I SA/Ol 141/10

I SA/Ol 141/10 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2010-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Błesiński /przewodniczący/
Renata Kantecka /sprawozdawca/
Ryszard Maliszewski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
art. 2 ust.1;
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
Dz.U. 2004 nr 65 poz 600
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej  kulturze rolnej
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art.7, art. 77, art. 80, art. 107 par.3;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art.143b ust.4 i 5;
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędzia WSA Renata Kantecka (spr.), Protokolant Krzysztof Dzieliński, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 31 marca 2010r. sprawy ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz nałożenia sankcji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 2928 zł (dwa tysiące dziewięćset dwadzieścia osiem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Decyzją z dnia "[...]"r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Iławie z siedzibą w L. odmówił L. L.przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) na rok 2006 i nałożył sankcje trzyletnie w wysokości 7.976,20 zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) na rok 2006 i nałożył sankcje trzyletnie w wysokości 9.049,30 zł.
Na powyższą decyzję strona złożyła odwołanie, w którym kwestionowała dowody, na których oparł się organ I instancji. Zdaniem odwołującego nałożono na niego kary bez uprzedniego pouczenia go o istotnych z punktu widzenia jego interesów obowiązkach, sposobie realizacji i grożących sankcjach tak w postępowaniu, które toczyło się w roku 2004, jak i w roku 2006.
Decyzją z dnia "[...]"r., nr "[...]", Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, iż łączna powierzchnia zadeklarowanych działek rolnych do przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2006 wyniosła 39,89 ha. Powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności JPO i UPO wyniosła 11,02 ha. W wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej przez organ w dniu 25 sierpnia 2004r. stwierdzono bowiem, że część z działek rolnych jest silnie zachwaszczona i zakrzaczona, a na jednej z nich znajduje się wysypisko śmieci. Stwierdzony stan działek oznaczał brak utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r., co było powodem wykluczenia ich z systemu płatności bezpośrednich.
W celu potwierdzenia, iż grunty rolne L. L. w roku 2004 podczas kontroli na miejscu były odłogami, biegły Sądu Okręgowego w O. ds. szacowania strat w uprawach rolniczych, prof. nadzw. dr hab. K. Z. wydał opinię na podstawie zdjęć wykonanych podczas przedmiotowej kontroli i dwóch zdjęć z wizji lokalnej z dnia "[...]"r. Biegły podał, że przedmiotowe fotografie świadczą o braku użytkowania gruntów rolnych zgłoszonych przez wnioskodawcę do objęcia płatnością bezpośrednią w roku 2004 i w latach wcześniejszych ( 2 do 4 lat wcześniej).
Wskazano również, iż sprawa L. L. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 zakończona została ostateczną decyzją odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). W związku z powyższym dokonane wyłączenia części gruntów rolnych skarżącego z płatności bezpośrednich z powodu braku dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., skutkują trwałym wykluczeniem działek rolnych, na których stwierdzono przedmiotowe nieprawidłowości z płatności bezpośrednich w kolejnych latach.
Podkreślono, iż w związku z tym, że jednolita płatność obszarowa jest płatnością podstawową do gruntów rolnych, wskazać należy, że utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. jest warunkiem niezbędnym także do przyznania beneficjentowi uzupełniającej płatności obszarowej.
Zdaniem organu odwoławczego wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie strony, zeznania inspektorów terenowych oraz opinia biegłego sądowego, potwierdzają stanowisko organu I instancji zajęte w zaskarżonej decyzji. Powyższe spowodowane było trwałym wykluczeniem gruntów rolnych z systemu płatności z powodu stwierdzenia na nich braku dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. W związku z powyższym działki rolne zadeklarowane przez stronę we wniosku na rok 2004, usytuowane na działkach ewidencyjnych nr "[...]" wykluczone zostały trwale z płatności bezpośrednich. Skutkiem powyższego powierzchnia zaliczona do przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2006 wyniosła 11,02 ha. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 28,87 ha.
Organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystana gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20.11.2004 r. ze zm.), należało odmówić L. L. przyznania JPO na rok 2006 i nałożyć sankcje. Ww. przepis stanowi, że z wyjątkiem przypadków działania siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź wizji lokalnej wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym, a wyznaczonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 % lecz nie więcej niż 30 % wyznaczonego obszaru, to kwota jaka ma być przyznana w ramach programu dopłat za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli różnica ta przekracza 30 % wyznaczonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli różnica ta przekracza 50 % rolnik jest wykluczony ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy pomiędzy areałem zadeklarowanym, a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.
Wskazano również, że organ I instancji w sposób poprawny i zgodny z przepisami prawa odmówił beneficjentowi przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2006 i nałożył sankcje w wysokości 7976,20 zł, a w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej wysokość sankcji wyniosła 9049,30 zł. Powyższe jest konsekwencją ustalenia, że różnica między zadeklarowaną, a stwierdzoną do dopłat powierzchnią przekracza 50 %.
Organ II instancji nie stwierdził naruszenia art. 7 , art. 77§1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000r., nr 98, poz.1071 ze zm.), dalej k.p.a. Strona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego zarówno przez organ I, jak i II instancji była informowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, z której to możliwości beneficjent nie skorzystał. Podkreślono również, że wnioskodawca nawet podczas przeprowadzanej w jego gospodarstwie rolnym wizji lokalnej nie brał udziału osobiście i wyznaczył do tego pracownika .
Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 10 k.p.a, gdyż skarżący był pisemnie zawiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Zaznaczył także, iż strona składając wniosek o przyznanie płatności podpisała oświadczenie o znajomości zasad przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Nadto stwierdził, że zarzut dotyczący nierzetelnego wykonania kontroli na miejscu przez inspektorów terenowych i wadliwości decyzji z dnia "[...]", przez oparcie jej na opinii biegłego, która bazowała na zdjęciach z wizji lokalnej dokonanych 2 lata po przedmiotowej kontroli, także nie zasługuje na uwzględnienie. Odnośnie opinii biegłego (która potwierdziła wyniki ww. kontroli) organ II instancji podkreślił, iż oparta ona została na fotografiach wykonanych podczas rzeczonej kontroli na miejscu, nie zaś tylko i wyłącznie na 2 zdjęciach wykonanych podczas wizji lokalnej mającej miejsce dwa lata później.
Na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie ustalono, iż L. L. we wniosku na rok 2006 zadeklarował działki ewidencyjne trwale wykluczone z płatności bezpośrednich. Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono rozbieżności między powierzchnią deklarowaną przez rolnika, a ustaloną. Organ miał zatem obowiązek zastosowania wyłączeń w oparciu o bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższe rozstrzygnięcie złożył L. L., zarzucając naruszenie:
- art. 1 i art. 3 ust.1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru w związku z art. 138 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 ( ... ) i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów bezpośredniej pomocy w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników i art. 143 b ust 4 i 5 rozporządzenia Rady ( WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej (...), poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy brak było przesłanek i przepisów prawa do odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 r. i nałożenia kar z tytułu JPO i UPO za 2006 r.;
- art. 7 k.p.a w zw. z art. 77 § 1 k.p.a, poprzez oparcie się w głównej mierze na protokole kontroli z dnia "[...]"r. i opinii biegłego oraz dopuszczenie tej opinii w charakterze dowodu w sytuacji, gdy oba te dowody obarczone są licznymi wadami, a także poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie;
- art. 6, 8 i 9 k.p.a, poprzez wydanie decyzji w przedmiocie kary mimo braku podstawy prawnej do nałożenia kary, a także poprzez brak informowania odwołującego się o okolicznościach istotnych dla jego sytuacji prawnej.
Zdaniem skarżącego organ odwoławczy w pełni podzielił wadliwą argumentację organu I instancji. Zakwestionował także dowody, na których została oparta zaskarżona decyzja. Zdaniem skarżącego opinia sporządzona w sprawie jest obarczona wadami i nie może stanowić dowodu w tej sprawie. Skarżący wskazał, iż nie miał żadnego wpływu na postawione biegłemu pytania oraz, że nie pouczono go czy może wnieść od niej zarzuty i czy w ogóle się z nią zgadza. Na odwołującego się nałożono kary bez uprzedniego pouczenia go o istotnych z punktu widzenia jego interesów obowiązkach, sposobie realizacji i grożących sankcjach tak w postępowaniu, które toczyło się w roku 2004, jak w roku 2006. Zasada zaś, iż nieznajomość prawa szkodzi nie ma zastosowania w tym postępowaniu. Skarżący nie jest prawnikiem, a zasada ta kierowana jest do prawników. Skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji tego, iż nie został należycie poinformowany. W ocenie skarżącego nie wyjaśniono podstawy prawnej zasadności odmowy płatności za 2006 r. Nałożenie kar uznał za bezprawne i bezzasadne. Postępowanie w sprawie dopłat zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego z "[...]"r., kontrolę przeprowadzono w dniu "[...]"r., a karę nałożono na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r.. Przy tym art. 173 cytowanego rozporządzenia stanowi, iż "niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do wniosków o pomoc dotyczących lat obrotowych bądź okresu premiowania rozpoczynających się od 1 stycznia 2005 r., z wyjątkiem art. 10, który ma zastosowanie od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia". Z powyższego wynika brak podstaw prawnych do nałożenia na niego kar. Wywody organu dotyczące możliwości stosowania wskazanego powyżej przepisu do niniejszej sprawy uznał za interpretację prawa contra legem. Zdaniem skarżącego zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa i de facto bezprawnie, czym naruszono art. 6 k.p.a. Skarżący wskazał, że na organie ciąży obowiązek dokładnego i wyczerpującego rozpatrzenia sprawy, czego nie uczyniono. Nadto organ twierdzi, iż skarżący dowodów na poparcie swego stanowiska nie przedstawił, a pomija dowody przedstawione w postępowaniu przed organem II instancji w sprawie: "[...]"
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia "[...]"r., sygn. akt "[...]", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę.
W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja dotycząca płatności do gruntów rolnych za rok 2004, jest ostateczna i jako taka nie podlega ocenie w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania. Stwierdzono jednocześnie, że ustalenia organów dotyczące płatności za rok 2004 mają konsekwencje dla wniosków o płatności za 2006 r.
W ocenie Sądu I instancji podstawę prawną odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych za 2006 r. stanowi art. 143 b ust 4 i 5 rozporządzenia (WE) Nr 1728/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenie... (Dz. Urz. WE nr L 270 z 21.10.2003 r.), z którego wynika, że obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wszystkich użytków rolnych utrzymanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. niezależnie od tego czy w tym dniu była prowadzona na nich produkcja rolna. Zdaniem Sądu skoro w postępowaniu dotyczącym dopłat za 2004 r. stwierdzono, że zgłoszone przez L. L. grunty nie były utrzymywane w należytej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., to tym samym "nie przysługiwałaby wobec nieutrzymywania gruntów rolnych zgłoszonych do płatności bezpośredniej, w odpowiedniej kulturze rolnej na dzień 30.06.2007 r."
Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału Sąd stwierdził, iż nie zachodziła dostateczna podstawa do podważenia dokonanych przez organy ustaleń faktycznych. WSA uznał, że ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji znajdują oparcie w zebranym w sprawie materiale, zaś dokonana ocena zebranego w sprawie materiału mieści się w granicach zakreślonych przepisami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu zasadnym było także dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, bowiem w sprawie zaistniała konieczność ustalenia czy grunty wskazane we wniosku o przyznanie płatności utrzymywane były na dzień 30 czerwca 2003 r. w należytej kulturze rolnej.
Ponieważ organy administracyjne prawidłowo ustaliły, że 28,87 ha z 39,89 ha wskazanych do dopłat nie było utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., to w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) dopłaty do tego areału nie przysługiwały.
Zarówno w przypadku jednolitej płatności obszarowej jak i uzupełniającej płatności obszarowej różnica pomiędzy obszarem gruntów zadeklarowanych i obszarem stwierdzonym przekroczyła 50%, a zatem prawidłowo organy zastosowały przepisy prawa materialnego powołane jako podstawę prawną decyzji, jak również ustaliły stan faktyczny.
Skargą kasacyjną L. L. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia "[...]"r., sygn. akt "[...]", uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wskazano m.in., iż błędne jest stanowisko WSA w Olsztynie, że w świetle art. 143 b ust. 4 cyt. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, zaistniała konieczność ustalenia czy wskazane we wniosku grunty rolne utrzymywane były w należytej kulturze rolnej wg stanu na dzień 30 czerwca 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż powyższe stanowisko wynika z niewłaściwej wykładni art. 143 b ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 1782/2003.
Wskazano, iż Tytuł IV A ww. rozporządzenia reguluje m.in. wprowadzenie systemów wsparcia dla nowych Państw Członkowskich zgodnie z określonym harmonogramem (art. 143a) oraz "Systemu Jednolitej Płatności Obszarowej (art. 143b) dla nowych Państw Członkowskich".
Naczelny Sąd Administracyjny, cytując treść art.143 b rozporządzenia nr 1782/2003, wskazał, że jego uregulowania odnoszą się do Państwa Członkowskiego - w tym Polski, a nie indywidualnego beneficjenta. Przepis ten reguluje m.in. zasadę przekazywania nowym Państwom Członkowskim funduszy do celów przyznania płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, zasady stosowania systemu jednolitej płatności czy też roli Komisji. Za powyższym poglądem przemawia ust. 13, który stanowi, że nowe Państwa Członkowskie informują szczegółowo Komisję o środkach podjętych w celu wykonania niniejszego artykułu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z WSA w Olsztynie, iż w świetle art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 1782/2003 istniała podstawa do odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych za 2006 r., ponieważ grunty rolne zgłoszone do dopłat w 2006 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., co potwierdziło postępowanie dotyczące 2004 r.
Następnie wskazano przepisy prawa krajowego określające kryteria jakie winien spełniać rolnik ubiegający się o przyznanie płatności do gruntów w 2006 r. Podkreślono, że płatności są przyznawane za dany rok kalendarzowy na wniosek złożony w ustawowym terminie od 15 marca do 15 maja, w związku z czym należy przyjąć, że ocena spełnienia ww. kryteriów powinna dotyczyć całego roku objętego wnioskiem.
NSA stwierdził, iż organy nie dokonały ustaleń faktycznych w związku z wnioskiem z dnia 16.05.2006 r., a bazowały w większości na dowodach przeprowadzonych dla potrzeb postępowania dotyczącego dopłat za 2004 r. Za istotne uznał dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych według stanu na 2006 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.). Przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, iż Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Jednocześnie na podstawie art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny mógłby odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy odmienne od wyjaśnionych przez Sąd II instancji, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny.
Żadna z powyższych okoliczności w niniejszej sprawie nie zaistniała, zatem zachodzi stan związania Sądu orzekającego w tej sprawie wykładnią prawa zawartą w pisemnych motywach orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy wiąże się z wykładnią art. 143b rozporządzenia nr 1782/2003. W kwestii tej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w opisanym wyżej wyroku. Podkreślić w tym miejscu należy, że art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia Nr 1782/2003, a także pozostałe jego uregulowania odnoszą się do Państwa Członkowskiego - w tym Polski, a nie indywidualnego beneficjenta. Przepis ten reguluje m.in. zasadę przekazywania nowym Państwom Członkowskim funduszy do celów przyznania płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, zasady stosowania systemu jednolitej płatności czy też roli Komisji.
Powyższe stwierdzenie ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem skoro warunek utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. nie odnosi się do beneficjenta, to nie ma podstaw do odmowy przyznania jemu płatności, powołując się na powyższą okoliczność. Istotnym staje się wówczas stan gruntów w roku, w którym o dopłaty producent rolny się ubiega.
W 2006 r. prawną podstawą wsparcia bezpośredniego w ramach rozwoju wspólnej polityki rolnej stanowiły:
1) rozporządzenie Rady nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr1452/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U.UE L z dnia 21 października 2003 r.);
2) rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003;
3) ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.);
4) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 65, poz. 600 ze zm.).
Przywołane przepisy prawa krajowego określają kryteria jakie winien spełniać rolnik ubiegający się o przyznanie płatności do gruntów.
Stosownie do brzmienia art.2 ust.1 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru producentowi rolnemu przysługuje płatność za będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Minimalne wymagania utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r.
W tym kontekście organy administracyjne nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie dokonały bowiem ustaleń faktycznych dotyczących utrzymywania spornych gruntów w dobrej kulturze rolnej w 2006r.
Podstawowe założenia w tym zakresie zawierają przepisy art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wprowadzając model działania organu administracji dążącego do ustalenia prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zebranie oraz swobodną ocenę materiału dowodowego. W tym zakresie stronie postępowania zagwarantowano również na mocy art. 78 § 1 k.p.a. prawo inicjatywy dowodowej, która jest dopuszczalna w granicach określonych przez art. 78 § 2 k.p.a. Oznacza, to że wskazane uprawnienie strony nie ma charakteru bezwzględnego. Żądanie przeprowadzenia dowodu winno bowiem zostać uwzględnione, gdy wniosek dowodowy ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jest możliwy do przeprowadzenia, a okoliczności, które za jego pomocą mają zostać dowiedzione nie wynikają już z innych dowodów przeprowadzonych w sprawie. Ocena tych kwestii leży w gestii organu prowadzącego postępowanie. I gdy tylko będzie ona odpowiadać przedstawionym wyżej warunkom, to nie można przeciwko niej skutecznie podnieść zarzutu naruszenia przepisów postępowania. W uzasadnieniu decyzji winien wskazać fakty uznane przez organ za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz podać przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a)
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, organy nie dokonały ustaleń faktycznych w związku z wnioskiem z dnia "[...]"r., a bazowały w większości na dowodach przeprowadzonych dla potrzeb postępowania dotyczącego dopłat za 2004 r. Dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych według stanu na 2006 r. w aspekcie ww. przepisów wspólnotowych i krajowych ma istotne znaczenie dla sprawy. Dopiero prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne sprawy pozwolą na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego, przystającego do tych ustaleń.
Mając powyższe na uwadze, organy zobowiązane będą do ustalenia czy grunty rolne objęte wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2006 utrzymane były w dobrej kulturze rolnej w roku 2006. Ustalenia te będą podstawą rozpoznania wniosku skarżącego w tym przedmiocie. W związku z powyższym, stwierdzone uchybienia mają istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ ponownie rozpatrując sprawę związany jest także wyżej przedstawioną ocenę prawną dotyczącą interpretacji art.143b ust.4 i 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003.
Reasumując stwierdzić należy, że organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie rozważył bowiem wszystkich istotnych okoliczności, zgodnie z wymogami art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i nie poczynił wszechstronnych ustaleń faktycznych, które powinny być podstawą prawidłowej oceny materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Powyższe natomiast wynikało z nieprawidłowego zastosowania art.143b rozporządzenia nr 1782/2003.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzje organu I instancji. O tym, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu i o kosztach orzeczono odpowiednio na podstawie art.152 i art.205 §2 w związku z art.200 p.p.s.a.