I SA/Ol 116/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2025-03-27
NSAAdministracyjneWysokawsa
opłata za odpadygospodarowanie odpadamisegregacja odpadówpodwyższona opłatadecyzja nieważnastrona postępowaniaOrdynacja podatkowaustawa o utrzymaniu czystościWSANSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji dotyczącej opłaty za odpady komunalne z powodu skierowania jej do podmiotu niebędącego stroną postępowania.

Spółdzielnia Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wcześniejszy wyrok WSA, wskazując na naruszenie art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż decyzje zostały skierowane do Spółdzielni, która nie była stroną postępowania. WSA, związany wykładnią NSA, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza S. określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Postępowanie zostało wszczęte po zawiadomieniu firmy odbierającej odpady o naruszeniach obowiązku segregacji śmieci. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając za zasadny zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. NSA stwierdził, że decyzje zostały skierowane do Spółdzielni, która nie była stroną postępowania, mimo że postanowienie o wszczęciu postępowania wskazywało jako strony Wspólnoty Mieszkaniowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, związany wykładnią NSA, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza, uznając, że postępowanie zostało wszczęte i zakończone wobec podmiotu niebędącego stroną. Sąd wskazał również na wadliwość formy powiadomienia o naruszeniach segregacji odpadów, jaką była naklejka na pojemniku, która nie spełniała wymogów formalnych i informacyjnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja skierowana do osoby niebędącej stroną postępowania jest nieważna na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

NSA uznał, że wskazanie Spółdzielni jako podmiotu reprezentującego Wspólnoty Mieszkaniowe w postanowieniu o wszczęciu postępowania nie czyni jej stroną. Skoro postępowanie nie zostało wszczęte wobec Spółdzielni, decyzja kończąca postępowanie skierowana do niej jest wadliwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (10)

Główne

Op art. 247 § 1

Ordynacja podatkowa

Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

u.c.p.g. art. 6ka § 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Obowiązek powiadomienia organu i właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów.

Pomocnicze

Op art. 126

Ordynacja podatkowa

Zasada pisemności przy powiadomieniach.

Op art. 165 § 4

Ordynacja podatkowa

Data wszczęcia postępowania z urzędu jest dniem doręczenia postanowienia o wszczęciu.

u.c.p.g. art. 6ka § 3

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Podstawa do określenia podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami.

u.c.p.g. art. 2 § 3

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Określenie, kto jest stroną postępowania w przypadku nieruchomości zarządzanej przez spółdzielnię.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 190

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu wykładnią prawa dokonaną przez NSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja została skierowana do podmiotu niebędącego stroną postępowania (naruszenie art. 247 § 1 pkt 5 Op). Forma powiadomienia o naruszeniu segregacji odpadów (naklejka) była wadliwa i nie spełniała wymogów prawnych.

Godne uwagi sformułowania

sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzja kończąca postępowanie wszczęte postanowieniem z dnia 17 października 2022 r. została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie zastosowana forma powiadomienia strony postępowania w postaci naklejki jest wadliwa

Skład orzekający

Katarzyna Matczak

przewodniczący

Przemysław Krzykowski

sprawozdawca

Andrzej Brzuzy

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'strona postępowania' w kontekście opłat za odpady oraz wymogów formalnych powiadomień o naruszeniach segregacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reprezentacją wspólnot mieszkaniowych i formą powiadomień.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe określenie stron postępowania i formalne powiadomienia, nawet w rutynowych sprawach dotyczących opłat. Wykładnia NSA ma znaczenie dla podobnych przypadków.

Błąd formalny zaważył: decyzja o opłacie za śmieci unieważniona przez sąd.

Dane finansowe

WPS: 11 382 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 116/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Przemysław Krzykowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art.126, art. 165 par.4, art. 247 par.1 pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 7 września 2023r., nr SKO.63.148.2022 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące lipiec, wrzesień i październik 2022 r. I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza S. z dnia 16 listopada 2022 r. nr GM.6232.6.9.2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz strony skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej w S. kwotę 4 000 zł (słownie: cztery tysiące złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skarga Spółdzielni Mieszkaniowej w S. (dalej: "Spółdzielnia", "strona" lub "skarżąca") dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: "Kolegium", "SKO") utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza S. (dalej: "organ I Instancji") z 16 listopada 2022 r. nr GM.6232.6.9.2022, określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położnej w S. przy ul. [...] i [...] za miesiące lipiec, wrzesień i październik 2022 r. w wysokości 11.382 zł. Z akt sprawy wynika, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte wskutek zawiadomienia z 11 października 2022 r. podmiotu odbierającego odpady (R. Spółka z o.o. w O.; dalej: "Spółka") o stwierdzonych naruszeniach obowiązku segregacji śmieci przez właścicieli ww. nieruchomości. Z informacji przekazanej przez Spółkę wynika, że: - 14 lipca 2022 r. nie zachowano obowiązku segregacji odpadów, gdyż w pojemnikach na odpady zmieszane znajdowały się odpady selektywne jak: plastikowe butelki po napojach, opakowania wielomateriałowe, worki plastikowe, które powinny znajdować się w pojemnikach do zbiórki tworzyw sztucznych; - 30 września 2022 r. nie zachowano obowiązku prawidłowej segregacji odpadów, gdyż w pojemnikach na odpady zmieszane znajdowały się odpady selektywne jak: butelki z tworzyw sztucznych z nakrętkami, niezgniecione puszki, czyste duże kartony bez zawartości oraz małe pudełka kartonowe, gazety oraz odpady biodegradowalne; - 11 października 2022 r. stwierdzono brak segregacji odpadów komunalnych, gdyż w pojemnikach na odpady zmieszane znajdowały się odpady segregowane jak: butelki po napojach, opakowania plastikowe, puszki aluminiowe, opakowania wielomateriałowe, odpady biodegradowalne. Z każdego z ww. odbiorów sporządzono dokumentację fotograficzną, zostawiono informacje o segregacji odpadów oraz naklejkę o nieprawidłowej segregacji na pojemniku na odpady zmieszane. Powyższe ustalenia legły u podstaw wydania przez organ I instancji opisanej na wstępie decyzji z 16 listopada 2022 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji ocenił, że zaistniały przesłanki do określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawek podwyższonych, zawarte w art. 6ka ust. 3 oraz art. 6k ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, ze zm.; dalej: "u.c.p.g."). Natomiast stawkę tej opłaty ustalił na podstawie uchwały nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomościach zamieszkałych, ustalenia stawki opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty w związku z kompostowaniem bioodpadów stanowiących odpady komunalne w kompostowniku przydomowym ([...] z [...] r. poz. [...], ze zm.; dalej "uchwała RM"). Utrzymując w mocy decyzję będącą przedmiotem odwołania strony Kolegium podkreśliło, że w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. ustawodawca nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Nie wyłączył także z obowiązku nałożenia opłaty podwyższonej sytuacji jedynie incydentalnego czy też wręcz jednokrotnego stwierdzenia naruszenia zasad zadeklarowanej segregacji odpadów. Nie ma też w art. 6ka tej ustawy mowy o uporczywości, czy notoryczności niesegregowania odpadów. Pojęcia te zdaniem Kolegium nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.c.p.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji. Kolegium przyjęło, że skoro zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 5 u.c.p.g. selektywne zbieranie odpadów komunalnych w gminach obejmuje co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady, to do pojemników na odpady zmieszane należy wrzucać odpady, których nie można posegregować. Jako błędne uznało przy tym stanowisko, że skoro i tak odpady zmieszane są odbierane jako niesegregowane, to nie można do nich zastosować art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Stwierdziło bowiem, że przy selektywnej zbiórce odpadów do pojemnika z odpadami zmieszanymi nie mogą trafić odpady z frakcji zbieranych w sposób selektywny (szkło, papier i plastik), a taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Podało, że okoliczność nieprzestrzegania segregacji odpadów wynika przede wszystkim z zawiadomienia Spółki z 11 października 2022 r., ale także z wizji lokalnej przeprowadzonej 24 października 2022 r. przez pracowników organu I instancji. Zaznaczyło przy tym, że zawiadomienie Spółki z 11 października 2022 r. zostało skierowane zarówno do organu I instancji jak i do Spółdzielni, czym wypełniony został obowiązek określony w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Stwierdziło, że wobec braku szczególnych wymogów w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. dopuszczalne jest zawiadomienie o wielokrotnych naruszeniach obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, zaś umieszczenie naklejek na pojemnikach może być uznane za działanie dodatkowe, zmierzające do nakłaniania osób bezpośrednio korzystających z pojemników do zachowania prawidłowej segregacji odpadów. Ponadto Kolegium podkreśliło, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale jest też rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Wskazało, że koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny, czy nie. Wywiodło, że gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od "uporczywości" niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę. Tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców. W skardze Spółdzielnia wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, względnie o ich uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła przy tym naruszenie w tej sprawie: 1. art. 247 § 1 pkt 5 Op i art. 6ka ust. 1-3 w zw. z art. 2 ust. 3 u.c.p.g. poprzez skierowanie decyzji do strony, która nie była podmiotem toczącego się postępowania, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności tych decyzji; 2. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Op poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, 3. art. 233 § 1 pkt 1 Op poprzez zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy stopień wadliwości tej decyzji uzasadniał jej wyeliminowanie z obrotu prawnego; 4. art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że zbiorcze zawiadomienie o kilkukrotnych naruszeniach obowiązku selektywnej zbiórki odpadów jest prawidłowe, w sytuacji gdy z normy przepisu wynika, że zawiadomienia takiego dokonuje się w sytuacji niedopełnienia obowiązku selektywnej zbiórki (a więc każdorazowego niedopełnienia); 5. art. 6ka ust. 1 i 3 u.c.p.g. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że sama obecność w pojemniku odpadów, których tam być nie powinno w dniu przeprowadzenia wizji lokalnej, tj.: 24 października 2022 r. stanowi element wystarczający do uznania istnienia przesłanki "niedopełnienia przez właściciela obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" w sytuacji, w której warunkiem koniecznym jest w tym zakresie dokonanie wywozu tych odpadów jako niesegregowanych; 6. art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 779) poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że odpady niesegregowane (zmieszane), co do których Spółka wystosowała zawiadomienie do organu I instancji, są odpadami selektywnie zbieranymi, a tym samym w przypadku nieprawidłowości w segregacji koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 417/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: WSA) oddalił skargę skarżącej na decyzję organu odwoławczego z dnia 7 września 2023 r. Sąd I instancji uznał, że sposób działania podmiotu odbierającego odpady czyni zadość obowiązkowi zawiadomienia, o którym mowa w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Zwrócił uwagę, że w przepisie tym nie wprowadzono szczególnych wymagań ani co do treści, ani co do sposobu zawiadomienia o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Brak jest także wyraźnego wskazania, że zawiadomienie powinno być kierowane do organu i właściciela nieruchomości po każdym stwierdzeniu niedopełnienia obowiązku selektywnej zbiórki. Sąd podzielił stanowisko SKO, że wobec braku szczególnych wymogów w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., dopuszczalne jest zawiadomienie o wielokrotnych naruszeniach obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Za niezasadny WSA uznał zarzut naruszenia 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: O.p.) i art. 6ka ust. 1-3 w zw. z art. 2 ust. 3 u.c.p.g., jako że nie wystąpiła przesłanka określona w art. 247 § 1 pkt 5 O.p., tj. skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Powołując się na art. 2 ust. 3 u.c.p.g. Sąd stwierdził, że skoro nieruchomość położna w S. przy ul. [...] i [...] znajduje się w zarządzie spółdzielni mieszkaniowej, to spółdzielnia ta jest stroną postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z tej nieruchomości. Przyjął, że Spółdzielnia była także adresatem postanowienia o wszczęciu postępowania w kontrolowanej sprawie. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej strony, wyrokiem z dnia 30 października 2024 r. III FSK 492/24 Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. NSA uwzględnił zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 5 O.p, uznając, że wpisanie w postanowieniu z dnia 17 października 2022 r. o wszczęciu postępowania, Spółdzielni jako podmiotu reprezentującego Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w S. i Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w S. nie oznacza, że Spółdzielnia stała się stroną postępowania wszczynanego tym postanowieniem. W konsekwencji, decyzja organu pierwszej instancji kończąca postępowanie wszczęte postanowieniem z dnia 17 października 2022 r. została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia prawa materialnego NSA uznał, że zastosowana forma powiadomienia strony postępowania w postaci naklejki jest wadliwa i nie spełnia ona określonego w art. 6ka ust. 1 wymogu powiadomienia właściciela nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma fakt, że rozpoznawana sprawa została przekazana do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie mocą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2024 roku, sygn. akt III FSK 492/24, wydanego na skutek skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 stycznia 2024 roku, sygn. akt I SA/Ol 417/23.
Zgodnie zatem z art. 190 p. p. s. a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa w piśmiennictwie prawniczym określana jest jako zespół czynności zmierzających do ustalenia treści normy prawnej zawartej w przepisie prawnym, ciąg czynności odkodowujących znaczenie wyrażeń wchodzących w skład przepisu prawnego (zob. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2012). Zatem ponownie rozpoznając sprawę administracyjną Sąd nie dysponuje całkowitą swobodą, co oznacza, że zakres jego swobody jest węższy, niż gdy rozpoznawał sprawę po raz pierwszy. Jak podkreśla się w literaturze prawniczej, sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę przekazaną mu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. – nie stosuje art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Sąd I instancji z jednej strony pozostaje skrępowany granicami skargi kasacyjnej, nie mogąc wykroczyć poza oznaczony zakres kontroli. Z drugiej strony jest związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naruszenie chociażby jednego ze wskazanych ograniczeń stanowiłoby pogwałcenie norm o istotnym znaczeniu dla sprawy (J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 624). Oznacza to, że Sąd rozpoznając obecnie sprawę ze skargi skarżącej nie znajdując podstaw do zastosowania odstępstw od konieczności podzielenia poglądu prawnego wyrażonego przez NSA w wyroku z dnia 30 października 2024 roku, zobowiązany jest wykładnię prawa tam przedstawioną przyjąć. W omawianym wyroku NSA uwzględnił zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 5 O.p., zgodnie z którym, organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu wskutek zawiadomienia z 11 października 2022 r. podmiotu odbierającego odpady o stwierdzonych naruszeniach obowiązku segregacji śmieci. Zgodnie zatem z art. 165 § 4 O.p. datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania. W postanowieniu tym wskazywana musi być strona postępowania, a doręczenie jej ww. postanowienia jest zasadniczą przesłanką skuteczności wszczęcia postępowania. Jest to reguła, od której przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują wyjątków. W judykaturze przyjmuje się, że czynności dokonywane przed momentem wszczęcia postępowania podatkowego nie wywołują żadnych skutków prawnych, gdyż przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania nie toczy się żadne postępowanie. Dopiero od chwili skutecznego wszczęcia postępowania mogą być w pełni realizowane ogólne zasady postępowania podatkowego wynikające z art. 120–129 O.p. Zatem bez wszczęcia postępowania podatkowego wobec strony nie jest możliwe jego prowadzenie – ergo zakończenie wydaniem decyzji. Nie jest możliwe zakończenie czegoś co nie istnieje. W niniejszej sprawie istotne jest, że w postanowieniu z dnia 17 października 2022 r. o wszczęciu postępowania, jako stronę wskazano Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w S. i Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w S.. Organ zdecydował, że postępowanie będzie prowadzone wobec tych Wspólnot Mieszkaniowych, a zatem to one, jako strona postępowania, mogły być adresatem decyzji kończącej wszczęte postępowanie. Tymczasem adresatem decyzji uczyniono zupełnie inny podmiot, tj. Spółdzielnię. Z powyższego wynika, że decyzja kończąca postępowanie wszczęte postanowieniem z dnia 17 października 2022 r. została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, co wypełnia przesłankę z art. 247 § 1 pkt 5 O.p. Należy przy tym przypomnieć, że decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinna być skierowana i doręczona do strony postępowania, zgodnie z regułami określonymi w art. 144-154c O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.. Decyzja procesowa, jako akt zewnętrzny, musi być zakomunikowana właściwemu podmiotowi, będącemu stroną postępowania. Dopóki nie zostanie zakomunikowania stronie, dopóty jest aktem niewywierającym żadnych skutków. Uzewnętrznienie decyzji w stosunku do strony stwarza nową sytuację procesową (np. możliwość wniesienia odwołania). Doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu prawnego. Od tego dopiero momentu decyzja wiąże organ administracji publicznej i stronę. Doręczenie powoduje utrwalenie treści i formy załatwienia sprawy, organ nie może wycofać się z zajętego w decyzji stanowiska co do załatwienia sprawy czynnościami pozaprocesowymi, lecz może to nastąpić tylko w ramach przepisów procesowych. W ocenie Sądu, z powyższego wynika, że decyzja powinna być skierowana do właściwie określonej strony postepowania. Należy zauważyć, że wpisanie w postanowieniu z dnia 17 października 2022 r. o wszczęciu postępowania, Spółdzielni jako podmiotu reprezentującego Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w S. i Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w S. nie oznacza, że Spółdzielnia stała się stroną postępowania wszczynanego tym postanowieniem. Według Słownika Języka Polskiego wyraz reprezentować znaczy «występować i działać w czyimś imieniu» (https://sjp.pwn.pl/slowniki). Synonimem tego wyrazu jest "być czyimś przedstawicielem", "być reprezentantem" (https://synonim.net). Stroną postępowania podatkowego nie jest podmiot, który występuje w imieniu tej strony, więc przytoczony zapis o tym, że Spółdzielnia reprezentuje podmiot wobec którego jest wszczynane postępowanie, pozostaje bez wpływu na to kto jest jego stroną. Nie można zatem twierdzić, że Spółdzielnia jako podmiot reprezentujący ww. Wspólnoty stała się stroną tego postępowania i w stosunku do niej powinny być wydawane i doręczane decyzje. Należy podkreślić, że postępowanie podatkowe od chwili jego wszczęcia toczyło się wobec ww. Wspólnot. Skierowanie zatem decyzji pierwszej i drugiej instancji wobec skarżącej Spółdzielni jako strony postępowania wypełnia przesłankę zawartą w art. 247 § 1 pkt 5 O.p., gdyż postępowanie względem skarżącej jako właściciela nieruchomości o jakim mowa w art. 2 ust. 3 u.c.p.g. nigdy nie zostało wszczęte w niniejszej sprawie. Stwierdzenie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zawartej w art. 247 § 1 pkt 5 O.p., powoduje, że rozpoznanie pozostałych zarzutów staje się przedwczesne. Jednakże Sąd pierwszej instancji, w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w wyroku z 30 października 2024 roku, sygn. akt III FSK 492/24, za zasadne uznał odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 6ka ust.1 u.c.p.g. Powyższy przepis stanowi, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Z cytowanego przepisu wynika, że w przypadku zaniechania selektywnego zbierania odpadów odbierający te odpady przyjmuje je jako niesegregowane i powiadamia o tym właściwy organ oraz właściciela nieruchomości. Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie określają formy powiadomienia organu i właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. Wobec tego obowiązuje określona w art. 126 O.p. zasada pisemności. W rozpoznanej sprawie zasada ta została uwzględniona przy zawiadamianiu organu, ale zaniechano jej zastosowania przy zawiadomieniu strony postępowania. Jest to o tyle niezrozumiałe, że skoro przepisy u.c.p.g. nie określają formy (sposobu) powiadomienia, to i go nie różnicują. W świetle obowiązujących przepisów nie ma to większego znaczenia, ale zauważyć można, że skoro podmiot odbierający odpady sporządza pisemne powiadomienie organu, to nie powinno być nadmiernym obciążeniem adresowanie powiadomienia również do właściciela nieruchomości. W ocenie Sądu, zastosowana w niniejszej sprawie forma powiadomienia strony postępowania w postaci naklejki jest wadliwa i to nie tylko przez wzgląd na zasadę określoną w art. 126 O.p. Przede wszystkim nie zawiera ona informacji, które powinny być zamieszczone w powiadomieniu. Brak na niej daty, w niektórych przypadkach brak informacji o tym kto ją nakleił. Poza tym stosujący tę formę powiadomienia nie bierze pod uwagę, że właściciel nieruchomości nie ma obowiązku dokonywania codziennego przeglądu miejsc gromadzenia odpadów, a także i to, że naklejka nie daje gwarancji, iż pochodzi od podmiotu uprawnionego, albo że może być usunięta zanim właściciel ją dostrzeże. Owszem naklejka może stanowić sygnał o nieprawidłowościach, ale nie spełnia ona określonego w art. 6ka ust. 1 wymogu powiadomienia właściciela nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ja decyzji z dnia 16 listopada 2022 r., o czym orzekł w punkcie I sentencji wyroku. Ponownie rozpoznający niniejszą sprawę organ pierwszej instancji zobowiązany jest uwzględnić ocenę prawną i stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023, nr 1964).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI