I SA/Lu 91/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2006-07-07
NSApodatkoweŚredniawsa
egzekucja administracyjnazajęcie wierzytelnościpotrąceniewymagalnośćcesjakodeks cywilnyordynacja podatkowaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymipodatek akcyzowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy decyzję o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności, uznając potrącenie za nieskuteczne wobec późniejszego zajęcia wierzytelności.

Spółka złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności. Spółka twierdziła, że dokonała skutecznego potrącenia wzajemnych wierzytelności na podstawie umowy cesji i oświadczenia z 13 sierpnia 2005 roku. Organy egzekucyjne i odwoławcze uznały jednak potrącenie za nieskuteczne w odniesieniu do zajętych wierzytelności, wskazując na brak wymagalności części wierzytelności w dacie potrącenia oraz na przepis art. 504 k.c. regulujący skutki zajęcia wierzytelności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę Zakładów Odzieżowych "[...]" Spółka z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności. Spółka zarzucała naruszenie przepisów ordynacji podatkowej i kodeksu cywilnego, twierdząc, że dokonała skutecznego potrącenia wierzytelności z "[...]" S.A. na podstawie umowy cesji z 5 sierpnia 2005 roku i oświadczenia z 13 sierpnia 2005 roku. Organy egzekucyjne dokonały zajęcia wierzytelności przysługujących "[...]" S.A. od Spółki na podstawie tytułów wykonawczych. Dyrektor Izby Skarbowej uznał zarzuty za nieuzasadnione, wskazując, że przepisy ordynacji podatkowej nie mają zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stwierdził również, że potrącenie wzajemnych wierzytelności nie ma wpływu na skuteczność zajęcia, ponieważ część wierzytelności "[...]" S.A. nie była wymagalna w dacie oświadczenia o potrąceniu, a zgodnie z art. 504 k.c. zajęcie wierzytelności wyłącza jej umorzenie przez potrącenie, gdy dłużnik stał się wierzycielem swojego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia. Sąd podzielił stanowisko organów, uznając, że oświadczenie o potrąceniu z 13 sierpnia 2005 roku było jednostronne i nie spełniało wymogów art. 498 § 1 k.c. w odniesieniu do wszystkich potrącanych wierzytelności, gdyż część z nich nie była wymagalna. Sąd podkreślił, że art. 504 k.c. nie miał zastosowania, ponieważ zajęcie nastąpiło po dacie potrącenia. W związku z tym skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jednostronne oświadczenie o potrąceniu może dotyczyć tylko wierzytelności wymagalnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgodnie z art. 498 § 1 k.c., potrącenie może dotyczyć jedynie wierzytelności wymagalnych. W przypadku oświadczenia z 13 sierpnia 2005 roku, część wierzytelności "[...]" S.A. nie była wymagalna, co czyniło potrącenie w tym zakresie nieskutecznym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.p.e.a. art. 1a § 12

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.c. art. 498 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 498 § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 499

Kodeks cywilny

k.c. art. 504

Kodeks cywilny

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.e.a. art. 91

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71b

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie podatku akcyzowego

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potrącenie wierzytelności nie było skuteczne w odniesieniu do wszystkich zajętych wierzytelności, ponieważ część z nich nie była wymagalna w dacie oświadczenia o potrąceniu. Przepis art. 504 k.c. nie ma zastosowania w sytuacji, gdy zajęcie wierzytelności nastąpiło po dokonaniu potrącenia.

Odrzucone argumenty

Skuteczne potrącenie wierzytelności na podstawie umowy cesji i oświadczenia z 13 sierpnia 2005 roku. Zastosowanie przepisów ordynacji podatkowej do oceny skuteczności potrącenia.

Godne uwagi sformułowania

potrącenie może być dokonane, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, przy czym każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług

Skład orzekający

Danuta Małysz

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Gdulewicz

członek

Anna Kwiatek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących potrącenia wierzytelności (art. 498 k.c.) w kontekście egzekucji administracyjnej, zwłaszcza w zakresie wymagalności wierzytelności i zastosowania art. 504 k.c."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z cesją wierzytelności i potrąceniem w kontekście egzekucji administracyjnej. Interpretacja art. 504 k.c. jest ograniczona do sytuacji, gdy zajęcie następuje przed potrąceniem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje złożone zagadnienia potrącenia wierzytelności w kontekście egzekucji administracyjnej, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje, jak kluczowa jest wymagalność wierzytelności przy dokonywaniu potrącenia.

Potrącenie wierzytelności: kiedy jest skuteczne w obliczu zajęcia egzekucyjnego?

Dane finansowe

WPS: 379 916,07 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 91/06 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2006-07-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Kwiatek
Danuta Małysz /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Gdulewicz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
II FSK 1600/06 - Wyrok NSA z 2007-04-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2003 nr 221 poz 2196
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie podatku akcyzowego
Dz.U. 2004 nr 87 poz 825
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (spr.), Sędziowie NSA Ewa Gdulewicz,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant specjalista Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Zakładów Odzieżowych " [...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności - oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], Nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Odzieżowego "[...]" spółki z o.o. w Z. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] października 2005 roku, Nr [...], w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zł.379916,07 z tytułu obowiązku realizacji zajęcia wierzytelności "[...]" S.A. z siedzibą w Z., Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, iż nie zgadzając się z określeniem wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności "[...]" S.A. w Z. Zakład Odzieżowy "[...]" spółka z o.o. w Z. wniosła zażalenie, w którym zarzuciła organowi egzekucyjnemu rażące naruszenie art.120, art.199a § 3, art.193 oraz art.121 § 1 ordynacji podatkowej, a także art. art.509 - 518 kc, przez pozbawioną podstaw wykładnię skutków prawnych wywołanych przez umowy przelewu wierzytelności. Spółka stwierdziła, że organ egzekucyjny uznał za nieistniejącą umowę przelewu wierzytelności z dnia 5 sierpnia 2005 roku i w konsekwencji odmówił uznania pozostałych dokumentów, tj. faktury VAT Nr [...], oświadczenia o potrąceniu z dnia [...] sierpnia 2005 roku, zestawienia rozrachunków pomiędzy ZO "[...]" spółki z o.o. i "[...]" S.A. Zdaniem Spółki zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż dokonując zajęcia jej rachunku bankowego organ egzekucyjny działał z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązany jest do zwrotu w całości kwot uzyskanych w wyniku egzekucji z rachunku bankowego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 21 października 2005 roku, nr SM/5D/2005, SM/6D/2005, SM/7D/2005, na łączną kwotę zł.371677,00.
Rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i wskazał, iż organ egzekucyjny, realizując tytuły wykonawcze nr SM5/2503/05, SM3/2870/05. SM3/2602/05, SM5/2930/05, wystawione na spółkę "[...]" S.A., dokonał - na podstawie art.89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - zajęcia wierzytelności należnych tej Spółce od Zakładu Odzieżowego "[...]" spółki z o.o. zawiadomieniami o zajęciu z dnia 19 sierpnia 2005 roku, nr EG-721/1/559/05 /doręczone 24.08.2005r./, z dnia 15 września 2005 roku, nr EG-721/l/644/05 /doręczone 20.09.2005r./, z dnia 15 września 2005 roku , nr EG-721/l/645/05 /doręczone 20.09.2005r./ i z dnia 13 października 2005 roku, nr EG-721/l/737/05 /doręczone 13.10.2005r./.
Z uwagi na brak realizacji obowiązków wynikających z przedmiotowych zajęć Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] października 2005 roku wydał postanowienie Nr [...] określające na zł.379916,07 kwotę nieprzekazanej przez ZO "[...]" spółkę z o.o. w Z. zajętej wierzytelności przypadającej "[...]" S.A.
Ponadto organ egzekucyjny wystawił dnia 21 października 2005 roku tytuły wykonawcze nr SM/5D/2005, SM/6D/2005, SM/7D/2005 oraz zawiadomieniem z 21 października 2005 roku, nr EG-721/1/741/05, dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika zajętej wierzytelności.
Dyrektor Izby Skarbowej uznał zarzuty naruszenia art.120, art.199a § 3, art.193 oraz art.121 § 1 ordynacji podatkowej za nieuzasadnione, bowiem organ egzekucyjny działał na podstawie przepisów ustawy egzekucyjnej i – posiłkowo – kpa; przepisy ordynacji podatkowej nie mają zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W odpowiedzi na zajęcie nr EG-721/1/559/05 Spółka poinformowała, iż stan rozliczeń z "[...]" S.A. na dzień zajęcia wynosi zł.41581,58 na rzecz Spółki, a następnie pismem z dnia 22 września 2005 roku poinformowała, iż nie uznaje wierzytelności z zajęć nr EG-721/1/644/05 i EG-721/1/645/05, gdyż saldo rozliczeń wynosi zł.299914,59 na jej rzecz. Podobnie Spółka nie uznała wierzytelności z zajęcia nr EG-721/1/737/05. Stanowisko to Spółka uzasadniała tym, że wskutek realizacji umowy cesji wierzytelności z dnia 5 sierpnia 2005 roku doszło do kompensaty wzajemnych wierzytelności.
Organ II instancji stwierdził, iż podnoszona przez Spółkę okoliczność kompensaty wzajemnych wierzytelności nie ma wpływu na skuteczność zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny.
Umową przelewu wierzytelności, zawartą w dniu 5 sierpnia 2005 roku przez Zakład Odzieżowy "[...]" spółka z o.o. jako cedenta i "[...]" S.A. jako cesjonariusza, dokonano przelewu wierzytelności cedenta przysługujących od zobowiązanych podmiotów, za co cesjonariusz zobowiązał się zapłacić cedentowi kwotę zł.2423927,11.
W dniu 13 sierpnia 2005 roku "[...]" S.A. złożyła ZO "[...]" spółce z o.o. oświadczenie woli o kompensacie kwoty wynikającej z nabycia wierzytelności z kwotami należnymi "[...]" S.A. wynikającymi z faktur nr [...] na kwotę zł.2423927,11.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z art.498 § 1 kc kompensata może być dokonana, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, przy czym każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
Z powyższego przepisu wynika, że potrącane zobowiązania muszą być wymagalne. Tymczasem w oświadczeniu wskazano, iż dokonuje się kompensaty faktur, których wymagalność i możliwość dochodzenia przed sądem miała nastąpić dopiero po skutecznym dokonaniu zajęcia przez organ.
Co więcej, oświadczenie woli, o którym mowa, obejmuje również faktury z datą wystawienia dopiero dnia 16 sierpnia 2005 roku, co może budzić wątpliwości co do faktycznej daty złożenia tego oświadczenia.
Nawiązując do art.504 kc, zgodnie z którym zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia, Dyrektor Izby Skarbowej .zauważył, że kontrola przeprowadzona w ZO "[...]" potwierdziła istnienie wierzytelności na rzecz "[...]" S.A., natomiast art.89 § 1 ustawy egzekucyjnej stanowi, iż zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności przyszłych, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia.
W skardze wniesionej na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Zakład Odzieżowy "[...]" spółka z o.o. w Z. wniosła o jego uchylenie i zarzuciła, że wydane ono zostało z naruszeniem art.504 kc. Wskazała przy tym, że "... spór w sprawie sprowadza się do przedmiotu regulacji art.504 kc, " a zatem skuteczności potrącenia z dnia 13.08.2005r. ..." oraz podniosła, iż powołany przepis znajduje zastosowanie także w razie zajęcia w toku egzekucji administracyjnej, z jego literalnego brzmienia wynika zaś, że możliwe jest potrącenie wierzytelności w sytuacji, gdy w chwili zajęcia istniały obie wierzytelności, które co prawda w dacie tej nie były jeszcze wymagalne, jednak stały się wymagalne później i to w takiej kolejności, że wierzytelność dłużnika zajętej wierzytelności uzyskała przymiot wymagalności wcześniej niż wierzytelność zajęta. Taka sytuacja miała miejsce w stanie niniejszej sprawy, gdyż wierzytelność Zakładu Odzieżowego "[...]" spółki z o.o. /dłużnika zajętej wierzytelności/ stała się wymagalna dnia 13 sierpnia 2005 roku, a zatem przed datą wymagalności wierzytelności "[...]" S.A., jak też przed datą pierwszego z zajęć. Bezspornym jest przy tym fakt, że zgodnym oświadczeniem woli strony objęły kompensatą również niewymagalne wierzytelności "[...]" S.A. objęte fakturami nr 00239/MWW do 00253/MWW. Reguły te można również odnieść do faktur 00254/MWW i 00255/MWW, wystawionych przez "[...]" S.A. dnia 16 sierpnia 2005 roku, które obejmowały należności istniejące już w dacie potrącenia /częściowe wykonanie usługi przez "[...]" S.A. nastąpiło w dniach 10 i 12 sierpnia 2005 roku/.
Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem /art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm. i art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./ stwierdzić należy, że zgodnie z art.1a pkt 12 lit.a/ ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. Nr 229 z 2005r., poz.1954, do dnia 23 listopada 2005 roku – Dz.U. Nr 110 z 2002r., poz.968 ze zm./, zwanej dalej "ustawą egzekucyjną", jednym ze środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych jest egzekucja z wierzytelności pieniężnych, która może być realizowana jest, w szczególności, przez zajęcie wierzytelności pieniężnej /innej niż wynagrodzenie za pracę, świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego, z rachunku bankowego/ zgodnie z art.89 ustawy egzekucyjnej. Przepis ten stanowi przy tym w § 1, iż organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art.72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności, zaś zgodnie z jego § 2 - zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1; zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.
Jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się - na podstawie art.91 ustawy egzekucyjnej - odpowiednio przepisy art.71b. Ten zaś artykuł stanowi, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej, a podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art.71a § 9 tej ustawy, tj. postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności, wydawane przez organ egzekucyjny, gdy w wyniku kontroli przeprowadzonej u dłużnika zajętej wierzytelności zostało stwierdzone, iż dłużnik ten bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny wydał postanowienie z dnia [...] października 2005 roku, utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem, w oparciu o wskazane wyżej przepisy oraz niesporne i znajdujące potwierdzenie w aktach następujące fakty:
Dnia 5 sierpnia 2005 roku Zakład Odzieżowy "[...]" /dalej zwana ZO "[...]"/ spółka z o.o. w Z. dokonała na rzecz "[...]" S.A. w Z. cesji wierzytelności posiadanych wobec 17. wymienionych w umowie dłużników, za co "[...]" S.A. zobowiązała się zapłacić zbywcy kwotę zł.2423927,11 płatną w dniu 12 sierpnia 2005 roku. Przedmiotowa należność ujęta została w fakturze ZO "[...]" spółki z o.o. z dnia 5 sierpnia 2005 roku, Nr 05-FVS/0012/MW.
W dniu 13 sierpnia 2005 roku "[...]" S.A. w Z. sporządziła pismo skierowane do ZO "[...]" spółki z o.o. w Z., którym "Zarząd "[...]" S.A. informuje o dokonanej kompensacie Waszej faktury numer 05-FVS/0012/MW z dnia 05.08.2005 na kwotę zł.2423927,11 z naszymi fakturami: 00161/MWW – 00255/MWW na łączną kwotę zł.2423927,11" i prosi o zgodne księgowanie.
Pismo to zostało doręczone ZO "[...]" spółce z o.o. i nie kwestionuje ona, a w skardze – wprost potwierdza /vide: str.2 skargi/, że potrącenie nastąpiło z dniem 13 sierpnia 2005 roku.
Wymienione w przedmiotowym piśmie faktury nr 00161/MWW – 00255/MWW obejmują należności "[...]" S.A. z tytułu dostaw lub usług dla ZO "[...]" spółki z o.o., przy czym termin płatności należności z faktur nr 00231/MWW – 00235/MWW przypadał do dnia 13 sierpnia 2005 roku, termin płatności faktur nr 00237/MWW – 00248/MWW – w okresie od 14 do 23 sierpnia 2005 roku, zaś termin płatności faktur nr nr 00249/MWW – 00255/MWW – po dniu 24 sierpnia 2005 roku.
Prowadząc postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego – "[...]" S.A. w Z. organ egzekucyjny dokonał czterech zajęć wierzytelności z tytułu dokonanych transakcji lub świadczenia usług przysługujących tej Spółce od ZO "[...]" spółki z o.o. w Z. na łączną kwotę zł.376463,28 /według stanu odsetek na dzień wystawienia każdego z zawiadomień o zajęciu/. Doręczenie pierwszego zawiadomienia o zajęciu ZO "[...]" spółce z o.o. miało miejsce dnia 24 sierpnia 2005 roku.
Dłużnik zajętych wierzytelności - ZO "[...]" spółka z o.o. w Z. odmówiła realizacji wszystkich zajęć twierdząc, że nie ma ona zobowiązań wobec "[...]" S.A. Powołała się przy tym na potrącenie z dnia 13 sierpnia 2005 roku, które organy obu instancji uznały jednak za nieskuteczne w odniesieniu do zajętych wierzytelności.
Zdaniem Sądu, stanowisko organów rozstrzygających w niniejszej sprawie jest trafne.
Przede wszystkim podnieść należy, że nie znajduje żadnego uzasadnienia w materiale sprawy zawarta w skardze sugestia, jakoby potrącenie z dnia 13 sierpnia 2005 roku miało charakter zgodnego oświadczenia woli "[...]" S.A. i ZO "[...]" spółki z o.o. Treść złożonego do akt administracyjnych, niekwestionowanego w toku postępowania, ani nawet w skardze, pisma "[...]" S.A. w Z. z dnia 13 sierpnia 2005 roku, którym zarząd "[...]" S.A. informuje adresata pisma – ZO "[...]" spółkę z o.o. o dokonanej kompensacie i prosi o zgodne księgowanie, nie pozostawia wątpliwości, że jest to jednostronne oświadczenie woli złożone przez "[...]" S.A. i bez znaczenia dla tej oceny pozostaje, że adresat tego oświadczenia woli – ZO "[...]" spółka z o.o. nie podważała zgodności z prawem tego oświadczenia i zrealizowała je zgodnie z jego treścią.
Skoro oświadczenie o potrąceniu z dnia 13 sierpnia 2005 roku, wywierające skutek – jak przyznała w skardze sama skarżąca – tego właśnie dnia, jest jednostronną czynnością prawną, to – stosownie do art.499 kc - jego prawną dopuszczalność i skuteczność oceniać należy w świetle art.498 kc. Przepis ten stanowi, że gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym /§ 1/; wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej /§ 2/.
W świetle literalnego brzmienia art.498 § 1 kc nie może ulegać wątpliwości, że jednostronnym oświadczeniem woli jednej z dwóch osób, będących względem siebie wierzycielem i dłużnikiem, mogą być potrącone tylko wierzytelności, które są wymagalne i mogą być dochodzone we właściwym dla nich trybie. W literaturze przyjmuje się zaś, że nieodzowną przesłanką potrącenia jest tylko wymagalność wierzytelności potrącającego, co podyktowane jest tym, że przez potrącenie tej wierzytelności dochodzi do jej przymusowego zaspokojenia /por.: "Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I" pod red. K.Pietrzykowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 1997, str.1013; G.Bieniek i in. – "Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Tom I", Wydawnictwo Prawnicze, W-wa 1996, str.472/.
Potrącenie z dnia 13 sierpnia 2005 roku nie spełnia jednak tego warunku w odniesieniu do należności objętych fakturami nr [...] i następnymi /łączna wartość należności zł.754012,21/. Wprawdzie bowiem objęta tym oświadczeniem woli wierzytelność ZO "[...]" spółki z o.o. z faktury nr [...] była w dniu 13 sierpnia 2005 roku już wymagalna, jednakże to nie ZO "[...]" była potrącającym. Natomiast z objętych oświadczeniem o potrąceniu wierzytelności potrącającego – "[...]" S.A. tylko należności z faktur do nr 00235/MWW były wymagalne dnia 13 sierpnia 205 roku. Co zaś do pozostałych wierzytelności, to termin ich płatności jeszcze nie nadszedł, a więc nie były one wymagalne.
Skoro wymienione wierzytelności potrącającego nie były wymagalne w dacie złożenia oświadczenia o potrąceniu, tj. 13 sierpnia 2005 roku, to – w świetle art.498 § 1 kc - nie mogły być one objęte potrąceniem, a w konsekwencji nie dotyczy ich skutek potrącenia, o którym mowa w art.498 § 2 kc. Nie uległy więc one umorzeniu, lecz nadal istniały i mogły być przedmiotem zajęcia.
Zauważyć w tym miejscu należy, że – stosownie do twierdzeń skarżącej, w szczególności zawartych w skardze – wszystkie wierzytelności "[...]" S.A., o których mowa w oświadczeniu o potrąceniu, istniały już w dniu 13 sierpnia 2005 roku, a więc przed datą pierwszego zajęcia. Gdyby tak jednak nawet nie było, to wskazać należy, o czym już była mowa wyżej, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług /art.89 § 2 zd.drugie ustawy egzekucyjnej/.
Jak wskazano wyżej, potrącenie, o którym mowa, dokonane zostało z dniem 13 sierpnia 2005 roku, pierwsze zaś zajęcie wierzytelności nastąpiło z dniem 24 sierpnia 2005 roku, a więc później niż potrącenie. Należy w związku z tym zauważyć, że stosownie do art.499 zd.drugie kc oświadczenie o potrąceniu ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Oświadczenie to nie działa natomiast na przyszłość.
Wobec powyższego w sprawie nie ma w ogóle zastosowania art.504 kc, który stanowi, iż zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta. Przepis ten reguluje sytuację, gdy zajęcie nastąpiło przed dokonaniem potrącenia, co w stanie sprawy niniejszej nie miało miejsca.
Odwołanie się do tego przepisu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia uznać należy za naruszające art.107 § 1 i § 3 kpa w związku z art.124 § 2 i art.126 kpa oraz w związku z art.17 zd.pierwsze i art.18 ustawy egzekucyjnej. W sytuacji jednak, gdy równocześnie organ II instancji oparł rozstrzygnięcie na mającym w sprawie zastosowanie art.498 kc, odwołując się do wynikających z tego przepisu przesłanek potrącenia, wskazane naruszenie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.
Powyższe oznacza, że brak jest uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, należało ją zatem oddalić na podstawie art.151 powołanego wyżej prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI