I SA/Ol 1/26
Podsumowanie
WSA uchylił postanowienie organu odwoławczego odmawiające wydania zaświadczenia o ujęciu faktur przez kontrahenta, uznając błędną wykładnię przepisów o tajemnicy skarbowej.
Spółka wniosła o wydanie zaświadczenia potwierdzającego ujęcie przez jej kontrahenta faktur VAT w deklaracji. Organ podatkowy odmówił, powołując się na tajemnicę skarbową. WSA w Olsztynie uchylił postanowienie organu odwoławczego, uznając, że organy dokonały błędnej, zbyt wąskiej wykładni art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że celem przepisów jest ochrona obrotu gospodarczego i przejrzystość transakcji, a ścisła interpretacja nie może udaremniać tego celu.
Sprawa dotyczyła wniosku spółki E. Sp. z o.o. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, czy jej kontrahent ujął w złożonej deklaracji VAT zdarzenia objęte fakturami VAT wystawionymi przez spółkę. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wydania zaświadczenia, uznając, że informacje te są objęte tajemnicą skarbową, ponieważ odliczenie podatku VAT jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem podatnika. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, argumentując, że tajemnica skarbowa chroni prywatność i dane osobowe, a możliwość jej uchylenia ma charakter wyjątkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że organy podatkowe dokonały błędnej, zawężającej wykładni art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Podkreślono, że celem regulacji jest ochrona obrotu gospodarczego i przejrzystość transakcji, a ścisła interpretacja przepisów nie może prowadzić do udaremniania tego celu. Sąd wskazał, że jeśli podatnik zdecyduje się na odliczenie VAT, musi uwzględnić fakturę w rozliczeniach, a żądana informacja dotyczy transakcji, które są znane skarżącej jako kontrahentowi. Odmowa wydania zaświadczenia utrudniałaby wypełnienie obowiązków starannego uczestnika obrotu gospodarczego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku żądania wydania zaświadczenia przez kontrahenta podatnika, tajemnica skarbowa w stosunku do wnioskodawcy jest wyłączona, jeśli dotyczy zdarzeń, do których ujęcia podatnik był obowiązany na podstawie przepisów ustaw podatkowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy dokonały błędnej, zbyt wąskiej wykładni art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Celem przepisów jest ochrona obrotu gospodarczego i przejrzystość transakcji, a ścisła interpretacja nie może udaremniać tego celu. Informacje te dotyczą transakcji znanych skarżącej jako kontrahentowi, a odmowa ich ujawnienia utrudnia wypełnienie obowiązków starannego uczestnika obrotu gospodarczego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
o.p. art. 306ia
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 293 § §3 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
o.p. art. 293 § §1
Ordynacja podatkowa
ustawa o VAT art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.u.s.a. art. 1 § §1, §2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § §1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit. a-c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § §2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1c
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez organy podatkowe. Cel przepisów o tajemnicy skarbowej to ochrona obrotu gospodarczego i przejrzystość transakcji, a nie utrudnianie dostępu do informacji kontrahentom. Informacje dotyczące ujęcia faktur przez kontrahenta, gdy ten skorzystał z prawa do odliczenia VAT, nie powinny być objęte bezwzględną tajemnicą skarbową w stosunku do tego kontrahenta. Odmowa wydania zaświadczenia utrudnia wypełnienie obowiązków starannego uczestnika obrotu gospodarczego.
Odrzucone argumenty
Odliczenie podatku naliczonego VAT jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem, stąd informacje o jego ujęciu podlegają tajemnicy skarbowej. Tajemnica skarbowa chroni prywatność i dane osobowe, a możliwość jej uchylenia ma charakter wyjątkowy.
Godne uwagi sformułowania
prawidłowa wykładnia przepisu winna stwierdzać, że w przypadku żądania wydania zaświadczenia ZAS-KP tajemnica ta w stosunku do wnioskodawcy jest wyłączona. stosowanie interpretacji opartej wyłącznie na literalnej wykładni konkretnych przepisów oraz w istocie automatyczne stosowanie wyinterpretowanych z nich norm nie może prowadzić do udaremniania tego celu. przepisy dotyczące ochrony tajemnicy skarbowej nie funkcjonują w próżni, a przy tym służą osiągnięciu konkretnych celów, jakie stanowią zabezpieczenie interesów konkretnych i rzeczywistych interesów podatników. praktyka organów podatkowych pozostaje w sprzeczności z powyższymi standardami, bowiem zmierza bezpośrednio do utrudnienia, czy też udaremnienia obowiązków, których oczekuje się od starannego uczestnika obrotu gospodarczego.
Skład orzekający
Katarzyna Górska
przewodniczący
Andrzej Brzuzy
sprawozdawca
Jolanta Strumiłło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących tajemnicy skarbowej w kontekście wydawania zaświadczeń dla kontrahentów oraz ochrona obrotu gospodarczego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskowania o zaświadczenie na podstawie art. 306ia o.p. i wykładni art. 293 § 3 pkt 2 o.p.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między ochroną tajemnicy skarbowej a potrzebą przejrzystości w obrocie gospodarczym, co jest istotne dla przedsiębiorców i ich doradców.
“Czy tajemnica skarbowa chroni kontrahenta przed ujawnieniem informacji o fakturach VAT?”
Sektor
podatkowe
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Ol 1/26 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-02-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /sprawozdawca/
Jolanta Strumiłło
Katarzyna Górska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 293 §1, §3 pkt 2, art. 306ia
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 7 listopada 2025 r., nr 2801-IOV-1.4053.1.2025 w przedmiocie wydania zaświadczenia I. Uchyla zaskarżone postanowienie, II. Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz strony skarżącej E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. kwotę 597,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 października 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego
w E. (dalej jako: "organ I instancji") odmówił E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej jako: "strona", "skarżąca", "spółka") wydania zaświadczenia w części dotyczącej potwierdzenia nieujęcia lub ujęcia przez kontrahenta spółki M. C. w złożonej deklaracji oraz innym dokumencie (dalej jako: "podatnik", "kontrahent spółki") zdarzeń w postaci faktur VAT: z 30 czerwca 2025 r. nr [...] i z 29 sierpnia 2025 r. nr [...].
Z przedstawionych tutejszemu sądowi wraz ze skargą akt podatkowych sprawy, a także z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, że strona działając na podstawie art. 306ia ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, ze zm.), dalej jako: "o.p.", w dniu 26 września 2025 r. złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia ZAS-KP, że na dzień jego wydania: (-) jej kontrahent złożył deklaracje VAT-7 za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2025 r. (-) ujął w złożonej deklaracji innym dokumencie zdarzenia objęte ww. fakturami VAT, (-) zalega lub nie zalega w podatkach wynikających z deklaracji lub innego dokumentu.
Odmawiając wydania zaświadczenia w opisanej powyżej części, organ I instancji wyjaśnił, że faktury ujęte we wniosku o wydanie zaświadczenia są fakturami sprzedaży wystawionymi przez spółkę, zaś dla kontrahenta – podatnika stanowią ewentualnie faktury zakupu. Faktury zakupu dają możliwość (uprawnienie do odliczenia), ale nie powodują obowiązku odliczenia podatku VAT z nich wynikającego. Podatnik VAT ma prawo a nie obowiązek ujęcia faktur zakupu w deklaracji JPK_V7M. Stąd dane dotyczące ujęcia lub nieujęcia przez tego podatnika zdarzeń objęte są tajemnicą skarbową na podstawie zapisu art. 293 §1 o.p.
Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego na opisane postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "DIAS", "organ odwoławczy") postanowieniem z 7 listopada 2025 r. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu przyjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił treść art. 306ia o.p. stanowiącego podstawę prawną żądania spółki oraz art. 293 o.p. i zauważył, że informacje objęte tajemnicą skarbową we wskazanym w tych przepisach zakresie mogą być ujawniane "kontrahentowi podatnika".
DIAS wyjaśnił, że nie neguje faktu, że spółka jest kontrahentem podatnika, lecz zaznaczył, że żądane informacje nie podlegają wyłączeniu z tajemnicy skarbowej. Wskazał, że tajemnica skarbowa stanowi szczególny rodzaj ustawowo chronionej tajemnicy, której istota sprowadza się do wyłączenia jawności danych zawartych w dokumentach będących w posiadaniu organów podatkowych. Służy ona urzeczywistnieniu praw do ochrony prywatności oraz do ochrony danych osobowych, o których mowa w art. 47 i 51 Konstytucji RP na płaszczyźnie prawa podatkowego. Stąd możliwość udostępnienia informacji, o których mowa w art. 293 §3 o.p. ma charakter wyjątkowy. Celem stwierdzenia, czy dane, których skarżąca żąda są objęte regulacją art. 293 §3 o.p. należy przepisy te interpretować ściśle.
Organ odwoławczy podniósł za organem I instancji, że możliwość odliczenia podatku naliczonego nad należnym jest uprawnieniem podatnika. Nie ma on obowiązku korzystać z tego prawa. Zauważył również, że powołana przez stronę koncepcja polegająca na przekształcenia uprawnienia do odliczenia podatku wynikającego z art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej jako: "ustawa o VAT") w obowiązek odliczenia tego podatku nie ma oparcia w przepisach tej ustawy. Taki pogląd stanowi nadinterpretację przepisów i prowadzi do chwiejnego stosowania art. 293 §3 pkt 2 o.p., bowiem wówczas obowiązek wykonania określonej czynności materializuje się w zależności od decyzji kontrahenta. Tymczasem w ocenie DIAS regulacja zawarta z art. 293 §3 o.p. pozwala organowi wyłącznie na udzielenie informacji o tym, czy podatnik złożył deklarację, które miał obowiązek złożyć oraz czy ujął w nich zdarzenia, które miał obowiązek ująć. W ocenie tutejszego organu nie sposób interpretować powyższego przepisu w ten sposób, aby pozwalał on na ujawnienie pozostałej treści złożonej deklaracji, w tym też ujęcie bądź nie faktur zakupowych, bowiem odliczenie podatku naliczonego nie jest obowiązkiem podatnika. Zdaniem organu odwoławczego z zakresu tajemnicy skarbowej słusznie nie zostały wyłączone informacje dotyczące skorzystania przez podatnika z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumenujących zakup towarów i usług związanych z działalnością opodatkowaną. Podatnik nie ma obowiązku ujmowania ww. faktur zakupowych w deklaracji VAT-7, jest to jedynie jego uprawnienie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona zaskarżyła postanowienie DIAS w całości, wniosła o uchylenie w całości postanowień wydanych w obu instancjach, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
art. 293 §3 w zw. z art. 306ia w zw. z art. 306c o.p., które miało wpływ
na wynik sprawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dane ujawnione przez kontrahenta podatnika w pliku JPK objęte są bezwzględną tajemnicą skarbową, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu winna stwierdzać, że w przypadku żądania wydania zaświadczenia ZAS-KP tajemnica ta w stosunku do wnioskodawcy jest wyłączona.
W uzasadnieniu zarzutu skarżąca podniosła, że w stanie faktycznym sprawy istnienie po jej stronie interesu prawnego w uzyskaniu żądanych informacji jest bezsprzeczne. Z wnioskiem wystąpiła w związku z zamiarem wszczęcia postępowania cywilnego w stosunku do należności przysługujących jej od kontrahenta. Zauważyła też, że regulacja zawarta w art. 306ia o.p. dopuszcza możliwość wydawania zaświadczeń w zakresie informacji zwolnionych od tajemnicy skarbowej na podstawie art. 293 §3 o.p. kontrahentom podatnika prowadzącego działalność gospodarczą.
Zdaniem skarżącej organ odwoławczy, dokonując wykładni art. 293 §3 pkt 2 o.p., błędnie przyjął zbyt wąski zakres zastosowania tego przepisu twierdząc, że użyte w nim określenie: "obowiązany na podstawie przepisów ustaw podatkowych" obejmuje jedynie podatnika w znaczeniu ogólnym, a poza jego zakresem znajduje się podatnik, względem którego wskutek skorzystania z przysługującego mu uprawnienia na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, powstał obowiązek uwzględnienia w rozliczeniu faktur VAT, na podstawie których dokonał on odliczenia podatku naliczonego. Spółka zauważyła, że jeśli podmiot składający deklarację VAT wykazuje podatek naliczony VAT obowiązany jest z mocy prawa do ujęcia w składanych deklaracjach danych niezbędnych do obliczenia wysokości podatku naliczonego. W zakresie ww. regulacji słuszne jest w ocenie spółki odwołanie się do ich wykładni funkcjonalnej.
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 §1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie tak zakreślone ramy kontroli, sąd stwierdził, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie
Przedmiotem sporu w sprawie jest ustalenie, czy organ podatkowy zasadnie odmówił skarżącej, z uwagi na tajemnicę skarbową, udzielenia informacji w formie zaświadczenia, o którym mowa w art. 306ia o.p., potwierdzającego ujęcie bądź nie przez kontrahenta strony w złożonej deklaracji lub w innym dokumencie zdarzeń objętych fakturami ww. VAT wystawionymi przez spółkę. Skarżąca uważa, że DIAS dokonał niewłaściwej wykładni regulacji wyłączającej tajemnicę skarbową (art. 293 §3 pkt 2 o.p.), odnosząc zakodowaną w niej normę wyłącznie do sytuacji abstrakcyjnie rozumianego podatnika ("podatnika w ogólności").
W ocenie sądu pogląd wyrażony w skarżonym postanowieniu jest wadliwy, a przedstawiona w uzasadnieniu postanowienia argumentacja nie koresponduje z wykładnią uwzględniającą cel regulacji prawnych objętych ww. rozstrzygnięciem.
Zakreślając ramy prawne rozpoznawanej sprawy sąd wskazuje, że zgodnie z art. 306ia o.p. organ podatkowy, na wniosek kontrahenta podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, wydaje zaświadczenie w zakresie informacji, o których mowa w art. 293 §3. W przypadku gdy wniosek dotyczy deklaracji lub innego dokumentu, których termin złożenia nie upłynął, a podatnik nie złożył takiej deklaracji lub innego dokumentu, organ podatkowy odmawia wydania zaświadczenia.
Natomiast w myśl art. 293 o.p. indywidualne dane zawarte w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów objęte są tajemnicą skarbową (§1). Stosownie do §2 art. 293 o.p. przepis §1 stosuje się również do danych zawartych w: informacjach podatkowych przekazywanych organom podatkowym przez podmioty inne niż wymienione w §1, aktach dokumentujących czynności sprawdzające, aktach postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej oraz aktach postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe, dokumentacji rachunkowej organu podatkowego, informacjach uzyskanych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej z banków oraz z innych źródeł niż wymienione w §1 lub w pkt 1, informacjach uzyskanych w toku postępowania w sprawie zawarcia porozumień, o których mowa w dziale IIa, aktach dokumentujących kontrolę, o której mowa w rozdziale 9 działu III ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami; informacjach o wynikach analizy ryzyka, o której mowa w art. 119zn §1 oraz innych informacjach i dokumentach, o których mowa w dziale IIIB; informacjach i dokumentach, o których mowa w dziale III w rozdziale 11a aktach postępowania w sprawie wydania opinii zabezpieczającej oraz aktach postępowania określonego w dziale IIIA w rozdziale 5.
Z kolei według art. 293 §3 pkt 2 o.p. powyższych przepisów (§1 i 2) nie stosuje się do udostępnienia kontrahentowi podatnika prowadzącego działalność gospodarczą informacji o nieujęciu lub ujęciu przez podatnika w złożonej deklaracji lub złożonym innym dokumencie zdarzeń, do których ujęcia był obowiązany na podstawie przepisów ustaw podatkowych.
Z przytoczonych regulacji w pierwszej kolejności wynika, że wyłączenie stosowania rygorów ochrony tajemnicy skarbowej w odniesieniu do konkretnego podmiotu zachodzi wówczas, gdy z żądaniem uzyskania informacji (w formie zaświadczenia) występuje kontrahent podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, a informacje te odnoszą się do zdarzeń, które podatnik był zobowiązany ująć na podstawie przepisów prawa podatkowego.
W sprawie bezsporne między stronami jest, że skarżąca była kontrahentem M. C., zaś odmowę wydania spółce zaświadczenia rozstrzygające sprawę organy podatkowe uzasadniły koniecznością respektowania zasad dotyczących ochrony tajemnicy skarbowej, powołując się na literalną wykładnię art. 293 §3 pkt 2 o.p. i w zasadzie na jej rezultatach całkowicie poprzestały, przy uwzględnieniu ogólnego charakteru danych, o które spółka wystąpiła, a ściślej brakiem obowiązku ich ujawnienia, wynikającego z przepisów ustawy o VAT.
W omawianym aspekcie stwierdzić należy, że nie może budzić wątpliwości to, że w świetle regulacji art. 86 ust. 1 ustawy o VAT (dotyczącej prawa do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktury VAT, które pociąga za sobą obowiązek uwzględnienia tej faktury w rozliczeniach) żaden podatnik tego podatku nie jest bezwzględnie zobligowany do ujmowania w swoich rozliczeniach każdej faktury zakupowej, a także pomniejszania swojego podatku należnego o wynikający z niej podatek naliczony. Jeśli jednak zdecyduje się na odliczenie podatku vat naliczonego, to wówczas w swoich rozliczeniach musi uwzględnić dokumentującą ten podatek fakturę. Zatem o ile in abstracto nie ma bezwzględnego ustawowego obowiązku rozliczania każdej faktury zakupowej, to jednak obowiązek taki mógł się zmaterializować w wyniku podjętej przez kontrahenta skarżącej decyzji.
O ile więc rzeczywiście odliczenie podatku naliczonego VAT jest co do zasady uprawnieniem podatnika, to jednak zdaniem sądu nie takiej okoliczności dotyczy ograniczenie, o jakim mowa w art. 293 § 3 pkt 2 o.p. Chodzi bowiem o takie dane, które z założenia nie są ujawniane w rejestrach, a nie o dane, które mogą zgodnie z obowiązującym prawem w związku z indywidualną decyzją podatnika być w tych rejestrach pominięte (por. wyrok WSA w Lublinie z 13 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 294/25).
Nadto sąd zwraca uwagę, że w uzasadnieniu skarżonego postanowienia DIAS wskazał na wagę i konieczność ochrony tajemnicy skarbowej, zwłaszcza w kontekście potrzeby urzeczywistnienia praw do ochrony prywatności oraz ochrony danych osobowych, o których mowa w art. 47 i 51 Konstytucji RP na płaszczyźnie prawa podatkowego. Tymczasem w ocenie sądu powyższa argumentacja jest całkowicie chybiona. Skoro bowiem o wydanie zaświadczenia występuje niewątpliwie kontrahent podatnika – strona dokonanych z nim transakcji, udokumentowanych ww. fakturami, to nie można mówić o konieczności czy też potrzebie zabezpieczenia przed nią tego rodzaju informacji, które i tak posiada, a przy tym bezpośrednio jej one dotyczą. Działanie tego rodzaju byłoby bowiem całkowicie nieuzasadnione i bezcelowe (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 13 października 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 417/22).
Tymczasem w ocenie DIAS wniosek strony dotyczy jednak danych objętych tajemnicą skarbową, których kontrahent skarżącej nie był obowiązany ujawniać ani w księgach rachunkowych ani w plikach JPK_VAT (dotyczy to bowiem podatku naliczonego, a uwzględnienie tych kategorii w rozliczeniach podatkowych jest prawem a nie obowiązkiem podatnika). To zaś powoduje, że w związku z literalnym brzmieniem art. 293 §3 pkt 2 o.p. organ nie był uprawniony i obowiązany do wydania zaświadczenia.
Z ocena tą nie można się jednak zgodzić. Zdaniem sądu dokonana przez organy interpretacja przepisu art. 293 §3 pkt 2 o.p. ma charakter zawężający, a tym samym wypacza sens tej normy prawej.
Zaznaczenia wymaga, że z uwagi na rozpatrywaną materię, a także ratio legis wprowadzenia do porządku prawnego regulujących ją przepisów, stwierdzić należy, że rezultaty literalnej wykładni przepisów nie prowadzą do wyjaśnienia wszelkie wątpliwości w omawianym zakresie. Zauważyć bowiem trzeba, że przepisy dotyczące ochrony tajemnicy skarbowej nie funkcjonują w próżni, a przy tym służą osiągnięciu konkretnych celów, jakie stanowią zabezpieczenie interesów konkretnych i rzeczywistych interesów podatników. Ich nader rygorystyczna wykładnia nie może prowadzić do pozbawiania kontrahentów tychże podatników możliwości uzyskiwania urzędowego poświadczenia (zagwarantowanego ustawowo, przy spełnieniu konkretnych warunków) danych odnośnie transakcji, których istotne elementy zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe są im znane (zob. przywołany już wyrok WSA w Rzeszowie z 13 października 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 417/22).
Zauważyć przede wszystkim należy, że przepis art. 306ia wprowadza tryb wydania zaświadczenia, którego celem jest przecież ochrona obrotu gospodarczego, przejrzystość transakcji handlowych i uczciwość między kontrahentami, partnerami, wspólnikami itp. (zob. S. Babiarz [w:] S. Babiarz [i in.], Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII, Wolters Kluwer, Warszawa 2024, s. 1657). W tej sytuacji stosowanie interpretacji opartej wyłącznie na literalnej wykładni konkretnych przepisów oraz w istocie automatyczne stosowanie wyinterpretowanych z nich norm nie może prowadzić do udaremniania tego celu. Dodatkowo nie sposób pominąć również tego, że aktualnie obowiązujące podatników podatku VAT standardy w zakresie weryfikacji rzetelności swoich kontrahentów wymagają daleko idącej staranności w tym zakresie (np. wyroki: wyrok WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 143/25, WSA w Kielcach z 27 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 51/22, WSA w Warszawie z 19 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 554/21, WSA w Poznaniu z 5 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Po 514/20). Odwołać się w tym miejscu należy też do przywołanego wcześniej wyroku WSA w Lublinie z 13 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 294/25 (odwołującego się do wyroku WSA w Rzeszowie z 13 października 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 417/22), który zwrócił uwagę na dwoistość praktyki organów podatkowych, które z jednej strony (jak w niniejszej sprawie) bezpodstawnie utrudniają dostęp do danych objętych tajemnica skarbową, z drugiej natomiast oczekują i wymagają w prowadzonych postępowaniach podatkowych weryfikacji rzetelności kontrahentów, a same – w uzasadnieniu stanowiska o zmianie rozliczenia podatkowego – posługują się informacjami z plików JPK_VAT i ksiąg podatnika. Prezentowana w niniejszej sprawie praktyka organów podatkowych pozostaje w sprzeczności z powyższymi standardami, bowiem zmierza bezpośrednio do utrudnienia, czy też udaremnienia obowiązków, których oczekuje się od starannego uczestnika obrotu gospodarczego (a tym samym i obrotu podatkowego). Zatem w ocenie sądu praktyka organów podatkowych opisana w zaskarżonym postanowieniu w rzeczywistości utrudnia wypełnienie obowiązków, których organy te oczekują od "starannie postępującego" uczestnika obrotu gospodarczego. To także winno stanowić istotną wskazówkę interpretacyjną w zakresie wykładni odpowiednich przepisów, między innymi tych dotyczących ochrony tajemnicy skarbowej. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że żądana informacja (co podniosła strona w skardze) miała związek z zamiarem wszczęcia postępowania cywilnego w stosunku do przysługujących spółce od podatnika należności i dlatego wystąpiła do organu ze stosownym wnioskiem o udzielenie informacji. A jak już wcześniej wskazano celem regulacji art. 306ia o.p. (dopuszczającej wydanie zaświadczenia w zakresie informacji wyłączonych spod tajemnicy skarbowej na podstawie art. 293 §3 o.p.) jest ochrona obrotu gospodarczego, przejrzystość transakcji handlowych i uczciwość między kontrahentami, partnerami, wspólnikami, itp.
Wobec powyższego sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 293 §3 w zw. z art. 306ia w zw. z art. 306c o.p., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dane ujawnione przez kontrahenta podatnika w pliku JPK_VAT objęte są bezwzględną tajemnicą skarbową, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu winna stwierdzać, że w przypadku żądania wydania zaświadczenia ZAS-KP tajemnica ta w stosunku do wnioskodawcy jest wyłączona.
Stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenia skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia, o czym sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a przede wszystkim wyrażone w nim stanowisko sądu odnośnie wykładni art. 293 §3 pkt 2 o.p.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §2 p.p.s.a. oraz §14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). Na koszty te złożyły się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 100,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480,00 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł
Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym zostały określone w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
-----------------------
KrajowAdifHnUlrncpNie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę