I SA/Ol 121/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2019 r. Głównym przedmiotem sporu było prawo skarżącego do odliczenia podatku naliczonego w kwocie 92.679,63 zł, wynikającego z ośmiu faktur VAT wystawionych przez L. sp. z o.o. Organy podatkowe obu instancji uznały, że faktury te nie dokumentują rzeczywistych transakcji, a spółka L. sp. z o.o. faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej. Wskazano na szereg dowodów potwierdzających fikcyjność transakcji, w tym brak możliwości wykorzystania materiałów budowlanych przed ich rzekomym zakupem, pozorowanie działalności przez spółkę L. (m.in. brak adresu, brak składania deklaracji, niewiarygodne zeznania prezesa), powiązania osobowe między stroną a prezesem spółki L., a także brak potwierdzenia transakcji między L. sp. z o.o. a jej domniemanymi dostawcami (G1. sp. z o.o. i D. sp. z o.o.). Sąd administracyjny, analizując zebrany materiał dowodowy i przepisy prawa, w szczególności art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, uznał, że organy podatkowe prawidłowo pozbawiły skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego. Sąd podkreślił, że posiadanie faktury nie jest wystarczające do odliczenia podatku, jeśli nie towarzyszy mu rzeczywiste zdarzenie gospodarcze. Oddalono skargę, uznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego za nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej prawa do odliczenia VAT z faktur dokumentujących fikcyjne transakcje oraz znaczenia rzeczywistości gospodarczej nad formalnym posiadaniem dokumentów. Podkreślenie obowiązków dowodowych podatnika.
Dotyczy specyficznej sytuacji pozorowania działalności gospodarczej przez wystawcę faktur i braku rzeczywistych transakcji. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących pełnomocnictwa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują rzeczywistych transakcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Uzasadnienie
Prawo do odliczenia VAT przysługuje tylko w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu. Faktury stwierdzające czynności niedokonane nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.
Czy spółka, która nie prowadzi faktycznej działalności gospodarczej, może być uznana za wystawcę faktur uprawniających do odliczenia VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury wystawione przez podmiot pozorujący działalność gospodarczą nie dają prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Organy podatkowe wykazały, że spółka L. sp. z o.o. faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej, co potwierdzają liczne dowody, w tym brak składania deklaracji, prowadzenie działalności pod adresem prywatnego mieszkania, niewiarygodne zeznania prezesa oraz brak rzeczywistych transakcji z jej dostawcami. W związku z tym faktury wystawione przez tę spółkę są uznawane za 'puste'.
Czy naruszono zasady postępowania podatkowego poprzez brak powiadomienia pełnomocnika o wszczęciu postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli pełnomocnictwo nie zostało formalnie złożone do akt postępowania podatkowego, organ może wszcząć postępowanie bezpośrednio wobec strony.
Uzasadnienie
Zgodnie z uchwałą NSA II FPS 1/22, złożenie pełnomocnictwa do akt kontroli podatkowej nie wywołuje skutku w postępowaniu podatkowym, jeśli pełnomocnictwo nie zostało złożone do akt tego postępowania. W związku z tym organ zasadnie skierował postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego bezpośrednio do strony.
Czy zasada domniemania niewinności (art. 42 ust. 3 Konstytucji RP) ma zastosowanie w postępowaniu podatkowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada domniemania niewinności odnosi się bezpośrednio do postępowania karnego i nie może być stosowana w postępowaniu podatkowym ani sądowoadministracyjnym.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie potwierdzały, że zasada domniemania niewinności nie ma zastosowania w postępowaniach podatkowych. W związku z tym zarzut naruszenia art. 121 O.p. w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP jest niezasadny.
Przepisy (25)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności.
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 96 § 9a
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 108 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 114
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 119 § 4
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 120 § 17
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 120 § 19
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 124
Ustawa o podatku od towarów i usług
O.p. art. 42 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 165b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Konstytucja RP art. 42 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury wystawione przez L. sp. z o.o. nie dokumentują rzeczywistych transakcji. • Spółka L. sp. z o.o. nie prowadziła faktycznej działalności gospodarczej. • Brak prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących czynności niedokonane. • Złożenie pełnomocnictwa do akt kontroli nie jest równoznaczne ze złożeniem go do akt postępowania podatkowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 121 O.p. w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie tych przepisów, a wskutek tego naruszenie zasady domniemania niewinności skarżącego. • Naruszenie art. 127 w związku z art. 120, art. 121 art. 123 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego. • Naruszenie art. 165b § 1 O.p. w związku z art. 120 O.p. oraz art. 121 O.p. poprzez wszczęcie postępowania podatkowego z pominięciem pełnomocnika po upływie terminu 6 miesięcy. • Naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 124 w związku z art. 187 O.p. poprzez tendencyjne zebranie i lakoniczne ustosunkowanie się do materiału dowodowego. • Naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) i b) u.p.t.u. poprzez błędne zastosowanie. • Naruszenie art. 2a O.p. poprzez jego niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
faktury "puste" • nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego • nie dokumentują faktycznego zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy • pozorowała działalność gospodarczą • powiązania osobowe • nie było podstaw do ponownego przeprowadzenia w toku postępowania podatkowego dowodu z zeznania skarżącego • obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego • ciężar dowodu spoczywa co do zasady na organie podatkowym, niemniej obowiązek ten nie jest nieograniczony • każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić • nie można wskazanej normy konstytucyjnej odnosić do postępowania podatkowego • skarżący działał z pełną świadomością ich fikcyjności w celu uzyskania nienależnych korzyści podatkowych
Skład orzekający
Jolanta Strumiłło
przewodniczący sprawozdawca
Przemysław Krzykowski
sędzia
Katarzyna Górska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej prawa do odliczenia VAT z faktur dokumentujących fikcyjne transakcje oraz znaczenia rzeczywistości gospodarczej nad formalnym posiadaniem dokumentów. Podkreślenie obowiązków dowodowych podatnika."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pozorowania działalności gospodarczej przez wystawcę faktur i braku rzeczywistych transakcji. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących pełnomocnictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur, które okazują się być "puste" z powodu fikcyjnych transakcji. Pokazuje, jak organy podatkowe i sądy weryfikują rzeczywistość gospodarczą i jakie dowody są kluczowe dla podatników.
“Fikcyjne faktury VAT: Dlaczego sąd odmówił prawa do odliczenia podatku?”
Dane finansowe
WPS: 92 679,63 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.