I SA/LU 91/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Lublinie oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów dotyczących egzekucji administracyjnej, uznając, że skarżący nie był stroną postępowania, które zostało wcześniej umorzone.
Skarżący M. D. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów dotyczących egzekucji administracyjnej. Skarżący, jako spadkobierca T. D., twierdził, że jest zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd administracyjny uznał jednak, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z uwagi na śmierć pierwotnego zobowiązanego, a skarżący nie miał legitymacji do wniesienia zarzutów. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, podkreślając jednocześnie błędy proceduralne organu egzekucyjnego w zakresie komunikacji z komornikiem sądowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów i wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący, będący spadkobiercą T. D., domagał się rozpoznania zarzutów dotyczących egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 2013 r. Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że postępowanie egzekucyjne wobec T. D. zostało umorzone z powodu jego śmierci, a skarżący nie jest zobowiązanym w tym postępowaniu. Dyrektor IAS podtrzymał to stanowisko. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów u.p.e.a., twierdząc, że jako następca prawny przeszedł na niego obowiązek objęty tytułem wykonawczym i posiada legitymację do złożenia zarzutów. Podkreślał, że komornik sądowy podjął postępowanie egzekucyjne z jego udziałem. Sąd administracyjny, oddalając skargę, stwierdził, że postępowanie egzekucyjne zostało formalnie umorzone postanowieniem z 9 marca 2022 r. z uwagi na śmierć zobowiązanego, co wyklucza ponowne wszczęcie postępowania. Sąd zwrócił uwagę na błędy organu egzekucyjnego w zakresie braku powiadomienia komornika sądowego o umorzeniu postępowania, co mogło prowadzić do nieuprawnionych czynności egzekucyjnych wobec spadkobierców. Niemniej jednak, wobec faktu umorzenia postępowania egzekucyjnego przed złożeniem zarzutów, organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów, gdyż nie istniał przedmiot wniosku o umorzenie. Sąd podkreślił, że kontynuacja postępowania wobec następcy prawnego jest możliwa tylko w toczącym się postępowaniu, a nie w postępowaniu formalnie zakończonym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, spadkobierca nie posiada legitymacji do wniesienia zarzutów, jeśli postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu śmierci zobowiązanego przed wniesieniem zarzutów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skoro postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z uwagi na śmierć zobowiązanego, to nie istnieje przedmiot postępowania, w którym skarżący mógłby wnieść zarzuty. Odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów była zatem zasadna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (24)
Główne
u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na ścisły związek obowiązku z osobą zmarłego wyklucza ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
u.p.e.a. art. 60 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
u.p.e.a. art. 33 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis określający podstawy do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
u.p.e.a. art. 28a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Możliwość kontynuowania postępowania egzekucyjnego w stosunku do następcy prawnego zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 8
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 62f § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 61a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 1a § pkt 20
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja 'zobowiązanego'.
u.p.e.a. art. 27 § § 7 pkt 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 62 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 62b § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.c. art. 773 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 819
Kodeks postępowania cywilnego
p.b. art. 107
Ustawa z dnia 30 listopada 2002 r. - Prawo bankowe
k.p.a. art. 35 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
O.p. art. 97 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ustawa z dnia 14 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Ustawa nowelizująca u.p.e.a. (obowiązująca do 29 lipca 2020 r.)
u.p.e.a. art. 62
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis dotyczący zbiegu egzekucji.
u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa zarzutu: nieistnienie obowiązku.
u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa zarzutu: błąd co do osoby zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 60 § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 60 § § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu śmierci zobowiązanego, co wyklucza możliwość wniesienia zarzutów w późniejszym terminie.
Odrzucone argumenty
Skarżący, jako spadkobierca, posiada legitymację do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny błędnie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów. Organ egzekucyjny naruszył przepisy poprzez nieprzekazanie informacji o umorzeniu postępowania komornikowi sądowemu.
Godne uwagi sformułowania
organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]) zaniechał obowiązków związanych ze współpracą z egzekucyjnym organem sądowym (komornikiem sądowym przy Sądzie Rejonowym w [...]) taka sytuacja narusza prawo i naraża Skarb Państwa na odpowiedzialność odszkodowawczą Postępowanie egzekucyjne w administracji zakończyło się, a wskazana podstawa umorzenia wyklucza ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego. kontynuować wobec następców prawnych można jedynie postępowanie egzekucyjne, które się toczy, a nie takie, które zostało formalnie zakończone.
Skład orzekający
Monika Kazubińska-Kręcisz
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Niezgoda
sędzia
Marcin Małek
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, statusu spadkobiercy jako strony postępowania oraz obowiązków organów w przypadku zbiegu egzekucji."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu śmierci zobowiązanego i późniejszego działania komornika sądowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowań egzekucyjnych, zwłaszcza w kontekście śmierci dłużnika i następstwa prawnego, a także podkreśla znaczenie prawidłowej komunikacji między organami egzekucyjnymi.
“Spadkobierca kontra Urząd Skarbowy: Czy można prowadzić egzekucję po śmierci dłużnika?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Lu 91/24 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2024-06-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Andrzej Niezgoda Marcin Małek Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2505 art. 59 § 1 pkt 6, art. 60 § 1, art. 62f § 1 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 29 listopada 2023 r. nr 0601-IEE.7192.211.2023.7 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 listopada 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia M. D. na postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 5 października 2023 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w części dotyczącej zarzutów oraz wniosku o zwieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 20 grudnia 2013 r. wystawionego przez Wójta Gminy [...] - Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej i w związku z nimi domagał się umorzenia i zawieszenia (na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a.) w całości postępowania egzekucyjnego. Pismem z 12 września 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] przedstawił zarzuty wierzycielowi - Wójtowi Gminy [...] Poinformował przy tym, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec T. D. na podstawie wskazywanego przez skarżącego tytułu wykonawczego zostało umorzone postanowieniem z 9 marca 2022 r. z uwagi na śmierć zobowiązanego. W piśmie z 4 października 2023 r. Wójt Gminy [...] przekazał zarzuty Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] jako organowi właściwemu do ich rozpatrzenia, zgodnie z mającym zastosowanie stanem prawnym obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Postanowieniem z 5 października 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie art. 61a § 1, 2 k.p.a. w zw. z art. 33 § 1 i art. 18 u.p.e.a. odmówił wszczęcia postępowania w części dotyczącej zgłoszonych zarzutów oraz wniosku o zwieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 20 grudnia 2013 r. wystawionego przez wierzyciela Wójta Gminy [...]. W uzasadnieniu wskazano, że prawo wniesienia zarzutów przysługuje zobowiązanemu, tymczasem postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] prowadzone było wobec T. D., zostało umorzone z uwagi na jego śmierć. Wobec skarżącego organ nie prowadzi zatem postępowania egzekucyjnego. Zawiadomieniem z 9 października 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] poinformował skarżącego, że żądanie w zakresie wstrzymania i zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego winien złożyć do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] a w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego i wystawienia zmienionego tytułu wykonawczego - do wierzyciela Wójta Gminy [...] W zażaleniu na postanowienie organu skarżący zarzucił naruszenie art. 33 § 1 u.p.e.a poprzez błędne zastosowanie i stwierdzenie, że nie jest osobą zobowiązaną. Wyjaśnił, że tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony został na T. D., a w związku ze zbiegiem egzekucji postępowanie prowadzone było przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. T. D. zmarł 6 lutego 2022 r., zaś zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] spadkobiercą jest m. in. M. D.. W dniu 2 maja 2023 r. komornik sądowy wydał postanowienie o podjęciu z udziałem spadkobierców postępowania egzekucyjnego, zawieszonego z uwagi na śmierć dłużnika. Egzekucja toczy się więc nadal i faktycznie jest prowadzona wobec skarżącego. Został mu doręczony tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o zarzutach. W takich okolicznościach organ nie może odmawiać ich rozpoznania. W sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, to organ powinien przekazać odpowiednie rozstrzygnięcie do komornika sądowego, aby wobec skarżącego nie były stosowane żadne środki. W rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wskazał, że w przedmiotowej sprawie będą miały zastosowanie przepisy obowiązujące do 29 lipca 2020 r., gdyż postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 20 grudnia 2013 r. zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej u.p.e.a Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, iż skarżący nie posiada legitymacji do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, nie jest bowiem zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 ustawy egzekucyjnej. Tytuł wykonawczy z 20 grudnia 2013 r. nr [...] został wystawiony na T. D. – ojca skarżącego, zaś postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ten tytuł umorzono postanowieniem z 9 marca 2022 r. Tym samym egzekucja prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie tego tytułu wykonawczego została zakończona. Skoro wnoszący zarzuty nie jest stroną w sprawie, organ egzekucyjny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. Wobec skarżącego nie jest też prowadzone żadne inne postępowanie egzekucyjne w administracji. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest natomiast przez komornika sądowego, który jest odrębnym i niezależnym od naczelnika urzędu skarbowego organem egzekucyjnym. Prowadzi on egzekucję w oparciu o przepisy k.p.c. On też dokonał doręczenia tytułu wykonawczego oraz pouczył o środku zaskarżenia, który winien zostać skierowany do niego jako do właściwego organu egzekucyjnego. Komornik nie prowadzi obecnie postępowania egzekucyjnego w zbiegu i nie podejmuje żadnych czynności w oparciu o tytuł wystawiony przez Wójta Gminy [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomieniem z 9 marca 2022 r. uchylił zajęcie świadczenia w KRUS, co do którego miał miejsce zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej. Z uwagi na fakt, że skarżącemu nie przysługiwało prawo zgłoszenia zarzutów dotyczących tytułu wykonawczego nr [...], za bezpodstawne uznano również zawarte w nich żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego i jego umorzenia w związku z wniesionymi zarzutami. W skardze na powyższe postanowienie M. D. wniósł o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 1. art. 28a w zw. z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. przez błędną odmowę uznania skarżącego za "zobowiązanego" w rozumieniu odpowiednich przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. w sytuacji, gdy na skarżącego jako na następcę prawnego przeszły wszystkie obowiązki objęte tytułem wykonawczym, a tym samym skarżący stał się "zobowiązanym" i przysługują mu wszelkie uprawnienia z tego tytułu; 2. art. 27 § 7 pkt 9 u.p.e.a. przez błędne uznanie, iż jest to przepis określający krąg podmiotów uprawnionych do złożenia zarzutów, podczas gdy określa on jedynie obowiązek organu wystawiającego tytuł wykonawczy do zawarcia w tym dokumencie określonych pouczeń; 3.art. 28a w zw. z art. 62 § 1 w zw. z art. 62b § 1 u.p.e.a. poprzez nieprzekazanie komornikowi sądowemu prowadzącemu egzekucję w związku ze zbiegiem informacji o umorzeniu postępowania administracyjnego, czego skutkiem było bezprawne prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] pomimo, że w sytuacji przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym wierzyciel zobowiązany był wystawić nowy tytuł wykonawczy, zaś Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] powinien przekazać komornikowi sądowemu informację o zakończeniu postępowania egzekucyjnego w administracji; 4. art. 33 § 1 u.p.e.a poprzez błędne zastosowanie i stwierdzenie, że uprawnienie do złożenia zarzutów przysługuje jedynie "zobowiązanemu" w rozumieniu odpowiednich przepisów tej ustawy w sytuacji, gdy z art. 33 nie wynika, aby prawo złożenia zarzutów przysługiwało wyłącznie "zobowiązanemu", zaś art. 33 § 1 pkt 1, 4 wprost przewiduje możliwość składania zarzutów w sytuacji, gdy podmiot nie jest "zobowiązanym" ze względu na nieistnienie obowiązku lub błąd co do osoby zobowiązanego. Skarżący wniósł o zwrócenie się do Sądu Rejonowego w [...] o udostępnienie akt sprawy [...] i o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w tych aktach, a w szczególności z postanowienia wydanego w tej sprawie w celu wykazania, że skarżący wyczerpał wszelkie możliwości obrony przed bezpodstawną egzekucją przysługujące mu na podstawie kodeksu postępowania cywilnego. Kopię postanowienia załączył do skargi. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wbrew stanowisku organu, wobec skarżącego jako następcy prawnego zobowiązanego prowadzona jest egzekucja i stosowane są środki egzekucyjne. W dniu 2 maja 2023 r. komornik sądowy wydała postanowienie o podjęciu z udziałem spadkobierców postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygnaturą [...] zawieszonego ze względu na śmierć dłużnika. Organy administracji błędnie twierdzą więc, że skarżący nie posiada statusu "zobowiązanego". Zgodnie bowiem z art. 28a u.p.e.a., w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Organy błędnie też przyjęły, że prawo do złożenia zarzutów przysługuje wyłącznie zobowiązanemu. Z art. 33 § 1 u.p.e.a. wprost wynika, że zarzuty mogą być składane przez osoby niebędące "zobowiązanym", tzn. przez osoby, na których nie ciąży żadne zobowiązanie. Dotyczy tego przede wszystkim pkt 1, który przewiduje, że podstawą zarzutu może być nieistnienie obowiązku, jak i pkt 4, zgodnie z którym podstawą zarzutu może być błąd co do osoby zobowiązanego. Wynika z tego, że zarzuty mogą być składane przez osoby, które nie są "zobowiązanymi", gdyż nie spoczywa na nich żaden obowiązek, którego egzekucja mogłaby być realizowana w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem skarżącego, komornik sądowy nadal prowadzi czynności egzekucyjne wynikające ze zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej. Dłużnikowi nie przysługuje powództwo przeciwegzekucyjne, bo obowiązek nie ma charakteru cywilnoprawnego. Nie przysługuje mu także zażalenie na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności, ponieważ taka czynność nie miała miejsca. Wobec tego skarżący nie może korzystać z żadnych instytucji procesowego prawa cywilnego, poza skargą na czynności komornika (która została oddalona). Skarżący podkreślił też, że zbieg egzekucji, o którym mowa w art. 62 u.p.e.a., nie zwalnia administracyjnego organu egzekucyjnego z obowiązku orzekania o umorzeniu administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w przypadku wystąpienia okoliczności opisanych w art. 59 § 1 tej ustawy. Organem uprawnionym do umorzenia egzekucyjnego postępowania administracyjnego jest wyłącznie organ prowadzący to postępowanie w trybie przewidzianym przepisami u.p.e.a. Wyznaczenie przez sąd sądowego organu egzekucyjnego do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej, nie uprawnia tego organu do umorzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Skoro administracyjny organ egzekucyjny pozostaje dysponentem prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji, nawet w sytuacji przekazania egzekucji komornikowi sądowemu w związku z zaistniałym zbiegiem, to w sytuacji nieprawidłowego prowadzenia tej egzekucji skarżący ma prawo poszukiwać ochrony prawnej w ramach instytucji wskazanych w u.p.e.a. Jedyną możliwością przeciwdziałania egzekucji jest złożenie zarzutu. Skoro zaś organ egzekucyjny twierdzi, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, to powinien przekazać odpowiednie rozstrzygnięcie do komornika sądowego, aby nie były stosowane wobec skarżącego dalsze środki egzekucyjne. Tymczasem egzekucja wciąż jest prowadzona, a rachunek bankowy skarżącego pozostaje zajęty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Zarządzeniem z dnia 13 maja 2024 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, bowiem kontrolowane postanowienie co do zasady odpowiada prawu, jakkolwiek nie sposób oprzeć się wrażeniu (które słusznie wyartykułowano w skardze), że organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]) zaniechał obowiązków związanych ze współpracą z egzekucyjnym organem sądowym (komornikiem sądowym przy Sądzie Rejonowym w [...]) w zakresie jego niezwłocznego powiadomienia o wydanych w dniu 9 marca 2022 r. postanowieniach w przedmiocie: uchylenia zajęcia świadczenia T. D. w KRUS (zajęcie z dnia 23 stycznia 2014 r., nr [...]) umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...], wystawionego wobec T. D. i obejmującego zwrot nienależnie pobranego zasiłku celowego w kwocie 17.559,36 zł, na podstawie art. 59 §1 pkt 6 u.p.e.a., czyli z uwagi na ścisły związek obowiązku z osobą zmarłego. Z tą chwilą postępowanie egzekucyjne w administracji zakończyło się, a wskazana podstawa umorzenia wyklucza ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Z adnotacji dokonanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wynika, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego doręczono wyłącznie wierzycielowi. Skutkiem takiego działania (a raczej zaniechania) organu egzekucyjnego były czynności, jakie po wskazanej dacie, w sposób zapewne nieświadomie nieuprawniony, podjęła komornik sądowa wobec następców prawnych zmarłego zobowiązanego. Zdaniem Sądu, taka sytuacja narusza prawo i naraża Skarb Państwa na odpowiedzialność odszkodowawczą. Po dacie umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (czyli po jego zakończeniu) postępowanie to jest bowiem nadal prowadzone w części objętej zbiegiem egzekucji przez organ egzekucyjny wyłoniony w rozstrzygnięciu o zbiegu, czyli bez podstawy prawnej. To zaś obligowało organ nadzoru do podjęcia z urzędu stosownych działań tak, by przerwać opisywaną sytuację i doprowadzić do wydania postanowienia na podstawie art. 62f § 1 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie uprawniało bowiem do zastosowania art. 28a u.p.e.a. lub też art. 819 k.p.c. - kontynuować wobec następców prawnych można jedynie postępowanie egzekucyjne, które się toczy, a nie takie, które zostało formalnie zakończone. Umorzenie zaś postępowania egzekucyjnego w administracji z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. powoduje co do zasady – zgodnie z art. 60 § 1 u.p.e.a. - uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, a organ egzekucyjny w razie potrzeby wydaje w tej kwestii postanowienie, na który służy zażalenie (art. 60 § 2 i 3 u.p.e.a). Stwierdzić też trzeba, że zbieg egzekucji do określonego składnika/prawa majątkowego nie powoduje, że organ wskazany przez sąd przejmuje kompetencje do całości postępowania egzekucyjnego lub też że toczą się od tej chwili dwa niezależne postępowania egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne (jedno i to samo) nadal jest prowadzone przez administracyjny organ egzekucyjny, bowiem zbieg (zgodnie z literalnym brzmieniem zarówno art. 62 u.p.e.a., jak i art. 773 § 1 k.p.c.) rozstrzygany jest tylko w stosunku do tej rzeczy lub prawa majątkowego, do którego nastąpił. Oznacza to tym samym, że do umorzenie tego postępowania właściwy jest organ, który to postępowanie wszczął i nadal jako całość prowadzi, zaś jego rozstrzygnięcie dotyczy również tego jego zakresu, który pozostaje w zbiegu i jest prowadzony przez organ wyznaczony w zbiegu, w tym wypadku organ sądowy (komornika). To oznacza, że w warunkach niniejszej sprawy komornik sądowy winien zostać powiadomiony o treści postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] i zareagować procesowo na podjęcie takiej decyzji. To zaniechanie doprowadziło z kolei do sytuacji, w której skarżący z jednej strony otrzymuje odpis tytułu wykonawczego i informację o stanie zaległości wraz z postanowieniem komornika o podjęciu z jego udziałem postępowania egzekucyjnego, z drugiej – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a zatem braku podstawy do wystąpienia z zarzutem. Sytuacja ta winna zostać niezwłocznie wyjaśniona i rozwiązana przez organ nadzoru. Odpowiadając na obawy skarżącego sygnalizowane w skardze, związane z kontynuacją wobec niego czynności egzekucyjnych wskazać trzeba, że wraz z morzeniem postępowania egzekucyjnego uchylono zajęcie świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników, a tylko w tym zakresie (co do tej czynności egzekucyjnej) rozpoznano zbieg egzekucji, który – z mocy rozstrzygnięcia sądu powszechnego – prowadził sądowy organ egzekucyjny. To oznacza zaś, że komornik sądowy po 9 marca 2022 r. (data wydania postanowienia o uchyleniu zajęcia) nie mógł skutecznie wyegzekwować żadnej należności, co narażałoby następców prawnych zobowiązanego na realną szkodę majątkową. Prawo do wypłaty tego świadczenia z chwilą śmierci zobowiązanego ustało. W tym względzie twierdzenia skarżącego uznać należy zatem za uzasadnione i zrozumiałe z punktu widzenia opisanych naruszeń. Nie są one jednak podstawą do uznania zasadności podniesionych w skardze zarzutów wobec postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W szczególności wskazać trzeba, że w dacie wystąpienia przez skarżącego z podaniem rozpoznanym jako zarzuty i wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, postępowanie to już się nie toczyło, było bowiem – jak twierdzi organ – prawomocnie umorzone. Równocześnie nie wszczęto innego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko T. D., zaś kontynuowanie postępowania wszczętego w 2014 r. przeciwko następcy prawnemu nie miało podstaw. Nie istniał zatem przedmiot wniosku o umorzenie. Skarżący posiada wprawdzie niespornie status następcy prawnego zmarłego (wespół z L. D. i M. S., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] jednak – jak wynika to z treści postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 9 marca 2022 r. - z chwilą śmierci spadkodawcy (zobowiązanego) należność objęta tytułem egzekucyjnym nie może być już dochodzona na drodze przymusu. Skoro przed datą wydania przez komornika sądowego postanowienia z dnia 2 maja 2023 r. o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego z udziałem spadkobierców dłużnika, a także przed datą doręczenia następcom odpisu tytułu wykonawczego, doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego, to komornik sądowy (bez odrębnie wszczętego postępowania egzekucyjnego) nie był uprawniony do dokonania opisywanych czynności, a wierzyciel do wystąpienia z wnioskiem o ich podjęcie. Wskutek uprzedniego umorzenia postępowania egzekucyjnego nie można było go kontynuować, jeśli zaś wierzyciel nie wystawił nowego tytułu wykonawczego przeciwko następcom prawnym zobowiązanego i nie wszczął nowego postępowania egzekucyjnego, utrzymywanie opisanej sytuacji procesowej jest nie do pogodzenia z regulacjami, w oparciu o które prowadzona jest egzekucja. Brak postępowania egzekucyjnego, w ramach którego można byłoby skorzystać z uprawnień procesowych do wniesienia zarzutów oraz wniosku o umorzenie postępowania powoduje, że organ zasadnie zastosował w sprawie przepis art. 8 u.pe.a. w zw z art. 61a § 1 k.p.a. zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (czyli żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W tych okolicznościach traci na znaczeniu argumentacja organu o braku formalnego uprawnienia skarżącego do wystąpienia z zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym, a tym samym i twierdzenia skargi w tym zakresie. Odnosząc się jednak do nich należy wskazać (i to w realiach sprawy wyłącznie informacyjnie), że przepisy art. 97 § 1 O.p. i art. 28a u.p.e.a. wprowadzają możliwość kontynuowania postępowania egzekucyjnego w stosunku do innej osoby niż ta, przeciwko której wystawiony został tytuł wykonawczy, jeżeli na tę inną osobę, jako następcę prawnego zobowiązanego, w toku postępowania egzekucyjnego, przeszedł obowiązek objęty tytułem wykonawczym (m.in.: wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 243/11; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1071/05). Podobną regulacją jest w postępowaniu sądowym art. 819 k.p.c. Zmiana przez następstwo prawne zobowiązanego nie powoduje co do zasady, że postępowanie egzekucyjne staje się bezprzedmiotowe. Jest ono kontynuowane z udziałem następcy. Nie oznacza to jednak, że następca prawny staje się zobowiązanym, w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. Przejmuje on bowiem prawa i obowiązki, jakie w chwili otwarcia spadku posiadał w postępowaniu zobowiązany. Nie sposób też uznać za uzasadnione twierdzenia, że zarzuty w postępowaniu administracyjnym może złożyć również osoba nie posiadająca statusu zobowiązanego. Zarzuty oparte na przepisach art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. służą do obrony zobowiązanego przed – jego zdaniem – nieuzasadnioną egzekucją. Tylko zatem w sytuacji uznania zasadności tych zarzutów można stwierdzić, co skutkuje dla losów postępowania egzekucyjnego, że egzekwowany obowiązek nie istnieje lub że wskazana w tytule wykonawczym osoba nie jest zobowiązanym. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI