I SA/Lu 804/06

I SA/Lu 804/06 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2007-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Kwiatek /przewodniczący sprawozdawca/
Halina Chitrosz-Roicka
Małgorzata Fita
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art.122,180,  187 par.1, 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Halina Chitrosz,, Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant Stażysta Magda Gryzek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2006 r. po rozpoznaniu odwołania Spółki Akcyjnej "[...]", utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2005 r. określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzyjne zwiększenie wymiaru podatku o kwotę 42.536 zł było skutkiem oceny, dokonanych w toku kontroli ustaleń faktycznych, wedle której spółka, z naruszeniem art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. 2000 r. Nr 54, poz.654 ze zm. – dalej: "pdp" ), zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę 157.538,52 zł stanowiącą stratę poniesioną w wyniku kradzieży gotówki w nocy z 7 na 8 grudnia 2003 r. z kasy pancernej na stacji paliw.
W ocenie organu I instancji, okoliczność nie objęcia gotówki w kasie umową ubezpieczenia przesądzała, że strata tej gotówki nie mogła być uznana za koszt podatkowy.
Podzielająca tę ocenę decyzja organu odwoławczego z dnia [...]sierpnia 2005 r. uchylona została wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 25 stycznia 2006 r. – sygn. akt I SA/Lu 496/05.
Sąd uznał, że co do zasady strata w środkach obrotowych poniesiona w 2003 r. wskutek kradzieży (rozboju) może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów, na podstawie art. 15 ust. 1 pdp, pod warunkiem jej prawidłowego udokumentowania i wykazania, iż będący osobą prawną podatnik podjął wszelkie działania w celu należytego zabezpieczenia środków obrotowych dla uniknięcia strat spowodowanych kradzieżą.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy, z naruszeniem art. 187 § 1 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej (Dz.U. 2005 r.Nr 8, poz. 60 ze zm.), nie ustalił istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności dotyczących warunków przechowywania środków pieniężnych oraz treści umowy z firmą ochroniarską dokonującą odbioru gotówki i realizacji tej umowy w dniach poprzedzających kradzież.
W ponownym postępowaniu odwoławczym organ uzupełnił materiał dowodowy o zeznania dyrektora finansowego Spółki – A.G. oraz właściciela firmy ochroniarskiej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentacji odwołania o dochowaniu przez Spółkę należytej staranności w zabezpieczeniu się przed stratą spowodowaną kradzieżą środków pieniężnych.
Organ wskazał, że utargi ze sprzedaży paliw z dnia 5 grudnia 2003 r. (piątek) w kwocie 63.668,42 zł oraz z dnia 6 grudnia 2003 r. (sobota) w kwocie 93.870,10 zł , skradzione w nocy z 7 na 8 grudnia 2003 r. (poniedziałek) przechowywane były wprawdzie w kasie pancernej, jednakże klucze od tej kasy przechowywał pracownik stacji bez ich odpowiedniego zabezpieczenia, co wykorzystali sprawcy napadu.
W ocenie organu, przejawem braku należytego zabezpieczenia się przed stratą gotówki było telefoniczne odwołanie konwoju firmy ochroniarskiej i pozostawienie utargów w kasie, zamiast ich przekazania do banku, a także brak ubezpieczenia gotówki przechowywanej na stacji paliw.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji zarzucając naruszenie art. 180 i art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, co doprowadziło do błędnego zastosowania art. 15 ust. 1 pdp oraz naruszenie art. 196 i art. 199 Ordynacji podatkowej polegające na przesłuchaniu A. G. w charakterze strony, a następnie w charakterze świadka bez gwarancji procesowych przysługujących stronie.
Zdaniem Spółki, w zaskarżonej decyzji organ kwestionując system monitoringu stacji paliw z wykorzystaniem nadzoru telewizyjnego, dochodzi do konkluzji, że w przypadku niewykrycia sprawców napadu przez policję, żaden z systemów zabezpieczeń nie byłby wystarczający do uznania poniesionej straty za koszt podatkowy, a jedynym sposobem zabezpieczenia było ubezpieczenie gotówki.
Spółka wskazała, że istniejące zabezpieczenia zgodne były z wymogami prawa, a strata była skutkiem zdarzenia losowego niemożliwego do przewidzenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja zgodna jest z prawem.
Stosownie do art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W związku z tym, ocena legalności zaskarżonej decyzji dokonana być musi z uwzględnieniem wyrażonej w wyroku WSA w Lublinie z dnia 25 stycznia 2006 r., oceny prawnej o warunkowej możliwości uznania za koszt podatkowy, w rozumieniu art. 15 ust. 1 pdp, straty w środkach pieniężnych (utargach), spowodowanej ich kradzieżą, a więc zdarzeniem niezależnym od woli podatnika, lecz możliwym do przewidzenia.
Ocena, czy poniesiona przez Spółkę strata może być uznana za koszt podatkowy, należała do organu podatkowego prowadzącego postępowanie. Zgodnie z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, sformułowanie tej oceny, wyrażone w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu decyzji, poprzedzone być musiało dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie materiału dowodowego dla ustalenia, czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zaistniały. Za dowód organ powinien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy – art. 180 Ordynacji podatkowej.
Formułując w skardze zarzut naruszenia tego przepisu, skarżąca spółka nie wyjaśniła, jakie dowody pominięte zostały w ocenie dokonanej w zaskarżonej decyzji, zarzutu tego nie podnosiła w postępowaniu podatkowym, nie składała też żadnych wniosków dowodowych mogących wskazywać na niezupełność postępowania podatkowego.
Za nietrafny uznać również należało zarzut naruszenia art. 199 Ordynacji podatkowej, gdyż protokół przesłuchania z dnia 20 czerwca 2006 r. (k. 250 akt), dokumentujący zeznania A. G. – Dyrektora Finansowego Spółki, nie jest dowodem z przesłuchania strony, lecz, mimo zawartych w jego treści pouczeń i powołania art. 199, stanowi dowód zeznań świadka. W takim charakterze A. G. składała zeznania, jako wskazana przez Prezesa Zarządu pracownica Spółki mająca wiedzę o warunkach i realizacji umowy z dnia 14 lipca 2000 r. zawartej firma "[...]" na przewóz i ochronę wartości. Fakt, że wezwany w charakterze strony Prezes Zarządu (k. 240 akt) nie stawił się na przesłuchanie, oznaczał brak zgody Spółki na przeprowadzenie tego dowodu, przy równoczesnym wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka A. G. (k.246 akt). W takim też charakterze przesłuchano A. G. ponownie w dniu 22 września 2006 r. (k. 274 akt).
W sprawie istotne były ustalenia faktyczne, w oparciu o które organ ocenić miał, czy Spółka w sposób należyty zabezpieczyła przechowywane na wynajmowanej stacji paliw środki pieniężne, a tym samym czy zabezpieczyła się przed poniesieniem straty, również w wyniku zdarzenia losowego (kradzież z rozbojem).
Z niekwestionowanych ustaleń poczynionych na podstawie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, wynika, że pobierane od kontrahentów Spółki należności za sprzedane paliwo, pracownik firmy [...] -Spółki z o.o. miał przygotować jako wpłaty zamknięte do banku (bezpieczne koperty) i dokonywać ich wrzutki do sejfu (k. 203 i 205 akt). Procedura ta do dnia napadu nie była jednak stosowana, gdyż znajdująca się w pomieszczeniu za portiernią kasa pancerna nie była wyposażona we wrzutnię, lecz zamykana na klucz, którym dysponował sprzedawca (k. 261 i 274 akt). Z zapisu (płyta CD) uzyskanego z systemu telewizji przemysłowej, mającego dokumentować przebieg zdarzenia (napadu na pracownika i kradzieży), nie wynikało przy tym skąd sprawcy zabrali pieniądze i dopiero świadek A. G. wyjaśniła, że sprawcy po obezwładnieniu pracownika stacji zabrali mu klucze, a następnie pieniądze z kasy pancernej (k. 274 akt).
Organ ustalił również, że zdarzało się, iż niezależnie od wielkości utargu z danego dnia, Spółka odwoływała (telefonicznie) konwój firmy ochroniarskiej, rezygnując z oddania pieniędzy do banku, choć ustne ustalenia precyzujące umowę z tą firma przewidywały codzienny odbiór utargów od poniedziałku do soboty (włącznie). Taka sytuacja miała też miejsce przed kradzieżą, bowiem A. G. odwołała konwój, mimo, iż wskazania banku, do którego miały być dostarczone pieniądze dokonywano przy odbiorze gotówki przez konwój (k. 261 akt). Niewątpliwie odwołanie konwoju, a więc pozostawienie utargów w kasie pancernej, do której klucze posiadał pracownik stacji paliw, narażało Spółkę na niebezpieczeństwo kradzieży, a pracownika stacji na utratę zdrowia.
Trudno takie działanie uznać za dołożenie należytej staranności w zabezpieczeniu środków pieniężnych, mającej chronić Spółkę przed poniesieniem straty. Spółka przewidywała ryzyko kradzieży i rabunku o czym świadczy polisa ubezpieczeniowa (k. 101 akt). Wskazanie przez organ, że brak ubezpieczenia środków obrotowych świadczy, w kontekście innych dowodów, o nie dołożeniu należytej staranności w zabezpieczeniu się przed stratą jest uzasadnione. Dowody te wskazują bowiem, że nienależyte zabezpieczenie utargów (brak sejfu z wrzutnią, odwoływanie konwoju, brak pełnego monitoringu) mogło wynikać z przekonania kierownictwa Spółki o objęciu umową ubezpieczenia od wszelkich ryzyk także środków obrotowych (k. 102 i 249 akt).
W tym kontekście ocena organu podatkowego, dokonana po wykonaniu wskazań Sądu co do uzupełnienia materiału dowodowego, odpowiadała treści art. 191 Ordynacji podatkowej, a więc nie była dowolna.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.