I SA/Ol 103/23

I SA/Ol 103/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska /sprawozdawca/
Katarzyna Górska /przewodniczący/
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Oświata
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 305
art. 252 ust. 1 pkt 2 i  ust. 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2082
art. 26 ust. 1, art. 34 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 28 grudnia 2022r., nr Rep. 2642/IN/22 w przedmiocie zwrotu pobranej nienależnie dotacji przyznanej w 2021 r. wraz z odsetkami 1) uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu na rzecz skarżącej Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. kwotę 140 zł (słownie: sto czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. (dalej jako: "strona", "skarżąca", "Spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z 28 grudnia 2022 r. w przedmiocie określenia zwrotu pobranej nienależnie dotacji oświatowej za 2021 r. w kwocie 3.469,21 zł wraz z odsetkami za zwłokę.
Z przedstawionych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że strona, jako organ prowadzący Szkołę [...] Podstawową w O., otrzymała w 2021 r. dotację z budżetu Powiatu O. Dotacja przekazywana była w 12 miesięcznych częściach, a wysokość każdej części dotacji organ dotujący obliczał na podstawie informacji miesięcznych o aktualnej liczbie uczniów na pierwszy dzień danego miesiąca stosownie do przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2082 ze zm., dalej: "u.f.z.o.") i uchwały Rady Powiatu w O. nr [...] z dnia [...]
w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji niepublicznym szkołom
i placówkom niepublicznym oraz sposobu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania ([...]). W wyniku porównania miesięcznych informacji o aktualnej liczbie uczniów z dokumentacją przebiegu nauczania stwierdzono, że w informacjach miesięcznych według stanu na dzień 1 lipca i 1 sierpnia 2021 r. strona podała 87 uczniów, natomiast kontrola wykazała w powyższych datach odpowiednio: 86 i 85 uczniów. W informacji za lipiec 2021 r. uwzględniono ucznia klasy VI, który został skreślony z listy uczniów 25 czerwca 2021 r, a w informacji za sierpień 2021 r. uwzględniono ucznia klasy III, który został skreślony z listy uczniów 5 lipca 2021 r. oraz ucznia klasy VI, który został skreślony z listy uczniów 25 czerwca 2021 r.
Powyższe ustalenia zostały przedstawione w protokole kontroli z 6 lipca
2022 r. Z ustaleniami tymi nie zgodziła się strona, która złożyła 15 lipca 2022 r. zastrzeżenia do protokołu kontroli. Do zastrzeżeń tych odniósł się organ dotujący
w piśmie z 28 lipca 2022 r., zaś pismem z 26 sierpnia 2022 r. organ zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania wszczętego z urzędu w sprawie zwrotu dotacji
i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań i zapoznania się z aktami sprawy. Określając na podstawie
art. 252 w zw. z art. 60 pkt 1 i art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1634 ze zm.) oraz art. 26 ust. 1, art. 34 ust. 1 i ust. 2 i art. 36 u.f.z.o. kwotę nienależnie pobranej dotacji oświatowej za 2021 r., Starosta w uzasadnieniu decyzji z 15 listopada 2022 r. stwierdził, że strona pobrała nienależnie dotację na uczniów: w lipcu 2021 r. na 1 ucznia oraz w sierpniu 2021 r. na 2 uczniów.
W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
art. 94 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (tekst jedn.: Dz. U.
z 2021 r. poz. 1082 ze zm.) w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 2 u.f.z.o., a także naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 7 i art. 8 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r.
poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a.").
Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu odwołało się do brzmienia przepisów art. 26 ust. 1, art. 34 ust. 1 i ust 2 u.f.z.o. oraz § 4 uchwały Rady Powiatu w O z dnia
[...] nr [...], a ponadto § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1464 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MEN". Wskazało, że status ucznia uzyskuje się poprzez wpisanie do księgi uczniów i traci w momencie opuszczenia szkoły (nie dotyczy to uczniów, którzy ukończyli naukę na danym etapie edukacji - art. 26 ust. 7 u.f.z.o.). Zapis w księdze ucznia o odebraniu dokumentów szkolnych w określonym dniu jest równoznaczny z wypisaniem danego ucznia ze szkoły, co powoduje utratę statusu ucznia i w konsekwencji nie daje podstawy zarówno do ujęcia ucznia w informacji miesięcznej, jak i do wypłaty dotacji na ucznia. O posiadaniu lub nieposiadaniu statusu ucznia danej szkoły nie decyduje natomiast fakt pozostawania przez dziecko w wieku, na który przypada ustawowa realizacja obowiązku szkolnego. Z faktu podlegania obowiązkowi szkolnemu wynika przypisanie danego dziecka do właściwej publicznej szkoły podstawowej obwodowej, co także nie stanowi o automatycznym statusie ucznia takiej szkoły, gdyż przepisy Prawa oświatowego wyraźnie pozwalają na realizację obowiązku szkolnego poza szkołą obwodową. Organ wskazał ponadto w kwestii rejestracji opuszczenia szkoły przez ucznia w systemie informacji oświatowej, że zgodnie z instrukcjami postępowania i pracy z aplikacją SIO danych ucznia nie wolno usuwać z systemu, należy jedynie dokonać ich modyfikacji w przypadku przerwania nauki w trakcie cyklu kształcenia poprzez wpisanie faktycznej daty przerwania nauki w danej szkole, jak i właściwego zaznaczenia opcji przypisania do danego oddziału. Gdyby traktować daty rozpoczęcia i zakończenia roku szkolnego jako wyznaczniki przysługiwania dotacji, doszłoby do sytuacji absurdalnych, w których na dziecko podlegające obowiązkowi szkolnemu, wypisane ze szkoły niepublicznej pod koniec września, dotacja przysługiwałaby do końca roku szkolnego, pomimo zapisania dziecka do innej szkoły od np. miesiąca października.
W ocenie organu, powołany przez stronę w odwołaniu przepis art. 164 ustawy – Prawo oświatowe reguluje zasady przechodzenia dziecka do innego typu szkoły oraz uprawnienie dyrektora szkoły do przyjęcia ucznia przechodzącego z innej szkoły. Ustawodawca zwraca jednocześnie uwagę, że jeżeli przyjęcie ucznia wymaga przeprowadzenia zmian organizacyjnych pracy szkoły powodujących dodatkowe skutki finansowe, dyrektor szkoły może przyjąć ucznia po uzyskaniu zgody organu prowadzącego. Przepis ten nie reguluje zaś terminów wpisywania
i wypisywania uczniów do/ze szkoły.
Ustosunkowując się zaś do zarzutu odwołania o uzupełnieniu przez organ dokumentacji po okresie, na który zostało wystawione upoważnienie do kontroli, Kolegium wskazało, że dokument został dołączony do akt przed sporządzeniem protokołu i przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Spółka, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, zarzuciła naruszenie:
I przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, brak wnikliwej analizy argumentów strony skarżącej oraz wyczerpującego odniesienia się do nich;
II przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 94 ustawy – Prawo oświatowe w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 2 u.f.z.o. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że dotacja oświatowa została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów strona skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 94 ustawy – Prawo oświatowe rok szkolny we wszystkich szkołach
i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku. Zaś stosownie do art. 33 ust. 1 pkt 2 u.f.z.o. przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego. Zdaniem strony, ukończenie nauki w szkole ustawodawca wiąże z zakończeniem roku szkolnego, co ma miejsce 31 sierpnia. Rok szkolny obejmuje nie tylko zajęcia dydaktyczne, ale również planowane przerwy w zajęciach takie jak ferie czy wakacje. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, zmiana szkoły w okresie wakacji, tak jak miało to miejsce w sprawie, nie może być znaczeniowo różna od zmiany w czasie trwania zajęć i nie może powodować utraty uprawnień. Uczeń (w tym absolwent) zachowuje status (m.in. legitymację, zniżki, dotacje, itd.) do końca roku szkolnego, dlatego przyjmuje się tę datę jako moment wypisu ze szkoły, natomiast data wydania dokumentów (świadectwa) jest oczywiście wcześniejsza i zgodna ze stanem faktycznym. Data oznaczona w dokumentacji szkolnej powinna odpowiadać dacie odebrania dokumentów (zakończenia nauki w szkole). Natomiast podjęcie decyzji przez rodzica o wypisie dziecka ze szkoły czasie ferii letnich oznacza zakończenie nauki w danym roku szkolnym.
Wskazano również, że w przypadku, gdy uczeń odbiera dokumenty
i zrezygnuje z nauki w szkole, nie należy wykreślać ucznia z księgi uczniów, lecz odnotować w niej datę i przyczynę opuszczenia szkoły przez ucznia (§ 4 ust. 2 rozporządzenia MEN) i prawidłowo zarejestrować tę sytuację w SIO, co zostało dokonane w sprawie. Uczeń przechodzący do innej szkoły jest przyjmowany
do odpowiedniej klasy po dokonaniu oceny zakresu kształcenia zrealizowanego
w szkole, do której uczeń uczęszczał, na podstawie kopii arkusza ocen ucznia, poświadczonej za zgodność z oryginałem przez dyrektora szkoły, do której uczeń uczęszczał. Jest jednak wskazane, by do końca roku szkolnego, czyli do 31 sierpnia, uczeń pozostawał uczniem dotychczasowej szkoły, o czym mowa w art. 164 ust. 1
i ust. 2 ustawy - Prawo oświatowe. W ocenie strony, stosując reguły wykładni systemowej i celowościowej, należy uznać, że dotacja przysługuje na uczniów, którzy ukończyli naukę w czerwcu i winna być wypłacana również za lipiec i sierpień.
Skarżąca podniosła ponadto, że stosowała podobną praktykę w poprzednich latach, zaś organ kontrolujący nie zgłaszał w tym przedmiocie zastrzeżeń,
co wskazuje na brak konsekwencji organu i sugeruje celowe wprowadzanie strony
w błąd, a tym samym podważa zaufanie do organów państwowych i poszanowania słusznego interesu strony.
Podniesiono też, że pracownik organu prowadzący kontrolę uzyskał 5 lipca 2022 r. wskazaną w decyzji dokumentację bez wymaganego prawem upoważnienia, bowiem upoważnienie do prowadzenia kontroli obejmowało okres od 30 maja do 10 czerwca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna.
Spór w przedstawionej Sądowi do rozpoznania sprawie sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy szkole niepublicznej, w której jest realizowany obowiązek szkolny, przysługuje dotacja oświatowa z budżetu jednostki samorządu terytorialnego za lipiec i sierpień 2021 r. na 2 uczniów, którzy w okresie ferii letnich zostali wypisani ze szkoły (25 czerwca i 5 lipca 2021 r.).
Zdaniem Sądu, w procesie rekonstrukcji istotnej dla rozstrzygnięcia powyższego sporu normy prawnej nie można było poprzestać na wyniku wykładni przepisów art. 26 ust. 1 i art. 34 ust. 1 i 2 u.z.f.o. oraz § 4 uchwały Rady Powiatu
w O. z dnia [...] nr [...], tak jak to uczyniły organy rozpatrujące sprawę, gdyż wykładnia ta nie uwzględnia dalszych przepisów u.f.z.o., jak również przepisów ustawy – Prawo oświatowe, na co słusznie wskazywała w toku postępowania strona skarżąca.
Odwołując się w pierwszej kolejności do powołanych przez organy przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, wskazać należy, że zgodnie z art. 26
ust. 1 tej ustawy, niepubliczne szkoły, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym,
w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.
Zgodnie z art. 34 ust 1 u.f.z.o., dotacje, o których mowa m.in. w art. 26 ust. 1, są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane
w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego.
W ust. 2 ww. przepisu wskazano, że dotacje, o których mowa m.in. w art. 26 ust. 1, są przekazywane na każde dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju ucznia, wychowanka, uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego, będącego w danym miesiącu roku budżetowego odpowiednio dzieckiem objętym wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniem, wychowankiem, uczestnikiem zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczem kwalifikacyjnego kursu zawodowego odpowiednio w placówce wychowywania przedszkolnego, szkole lub placówce.
Ponadto odwołać się również należy do niepowołanych w decyzjach organów orzekających w sprawie dalszych przepisów u.f.z.o. Stosownie do art. 35 ust. 1 u.f.z.o. dotacje, o których mowa m.in. w art. 26 ust. 1, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły
i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, w tym na:
a) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy o pracę (...),
aa) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej (...),
b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego,
o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, oraz zadania, o którym mowa w art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
(Dz. U. z 2021 r. poz. 1212),
2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych
i prawnych obejmujących:
a) książki i inne zbiory biblioteczne,
b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w placówkach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach,
c) sprzęt rekreacyjny i sportowy dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,
d) meble,
e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne (...).
Stosownie do art. 35 ust. 2 u.z.f.o. przez wydatki bieżące, o których mowa
w ust. 1 pkt 1, należy rozumieć wydatki bieżące, o których mowa w art. 236 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Zgodnie z art. 35 ust. 3 u.f.z.o., dotacja, o której mowa m.in. w art. 26, może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w ust. 1, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona, niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania.
Uwzględniając brzmienie przepisów art. 35 ust. 1-3 u.f.z.o., wskazać należy, że dotacja ma być przeznaczona na dofinansowanie realizacji zadań placówek
w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego
i profilaktyki społecznej. Dotacja musi być wykorzystana na pokrycie wydatków bieżących placówki oraz na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych
i prawnych. Wskazuje to na charakter przedmiotowy dotacji, skoro musi być ona powiązana z realizacją zadań placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej.
Natomiast od strony podmiotowej dotacja oświatowa została powiązana
z liczbą uczniów uczęszczających do danej szkoły. Przepisy u.f.z.o. nie zawierają normatywnej definicji pojęcia "ucznia", aczkolwiek posługują się tym pojęciem. Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.f.z.o. dotacje, o których mowa m.in. w art. 26, są przekazywane pod warunkiem, że:
1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa m.in. w art. art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8;
2) przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka,
o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego -
w przypadku dotacji, o których mowa m.in. w art. 26.
Planowana liczba uczniów, o których mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o. powinna być obliczona jako wielkość średnioroczna, z uwzględnieniem faktycznego stanu osób przyjętych i uczących się w szkole w bieżącym roku szkolnym,
a to zgodnie z definicją zawartą w art. 94 ustawy – Prawo oświatowe oznacza okres od 1 września każdego roku do 31 sierpnia następnego roku. Zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 7 ustawy – Prawo oświatowe, szkołą niepubliczną niebędącą szkołą artystyczną jest szkoła, która m.in. stosuje organizację roku szkolnego ustaloną dla szkół publicznych.
Przy wykładni ww. przepisów u.f.z.o. na uwadze należy mieć przy tym,
że zgodnie z art. 26 ust. 7 u.f.z.o., w przypadku niepublicznych szkół, w których zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w klasach (semestrach) programowo najwyższych kończą się w kwietniu lub czerwcu, dotacja, o której mowa w ust. 1 i 2, przysługuje również na każdego absolwenta szkoły do końca roku szkolnego,
w którym absolwent ukończył szkołę.
Ponadto przepis art. 26 ust. 4 u.f.z.o. normuje sytuację, w której dotacja,
o której mowa w ust. 2 (dla niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki), przysługuje za lipiec i sierpień na każdego ucznia, który w czerwcu spełnił warunek, o którym mowa w ust. 2.
W sprawie znajdują też zastosowanie przepisy nr [...] Rady Powiatu w O. z dnia [...] w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji niepublicznym szkołom i placówkom niepublicznym oraz sposobu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania (Dz. Urz. Woj. [...]). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 tej uchwały do dnia 10 każdego miesiąca organ prowadzący szkołę lub placówkę podaje informację o liczbie uczniów lub wychowanków.
Kwestię przechodzenia ucznia z jednej szkoły do drugiej normują przepisy
art. 164 ust. 1 i nast. ustawy – Prawo oświatowe. Przepis art. 164 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 tej ustawy stanowi, że w przypadku przechodzenia ucznia ze:
1) szkoły publicznej, publicznej szkoły artystycznej, szkoły niepublicznej lub niepublicznej szkoły artystycznej o uprawnieniach publicznej szkoły artystycznej - do szkoły publicznej innego typu,
2) szkoły publicznej lub szkoły niepublicznej - do szkoły publicznej tego samego typu – o przyjęciu ucznia do danej szkoły decyduje dyrektor szkoły; przepis art. 130 ust. 3 stosuje się odpowiednio.
Zgodnie zaś z art. 164 ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe uczeń przechodzący m.in. ze szkoły niepublicznej do szkoły publicznej innego typu albo szkoły publicznej tego samego typu, o której mowa w ust. 1, jest przyjmowany do odpowiedniej klasy lub na odpowiedni semestr szkoły publicznej innego typu albo tego samego typu, po dokonaniu oceny zakresu kształcenia zrealizowanego w szkole, do której uczeń uczęszczał, na podstawie kopii arkusza ocen ucznia, poświadczonej za zgodność
z oryginałem przez dyrektora szkoły, do której uczeń uczęszczał, lub na podstawie zaświadczenia o przebiegu nauczania ucznia, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 7.
Ponadto należy odwołać się do uregulowań rozporządzenia MEN, które w § 4 ust. 1 i ust. 2 normuje, że szkoła dla dzieci i młodzieży prowadzi księgę uczniów, do której wpisuje się imię (imiona) i nazwisko, datę i miejsce urodzenia, numer PESEL oraz adres zamieszkania ucznia, imiona i nazwiska rodziców oraz adresy ich zamieszkania, jeżeli są różne od adresu zamieszkania ucznia, a także datę rozpoczęcia nauki w danej szkole oraz oddział, do którego ucznia przyjęto.
W księdze uczniów odnotowuje się datę ukończenia szkoły albo datę i przyczynę opuszczenia szkoły przez ucznia.
Powołane wyżej przepisy nie precyzują zasad postępowania w przypadku zmiany szkoły podczas ferii letnich, niemniej wskazują, że uczeń przechodzący ze szkoły niepublicznej jest przyjmowany do odpowiedniej klasy innej szkoły po dokonaniu oceny zakresu kształcenia zrealizowanego w szkole, do której uczeń uczęszczał, na podstawie kopii arkusza ocen ucznia, poświadczonej za zgodność
z oryginałem przez dyrektora szkoły, do której uczeń uczęszczał.
Mając na uwadze powyższe przepisy, zgodnie z regułami wykładni systemowej oraz celowościowej należy stwierdzić, że wypisanie ze szkoły niepublicznej uczniów po zakończeniu rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych, ale przed zakończeniem roku szkolnego, nie powinno skutkować utratą przez tę szkołę dotacji na tych uczniów za okres ferii letnich, tj. lipiec i sierpień. Podkreślenia bowiem wymaga, że uczniowie ci staną się dopiero uczniami odpowiedniej klasy
w nowej szkole dopiero z nowym rokiem szkolnym, który rozpoczyna się 1 września. W świetle powołanych wyżej unormowań wskazania wymaga, że jednostka samorządu terytorialnego otrzymuje subwencję oświatową na podstawie danych zebranych na dzień 30 września (art. 11 u.f.z.o.), a więc po rozpoczęciu danego roku szkolnego. Ponadto, jak już wyżej wskazano, po rozpoczęciu roku szkolnego (do 30 września), szkoła, aby otrzymać dotację ma obowiązek m.in. przekazać informację
o planowanej liczbie uczniów do organu dotującego i przekazać dane do systemu informacji oświatowej (art. 33 u.f.z.o.). Tym samym, w ocenie Sądu niedopuszczalne jest w przypadku szkół, które zakończyły zajęcia dydaktyczno-edukacyjne, przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego, zmniejszanie liczby uczniów, na które dana placówka otrzymuje dotację. Wskazani przez organ dotujący uczniowie w świetle przepisów prawa byli uczniami szkoły w roku szkolnym 2020/2021 i tym samym dotacja na nich przysługiwała również w miesiącach ferii letnich. Przyjmując zaś argumentację organu, należałoby w miesiącach wakacji np. zmniejszać liczbę uczniów o absolwentów, czy też zwiększać liczbę uczniów w "nowej" szkole, do której uczeń przenosi się ze "starej" szkoły, choć wszystkie zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w danym roku szkolnym odbył w poprzedniej szkole. Skarżąca słusznie podkreśla, że rok szkolny trwa od 1 września do 31 sierpnia, a więc że za okres ferii letnich stronie należy się dotacja do uczniów, którzy byli uczniami placówki w czerwcu.
Na uwadze należy mieć bowiem szczególną specyfikę dotacji, która z jednej strony ma charakter przedmiotowy (na realizację celów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej),
a z drugiej strony jej wysokość zależy od liczby uczniów. Wskazuje to,
że wydatkowanie dotacji musi być związane z uczniem i realizacją zadań szkoły
w stosunku do ucznia. Jak podnosi się w orzecznictwie sądowym, okres wakacji szkolnych zalicza się do okresu uczęszczania do szkoły, w związku z czym szkoła niepubliczna powinna otrzymywać dotację na uczniów szkoły do 31 sierpnia (wyrok NSA z 20 marca 2002 r., sygn. akt SA/Sz 1239/2001; niepubl.). Nie bez znaczenia jest, że w czasie wakacji szkoły niepubliczne ponoszą koszty utrzymania sal lekcyjnych, z których korzystali dotychczasowi uczniowie, czy też wynagrodzeń nauczycieli, którzy uczyli dotychczasowych uczniów. Mimo zakończenia zajęć dydaktyczno-wychowawczych, szkoła nie zawiesza działalności; w okresie wakacji nauczyciele mają dyżury w budynku szkoły, organizują zajęcia rekreacyjne
i popularnonaukowe dla uczniów, zaś uczniowie, mimo że ukończyli naukę, nadal są uczniami szkoły, mogą korzystać z prowadzonych w czasie wakacji zajęć rekreacyjnych i popularnonaukowych, dalej korzystają z uprawnień wynikających
ze statusu ucznia danej szkoły (legitymacja uprawniająca do zniżek za przejazdy komunikacją publiczną, etc.). Skoro w miesiącach letnich w stosunku do określonego ucznia to dotychczasowa szkoła realizuje zadania, to powinna jej też przysługiwać dotacja.
Nie ma przy tym wątpliwości, że w przypadku absolwentów, którzy kończą zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w kwietniu lub czerwcu, dotacja jest przekazywana jest także w lipcu i sierpniu, co wprost wynika z powołanego już wyżej art. 26 ust. 7 u.f.z.o., i na co uwagę zwrócił sam organ dotujący. Zdaniem Sądu, skoro dotacja za miesiące letnie do czasu zakończenia roku szkolnego przysługuje na każdego absolwenta (w klasie programowo najwyższej), to tym bardziej dotacja przysługuje na ucznia, który absolwentem nie jest i kontynuuje naukę w innej szkole, a co potwierdza przedstawiona wyżej wykładnia systemowa i celowościowa przepisów u.f.z.o. i ustawy – Prawo oświatowe. Analogicznie kwestię tę normuje ustawodawca w art. 26 ust. 4 u.f.z.o. w odniesieniu do szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki. Niezasadne jest zatem wnioskowanie organu, że skoro ustawodawca nie unormował wprost w przepisach u.f.z.o., tak jak ma to miejsce w odniesieniu do dotacji na absolwenta, sytuacji przejścia ucznia do innej szkoły w okresie ferii wakacyjnych, jeszcze przed zakończeniem roku szkolnego, a już po zakończeniu zajęć dydaktyczno-wychowawczych, to taka dotacja nie należy się szkole, która zrealizowała w danym roku szkolnym te zajęcia.
Powyższe rozważania nie oznaczają oczywiście apriorycznego
i bezwzględnego zakwestionowania twierdzenia organu, że daty rozpoczęcia
i zakończenia roku szkolnego nie wyznaczają granic czasowych, do których należy odnieść wypłatę dotacji. Sąd wskazuje bowiem jedynie, że w tym konkretnym analizowanym przypadku, gdy wypisanie ucznia ze szkoły niepublicznej następuje już po zakończeniu zajęć dydaktyczno-wychowawczych, a jeszcze przed zakończeniem roku szkolnego, nie ma podstaw do zakwestionowania wypłaty dotacji na rzecz dotychczasowej szkoły realizującej wobec ucznia obowiązek szkolny w roku szkolnym. Powołany w zaskarżonej decyzji przykład prowadzący, zdaniem organu, do sytuacji absurdalnej, w której na dziecko wypisane ze szkoły niepublicznej pod koniec września dotacja przysługiwałaby aż do końca roku szkolnego, pomimo zapisania dziecka do innej szkoły od października, do tej konkretnej sytuacji się nie odnosi i nie może stanowić argumentu przemawiającego za przyjęciem forsowanej przez organ tezy. Na marginesie podnieść należy, że co do niepublicznych szkół,
w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, dotacja może przysługiwać tylko jednej szkole, skoro można być uczniem tylko jednej szkoły,
w której realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki.
W związku z powyższym uznać należy, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 u.f.p. w zw. z art. 26 ust. 1, art. 33 ust. 1 pkt 1, art. 34 ust. 1 i 2, art. 35 ust. 1-3 u.f.z.o. oraz art. 94 i art. 164 ust. 1 i ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe.
Na uwzględnienie zasługiwał ponadto zarzut skargi dotyczący pozyskania dokumentów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie, po upływie terminu wskazanego w upoważnieniu do prowadzenia kontroli w zakresie prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji. Okoliczność ta została udokumentowana notatką sporządzoną 5 lipca 2022 r. przez pracownika organu pierwszej instancji. Oczywiście organ dotujący był uprawniony bądź to do przedłużenia terminu kontroli, bądź to do gromadzenia materiałów dowodowych już w toku postępowania administracyjnego
w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej nienależnie. Niemniej z akt wynika bezspornie, że dowody nie zostały zgromadzone w toku postępowania administracyjnego, lecz jeszcze przed sporządzeniem protokołu kontroli (6 lipca
2022 r.), a już po upływie terminu zakreślonego w upoważnieniu do prowadzenia kontroli (30 maja - 10 czerwca 2022 r.). Przy czym z akt sprawy nie wynika,
by prowadzący kontrolę zwrócili się do szkoły o udostępnienie dokumentacji, korzystając z uprawnienia określonego w art. 36 ust. 3 u.f.z.o. Tym samym organ dotujący naruszył § 8 ust. 2 i ust. 3 uchwały Rady Powiatu w O.
nr [...] z dnia 27 marca 2018 r., zgodnie z którymi organ prowadzący placówkę powinien być powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli nie później niż na 3 dni robocze przed terminem rozpoczęcia kontroli, przy czym kontrola rozpoczyna się od chwili okazania przez kontrolujących upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy uwzględnią ocenę prawną zawartą
w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw.
z art. 135 p.p.s.a. Sąd w pkt 1. sentencji wyroku uchylił zaskarżoną decyzję wraz
z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania, obejmujących kwotę uiszczonego wpisu sądowego od skargi (140 zł), Sąd orzekł jak w pkt 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.