I SA/Ol 136/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał sprawę ze skargi B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego. Organy podatkowe ustaliły spółce dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od października 2023 r. do lutego 2024 r. na podstawie art. 112b ustawy o VAT, w wysokości 16% kwoty zaniżenia zobowiązania za listopad i grudzień 2023 r. oraz luty 2024 r., a także 5% za październik 2023 r. i styczeń 2024 r. Spółka zarzuciła naruszenie zasady proporcjonalności, argumentując, że nie wystąpiło oszustwo podatkowe, a Skarb Państwa nie doznał uszczerbku. Jako okoliczności łagodzące podała chorobę onkologiczną żony księgowego oraz awarię komputera. Sąd uznał jednak, że mimo tych okoliczności, zaniżenie zobowiązań podatkowych było znaczące (łącznie 318 937 zł) i długotrwałe (pięć kolejnych miesięcy). Podkreślono, że spółka wielokrotnie składała deklaracje zerowe w poprzednich okresach, a korekty złożyła dopiero po wszczęciu kontroli celno-skarbowej. Sąd stwierdził, że choć choroba i awaria komputera mogą mieć znaczenie przy wymiarze sankcji, nie stanowią podstawy do odstąpienia od jej nałożenia. Zastosowane stawki 5% i 16% zostały uznane za adekwatne i proporcjonalne do stwierdzonych naruszeń, zwłaszcza w kontekście braku przesłanek do odstąpienia od sankcji zgodnie z art. 112b ust. 3 u.p.t.u. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy prawa i ustaliły stan faktyczny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady proporcjonalności przy stosowaniu sankcji VAT (art. 112b u.p.t.u.), znaczenie okoliczności łagodzących (choroba, awaria) w kontekście wymiaru sankcji, a także cel i zakres stosowania dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących po nowelizacji z 2023 r. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw sprzed tej nowelizacji lub o odmiennym stanie faktycznym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zastosowanie dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT w wysokości 5% i 16% kwoty zaniżenia zobowiązania jest proporcjonalne do stwierdzonych nieprawidłowości, biorąc pod uwagę okoliczności takie jak choroba bliskiego członka rodziny księgowego i awaria komputera?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie sankcji w wysokości 5% i 16% jest proporcjonalne, ponieważ zaniżenie zobowiązania było znaczące i długotrwałe, a okoliczności podnoszone przez spółkę nie zwalniają jej z odpowiedzialności ani nie stanowią podstawy do odstąpienia od nałożenia sankcji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo podnoszonych przez spółkę okoliczności łagodzących (choroba żony księgowego, awaria komputera), zaniżenie zobowiązania podatkowego było znaczące i długotrwałe. Stwierdzono, że te okoliczności mogą mieć wpływ na wymiar sankcji, ale nie na jej odstąpienie. Zastosowane stawki sankcji uznano za adekwatne do wagi naruszenia, biorąc pod uwagę brak przesłanek do odstąpienia od sankcji.
Czy okoliczności takie jak choroba żony księgowego oraz awaria komputera mogą stanowić podstawę do odstąpienia od ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, te okoliczności mogą być brane pod uwagę przy miarkowaniu wysokości sankcji, ale nie stanowią podstawy do odstąpienia od jej nałożenia, zwłaszcza gdy nieprawidłowości mają charakter ciągły i znaczący.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 112b ust. 3 u.p.t.u. określa zamknięty katalog przesłanek do odstąpienia od sankcji, a podnoszone przez spółkę okoliczności nie mieszczą się w tych przesłankach. Mogą one jedynie wpływać na wysokość sankcji, a nie na jej całkowite zaniechanie.
Czy celem instytucji dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT jest przede wszystkim karanie oszustów podatkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, celem jest zarówno zapewnienie prawidłowego poboru VAT, jak i zapobieganie oszustwom podatkowym. Sankcja może być stosowana również w przypadku nieprawidłowości niebędących oszustwem, pod warunkiem zachowania zasady proporcjonalności.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na orzecznictwo TSUE i NSA wyjaśnił, że sankcja VAT ma na celu dwa równorzędne cele: zapewnienie prawidłowego poboru podatku i zapobieganie oszustwom. Dlatego też może być stosowana także w przypadku zwykłych błędów podatnika, które skutkują uszczupleniem budżetu.
Przepisy (24)
Główne
u.p.t.u. art. 112b § ust. 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podstawa do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości do 30% kwoty zaniżenia zobowiązania, gdy podatnik w złożonej deklaracji wykazał kwotę zobowiązania niższą od należnej.
u.p.t.u. art. 112b § ust. 2a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podstawa do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości do 15% kwoty zaniżenia zobowiązania, gdy podatnik skorygował deklarację zgodnie z art. 62 ust. 4 ustawy o KAS i najpóźniej w dniu złożenia tej korekty wpłacił kwotę zobowiązania.
u.p.t.u. art. 112b § ust. 2b
Ustawa o podatku od towarów i usług
Katalog dyrektyw wymiaru dodatkowego zobowiązania podatkowego, którymi powinien kierować się organ podatkowy (okoliczności powstania nieprawidłowości, rodzaj i stopień naruszenia, rodzaj, stopień i częstotliwość stwierdzanych nieprawidłowości, kwota nieprawidłowości, działania podjęte przez podatnika).
u.p.t.u. art. 112b § ust. 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 112b § ust. 2a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 112b § ust. 2b
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 112b § ust. 3 pkt 2 lit. a)
Ustawa o podatku od towarów i usług
Wyłączenie stosowania przepisów ust. 1-2a w zakresie ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego, gdy zaniżenie zobowiązania wiąże się z błędami rachunkowymi lub oczywistymi omyłkami.
u.p.t.u. art. 112b § ust. 3 pkt 2 lit. a)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o KAS art. 62 § ust. 4
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Określa termin na złożenie korekty deklaracji.
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę.
O.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dowolna ocena dowodów przez organ podatkowy.
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek działania z urzędu w celu ustalenia prawdy obiektywnej.
O.p. art. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada praworządności.
O.p. art. 7
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska.
TUE art. 5 § ust. 4
Traktat o Unii Europejskiej
Zasada pomocniczości i proporcjonalności.
Protokół nr 2
Protokół (nr 2) w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności
Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw art. 1 § pkt 25
Zmiana art. 112b u.p.t.u.
Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw art. 35 § pkt 1
Zmiana art. 112b u.p.t.u.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowana sankcja VAT jest proporcjonalna do stwierdzonych nieprawidłowości. • Okoliczności takie jak choroba żony księgowego czy awaria komputera nie stanowią podstawy do odstąpienia od sankcji. • Celem sankcji VAT jest nie tylko zwalczanie oszustw, ale także zapewnienie prawidłowego poboru podatku. • Organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy prawa i ustaliły stan faktyczny.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie sankcji VAT jest nieproporcjonalne, gdyż nie wystąpiło oszustwo podatkowe, a Skarb Państwa nie doznał uszczerbku. • Okoliczności takie jak choroba żony księgowego i awaria komputera powinny prowadzić do odstąpienia od nałożenia sankcji lub jej symbolicznego wymiaru. • Dodatkowe zobowiązanie podatkowe ma na celu przede wszystkim karanie oszustów podatkowych. • Organ odwoławczy pominął kluczowe okoliczności sprawy i nie uwzględnił wniosków dowodowych. • Uzasadnienie decyzji jest tendencyjne i wewnętrznie sprzeczne.
Godne uwagi sformułowania
Sankcje nie mogą wykraczać poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia celów obejmujących zapewnienie prawidłowego poboru podatku i zapobieganie oszustwom podatkowym. • Dla dokonania oceny czy sankcja jest zgodna z zasadą proporcjonalności należy uwzględnić w szczególności charakter i wagę naruszenia, którego ukaraniu służy ta sankcja, oraz sposób ustalania jej kwoty. • Podlegają mu oszustwa podatkowe, ale sankcjonowane mogą być również nieprawidłowości w poborze VAT, które nie mają charakteru oszustwa podatkowego. • Okoliczności te mogą co najwyżej mieć znaczenie przy wymiarze ewentualnej sankcji, ale nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od jej nałożenia. • Zasada przekonywania nie polega jednak na tym, że uzasadnienie decyzji lub postanowienia musi przekonać stronę do racji organu. Wystarczające jest to, aby organ w sposób jasny przedstawił swoją argumentację.
Skład orzekający
Andrzej Brzuzy
przewodniczący
Jolanta Strumiłło
sprawozdawca
Przemysław Krzykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady proporcjonalności przy stosowaniu sankcji VAT (art. 112b u.p.t.u.), znaczenie okoliczności łagodzących (choroba, awaria) w kontekście wymiaru sankcji, a także cel i zakres stosowania dodatkowego zobowiązania podatkowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących po nowelizacji z 2023 r. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw sprzed tej nowelizacji lub o odmiennym stanie faktycznym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd ocenia okoliczności osobiste i techniczne (choroba, awaria) w kontekście odpowiedzialności podatkowej i sankcji VAT. Jest to przykład praktycznego zastosowania zasady proporcjonalności w prawie podatkowym.
“Choroba i awaria komputera nie usprawiedliwiają zaniżania VAT. Sąd o proporcjonalności sankcji.”
Dane finansowe
WPS: 318 937 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.