1

Ordynacja podatkowa

Op art. 78 § 3

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

Op art. 72 § 1

Ordynacja podatkowa

Op art. 73 § 1

Ordynacja podatkowa

Op art. 77 § 1

Ordynacja podatkowa

Op art. 78 § 4

Ordynacja podatkowa

Op art. 210 § 1

Ordynacja podatkowa

Op art. 122

Ordynacja podatkowa

Op art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

u.p.o.l. art. 1c

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 199a § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

PPSA art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie zobowiązania podatkowego jest okolicznością obiektywną i niezależną od organu podatkowego, co wyklucza uznanie go za przyczyniającego się do uchylenia decyzji wymiarowej w rozumieniu art. 78 § 3 Ordynacji podatkowej.

Odrzucone argumenty

Organ podatkowy przyczynił się do uchylenia decyzji wymiarowej, ponieważ nie uwzględnił odwołania w trybie art. 226 § 1 Op po upływie terminu przedawnienia, co wydłużyło okres zwrotu nadpłaty. Błędna wykładnia art. 78 § 3 pkt 1 i 2 Op przez Kolegium, które błędnie przyjęło, że organ nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, gdy przesłanką jest przedawnienie. Naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Op poprzez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji.

Godne uwagi sformułowania

przedawnienie zobowiązania podatkowego jest okolicznością obiektywną, niezależną od organu uchylenie decyzji podatkowej, do którego mógłby przyczynić się organ, może nastąpić albo z powodu naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego w tak wyznaczonych granicach nie mieści się zaś uchylenie decyzji z powodu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego

Skład orzekający

Katarzyna Górska

przewodniczący-sprawozdawca

Przemysław Krzykowski

sędzia

Anna Janowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących oprocentowania nadpłaty, w szczególności w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego i pojęcia \"przyczynienia się organu\"."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której decyzja została uchylona wyłącznie z powodu przedawnienia. Może nie mieć zastosowania w przypadkach, gdy uchylenie decyzji nastąpiło z innych przyczyn wadliwości decyzji, a przedawnienie wystąpiło równolegle.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla podatników – prawa do oprocentowania nadpłaty, a jej rozstrzygnięcie opiera się na precyzyjnej wykładni przepisów Ordynacji podatkowej i utrwalonego orzecznictwa NSA.

Czy przedawnienie podatku oznacza automatyczne oprocentowanie nadpłaty? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 164/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-04-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska
Katarzyna Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1155/22 - Wyrok NSA z 2023-11-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 78 par. 1, 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Anna Janowska Protokolant referent Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga Spółki A (dalej: "Spółka", "skarżąca") dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy (dalej: "organ I instancji") z [...] w przedmiocie odmowy wypłaty oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.
Z przekazanych Sądowi wraz z tą skargą akt sprawy wynika, że 15 stycznia 2009 r. Spółka B (poprzedniczka prawna Spółki) złożyła do organu I instancji deklarację na podatek od nieruchomości za rok 2009, która została następnie skorygowana 16 lutego 2009 r.
Pismem z 10 lipca 2014 r. organ I instancji wezwał Spółkę do przedłożenia w terminie 7 dni korekty deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 r. uwzględniającej wartość linii kablowych w kanalizacji kablowej. Wobec zaś niewykonania przez Spółkę tego wezwania, postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r.
Decyzją z [...] grudnia 2014 r. organ I instancji określił Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 38.696 zł (dalej: "decyzja wymiarowa").
Pismem z [...] grudnia 2014 r. organ I instancji zawiadomił Spółkę o zawieszeniu z dniem [...] grudnia 2014 r. biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. wobec wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawie niewykonania przez Spółkę tego zobowiązania.
W dniu 24 grudnia 2014 r. Spółka wpłaciła określoną w tej decyzji kwotę podatku wraz z odsetkami. Następnie zaś Spółka wniosła odwołanie od decyzji wymiarowej.
Postanowieniem z [...] marca 2015 r. Kolegium zawiesiło postępowanie odwoławcze uznając, że w sprawie wystąpiła kwestia prejudycjalna, bowiem Prezydenci Miast [...] złożyli do Sądu Okręgowego pozwy o ustalenie na podstawie art. 1891 k.p.c. w zw. z art. 199a § 3 i art. 13 § 1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa (dalej: "Op") oraz art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, że umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z [...] stycznia 2009 r. zawarta pomiędzy Spółką B (obecnie Spółką) a Spółką C nie istnieje (odpowiednio sygn. akt [...]). Kolegium uznało, że od ustalenia istnienia tej umowy zależy uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w rozpatrywanej sprawie - w stosunku do przedmiotu ww. umowy.
Postanowieniem z [...] marca 2021 r. Kolegium podjęło zawieszone postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że wyrokiem z [...] sierpnia 2015 r. Sąd Okręgowy oddalił sprawę z powództwa Prezydenta Miasta przeciwko Spółce, stwierdzając, że ww. umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z [...] stycznia 2009 r. istnieje i jest ważna w świetle obowiązujących przepisów prawa cywilnego. Dodało, że apelacja Prezydenta Miasta od ww. wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego z [...] października 2016 r.
Następnie zaś decyzją z [...] maja 2021 r. Kolegium uchyliło decyzję wymiarową organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie wobec upływu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r.
Wnioskiem z 15 lipca 2021 r. Spółka zwróciła się do organu I instancji o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. wraz z oprocentowaniem od powstałej nadpłaty w tym podatku za okres od dnia powstania nadpłaty (tj. od dnia wpłaty nienależnego podatku) do dnia jej zwrotu. W uzasadnieniu tego wniosku Spółka podała, że 11 marca 2020 r. otrzymała kwotę 45.934 zł, która jest niższa od wpłaconej przez Spółkę 24 grudnia 2014 r. (75.037 zł), a ponadto nie uwzględnia oprocentowania od powstałej nadpłaty należnego za ww. okres.
W dniu 30 czerwca 2021 r. organ I instancji zwrócił Spółce nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 30.762 zł, zaś 3 sierpnia 2021 r. zwrócił kwotę 19.946 zł tytułem zwrotu wpłaconych w 2014 r. odsetek.
Opisaną na wstępie decyzją z [...] organ I instancji odmówił wypłaty oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji ocenił, że w niniejszej sprawie oprocentowanie nadpłaty nie przysługuje, gdyż organ dokonał zwrotu nadpłaty oraz nie przyczynił się do uchylenia przez Kolegium decyzji wymiarowej, gdyż przedawnienie zobowiązania podatkowego jest okolicznością, która wynika z przepisów prawa i jest niezależna od organu podatkowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 77 § 1 pkt 1 oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 Op poprzez brak określenia i zwrotu oprocentowania za okres od dnia powstania nadpłaty (tj. wpłaty podatku wynikającego z decyzji wymiarowej) do dnia zwrotu nadpłaty, co ostatecznie nastąpiło
dopiero 3 sierpnia 2021 r. Zakwestionowała przy tym stanowisko, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, w której przesłanką uchylenia było przedawnienie.
Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję będącą przedmiotem odwołania Spółki. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium oceniło, że uchylenie przez organ odwoławczy decyzji wymiarowej z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie może być postrzegane jako przesłanka "przyczynienia się organu podatkowego do zmiany lub uchylenia decyzji", która w świetle art. 78 § 3 pkt 1 Op, ma wpływ na zasady oprocentowania nadpłaty podatkowej. Podniosło bowiem, że przesłanki sformułowane w art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op (w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.) są związane z wadami decyzji podatkowej, z której wynikała nadpłata, a nie z czasem trwania postępowania w tym przedmiocie. Stwierdziło, że w niniejszej sprawie decyzja wymiarowa została wydana przez organ I instancji przed upływem okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r. i nie była wadliwa w tym znaczeniu, że błędnie nałożono na Spółkę zobowiązanie, tj. w wysokości wyższej, niż wynika to z prawa podatkowego.
Kolegium zauważyło bowiem, że dopiero wskutek złożonego przez Spółkę odwołania i uwzględnienia przez Kolegium terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych (art. 70 § 1 Op), doszło do uchylenia decyzji wymiarowej organu I instancji i umorzenia postępowania. Oceniło jednak, że uchylenie decyzji wymiarowej z tej przyczyny przez organ odwoławczy, należy uznać za przesłankę obiektywną, którą organy podatkowe musiały uwzględnić z mocy prawa. Przyjęło, że skoro przesłanka przedawnienia zobowiązania podatkowego na dzień wydania decyzji wymiarowej przez organ I instancji nie była jeszcze spełniona, to organ ten był zobligowany do wydania decyzji wymiarowej i nie przyczynił się do jej uchylenia, gdyż przedawnienie tego zobowiązania podatkowego nie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie organu.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do tutejszego Sądu, Spółka zarzuciła Kolegium naruszenie:
1/ art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Op poprzez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, co powoduje, że decyzja nie poddaje się kontroli instancyjnej;
2/ art. 77 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 Op poprzez odmowę naliczenia oprocentowania od nadpłaty za okres od 24 grudnia 2014 r. do dnia 30 czerwca i 3 sierpnia 2021 r., w sytuacji, w której nie można przyjąć, iż do powstania przesłanki uchylenia decyzji nie przyczynił się organ podatkowy;
3/ art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.) przez ich błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, w której przesłanką uchylenia jest przedawnienie, podczas gdy organ może przyczynić się do przesłanki uchylenia decyzji w sytuacji stwierdzenia przedawnienia, bowiem decyzja może być obarczona również innymi wadami, które i tak skutkowałyby uchyleniem i umorzeniem postępowania, nawet w sytuacji, gdyby organ wydał i doręczył decyzję przed przedawnieniem i te okoliczności powinny podlegać badaniu w postępowaniu w przedmiocie oprocentowania nadpłaty.
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Spółka stwierdziła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom prawa, a w szczególności nie zawiera wyjaśnienia, dlaczego w tej konkretnej sprawie Kolegium uznało, że przedawnienie nastąpiło z przyczyn nieleżących po stronie organu podatkowego. Jako nieuprawnione Spółka oceniła przy tym stanowisko, że uchylenie decyzji z powodu przedawnienia wyłącza a priori "przyczynienie się" organu podatkowego w kontekście art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op. Podniosła bowiem, że organ I instancji, pomimo tego, że otrzymał odwołanie Spółki po upływie terminu przedawnienia, nie uwzględnił w trybie art. 226 § 1 Op odwołania i nie umorzył postępowania, co doprowadziło do wydłużenia okresu zwrotu nadpłaty. Zauważyła także, że okres ten dodatkowo wydłużyło wydanie decyzji przez Kolegium dopiero w maju 2021 r., co uniemożliwiło Spółce dysponowanie nienależnie wpłaconą kwotą podatku od nieruchomości przez okres ponad 6 lat.
Ponadto zdaniem Spółki, Kolegium bezzasadnie zawiesiło postępowanie odwoławcze, czego skutkiem było wydanie decyzji uchylającej i umarzającej postępowanie dopiero po kilku latach od przedawnienia zobowiązania podatkowego. Spółka uznało bowiem, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do prowadzenia postępowania po przedawnieniu i następnie zawieszania postępowania. Wskazała także, że postępowanie zostało podjęte w marcu 2021 r., podczas gdy apelacja Prezydenta Miasta od wyroku Sądu Okręgowego została oddalona [...] października 2016 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymało przy tym dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z 23 marca 2022 r. Spółka nie wyraziła jednak zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, wnosząc o przeprowadzenie w sprawie rozprawy zdalnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Definicja, sposób powstania oraz zasady zwrotu i oprocentowania nadpłaty określone zostały w przepisach ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w stanie prawnym obowiązującym na dzień powstania nadpłaty, tj. w grudniu 2014 r. (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z póżn. zm.), z uwagi na materialnoprawny charakter tych przepisów.
Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Op za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.
Moment powstania nadpłaty określa przepis art. 73 § 1 pkt 1 Op, wskazując, że nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej.
Organ zwraca nadpłatę w terminie określonym w art. 77 § 1 pkt 1 lit.b Op w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, z zastrzeżeniem § 3 (który nie ma zastosowania w sprawie).
Nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych (art. 78 § 1 Op), zaś przypadki, w których nadpłaty podlegają oprocentowaniu, określone zostały w przepisie art. 78 § 3 Op. I tak, zgodnie z pkt 1 i 2 tego paragrafu oprocentowanie przysługuje:
1) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d, z zastrzeżeniem pkt 2 oraz w przypadku, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 - od dnia powstania nadpłaty;
2) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie.
Zgodnie z § 4 art. 78 Op oprocentowanie z tytułu nadpłaty przysługuje do dnia zwrotu nadpłaty, zaliczenia jej na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych lub dnia złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.
Podkreślenia wymaga, że nie każda nadpłata podlega oprocentowaniu, bowiem przysługuje ono jedynie w ściśle określonych sytuacjach, stypizowanych w art. 78 Op (por. L. Etel [w:] R. Dowgier, G. Liszewski, B. Pahl, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, L. Etel, Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 78).
W rozpatrywanej sprawie niesporne jest, że, co do zasady, nadpłata podlegała oprocentowaniu, zaś sporny jest okres, za który przysługuje, tj. czy od dnia powstania nadpłaty rozumianego jako dzień wpłaty podatku nienależnego, co nastąpiło w grudniu 2014 r. (art. 78 § 1 pkt 1 Op), czy też dopiero od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji wymiarowej, co miało miejsce w maju 2021 r. (art. 78 § 1 pkt 2 Op).
Różnica w przyjętej formule oprocentowania (według pkt 1 bądź według pkt 2 § 3 art. 78 Op) zależy od stwierdzenia lub niestwierdzenia przyczynienia się przez organ podatkowy do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji wymiarowej. W wyroku z 2 września 2020 r. II FSK 1443/18 (Baza CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "w świetle art. 78 § 3 pkt 1 i 2 o.p., co do zasady, oprocentowanie związane jest z zakwestionowaniem wadliwej decyzji organu podatkowego, tzn. z sytuacją, gdy błędnie nałożono na podatnika zobowiązanie w wysokości wyższej niż wynikająca z prawa podatkowego, a następnie decyzja taka (w tym decyzja określająca zobowiązanie podatkowe) została uchylona lub zmieniona. Artykuł 78 § 3 pkt 1 i 2 o.p. wiąże oprocentowanie nadpłaty z uchyleniem (zmianą) decyzji wadliwej, a więc innymi słowy z wadą tkwiącą w samej decyzji. Tym samym, przez "przyczynienie się", o którym mowa w przywołanych przepisach, należy rozumieć taką sytuację, w której działanie lub zaniechanie organu podatkowego pozostawało w bezpośrednim związku z wadą decyzji, którą może być naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego (zob. np. wyroki NSA: z 4.07.2017 r., II FSK 486/17; z 18.12.2019 r. II FSK 473/18; R. Dowgier, Przyczynienie się organu podatkowego do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji jako warunek oprocentowania nadpłaty, "Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych" 2015/4, s. 15 i n.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli jednak wystąpiły obiektywne, niezależne od organów podatkowych okoliczności, które były podstawą uchylenia decyzji wymiarowej, to nie można uznać, że w takim przypadku organ podatkowy przyczynił się do uchylenia takiej decyzji i w konsekwencji do powstania nadpłaty. Przesłanką taką nie może być upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdyż okoliczność ta wynika z przepisów prawa podatkowego i jest niezależna od organu."
Z akt sprawy wynika, że Kolegium uchyliło decyzję wymiarową i umorzyło postępowanie w sprawie. Tak wynika z sentencji decyzji tego organu z [...] maja 2021 r. (K-135). Zaś w uzasadnieniu wskazano, że przyczyną wydania tego rozstrzygnięcia był
upływ terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. Innych przyczyn uchylenia decyzji organu I instancji Kolegium nie wskazało.
W ocenie Sądu wskazanie w powyższej decyzji Kolegium - przedawnienia zobowiązania podatkowego jako wyłącznej przyczyny uchylenia decyzji organu I instancji - nie pozwala na przyjęcie, że organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji wymiarowej. Zawarty w art. 78 § 3 pkt 2 Op zwrot "nie przyczynił się" oznacza taką sytuację, w której czynności organu podatkowego nie pozostają w bezpośrednim związku z wadą uchylanej decyzji. Uchylenie decyzji podatkowej, do którego mógłby przyczynić się organ, może nastąpić albo z powodu naruszenia prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie, albo z powodu naruszenia przepisów postępowania, według których procedowały organy. W tak wyznaczonych granicach nie mieści się zaś uchylenie decyzji z powodu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Upływ terminu przedawnienia jest okolicznością obiektywną, niezależną od organu, mającą oparcie w przepisach prawa podatkowego. Stwierdzenie przedawnienia nie pozwala na uznanie, aby organ podatkowy przyczynił się do uchylenia decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2117/18 Baza CBOSA).
Wskazanie, w decyzji uchylającej, przedawnienia jako przyczyny uchylenia decyzji organu I instancji jest, zdaniem Sądu, decydujące dla uznania, że nie zachodzi związek przyczynowy między czynnościami wykonanymi przez organ a uchyleniem decyzji wymiarowej. Bezsporne jest, że organ I instancji wydał decyzję przed upływem terminu przedawnienia. Decyzja tego organu weszła do obrotu prawnego w warunkach braku przedawnienia zobowiązania. Po wydaniu decyzji i wyekspediowaniu jej do podatnika organ I instancji utracił kompetencje do podejmowania dalszych czynności, z wyjątkiem zastosowania art. 226 Op, po złożeniu odwołania, co zostanie dalej rozwinięte. Nie mógł więc z urzędu stwierdzić przedawnienia zobowiązania.
Prawidłowo podniosła na rozprawie pełnomocniczka organu, że organ podatkowy, kierując się zasadą legalizmu, był zobowiązany działać na podstawie przepisów prawa i w ramach powierzonych kompetencji wypełniać określone w tych przepisach obowiązki, a więc do upływu okresu przedawnienia był nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobligowany do wydania i doręczenia skarżącej decyzji wymiarowej. Organ I instancji nie mógł z góry założyć, że od decyzji wymiarowej złożone zostanie odwołanie. Po złożeniu odwołania organ I instancji pozbawiony był możliwości podejmowania dalszych czynności procesowych, z wyjątkiem art. 226 Op, zgodnie z którym, jeżeli organ podatkowy, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie wniesione przez stronę zasługuje na uwzględnienie w całości, wyda nową decyzję, którą uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Podkreślić należy, że zastosowanie tego przepisu wymaga uwzględnienia w całości odwołania. Zaś w odwołaniu kwestionowano zasadność opodatkowania linii kablowych, co przekładało się na zarzuty naruszenia prawa materialnego i procedury podatkowej. Wobec tego podnoszony w skardze i na rozprawie argument oparty na możliwości uznania przez organ I instancji, na podstawie art. 226 § 1 Op, zasadności odwołania i uchylenia decyzji w drodze autokorekty - nie jest zasadny. Bowiem przepis ten może być zastosowany tylko wówczas, gdy odwołanie zasługuje na uwzględnienie w całości. Jednak stwierdzenie upływu przedawnienia zobowiązania sprawiło, że nierozstrzygnięte pozostały zarzuty odwołania i nie zostało przesądzone, czy organ I instancji prawidłowo czy też wadliwie określił zobowiązanie podatkowe.
Podkreślić należy, że w sprawie dotyczącej oprocentowania nadpłaty nie są badane okoliczności wskazujące na bezczynność lub opieszałość działania organu. Bowiem wymienione w art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op okoliczności, w których przysługuje oprocentowanie nadpłaty, nie wiążą się z przewlekłością postępowania podatkowego lecz z wadliwością decyzji podatkowej, z której wynikała nadpłata. Przedawnienie zobowiązania podatkowego stwierdziło Kolegium w decyzji ostatecznej, od której skarżąca nie wniosła skargi do sądu administracyjnego. Ta decyzja nie podlega ocenie Sądu w rozpatrywanej obecnie sprawie, podobnie jak kwestia zasadności zawieszenia postępowania podatkowego z uwagi na spodziewane rozstrzygnięcie sądu powszechnego co do istnienia umowy leasingu. Okoliczność nadmiernie długo trwającego zawieszenia postępowania podatkowego nie może więc stanowić podstawy przyznania skarżącej żądanego oprocentowania na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących nadpłaty, ewentualnie mogłaby zostać wykorzystana przez skarżącą do dochodzenia od Kolegium odszkodowania na drodze cywilnej. Pozostaje to jednak poza rozpatrywaną przez Sąd sprawą.
W związku z powyższym nie doszło do zarzucanego naruszenia powołanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej - art. 77 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 oraz art. 122 i art. 187 § 1 Op. Wystąpiły bowiem podstawy do odmowy naliczenia oprocentowania od nadpłaty za okres zapłaty nienależnego podatku do dnia wydania przez Kolegium decyzji uchylającej, tj. uznano prawidłowo, że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji wymiarowej. Zgodnie z art. 122 Op w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zaś na podstawie art. 187 § 1 Op organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przez organ powyższych przepisów. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana na podstawie stanu faktycznego, który został należycie wyjaśniony i przedstawiony w części decyzji opisującej przebieg postępowania w sprawie nadpłaty, obejmując także okoliczności dotyczące postępowania wymiarowego. Zaś ocena prawna Kolegium została dokonana z uwzględnieniem istotnych w sprawie okoliczności faktycznych oraz dowodów zgromadzonych w postępowaniu podatkowym.
Sąd nie stwierdził także błędnej wykładni art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op, podzielając stanowisko Kolegium co do braku, co do zasady, możliwości stwierdzenia przyczynienia się organu podatkowego do uchylenia decyzji wyłącznie z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego.
W ocenie Sądu nie zasługuje na uznanie zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Op. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie, z którego wynika, dlaczego, zdaniem organu odwoławczego, skarżącej nie przysługuje oprocentowanie nadpłaty w spornej części. Przyczyną tą jest wystąpienie sytuacji przewidzianej w art. 78 § 3 pkt 2 Op, tj. stwierdzenie braku przyczynienia się organu do powstania przesłanki uchylenia decyzji wymiarowej, z uwagi na uchylenie tej decyzji z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na poznanie przyczyn, jakimi kierowało się Kolegium, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wydaną w sprawie oprocentowania nadpłaty.
W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.).
-----------------------
2

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI