I SA/LU 93/25

I SA/Lu 93/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda /przewodniczący/
Jakub Polanowski
Marcin Małek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 252
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie Sędzia WSA Marcin Małek (sprawozdawca) Asesor sądowy Jakub Polanowski Protokolant starszy specjalista Marta Ścibor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 grudnia 2024 r. nr SKO.41/3903/PO/2024 w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem - oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 9 grudnia 2024 r., nr SKO.41/3903/PO/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez A. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. (dalej jako: skarżąca, spółka) uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 4 września 2024 r., znak: KNW-M.1710.36.2023 i określiło wobec skarżącej wysokość dotacji oświatowej wykorzystywanej niezgodnie z przeznaczeniem przez Przedszkole Niepubliczne "A. " i "A. I" w L. w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. na kwotę 77 921,69 zł oraz nakazało jej zwrot do budżetu Miasta L. wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych począwszy od dnia przekazania dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Skarżąca była w 2019 i w 2020 r. organem prowadzącym dla niepublicznych placówek wpisanych do ewidencji placówek niepublicznych: Niepubliczne Przedszkole "A. " w L. ul. [...] (dalej jako: Przedszkole 1) i Niepubliczne Przedszkole "A. I" w L. ul. [...] (dalej jako: Przedszkole 2). Działalność tych przedszkoli była finansowana m.in. z dotacji budżetu gminy. Z akt sprawy wynika, że kontrolą i postępowaniem administracyjnym objęto okres 2019 r. i 2020 r., na który organ prowadzący otrzymał dotację na dwie placówki w łącznej wysokości 5 805 357,57 zł celem przeznaczenia ich na realizacje zadań placówek wychowania przedszkolnego w zakresie kształcenia, wychowania, opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej.
Stwierdzenie wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 143 002,36 zł nastąpiło w wystąpieniu pokontrolnym Prezydenta Miasta L. (dalej jako: organ I instancji, Prezydent) z 24 lutego 2022 r. Kontrolujący uznał, że dotacja we wskazanej kwocie została wykorzystana niezgodnie z art. 35 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2025 poz. 439), dalej jako: u.f.z.o. Z twierdzeniem tym nie zgodziła się spółka i odmówiła zwrotu wskazanej kwoty.
W związku z tym Prezydent decyzją z 4 września 2024 r. określił spółce wysokość dotacji oświatowej podlegającej zwrotowi z tytułu wykorzystania dotacji za 2019 i 2020 rok niezgodnie z przeznaczeniem na łączną kwotę 143 002,36 zł oraz nakazał dokonanie zwrotu do budżetu miasta ww. kwoty wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych począwszy od dnia przekazania dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
W odwołaniu od wskazanej decyzji skarżąca podniosła, m.in. że w odniesieniu do wynagrodzenia wicedyrektora zaskarżona decyzja nie jest właściwa, gdyż w u.f.z.o. wprost przewidziana jest możliwość finansowania z dotacji oświatowej wynagrodzenia osoby fizycznej, jeżeli pełni funkcję dyrektora i wicedyrektora tej szkoły. W ocenie skarżącej niezasadnie zakwestionowane zostały także wydatki poczynione na dzieci niepełnosprawne w związku z prowadzonymi na ich potrzeby zajęciami terapeutycznymi, uczestnictwem w webinarze dotyczącym prowadzenia dokumentacji oświatowej.
Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 9 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu I instancji i określiło wobec skarżącej wysokość dotacji oświatowej wykorzystywanej niezgodnie z przeznaczeniem przez Przedszkole 1 i Przedszkole 2 w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. na kwotę 77 921,69 zł oraz nakazało jej zwrot wraz z odsetkami.
W uzasadnieniu SKO przywołało treść przepisów art. 35 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.f.z.o. i wskazało, że według organu I instancji na dotacje wykorzystaną niezgodnie z art. 35 u.f.z.o. złożyły się wydatki na cele inne niż określone w przepisie, tj:
- 77 911,55 zł brutto (wraz z pochodnymi finansowanymi przez pracodawcę) wynagrodzenia zastępcy dyrektora, którego stanowiska nie ujęto w obowiązujących w Przedszkolach statutach;
- 29 737,57 zł za zakup akcesoriów i sprzętu komputerowego, a także szczoteczek elektrycznych oraz żeli do depilacji, rozliczonych z dotacji udzielonej na uczniów niepełnosprawnych;
- 4 502,17 zł za zakup artykułów spożywczych, w tym kaw ziarnistych i sypanych;
- 729,98 zł wydatkowane na zakup kwiatów żywych, a także żeli i pianek do golenia;
- 300,00 zł za szkolenie "Webinar - szkolenie dokumentacja oświatowa", przeprowadzone przez kancelarię adwokacką;
- 10,14 zł za usługi telekomunikacyjne, dotyczące połączeń międzynarodowych.
Oraz wydatki niebędące wydatkami bieżącymi przedszkola w danym roku:
- 23 809,80 zł dotyczące faktur i not obciążeniowych wystawionych w 2018 r. i opłaconych z przekroczeniem terminu płatności w 2019 r., a także odprowadzonych po terminie w 2020 r. pochodnych od wynagrodzeń wynikających z list płac z 2019 r.;
- 13 910,17 zł za przedmioty rozliczone z dotacji jednego z przedszkoli a znajdujące się w drugim przedszkolu organu prowadzącego.
W ocenie organu odwoławczego jedynie kwota 77 921,69 zł, na którą składają się kwoty 77 911,55 zł (wynagrodzenie zastępcy dyrektora) + 10,14 zł (kwota z faktury za rozmowy zagraniczne) stanowi kwotę dotacji wykorzystanej w 2019 r. niezgodnie z przeznaczeniem. W pozostałym zakresie Kolegium uwzględniło odwołanie uznając, że nie doszło do wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.
W zakresie wydatków w kwocie 77 911,55 zł brutto stanowiących wynagrodzenia zastępcy dyrektora, którego stanowiska nie ujęto w obowiązujących w Przedszkolach statutach Kolegium uznało stanowisko organu I instancji za zasadne.
Zdaniem Kolegium brak jest podstaw do uznania kosztów za wynagrodzenie zastępcy dyrektora jako poniesionych na cele wskazane w u.f.z.o. Niekwestionowaną w sprawie okolicznością jest to, że statut przedszkoli nie zawierał stanowiska zastępcy dyrektora. Powołując się na art. 102 ust. 1 pkt 8 ustawy Prawo oświatowe podniosło, że statut przedszkola zawiera w szczególności organy przedszkola oraz ich szczegółowe kompetencje, szczegółowe warunki współdziałania tych organów i sposób rozwiązywania sporów między tymi organami. Ze statutów wynika, że organami przedszkola są Dyrektor Przedszkola i Rada Pedagogiczna. W ocenie organu odwoławczego wydatkowanie środków na stanowisko zastępcy dyrektora, które nie wynika ze statutu placówki oświatowej, a w szczególności związane jest z wykonywaniem zadań administracyjnych i zarządzeniem, które to zadania są również wykonywane przez dyrektora umocowanego w statucie, nie zapewnia racjonalizacji kosztów w związku z realizacją zamierzonego zadania, a tym samym nie powinno być finansowane ze środków publicznych.
Również w zakresie wydatków w kwocie 10,14 zł za usługi telekomunikacyjne, dotyczące połączeń międzynarodowych Kolegium uznało stanowisko organu I instancji za zasadne.
Dodatkowo Kolegium wskazało, że odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem. W dalszej części organ odwoławczy przytoczył treść orzecznictwa NSA i wskazał, że w przypadku deklaratoryjnej decyzji organu o obowiązku zwrotu dotacji nie ma podstaw do jednoczesnego orzekania w niej o odsetkach.
Na wskazaną decyzję w zakresie punktu 2, w której orzeczono o wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem co do kwoty 77 911,55 zł spółka wniosła skargę.
Wnosząc o uchylenie decyzji w zaskarżonej części, zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:
1) art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. ewentualnie w związku z art. 101 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe, a to poprzez zakwestionowanie jako możliwego do sfinansowania z dotacji oświatowej wydatku w postaci wynagrodzenia wicedyrektora przedszkola skarżącej, podczas gdy jasne jest że zgodnie z powołanym przepisem w określonej wysokości finansowane z dotacji może być roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy o pracę w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce, jednocześnie kreowanie stanowisk kierowniczych takich jak wicedyrektor pozostawione jest przez ustawodawcę uznaniu organu prowadzącego i jego potrzebom organizacyjnym w ramach prowadzonej placówki;
2) art. 7 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a., polegające na niepełnym rozważeniu sprawy i interesów stron oraz nieuwzględnieniu argumentacji skarżącej podniesionej w toku sprawy i w odwołaniu i jej słusznego interesu oraz także interesu społecznego odnoszonego przede wszystkim do dzieci uczęszczających do przedszkola;
3) art. 11 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na sporządzeniu nie w pełni przekonującego uzasadnienia decyzji w zakresie nakazującym zwrot dotacji oświatowej w kwocie odpowiadającej wydatkowi na wynagrodzenie wicedyrektora placówki.
W uzasadnieniu skarżąca argumentowała, że zakwestionowany wydatek dotyczący wynagrodzenia wicedyrektora w kwocie 77 911,55 zł miał związek z prowadzeniem placówki oświatowej, którego wymaga art. 35 ust. 1 u.f.z.o., a dotacja oświatowa pobrana przez organ prowadzący nie była w żadnym zakresie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.
Jej zdaniem, fakt, że nawet jeśli w okresie, którego dotyczyła kontrola statut przedszkola skarżącej nie przewidywał takiego stanowiska jak wicedyrektor czy zastępca dyrektora, nie umniejsza możliwości pełnienia przez daną osobę takiej funkcji z woli organu prowadzącego. Z art. 101 ust. 3 Prawa oświatowego wynika, że możliwość tworzenia stanowisk wicedyrektora lub innych stanowisk kierowniczych jest zastrzeżona do uznania i kompetencji dyrektora placówki przedszkolnej za zgodą organu prowadzącego - nie musi przy tym wynikać ze statutu placówki. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 865/22 skarżąca podniosła, że w odniesieniu do wydatków finansowanych z dotacji oświatowej na wynagrodzenia dyrektorów do spraw administracyjno-gospodarczych w trzech przedszkolach publicznych uchylił decyzję tamtejszego samorządowego kolegium odwoławczego kwestionującą takie wydatki, wskazując m.in. że kwestią podstawową w niniejszej sprawie dla oceny prawidłowości wydatkowania kwot na wynagrodzenia dyrektorów administracyjno-gospodarczych jest stwierdzenie, czy pełnienie tych stanowisk przez skarżące, było zgodne z powołanymi powyżej przepisami (w tym art. 101 ust. 3) ustawy Prawo oświatowe (...).
Z tych względów zaskarżona decyzja co do nakazania zwrotu kwoty 77 911,55 zł nie powinna się ostać, jako że kwota ta jako wydatkowana na wynagrodzenie wicedyrektora placówki – była wydatkowana właściwie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - sąd administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się wyłącznie ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, wówczas gdy decyzja wiąże się z negatywnymi dla niej skutkami, czy też zdaniem strony narusza zasady współżycia społecznego. W postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej.
W powyższym kontekście stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny stanowiska organu dotyczącego obowiązku zwrotu dotacji oświatowej wykorzystanej przez spółkę niezgodnie z przeznaczeniem w zakresie kwoty 77 911,55 zł wydatkowanej na wynagrodzenie zastępcy dyrektora przedszkola.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 126 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869; dalej: u.f.p.), dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie ustawy o finansach publicznych, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych.
Zgodnie zaś z art. 252 ust. 1 pkt 1 tej ustawy dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Jak trafnie podkreślono w decyzji, brak jest definicji legalnej pojęcia "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". W doktrynie przyjmuje się, że jest to wydatkowanie przez beneficjenta przekazanych mu środków finansowych w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów niż określone dla danego rodzaju dotacji w umowie dotacyjnej lub w przepisach powszechnie obowiązującego prawa (zob. Stawiński Michał. Art. 252. w: Ustawa o finansach publicznych. Komentarz. LEX/el. 2021).
Tym samym, dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem to taka, która została wydatkowana na inne cele aniżeli te, na które została udzielona bądź nie służyła pokryciu wydatków, na które miała być wykorzystana (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 235/18).
Dlatego podmiot, któremu przyznano dotację, winien każdy wydatek powiązać nie tylko ogólnie z przedsięwzięciem, ale precyzyjnie z właściwym, wskazanym w umowie, celem, zaś powiązanie to nie może być dowolne, gdyż winno być adekwatne do celu wydatku (zob. A. Ostrowska, Komentarz do art. 252, (w:) J.M. Salachna, M. Tyniewicki (red.), Finanse publiczne. Komentarz, Warszawa 2024, LEX/el., nr 2; M. Stawiński, Komentarz do art. 252, (w:) Z. Ofiarski (red.), Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, LEX/el. 2021, nr 2).
Co istotne, zwrotowi do budżetu podlega jedynie ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem (art. 252 ust. 5 u.f.p.).
W niniejszej sprawie przedmiot sporu dotyczy prawidłowości wydatkowania przez skarżącą dotacji oświatowej, której środki była strona zobligowana spożytkować na realizację zadań określonych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Zatem każdy wydatek, który pokryty został z dotacji, winien być poddany weryfikacji pod kątem jego zgodności ze wspomnianym przepisem. Brak owej zgodności uzasadnia twierdzenie o jego wydatkowaniu niezgodnie z przeznaczeniem, a w dalszej kolejności o potrzebie jego zwrotu.
Stosownie do art. 35 ust. 1 u.f.z.o., dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, w tym na:
a) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy o pracę w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce w przeliczeniu na maksymalny wymiar czasu pracy - w wysokości nieprzekraczającej:
- 250% 12-krotnego średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2021 r. poz. 1762 z późn. zm.; dalej: u.k.n.) - w przypadku publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz niepublicznych przedszkoli, o których mowa w art. 17 ust. 1, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1, i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1,
- 150% 12-krotnego średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 u.k.n. - w przypadku niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego niewymienionych w tiret pierwszym, oraz niepublicznych szkół i placówek,
aa) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej w publicznym lub niepublicznym przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej publiczne lub niepubliczne przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego - w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kwot określonych w lit. a,
b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 p.o. oraz zadania, o którym mowa w art. 83 ust. 6 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.),
Oczywistym zatem jest, że w świetle powołanej regulacji dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących placówki, w tym na roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy o pracę w przedszkolu, w wysokości nieprzekraczającej - w przypadku niepublicznych przedszkoli - 150% 12-krotnego średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 u.k.n.
Istotne znaczenie ma również art. 10 ust. 1 i 2 u.p.o., zgodnie z którym organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność, zaś do zadań tego organu należy w szczególności:
1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;
2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;
3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;
4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2018 r. poz. 395 z późn. zm.), i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki;
5) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych;
6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły lub placówki;
7) przekazanie do szkół dla dzieci i młodzieży oraz placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7, z wyjątkiem szkół artystycznych realizujących wyłącznie kształcenie artystyczne, informacji o podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, finansowanych ze środków publicznych.
Jednocześnie, mając na uwadze kwestię sporną, należy wskazać na regulacje prawno - ustrojowe dotyczące stanowiska dyrektora przedszkola zawartych w u.p.o. Zgodnie z art. 62 ust. 1 u.p.o. szkołą (przedszkolem) lub placówką kieruje nauczyciel mianowany lub dyplomowany, któremu powierzono stanowisko dyrektora. W myśl art. 62 ust. 2 tej ustawy, szkołą lub placówką może również kierować osoba niebędąca nauczycielem powołana na stanowisko dyrektora przez organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny.
Dalej w art. 68 u.p.o. wskazano kompetencje dyrektora szkoły lub placówki.
Ponadto zgodnie z art. 88 ust. 7 u.p.o. organ lub osoba, o których mowa w art. 8 ust. 2, zakładająca szkołę lub placówkę podpisuje akt założycielski oraz nadaje pierwszy statut. W myśl art. 88 ust. 8 akt założycielski i statut szkoły lub placówki publicznej przesyła się właściwemu kuratorowi oświaty oraz innym organom właściwym do sprawowania nadzoru pedagogicznego nad szkołą lub placówką.
W art. 102 cytowanej ustawy wymieniono, co winien zawierać statut przedszkola. W pkt 8 wskazano, że statut winien określać organy przedszkola oraz ich szczegółowe kompetencje, a także szczegółowe warunki współdziałania organów przedszkola oraz sposób rozwiazywania sporów miedzy tymi organami Natomiast zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.o. podstawową jednostką organizacyjną przedszkola jest oddział. Natomiast zgodnie z art. 101 ust. 2 w przedszkolu;
1) liczącym co najmniej 6 oddziałów lub
2) posiadającym oddziały zlokalizowane w różnych miejscach lub
3) w którym co najmniej 2 oddziały pracują dłużej niż 10 godzin dziennie - może być utworzone stanowisko wicedyrektora przedszkola.
Zgodnie natomiast z art. 101 ust. 3 u.p.o. dyrektor przedszkola, za zgodą organu prowadzącego, może utworzyć stanowisko wicedyrektora w innych przypadkach, niż określone w ust. 1, a także, za zgodą organu prowadzącego, może tworzyć inne stanowiska kierownicze.
Dokonując wykładni tego ostatniego przepisu, nie można zgodzić się ze skarżącą, że kreowanie stanowiska takiego jak wicedyrektor pozostawione jest przez ustawodawcę wyłącznemu uznaniu dyrektora placówki. Aby prawidłowo odczytać ten przepis musimy założyć, że ust. 2 w poszczególnych punktach wskazuje jakiś ważne, istotne okoliczności od których istnienia uzależniona jest możliwość utworzenia stanowiska wicedyrektora przedszkola. Ust. 3 wskazuje natomiast na "inne przypadki" niż określone w ust. 2. Już samo to wskazuje na konieczność wskazania okoliczności uzasadniających utworzenia stanowiska wicedyrektora przedszkola. Tym samym dyrektor nie ma tu jakiejkolwiek swobody. Co więcej założyć należy, że skoro ust. 2 wskazuje na tyle ważne powody uzasadniające utworzenie stanowiska wicedyrektora, do również "inne przypadki" do których odwołuje się ust. 3 muszą być co najmniej tak samo ważne i istotne jak te wskazane w ust. 2. Tym samym nie mogą to być jakiekolwiek okoliczności, a już z całą pewnością ich brak. Innymi słowy muszą to być tego typu okoliczności, które wymagają stanowiska wicedyrektora, bez istnienia którego funkcjonowanie przedszkola byłoby niemożliwe jak w znacznym stopniu utrudnione.
W przedmiotowej sprawie, z treści § 1 (Rozdział III) statutu przedszkola wynika, że organami przedszkola są wyłącznie Dyrektor przedszkola i Rada Pedagogiczna. W statucie wskazano, że Dyrektor przedszkola kieruje bieżącą działalnością przedszkola i reprezentuje je na zewnątrz. Jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w przedszkolu nauczycieli i pracowników obsługi. W 21 punktach wyszczególniono jego kompetencje i obowiązku.
Z treści § 2 ust. 4 statutu (Rozdział III) jednoznacznie natomiast wynika, że "Na czas nieobecności Dyrektora przedszkola Dyrektor wyznacza osobę go zastępującą, która w tym okresie pełni obowiązki dyrektora przedszkola".
Za niewystarczająca zatem należało uznać argumentację skarżącej, że istnienie stanowiska wicedyrektora przedszkola uzasadnione było konieczności zastępowania dyrektora na czas jego nieobecności. Stanowisko to narusza nie tylko art. 101 ust. 2 i 3 u.p.o. lecz również jest sprzeczne ze statutem placówki.
Podsumowując, brak zapisów w statutach dotyczących stanowiska wicedyrektora wraz z wyodrębnieniem jego zakresu zadań i brak jakichkolwiek uzasadnionych okoliczności uzasadniających utworzenie takiego stanowiska stanowiło o braku możliwości rozliczenia wydatków poniesionych na wynagrodzenie wicedyrektora. W istocie doszło bowiem do dublowania wydatków na stanowisko kierownicze. W oparciu o statut, wszystkie bowiem zadania związane z funkcjonowaniem placówki zostały przypisane do stanowiska dyrektora. Wicedyrektor, pomijając nawet jego brak w statucie nie wykonywał żadnych innych czynności, poza zastępowaniem dyrektora w czasie jego nieobecności, co dodatkowo również koliduje z treścią statutu.
W ocenie Sądu, rację zatem w przedstawionym sporze należało przyznać organowi. Wbrew stanowisku skarżącej, organ zasadnie przyjął, że w zakresie wydatków na wynagrodzenia wicedyrektora, nie można ich zakwalifikować jako wydatków wykorzystanych zgodnie z przeznaczeniem.
Przyjmując nawet, że istnienia stanowiska wicedyrektora nie musi wynikać ze statutu placówki (w rozpoznawanej sprawie statut nie wymienia w ogóle wicedyrektora), to oczywistym jest, że istnienie takiego stanowiska musi być zgodne z powołanymi powyżej przepisami u.p.o., a przede wszystkim z wymogami ustawowymi uzasadniającymi istnienie takiego stanowiska w prowadzonych przedszkolach.
Ponadto, dokonując analizy zasadności przedmiotowych wydatków należy mieć na uwadze nie tylko przywołane wyżej regulacje lecz również treść art. 44 ust. 3 u.f.p. Według tego przepisu wydatki publiczne powinny być dokonywane:
1) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad:
a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,
b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów;
2) w sposób umożliwiający terminową realizację zadań;
3) w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że ocena zasadności wydatków dokonywana przez pryzmat art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych musi uwzględniać treść art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych. Odmienne zapatrywanie prowadziłoby bowiem do przyjęcia kuriozalnego stanowiska, że legalne są każde wydatki związane z kształceniem, wychowaniem i opieką, w tym niecelowe, nieoszczędne a także takie, w których nakłady przynoszą minimalne efekty (por wyrok WSA we Wrocławiu z 12 kwietnia 2023 r. III SA/Wr 621/21).
Dotacje przeznaczone na realizację zadań szkoły (przedszkola) ograniczone są zatem do ich celowości oraz do bieżących wydatków szkoły (przedszkola). Rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę (przedszkole), czy też pokrywaniu wszelkich jej wydatków (por. wyrok NSA z 25 września 2015 r., II GSK 1769/14, z 19 marca 2014 r., II GSK 1858/12). Z tych właśnie powodów dotacje oświatowe podlegają szczególnym zasadom rozliczania.
Jednocześnie dodać należy, że to na podmiocie dotowanym spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację preferowanych przez dotującego celów. Z akt sprawy nie wynika natomiast, że funkcjonowanie stanowiska wicedyrektora przedszkola z takimi celami się wiązało.
W tych okolicznościach żądanie zwrotu dotacji było obowiązkiem organu wynikającym ze wskazanych przepisów.
Sumując, w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia powoływanych w skardze przepisów prawa materialnego. Prawidłowo wskazano kwoty do zwrotu i wyjaśniono kwestię odsetek.
Nieuzasadnione są także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że materiał dowodowy został zebrany przez organy w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, a jego spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszyła granic swobodnej oceny dowodów. Organ wydający decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie działał na podstawie prawa i w jego granicach, podejmując wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia.
Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.