I SA/Ol 120/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2022-04-28
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościnadpłataoprocentowanieprzedawnienieOrdynacja podatkowadecyzja wymiarowaorgan podatkowyskarżący

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, uznając, że organ podatkowy nie przyczynił się do uchylenia decyzji wymiarowej z powodu przedawnienia, co wykluczało naliczenie odsetek od nadpłaty za okres od wpłaty do uchylenia decyzji.

Spółka domagała się oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. za okres od wpłaty do dnia uchylenia decyzji wymiarowej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą naliczenia odsetek, argumentując, że przedawnienie zobowiązania podatkowego, będące podstawą uchylenia decyzji, jest okolicznością niezależną od organu. Sąd administracyjny zgodził się z tą argumentacją, oddalając skargę spółki.

Sprawa dotyczyła skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą stwierdzenia oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. za okres od dnia powstania nadpłaty do dnia uchylenia decyzji wymiarowej. Spółka pierwotnie wpłaciła podatek od nieruchomości za 2009 r., następnie organ I instancji wydał decyzję wymiarową, a po odwołaniu Spółki, Kolegium uchyliło tę decyzję z powodu przedawnienia zobowiązania. Spółka wniosła o zwrot nadpłaty wraz z oprocentowaniem, jednak organy odmówiły naliczenia odsetek za okres od wpłaty do dnia uchylenia decyzji, argumentując, że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji (przedawnienia). Spółka zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 78 § 3, twierdząc, że organ mógł przyczynić się do uchylenia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że przedawnienie zobowiązania podatkowego jest okolicznością obiektywną i niezależną od organu, co wyklucza możliwość uznania jego przyczynienia się do uchylenia decyzji w rozumieniu art. 78 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że organ był zobligowany do wydania decyzji wymiarowej przed upływem terminu przedawnienia, a późniejsze uchylenie decyzji z powodu przedawnienia nie wynikało z wadliwości samej decyzji, lecz z upływu czasu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji wymiarowej z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Uzasadnienie

Przedawnienie zobowiązania podatkowego jest okolicznością obiektywną i niezależną od organu podatkowego. Organ był zobowiązany wydać decyzję wymiarową przed upływem terminu przedawnienia. Uchylenie decyzji z powodu przedawnienia nie wynika z wadliwości samej decyzji, lecz z upływu czasu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

Op art. 78 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych.

Op art. 78 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Określa przypadki, w których nadpłaty podlegają oprocentowaniu, w tym gdy organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji.

Pomocnicze

Op art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Określa termin zwrotu nadpłaty.

Op art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Op art. 210 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy wymogów formalnych decyzji.

Op art. 226 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy możliwości uwzględnienia odwołania przez organ I instancji.

Op art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy obowiązku organów podatkowych do wyjaśnienia stanu faktycznego.

Op art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy obowiązku organów podatkowych do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

u.p.o.l. art. 1c

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie zobowiązania podatkowego jest okolicznością obiektywną i niezależną od organu podatkowego. Organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji wymiarowej z powodu przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Organ podatkowy mógł przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji stwierdzenia przedawnienia. Organ I instancji nie uwzględnił odwołania w trybie art. 226 § 1 Op, co doprowadziło do wydłużenia okresu zwrotu nadpłaty. Kolegium bezzasadnie zawiesiło postępowanie odwoławcze, co skutkowało wydaniem decyzji po przedawnieniu.

Godne uwagi sformułowania

przedawnienie zobowiązania podatkowego jest okolicznością, która wynika z przepisów prawa i jest niezależna od organu podatkowego uchylenie decyzji podatkowej, do którego mógłby przyczynić się organ, może nastąpić albo z powodu naruszenia prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie, albo z powodu naruszenia przepisów postępowania w tak wyznaczonych granicach nie mieści się zaś uchylenie decyzji z powodu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego

Skład orzekający

Katarzyna Górska

przewodniczący sprawozdawca

Przemysław Krzykowski

sędzia

Anna Janowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących oprocentowania nadpłaty, w szczególności w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego i pojęcia 'przyczynienia się' organu do uchylenia decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji z powodu przedawnienia. Interpretacja pojęcia 'przyczynienia się' organu może być różnie stosowana w innych kontekstach wadliwości decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu podatkowego – oprocentowania nadpłat, a jej rozstrzygnięcie opiera się na precyzyjnej wykładni przepisów Ordynacji podatkowej, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Czy organ podatkowy musi płacić odsetki, gdy decyzja upada przez przedawnienie?

Dane finansowe

WPS: 92 921 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 120/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-04-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-02-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska
Katarzyna Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1152/22 - Wyrok NSA z 2023-11-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 78 par. 1, 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Anna Janowska Protokolant referent Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. i jej oprocentowania oraz odmowy stwierdzenia oprocentowania za poszczególne okresy oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga Spółki A(dalej: "Spółka", "skarżąca") dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy (dalej: "organ I instancji") z [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. w łącznej kwocie 92.921 zł oraz oprocentowania od powstałej nadpłaty w kwocie 835 zł.
Z przekazanych Sądowi wraz z tą skargą akt sprawy wynika, że 15 stycznia
2009 r. Spółka B (poprzedniczka prawna Spółki) złożyła do organu
I instancji deklarację na podatek od nieruchomości za rok 2009, która została następnie skorygowana 16 lutego 2009 r.
Postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2009 r.,
a następnie decyzją z [...] grudnia 2014 r. określił Spółce wysokość tego zobowiązania w kwocie 65.773 zł (dalej: "decyzja wymiarowa").
W dniu 24 grudnia 2014 r. Spółka wpłaciła określoną w tej decyzji kwotę podatku wraz z odsetkami. Następnie zaś Spółka wniosła odwołanie od decyzji wymiarowej.
Postanowieniem z [...] marca 2015 r. Kolegium zawiesiło postępowanie odwoławcze uznając, że w sprawie wystąpiła kwestia prejudycjalna, bowiem Prezydenci Miast [...] złożyli do Sądu Okręgowego pozwy o ustalenie na podstawie art. 1891 k.p.c. w zw. z art. 199a § 3 i art. 13 § 1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa (dalej: "Op") oraz art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, że umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z [...] stycznia 2009 r. zawarta pomiędzy Spółką B (obecnie Spółką) a Spółką C nie istnieje (odpowiednio sygn. akt [...]). Kolegium uznało, że od ustalenia istnienia tej umowy zależy uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w rozpatrywanej sprawie – w stosunku do przedmiotu ww. umowy.
Postanowieniem z [...] marca 2021 r. Kolegium podjęło zawieszone postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że wyrokiem z [...] Sąd Okręgowy oddalił sprawę z powództwa Prezydenta Miasta przeciwko Spółce, stwierdzając, że ww. umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z [...] stycznia 2009 r. istnieje i jest ważna w świetle obowiązujących przepisów prawa cywilnego. Dodało, że apelacja Prezydenta Miasta od ww. wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego z [...].
Następnie zaś decyzją z [...] czerwca 2021 r. Kolegium uchyliło decyzję wymiarową organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie wobec upływu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r.
Wnioskiem z 21 czerwca 2021 r. Spółka zwróciła się do organu I instancji o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. wraz z oprocentowaniem.
W dniu 13 lipca 2021 r. organ I instancji zwrócił Spółce nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 92.921 zł wraz z oprocentowaniem od dnia wydania decyzji uchylającej przez Kolegium do dnia zwrotu w kwocie 835 zł (łącznie 93.756 zł).
Wnioskiem z 23 lipca 2021 r. Spółka zwróciła się do organu I instancji o zwrot oprocentowania od powstałej nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. za okres od dnia powstania nadpłaty (tj. od dnia wpłaty nienależnego podatku) do dnia jej zwrotu. W uzasadnieniu tego wniosku Spółka podała, że 13 lipca 2021 r. otrzymała kwotę 93.756 zł, która nie uwzględnia oprocentowania od powstałej nadpłaty należnego za ww. okres.
Opisaną na wstępie decyzją z [...] organ I instancji stwierdził nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2009 r. w łącznej kwocie 92.921 zł; stwierdził oprocentowanie od powstałej nadpłaty za okres od [...] w kwocie 835 zł oraz odmówił stwierdzenia oprocentowania od powstałej nadpłaty za okres od [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji ocenił, że nie przyczynił się do uchylenia przez Kolegium decyzji wymiarowej, gdyż przedawnienie zobowiązania podatkowego jest okolicznością, która wynika z przepisów prawa i jest niezależna od organu podatkowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 77 § 1 pkt 1 oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 Op poprzez brak określenia i zwrotu oprocentowania za okres od dnia powstania nadpłaty do dnia [...] czerwca 2021 r. tj. do dnia wydania decyzji uchylającej przez Kolegium. Zakwestionowała przy tym stanowisko, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, w której przesłanką uchylenia było przedawnienie.
Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję będącą przedmiotem odwołania Spółki. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium oceniło, że uchylenie przez organ odwoławczy decyzji wymiarowej z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie może być postrzegane jako przesłanka "przyczynienia się organu podatkowego do zmiany lub uchylenia decyzji", która w świetle art. 78 § 3 pkt 1 Op, ma wpływ na zasady oprocentowania nadpłaty podatkowej. Podniosło bowiem, że przesłanki sformułowane w art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op (w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.) są związane z wadami decyzji podatkowej, z której wynikała nadpłata, a nie z czasem trwania postępowania w tym przedmiocie. Stwierdziło, że w niniejszej sprawie decyzja wymiarowa została wydana przez organ I instancji przed upływem okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r. i nie była wadliwa w tym znaczeniu, że błędnie nałożono na Spółkę zobowiązanie, tj. w wysokości wyższej, niż wynika to z prawa podatkowego.
Kolegium zauważyło bowiem, że dopiero wskutek złożonego przez Spółkę odwołania i uwzględnienia przez Kolegium terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych (art. 70 § 1 Op), doszło do uchylenia decyzji wymiarowej organu I instancji i umorzenia postępowania. Oceniło jednak, że uchylenie decyzji wymiarowej z tej przyczyny przez organ odwoławczy, należy uznać za przesłankę obiektywną, którą organy podatkowe musiały uwzględnić z mocy prawa. Przyjęło, że skoro przesłanka przedawnienia zobowiązania podatkowego na dzień wydania decyzji wymiarowej przez organ I instancji nie była jeszcze spełniona, to organ ten był zobligowany do wydania decyzji wymiarowej i nie przyczynił się do jej uchylenia, gdyż przedawnienie tego zobowiązania podatkowego nie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie organu.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do tutejszego Sądu, Spółka zarzuciła Kolegium naruszenie:
1/ art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Op poprzez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, co powoduje, że decyzja nie poddaje się kontroli instancyjnej;
2/ art. 77 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 Op poprzez odmowę naliczenia oprocentowania od nadpłaty za okres od 24 grudnia 2014 r. do dnia [...] czerwca 2021 r., w sytuacji, w której nie można przyjąć, iż do powstania przesłanki uchylenia decyzji nie przyczynił się organ podatkowy;
3/ art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.) przez ich błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, w której przesłanką uchylenia jest przedawnienie, podczas gdy organ może przyczynić się do przesłanki uchylenia decyzji w sytuacji stwierdzenia przedawnienia, bowiem decyzja może być obarczona również innymi wadami, które i tak skutkowałyby uchyleniem i umorzeniem postępowania, nawet w sytuacji, gdyby organ wydał i doręczył decyzję przed przedawnieniem i te okoliczności powinny podlegać badaniu w postępowaniu w przedmiocie oprocentowania nadpłaty.
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Spółka stwierdziła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom prawa, a w szczególności nie zawiera wyjaśnienia, dlaczego w tej konkretnej sprawie Kolegium uznało, że przedawnienie nastąpiło z przyczyn nieleżących po stronie organu podatkowego. Jako nieuprawnione Spółka oceniła przy tym stanowisko, że uchylenie decyzji z powodu przedawnienia wyłącza a priori "przyczynienie się" organu podatkowego w kontekście art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op. Podniosła bowiem, że organ I instancji, pomimo tego, że otrzymał odwołanie Spółki po upływie terminu przedawnienia, nie uwzględnił w trybie art. 226 § 1 Op odwołania i nie umorzył postępowania, co doprowadziło do wydłużenia okresu zwrotu nadpłaty. Zauważyła także, że okres ten dodatkowo wydłużyło wydanie decyzji przez Kolegium dopiero w czerwcu 2021 r., co uniemożliwiło Spółce dysponowanie nienależnie wpłaconą kwotą podatku od nieruchomości przez okres ponad 6 lat.
Ponadto zdaniem Spółki, Kolegium bezzasadnie zawiesiło postępowanie odwoławcze, czego skutkiem było wydanie decyzji uchylającej i umarzającej postępowanie dopiero po kilku latach od przedawnienia zobowiązania podatkowego. Spółka uznało bowiem, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do prowadzenia postępowania po przedawnieniu i następnie zawieszania postępowania. Wskazała także, że postępowanie zostało podjęte w marcu 2021 r., podczas gdy apelacja Prezydenta Miasta od wyroku Sądu Okręgowego została oddalona [...] października 2016 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymało przy tym dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z 7 marca 2022 r. Spółka nie wyraziła jednak zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, wnosząc o przeprowadzenie w sprawie rozprawy zdalnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Definicja, sposób powstania oraz zasady zwrotu i oprocentowania nadpłaty określone zostały w przepisach ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w stanie prawnym obowiązującym na dzień powstania nadpłaty, tj. w grudniu 2014 r. (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.), z uwagi na materialnoprawny charakter tych przepisów.
Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Op za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.
Moment powstania nadpłaty określa przepis art. 73 § 1 pkt 1 Op, wskazując, że nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej.
Organ zwraca nadpłatę w terminie określonym w art. 77 § 1 pkt 1 lit.b Op w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, z zastrzeżeniem § 3 (który nie ma zastosowania w sprawie).
Nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych (art. 78 § 1 Op), zaś przypadki, w których nadpłaty podlegają oprocentowaniu, określone zostały w przepisie art. 78 § 3 Op. I tak, zgodnie z pkt 1 i 2 tego paragrafu oprocentowanie przysługuje:
1) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d, z zastrzeżeniem pkt 2 oraz w przypadku, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 - od dnia powstania nadpłaty;
2) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie.
Zgodnie z § 4 art. 78 Op oprocentowanie z tytułu nadpłaty przysługuje do dnia zwrotu nadpłaty, zaliczenia jej na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych lub dnia złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.
Podkreślenia wymaga, że nie każda nadpłata podlega oprocentowaniu, bowiem przysługuje ono jedynie w ściśle określonych sytuacjach, stypizowanych w art. 78 Op (por. L. Etel [w:] R. Dowgier, G. Liszewski, B. Pahl, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, L. Etel, Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 78).
W rozpatrywanej sprawie niesporne jest, że, co do zasady, nadpłata podlegała oprocentowaniu, zaś sporny jest okres, za który przysługuje, tj. czy od dnia powstania nadpłaty rozumianego jako dzień wpłaty podatku nienależnego, co nastąpiło w grudniu 2014 r. (art. 78 § 1 pkt 1 Op), czy też dopiero od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji wymiarowej, co miało miejsce w czerwcu 2021 r. (art. 78 § 1 pkt 2 Op).
Różnica w przyjętej formule oprocentowania (według pkt 1 bądź według pkt 2 § 3 art. 78 Op) zależy od stwierdzenia lub niestwierdzenia przyczynienia się przez organ podatkowy do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji wymiarowej. W wyroku z 2 września 2020 r. II FSK 1443/18 (Baza CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "w świetle art. 78 § 3 pkt 1 i 2 o.p., co do zasady, oprocentowanie związane jest z zakwestionowaniem wadliwej decyzji organu podatkowego, tzn. z sytuacją, gdy błędnie nałożono na podatnika zobowiązanie w wysokości wyższej niż wynikająca z prawa podatkowego, a następnie decyzja taka (w tym decyzja określająca zobowiązanie podatkowe) została uchylona lub zmieniona. Artykuł 78 § 3 pkt 1 i 2 o.p. wiąże oprocentowanie nadpłaty z uchyleniem (zmianą) decyzji wadliwej, a więc innymi słowy z wadą tkwiącą w samej decyzji. Tym samym, przez "przyczynienie się", o którym mowa w przywołanych przepisach, należy rozumieć taką sytuację, w której działanie lub zaniechanie organu podatkowego pozostawało w bezpośrednim związku z wadą decyzji, którą może być naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego (zob. np. wyroki NSA: z 4.07.2017 r., II FSK 486/17; z 18.12.2019 r. II FSK 473/18; R. Dowgier, Przyczynienie się organu podatkowego do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji jako warunek oprocentowania nadpłaty, "Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych" 2015/4, s. 15 i n.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli jednak wystąpiły obiektywne, niezależne od organów podatkowych okoliczności, które były podstawą uchylenia decyzji wymiarowej, to nie można uznać, że w takim przypadku organ podatkowy przyczynił się do uchylenia takiej decyzji i w konsekwencji do powstania nadpłaty. Przesłanką taką nie może być upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdyż okoliczność ta wynika z przepisów prawa podatkowego i jest niezależna od organu."
Z akt sprawy wynika, że Kolegium uchyliło decyzję wymiarową i umorzyło postępowanie w sprawie. Tak wynika z sentencji decyzji tego organu z [...] czerwca 2021 r. (K-40). Zaś w uzasadnieniu wskazano, że przyczyną wydania tego rozstrzygnięcia był upływ terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. Innych przyczyn uchylenia decyzji organu I instancji Kolegium nie wskazało.
W ocenie Sądu wskazanie w powyższej decyzji Kolegium – przedawnienia zobowiązania podatkowego jako wyłącznej przyczyny uchylenia decyzji organu I instancji - nie pozwala na przyjęcie, że organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji wymiarowej. Zawarty w art. 78 § 3 pkt 2 Op zwrot "nie przyczynił się" oznacza taką sytuację, w której czynności organu podatkowego nie pozostają w bezpośrednim związku z wadą uchylanej decyzji. Uchylenie decyzji podatkowej, do którego mógłby przyczynić się organ, może nastąpić albo z powodu naruszenia prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie, albo z powodu naruszenia przepisów postępowania, według których procedowały organy. W tak wyznaczonych granicach nie mieści się zaś uchylenie decyzji z powodu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Upływ terminu przedawnienia jest okolicznością obiektywną, niezależną od organu, mającą oparcie w przepisach prawa podatkowego. Stwierdzenie przedawnienia nie pozwala na uznanie, aby organ podatkowy przyczynił się do uchylenia decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2117/18 Baza CBOSA).
Wskazanie, w decyzji uchylającej, przedawnienia jako przyczyny uchylenia decyzji organu I instancji jest, zdaniem Sądu, decydujące dla uznania, że nie zachodzi związek przyczynowy między czynnościami wykonanymi przez organ a uchyleniem decyzji wymiarowej. Bezsporne jest, że organ I instancji wydał decyzję przed upływem terminu przedawnienia. Decyzja tego organu weszła do obrotu prawnego w warunkach braku przedawnienia zobowiązania. Po wydaniu decyzji i wyekspediowaniu jej do podatnika organ I instancji utracił kompetencje do podejmowania dalszych czynności, z wyjątkiem zastosowania art. 226 Op, po złożeniu odwołania, co zostanie dalej rozwinięte. Nie mógł więc z urzędu stwierdzić przedawnienia zobowiązania.
Prawidłowo podniosła na rozprawie pełnomocniczka organu, że organ podatkowy, kierując się zasadą legalizmu, był zobowiązany działać na podstawie przepisów prawa i w ramach powierzonych kompetencji wypełniać określone w tych przepisach obowiązki, a więc do upływu okresu przedawnienia był nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobligowany do wydania i doręczenia skarżącej decyzji wymiarowej. Organ I instancji nie mógł z góry założyć, że od decyzji wymiarowej złożone zostanie odwołanie. Po złożeniu odwołania organ I instancji pozbawiony był możliwości podejmowania dalszych czynności procesowych, z wyjątkiem art. 226 Op, zgodnie z którym, jeżeli organ podatkowy, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie wniesione przez stronę zasługuje na uwzględnienie w całości, wyda nową decyzję, którą uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Podkreślić należy, że zastosowanie tego przepisu wymaga uwzględnienia w całości odwołania. Zaś w odwołaniu kwestionowano zasadność opodatkowania linii kablowych, co przekładało się na zarzuty naruszenia prawa materialnego i procedury podatkowej. Wobec tego podnoszony w skardze i na rozprawie argument oparty na możliwości uznania przez organ I instancji, na podstawie art. 226 § 1 Op, zasadności odwołania i uchylenia decyzji w drodze autokorekty - nie jest zasadny. Bowiem przepis ten może być zastosowany tylko wówczas, gdy odwołanie zasługuje na uwzględnienie w całości. Jednak stwierdzenie upływu przedawnienia zobowiązania sprawiło, że nierozstrzygnięte pozostały zarzuty odwołania i nie zostało przesądzone, czy organ I instancji prawidłowo czy też wadliwie określił zobowiązanie podatkowe.
Podkreślić należy, że w sprawie dotyczącej oprocentowania nadpłaty nie są badane okoliczności wskazujące na bezczynność lub opieszałość działania organu. Bowiem wymienione w art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op okoliczności, w których przysługuje oprocentowanie nadpłaty, nie wiążą się z przewlekłością postępowania podatkowego lecz z wadliwością decyzji podatkowej, z której wynikała nadpłata. Przedawnienie zobowiązania podatkowego stwierdziło Kolegium w decyzji ostatecznej, od której skarżąca nie wniosła skargi do sądu administracyjnego. Ta decyzja nie podlega ocenie Sądu w rozpatrywanej obecnie sprawie, podobnie jak kwestia zasadności zawieszenia postępowania podatkowego z uwagi na spodziewane rozstrzygnięcie sądu powszechnego co do istnienia umowy leasingu. Okoliczność nadmiernie długo trwającego zawieszenia postępowania podatkowego nie może więc stanowić podstawy przyznania skarżącej żądanego oprocentowania na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących nadpłaty, ewentualnie mogłaby zostać wykorzystana przez skarżącą do dochodzenia od Kolegium odszkodowania na drodze cywilnej. Pozostaje to jednak poza rozpatrywaną przez Sąd sprawą.
W związku z powyższym nie doszło do zarzucanego naruszenia powołanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej - art. 77 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 oraz art. 122 i art. 187 § 1 Op. Wystąpiły bowiem podstawy do odmowy naliczenia oprocentowania od nadpłaty za okres zapłaty nienależnego podatku do dnia wydania przez Kolegium decyzji uchylającej, tj. uznano prawidłowo, że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji wymiarowej. Zgodnie z art. 122 Op w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zaś na podstawie art. 187 § 1 Op organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przez organ powyższych przepisów. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana na podstawie stanu faktycznego, który został należycie wyjaśniony i przedstawiony w części decyzji opisującej przebieg postępowania w sprawie nadpłaty, obejmując także okoliczności dotyczące postępowania wymiarowego. Zaś ocena prawna Kolegium została dokonana z uwzględnieniem istotnych w sprawie okoliczności faktycznych oraz dowodów zgromadzonych w postępowaniu podatkowym.
Sąd nie stwierdził także błędnej wykładni art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 Op, podzielając stanowisko Kolegium co do braku, co do zasady, możliwości stwierdzenia przyczynienia się organu podatkowego do uchylenia decyzji wyłącznie z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego.
W ocenie Sądu nie zasługuje na uznanie zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Op. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie, z którego wynika, dlaczego, zdaniem organu odwoławczego, skarżącej nie przysługuje oprocentowanie nadpłaty w spornej części. Przyczyną tą jest wystąpienie sytuacji przewidzianej w art. 78 § 3 pkt 2 Op, tj. stwierdzenie braku przyczynienia się organu do powstania przesłanki uchylenia decyzji wymiarowej, z uwagi na uchylenie tej decyzji z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na poznanie przyczyn, jakimi kierowało się Kolegium, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wydaną w sprawie oprocentowania nadpłaty.
W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.).
-----------------------
2

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI