I SA/Ol 140/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2022-06-30
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek rolnyumorzenie zaległościulga podatkowauznanie administracyjneinteres podatnikainteres publicznyOrdynacja podatkowaWSA Olsztyn

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu podatku rolnego, uznając, że jego sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania takiej ulgi.

Podatnik złożył skargę na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu podatku rolnego, powołując się na trudną sytuację finansową spowodowaną chorobą i pandemią COVID-19. Organy podatkowe uznały, że podatnik posiada stałe dochody i zdolność do spłaty zadłużenia, a sytuacja nie jest na tyle wyjątkowa, by uzasadniać umorzenie. WSA w Olsztynie podzielił to stanowisko, podkreślając uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu i brak podstaw do kwestionowania wysokości podatku w tym postępowaniu.

Sprawa dotyczyła skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku rolnego za 2021 r. w kwocie 577 zł. Podatnik argumentował, że trudna sytuacja finansowa, spowodowana chorobą i pandemią COVID-19, uzasadnia umorzenie. Organy podatkowe uznały jednak, że podatnik posiada stałe dochody z pracy (2200 zł miesięcznie) oraz dopłaty do rolnictwa (4000 zł rocznie), co pozwala mu na spłatę zadłużenia. Podkreślono, że umorzenie zaległości podatkowych jest ulgą uznaniową, a przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie zostały spełnione w stopniu obligującym organ do przyznania ulgi. WSA w Olsztynie oddalił skargę, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd wskazał, że wysokość zobowiązania podatkowego nie może być kwestionowana w postępowaniu o umorzenie, a podatnik powinien dochodzić swoich praw w odrębnym postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku. Sąd podkreślił również, że odmowa umorzenia nie zamyka drogi do ponownego wnioskowania w przypadku zmiany sytuacji finansowej lub wnioskowania o rozłożenie na raty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli podatnik posiada stałe dochody pozwalające na spłatę zadłużenia, a sytuacja nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać przyznanie ulgi.

Uzasadnienie

Umorzenie zaległości podatkowych jest ulgą uznaniową. Organy podatkowe i sąd oceniły, że dochody podatnika (wynagrodzenie i dopłaty rolnicze) są wystarczające do spłaty zadłużenia, a przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie zostały spełnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

O.p. art. 67a § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis ten daje organowi podatkowemu możliwość, ale nie obowiązek, umorzenia zaległości podatkowych w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym (tzw. uznanie administracyjne). Organ musi najpierw ustalić istnienie przesłanek, a następnie może, ale nie musi, przychylić się do wniosku.

O.p. art. 67a § 1

Ordynacja podatkowa

Pojęcia 'ważnego interesu podatnika' i 'interesu publicznego' są klauzulami generalnymi, które należy konkretyzować na tle stanu faktycznego sprawy. Interes podatnika musi być istotny, a interes publiczny oceniany wielopłaszczyznowo, nie tylko fiskalnie.

O.p. art. 67a § 1

Ordynacja podatkowa

Uznanie administracyjne nie jest niczym nieograniczone; organ musi wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne, aby stwierdzić istnienie przesłanek. Nawet po ich stwierdzeniu, organ może odmówić przyznania ulgi, co wymaga uzasadnienia.

O.p. art. 67a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna do umorzenia zaległości podatkowych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Pomocnicze

O.p. art. 67b

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez organ.

O.p. art. 210 § 4

Ordynacja podatkowa

Wymóg wyczerpującego uzasadnienia decyzji.

O.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

Wymóg przekonywania stron w postępowaniu.

O.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

O.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

ustawa o COVID-19 art. 15 zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.

p.p.s.a. art. 100 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy sporządzania protokołu z posiedzenia jawnego.

p.p.s.a. art. 102

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy utrwalenia czynności za pomocą aparatury dźwiękowej.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 84

Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sytuacja finansowa podatnika nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowych. Wysokość wymierzonego podatku nie może być kwestionowana w postępowaniu o umorzenie. Organy prawidłowo oceniły przesłanki z art. 67a § 1 pkt 3 O.p.

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja finansowa spowodowana chorobą i pandemią COVID-19. Nieprawidłowy wymiar podatku rolnego przez gminę.

Godne uwagi sformułowania

przepisy te dają podstawę do wydania decyzji w ramach tzw. uznania administracyjnego Organ może ale nie musi przychylić się do wniosku podatnika Odstąpienie od zasady powszechności opodatkowania może być uzasadnione wyłącznie okolicznościami o charakterze wyjątkowym Zapłata kwoty zaległości podatkowych nie zagrozi egzystencji podatnika W interesie publicznym leży zarówno zapewnienie dopływu należności do budżetu gminy, jak też interes innych podmiotów, którzy nawet w trudnej sytuacji materialnej wywiązują się ze swoich zobowiązań Sąd doszedł, bowiem do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego Ustawodawca zastrzegł bowiem, że w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego organ podatkowy może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe Komentowany przepis wprowadza do systemu prawa podatkowego tzw. luz decyzyjny Decyzje uznaniowe organów podatkowych podlegają natomiast badaniu co do ich zgodności z przepisami proceduralnymi W kontekście ustalonych w sprawie bezspornych okoliczności faktycznych nie budzi najmniejszych wątpliwości Sądu, że w sprawie nie ziściła się żadna z przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę z dużą empatią podchodzi do sytuacji materialnej skarżącego. Wysokość zobowiązania podatkowego nie można kwestionować i weryfikować w toku postępowania o umorzenie zaległości. Nie sposób uznać więc, że na skutek rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym pozbawiono skarżącego prawa do przedstawienia swoich racji. Odmowa umorzenia zaległości podatkowych nie stwarza stanu res iudicata

Skład orzekający

Przemysław Krzykowski

przewodniczący sprawozdawca

Ryszard Maliszewski

sędzia

Andrzej Brzuzy

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia zaległości podatkowych (art. 67a O.p.), charakteru uznania administracyjnego, przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, a także dopuszczalności kwestionowania wysokości podatku w postępowaniu o umorzenie."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i indywidualnej sytuacji podatnika. Interpretacja przepisów o uznaniu administracyjnym jest utrwalona w orzecznictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie przepisów o umorzeniu zaległości podatkowych i pokazuje, kiedy organy mogą odmówić przyznania ulgi, nawet w trudnej sytuacji życiowej podatnika. Jest to typowa sprawa dla prawników zajmujących się prawem podatkowym.

Czy choroba i pandemia usprawiedliwiają umorzenie długu w urzędzie skarbowym? WSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 577 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 140/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Przemysław Krzykowski /przewodniczący sprawozdawca/
Ryszard Maliszewski
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Ulgi podatkowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 67a par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Andrzej Brzuzy po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 16 grudnia 2021 r., nr SKO.53.1049.2021 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku rolnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 16 grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie ( dalej jako organ odwoławczy, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Wójta gminy Dywity (dalej jako organ I instancji, Wójt) z 17 września 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia M. O. (dalej jako wnioskodawca, strona, skarżący) zaległości podatkowych z tytułu podatku rolnego za 2021r. w kwocie 577 zł.
Z akt sprawy i uzasadnienia decyzji wynika, że wnioskodawca zwrócił się o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu I i II raty podatku rolnego za 2021 r. W uzasadnieniu wskazał na trudną sytuację finansową, do której powstania przyczyniła się choroba, obostrzenia związane z pandemią Covid-19 i rosnące wydatki z tym związane.
Wójt odmawiając umorzenia wnioskowanych zaległości podatkowych wskazał, że argumenty wymienione we wniosku nie stanowią podstawy do udzielenia wskazanej ulg gdyż w gospodarstwie domowym wnioskodawcy nie wydarzyły się żadne nieprzewidziane bądź losowe wydarzenia, które mogłyby zachwiać jego sytuacją finansową.
Utrzymując powyższą decyzję Kolegium przytoczyło treść art. 67a § 1 pkt 3, ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej jako O.p.) wskazując, że przepisy te dają podstawę do wydania decyzji w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ważny interes podatnika lub interes publiczny nie obliguje do umorzenia, a jedynie daje organowi możliwość wydania takiej decyzji. Organ może ale nie musi przychylić się do wniosku podatnika. Odstąpienie od zasady powszechności opodatkowania może być uzasadnione wyłącznie okolicznościami o charakterze wyjątkowym i tylko na takie okoliczności można się powoływać.
W ocenie Kolegium organ I instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z powołanymi przepisami O.p., w szczególności podjął czynności zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Prawidłowo określono, że strona jest w stanie zapłacić zaległość z tytułu I i II raty podatku rolnego za 2021 r. Jak bowiem wynika z akt sprawy wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i otrzymuje dochody z tytułu pracy zarobkowej w kwocie 2200,00 zł miesięcznie. Ponadto otrzymuje on dopłaty do rolnictwa w kwocie 4000,00 zł rocznie gdyż dzierżawi gospodarstwo rolne o powierzchni 10,1603 ha. Mieszka w domu jednorodzinnym, którego nie jest właścicielem. Na koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego składają się następujące wydatki: energia - 250 zł na 2 miesiące, woda 50 zł na kwartał, ogrzewanie 2000,00 zł na rok, ubezpieczenie - 804,00 zł rocznie, opłata za wywóz odpadów komunalnych - 28,00 zł miesięcznie, paliwo. Strona na przełomie roku przebywała na dwutygodniowym zwolnieniu lekarskim, co spowodowało zmniejszenie wynagrodzenia do 80%. Z powyższych ustaleń wynika, że zapłata kwoty zaległości podatkowych nie zagrozi egzystencji podatnika.
Zdaniem Kolegium w realiach niniejszej sprawy nie sposób również uzasadnić zasadności wniosku z uwagi na "interes społeczny". W interesie publicznym leży zarówno zapewnienie dopływu należności do budżetu gminy, jak też interes innych podmiotów, którzy nawet w trudnej sytuacji materialnej wywiązują się ze swoich zobowiązań.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że analiza sytuacji życiowej wnioskodawcy wskazuje, że mimo przejściowych kłopotów ze zdrowiem, które komplikują się również wobec panującej w Polsce pandemii COVID - 19, nie sposób jest dopatrzyć się podstaw do zastosowania ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Podatnik otrzymuje bowiem stałe wynagrodzenie, a tym samym posiada zdolność do spłaty zadłużenia. Organ odwoławczy wskazał więc, że w pełni trafna i przekonywująca jest ocena organu I instancji, że sytuacja majątkowa podatnika nie uzasadniała zastosowania najdalej idącej ulgi, jaką jest umorzenie zaległości podatkowych. Wydając decyzję ocenił powyższe okoliczności bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów wynikającej żart. 191 O.p. i prawidłowo zastosował art. 67a § 1 pkt 3 O.p. będący materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia.
Ustosunkowując się zaś do zarzutu zawartego w odwołaniu wskazano, że fakt wydania decyzji wymiarowej w dniu 14 lipca 2021 r., co wiąże się z koniecznością zapłaty podwójnej raty podatku, nie stanowi samodzielnej przesłanki, która pozwalałaby na zastosowanie wnioskowanej ulgi. Ponadto podatnik otrzymuje wymiar podatku corocznie, a zatem jest świadomy obciążających go należności.
Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zaskarżyła strona wnosząc o rozpatrzenie sprawy całościowo. Wskazując, że powstanie zaległości podatkowej spowodowane zostało przez pracownika Gminy. Gminny geodeta w 2004r. rozgraniczył działki i przesunął punkt graniczny powodując, że do 16 marca 2021 strona płaciła podatek za wioskowy chodnik.
W kolejnym piśmie skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy oraz wskazał, że gmina w dniu 16 marca 2021r. pozbawiła go prawa do płacenia podatków za grunty rolne. Jest to niezgodne z interesem podatnika i interesem publiczny.
Na wezwanie Sądu skarżący w piśmie z dnia 5 kwietnia 2022r. wskazał, że wypowiedział się jednoznacznie na temat sposobu przeprowadzenia rozpraw. Tym samym nie posiadając urządzeń technicznych odpowiednich do pełnego uczestnictwa w sprawie pozbawia się go prawa do bycia oskarżycielem posiłkowym i możliwość przedstawiania tez.
Dodatkowo jak wynika z notatki służbowej (k. 20 akt sądowych) kierownik sekretariatu ponownie poinformował w trakcie rozmowy telefonicznej skarżącego, że w obecnej sytuacji epidemicznej rozprawa w sądach administracyjnych przeprowadzana jest wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających
przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem
i dźwięku (rozprawa zdalna). Skarżący potwierdził informację zawartą w piśmie z dnia 5 kwietnia 2022r., iż nie posiada technicznych możliwości do uczestniczenia
w rozprawie zdalnej. Ponadto oświadczył, że wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy wraz z jego osobistym uczestnictwem w siedzibie Sądu oraz braku jego zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie będzie
przeciwstawił się rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie art.
15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19,
innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
(Dz. U. z 2021 r. , poz. 2095 ze zm.).
W dalszej kolejności skarżący został poinformowany o wyznaczeniu na dzień 30 czerwca 2022r. posiedzenia niejawnego, stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 i możliwości składania pism procesowych w sprawie.
W dniu 29 czerwca 2022r. do tutejszego Sądu wpłynęły wnioski skarżącego o:
- udział w sprawie właścicieli gruntów, jako strony,
- utrwalenie na nośniku obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia niejawnego, ponieważ skarżący prosił o przeprowadzenie sprawy w trybie jawnym.
Dodatkowo skarżący przedłożył pismo w którym wskazał, że Gmina po wojnie posiadała 2,5 metrowa drogę brukowaną. Następnie na drodze 4,5 m położono asfalt. W 1979r. gmina sprzedała gospodarstwo rolne, granica przebiega przy drodze asfaltowej. Gmina ani powiat nie odkupuje jednak nic i nic nie wprowadza do ksiąg wieczystych, więc bierze podatki nienależne do 2020r. Ważnym dla rozstrzygnięcia sprawy winno być w myśl art. 81a § 1 i 2 przedłożenie dokumentów przez powiat świadczących o fakcie stworzenia 6 metrowej drogi asfaltowej plus chodnik. Do pisma załączono kserokopie: dokumentów z przebiegu ustalenia granic (k 29-38 akt sądowych) oraz pisma skarżącego do gminy z żądaniem zwrotu gruntów rolnych, stronę 1 i 2 informacji o gruntach oraz załącznik do tej informacji .
Zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2022r. poinformowano skarżącego, że zgodnie z art. 100 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) protokół sporządza się z przebiegu posiedzenia jawnego, natomiast w myśl
art. 102 powołanej ustawy utrwalenie czynności za pomocą aparatury dźwiękowej może dotyczyć wyłącznie przebiegu czynności protokołowanych. Sprawa skarżącego została rozpoznana w dniu 30 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 maja 2022 r. przez skład orzekający trzech sędziów zawodowych po wszechstronnej ocenie
całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w tym z uwzględnieniem
dokumentów przedłożonych przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w dniu 29 czerwca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podzielając swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wnosząc o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd doszedł, bowiem do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy w przedmiocie odmowy umorzenia stronie skarżącej zaległości z tytułu I i II raty podatku rolnego za 2021r.
Decyzja organu podatkowego, rozstrzygająca wniosek podatnika o przyznanie ulgi podatkowej, w postaci umorzenia jego zaległości podatkowej, zapada w formie indywidualnego i konkretnego aktu, jakim jest decyzja administracyjna. Podstawę prawną jej wydania stanowi zaś art. 67 a i art. 67 b O.p.
Zgodnie z art. 67 a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Organ odwoławczy trafnie zauważył, że rozpoznając wniosek o przyznanie ulgi w spłacie należności podatkowych zasadnicze znaczenie ma zatem to, czy w analizowanym przypadku spełnione zostały przesłanki określone w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Przepis ten daje możliwość umorzenia ciążących na podatniku zaległości podatkowych jeśli jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Wynikająca z tego przepisu norma prawna nie wyznacza w sposób kategoryczny prawnych konsekwencji dla określonego rodzaju stanów faktycznych, pozostawiając to uznaniu organu podatkowego. Ustawodawca zastrzegł bowiem, że w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego organ podatkowy może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Komentowany przepis wprowadza do systemu prawa podatkowego tzw. luz decyzyjny (por. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, PWN, Warszawa 1972, s. 222). Decyzje organów podatkowych mają w tych sprawach charakter uznaniowy.
Powyższe nie oznacza, że swoboda w przyznawaniu tego rodzaju ulg jest niczym nieograniczona. Wykładnia gramatyczna przepisu art. 67a § 1 O.p. daje podstawę do stwierdzenia, że do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia dochodzi po ustaleniu, iż w sprawie zaistniała przesłanka w postaci "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona, organ podatkowy nie ma w tym zakresie możliwości wyboru konsekwencji prawnych i nie może przyznać wnioskowanej ulgi w spłacie podatku. Natomiast wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek, choć pozwala organowi podatkowemu na zastosowanie tej ulgi, to jednak do tego nie zobowiązuje. W tym przypadku organ podatkowy powinien najpierw wyważyć interes jednostki i interes majątkowy Skarbu Państwa lub gminy. Zasadą konstytucyjną jest bowiem obowiązek każdego obywatela do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków (art. 84 Konstytucji RP).
Ponadto w doktrynie wskazuje się, że uznanie administracyjne sprowadza się do tego, że organ podatkowy jest zobligowany do ustalenia, czy w danej sprawie mają miejsce przesłanki uzasadniające zastosowanie ulgi. Musi zatem wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Ustalenie istnienia tych przesłanek nie wiąże organu podatkowego w tym sensie, że nie musi on podjąć korzystnej dla podatnika decyzji. Może bowiem - w ramach swojego uznania - zadecydować o odmowie, nawet wówczas, gdy istnieje np. "ważny interes podatnika". Decyzja taka wymaga stosownego uzasadnienia. Uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym przesłanek umorzenia zaległości podatkowych, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji ich istnienia (R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex 2011).
Przesłanki dotyczące ważnego interesu podatnika i interesu publicznego odwołują się do pojęć nieostrych i stanowią klauzule generalne. Konkretyzacja tych pojęć powinna być dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Interes podatnika musi być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało dla tego podatnika wyraźnie dostrzegalne, negatywne skutki. Ponadto pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną, aczkolwiek trudną sytuację ekonomiczną podatnika (zob. np. wyroki NSA: z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 31/08, z dnia 10 lutego 2016 r. sygn. akt II FSK 3139/13, z dnia 2 października 2020 r. sygn. akt II FSK 1679/18).
W odniesieniu do przesłanki interesu publicznego, Sąd podziela stanowisko wynikające z bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych, że "interes publiczny" powinien być oceniany wielopłaszczyznowo, nie tylko z punktu widzenia fiskalnego interesu Państwa, ale także z uwzględnieniem następstw odmowy udzielenia ulgi zarówno w sferze życia społecznego, jak i indywidualnego. W interesie publicznym nie leży przykładowo przymusowe dochodzenie należności, które z góry skazane jest na niepowodzenie, a nieskuteczna egzekucja spowodowałaby wygenerowanie tylko zbędnych kosztów i zaangażowanie organów państwa. W jednym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że wpływy z podatków przeznaczane są na realizację różnych celów społecznych, a więc odstąpienie od ich poboru musi być podyktowane wystąpieniem sytuacji szczególnie ważnych i uzasadnionych (wyrok z dnia 15 marca 2013 r. II FSK 1535/11). W wyrokach z dnia 22 października 2019r. sygn. akt II FSK 3690/17 i z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt II FSK 1318/20, NSA podkreślił, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności podatkowych, czy też rozkładanie ich na raty, odraczanie terminów płatności będzie zbieżne z interesem publicznym.
W konsekwencji ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Oczywiście bywają sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem ulgi podatkowej (np. nie ma możliwości ściągnięcia podatku w pełnej wysokości, a sytuacja ekonomiczna podatnika wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego sytuacji finansowej w dającym się przewidzieć okresie). Dokonując "ważenia" obu wartości organ podatkowy uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. Jednocześnie zauważenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji wybór jest słuszny. Sądy administracyjne zostały powołane do kontroli legalności działalności administracji publicznej, a zatem nie są one uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzje uznaniowe organów podatkowych podlegają natomiast badaniu co do ich zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. wyrok NSA z 13 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, Lex Nr 33404). W wyroku z 7 lutego 2001 r. (sygn. akt I SA/Gd 1507/00, Lex Nr 46473) NSA podkreślił, iż sądowa kontrola legalności tzw. decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu, dokonana przez organy ocena przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu społecznego jest prawidłowa. W kontekście ustalonych w sprawie bezspornych okoliczności faktycznych nie budzi najmniejszych wątpliwości Sądu, że w sprawie nie ziściła się żadna z przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., a argumentacja zaskarżonej decyzji w tym zakresie w pełni zasługuje na aprobatę.
Zdaniem Sądu, słusznie organ odwoławczy wskazał, że skarżący posiada stałe wynagrodzenie w wysokości 2.200 zł oraz otrzymuje dopłaty do rolnictwa w kwocie 4000 zł rocznie. Posiada więc zdolność do spłaty zadłużenia, zaś jego sytuacja majątkowa nie uzasadnia zastosowania najdalej idącej ulgi, jaką jest umorzenie zaległości podatkowych. Dodać należy, że Sąd w składzie rozpoznającym sprawę z dużą empatią podchodzi do sytuacji materialnej skarżącego. Sąd w pełni zdaje sobie sprawę z niewielkiej wysokości wskazywanych przez skarżącego kwot. Wskazać jednak należy, że są one i tak znacząco wyższe niż wartości minimum socjalnego w I kwartale 2022 r., które wynosi 1.392,01 zł dla osoby samotnie gospodarującej w wieku produkcyjnym (na podstawie opracowania Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych z 30 czerwca 2022 r., Poziom i struktura minimum socjalnego w cenach z I kwartału 2022 r., dostępnym na stronie www.ipiss.com.pl).
Prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia nie zmienia jedyny podnoszony na etapie skargi do Sądu zarzut dotyczący nieprawidłowego wymiaru samego podatku.
Wyjaśnić w tym miejscu należy skarżącemu, że wysokości zobowiązania podatkowego nie można kwestionować i weryfikować w toku postępowania o umorzenie zaległości. Postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych nie stanowi kontynuacji postępowania w przedmiocie wymiaru tych zobowiązań, albowiem inne są jego cele i przesłanki podejmowanych w jego ramach rozstrzygnięć. Skarżący natomiast, zarówno w skardze jak również w innych pismach procesowych kierowanych do Sądu podważa zasadność wymiaru zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji Wójta Gminy Dywity z dnia 14 lipca 2017 r. Argumentacja taka jest niezasadna. W obrocie prawnym funkcjonuje bowiem skutecznie decyzja wymiarowa, określająca skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego i w postępowaniu w sprawie ulgi organ nie jest właściwy do orzekania w zakresie zakończonym prawomocną decyzją. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, lub stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w O.p. oraz w ustawach podatkowych. Kwota bowiem zaległości jak w tym wypadku ustalona została w innym prawomocnie zakończonym postępowaniu.
Wobec powyższego argumentacja którą przedstawia skarżący dotycząca bezprawnego naliczania podatku przez Gminę z uwagi na błędne określenie obszaru nieruchomości podatnika powinna być podnoszona w odrębnym postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku rolnego. Skarżący ma możliwości prawne aby weryfikować zasadność wysokości wymiaru podatku stosując wszelkie środki prawne przewidziane w przepisach Ordynacji podatkowej.
W kontekście powyższych rozważań Sąd stwierdza, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że w sprawie nie ziściła się żadna z przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 O.p.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa procesowego, w takim stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toku postępowania organy podatkowe, podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, a dokonana przez nie ocena opierała się na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności. Przy czym podkreślenia wymaga fakt, że w sprawach o umorzenie zaległości podatkowych to po stronie podatnika (wnioskodawcy) leży główny ciężar dowodzenia okoliczności, z których wywodzi on okoliczności przemawiające za pozytywnym rozstrzygnięciem złożonego wniosku o umorzenie. Rozważono wszystkie okoliczności faktyczne sprawy w oparciu o kompletny materiał dowodowy (art. 187 O.p.), dokonując ich oceny w ramach wyznaczonych przez art. 191 O.p. Uwzględniono całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, a wnioski z tej oceny, a także stanowisko organu co do argumentów podnoszonych przez skarżącego zostały wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak tego wymaga art. 210 § 4 w zw. z art. 124 i art. 121 § 1 O.p.
Podsumowując Sąd uznał, że zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocena organu jest prawidłowa, przeprowadzona w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Wynik powyższej oceny, mimo, że niezgodny z oczekiwaniami skarżącej nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Motywy rozstrzygnięcia zostały szczegółowo wyjaśnione w decyzjach, których uzasadnienie wskazuje przyczyny, dla których organy nie uwzględniły żądania strony.
Końcowo odnieść się należy do wniosku skarżącego o przeprowadzenie rozprawy. Sąd rozumie i zdaje sobie sprawę z tego, że nie każdy obywatel ma możliwości techniczne do uczestniczenia w rozprawie zdalnie. Skarżącego informowano, że w obecnej sytuacji epidemicznej rozprawa w sądach administracyjnych przeprowadzana jest wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem i dźwięku (rozprawa zdalna). Z uwagi na potwierdzenie przez skarżącego informacji zawartej w skardze, że nie posiada on technicznych możliwości do uczestniczenia w rozprawie zdalnej skarżącego poinformowano o wyznaczeniu na dzień 30 czerwca 2022r. posiedzenia niejawnego, stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 i możliwości składania pism procesowych w sprawie. Z uprawnienia tego skarżący skorzystał, składając pisma z dnia 27 i 29.06.2022r. wraz z kserokopiami dokumentów. Nie sposób uznać więc, że na skutek rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym pozbawiono skarżącego prawa do przedstawienia swoich racji.
Według składu orzekającego w sprawie, organy podatkowe należycie wyjaśniły okoliczności faktyczne sprawy i prawidłowo ustaliły sytuację materialną skarżącego, uznając, iż w aktualnej sytuacji finansowej, tj. na dzień wydawania decyzji, w sprawie nie zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do wydania decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej skarżącego. Ta sytuacja może ulec zmianie i w związku z tym skarżący będzie mógł wystąpić z kolejnym wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Odmowa umorzenia zaległości podatkowych nie stwarza stanu res iudicata, a w związku z tym zobowiązany do uiszczenia zaległości podatkowej może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo ta zaległość istnieje. Aby wniosek ponowny był merytorycznie uzasadniony, podatnik musi wykazać, że między datą wydania decyzji ostatecznej a datą złożenia wniosku nastąpiły okoliczności, nieznane w poprzednim postępowaniu, które uzasadniają ponowne złożenie wniosku. Dodatkowo Sąd pragnie wyjaśnić skarżącemu, że podatnik może również wnioskować o rozłożenie zaległości na raty. Nie ma podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w tym zakresie z tego powodu, że sprawa odmowy umorzenia zaległości została zakończona decyzją.
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI