I SA/Lu 76/25

I SA/Lu 76/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda /sprawozdawca/
Grzegorz Wałejko
Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FZ 233/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1170
art. 1a ust. 2a pkt 3; art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2; art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 3 pkt 1; art. 67 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Starszy asystent sędziego Karolina Orłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi Ż. Spółki Akcyjnej w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 grudnia 2024 r. nr SKO.41/855/P/2024 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 5 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "organ odwoławczy", utrzymało w mocy decyzję Burmistrza A. , dalej: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji", z dnia 14 grudnia 2023 r. określającą Ż. Spółce Akcyjnej w W. , dalej: "spółka", "podatniczka", "strona", "skarżąca", wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2019 r. w kwocie 30.206 zł.
Jak wynika z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia i akt sprawy, spółka jest użytkownikiem wieczystym położonej w A. działki nr [...] o powierzchni [...] ha, zaliczonej do gruntów zabudowanych i zurbanizowanych, oznaczonej symbolem "Bi" (inne tereny zabudowane). Organ pierwszej instancji przyjął do opodatkowania grunty o powierzchni 64.799 m2 opodatkowując je stawką 0,15 zł od 1 m2, przewidzianą dla gruntów pozostałych (podatek - 9.719,85 zł), budynki pozostałe lub ich części o powierzchni użytkowej 3.724,75 m2, opodatkowując je stawką wynoszącą 5,50 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej (podatek - 20,486,13 zł) oraz budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o wartości 1 zł, opodatkowując je stawką wynoszącą 2% ich wartości (podatek - 0,02 zł).
Organ ten ustalił, że na działce nr [...] znajdują się budynki nie mające charakteru mieszkalnego, nie uwzględnione w ewidencji gruntów i budynków, podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Wskazane budynki znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy. Są one przeznaczone do rozbiórki, a ich stan techniczny jest zły, co jednak nie wystarcza by uznać, że nie stanowią budynków w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Spółka figuruje w rejestrze przedsiębiorców. Zawiesiła wprawdzie wykonywanie działalności gospodarczej, jednak nie zaprzestała jej prowadzenia. W ocenie organu pierwszej instancji, stan techniczny budynków wyklucza prowadzenie w nich działalności gospodarczej, stąd do opodatkowania przyjęto stawkę w wysokości jak dla budynków pozostałych. Decyzja dotyczyła także opodatkowania budowli, której wartość przyjęto na podstawie wyjaśnień strony w kwocie 1 zł.
Nie przyjęto natomiast do opodatkowania pozostających w użytkowaniu wieczystym strony działek nr [...] i [...] w R. , stanowiących grunty rolne i nie zajętych na działalność gospodarczą. Budynek na działce nr [...] w R. oraz budynek mieszkalny na działce nr [...] w A. także nie zostały uwzględnione w podstawie opodatkowania, ponieważ spełniały warunki zwolnienia z podatku od nieruchomości, wynikające z uchwały Rady Miejskiej w A..
Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu zakwestionowała zasadność opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków niemieszkalnych zlokalizowanych na działce nr [...]. W ocenie strony, nie są one budynkami, nie spełniają bowiem definicji zawartej w art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, dalej: "u.p.b." Spółka podniosła również, że obiekt budowlany znajdujący się na działce nr [...] w R. , nie jest budynkiem. Obiekty te nie posiadają instalacji zapewniających ich użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem, zatem nie stanowią przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Zdaniem spółki, organ pierwszej instancji naruszył ponadto art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dalej: "u.p.g.k.", przyjął bowiem do opodatkowania obiekty nie figurujące w ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji, doszło też do naruszenia art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, dalej: "o.p." Dodatkowo, w odwołaniu spółka podniosła zarzut naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 4, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, dalej: "u.p.o.l.", przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że strona posiada status przedsiębiorcy i prowadzi działalność gospodarczą. Tymczasem zakończyła ona jej prowadzenie w dniu 1 września 2004 r. Rozwiązanie spółki uniemożliwiają natomiast regulacje ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.
Do odwołania strona dołączyła dowody w postaci postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa Śródmieście z 16 kwietnia 2021 r. o umorzeniu dochodzenia, wyroku NSA z 26 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 1399/22, obrysu działki gruntu nr [...] obręb A. z modernizacji ewidencji gruntów i budynków z 2004 r., pisma Starostwa Powiatowego w Kraśniku z dnia 18 maja 2023 r. wraz z kopią mapy ewidencyjnej, pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kraśniku dotyczącego pogłębiającej się degradacji obiektów budowlanych, oświadczenia J. M. i K. G. o zdemontowaniu instalacji w budynkach, opinię techniczną z maja 2023 r., druk sejmowy nr 2051, a także wypis z kartoteki budynków dotyczący budynku mieszkalnego.
W toku postępowania odwoławczego strona złożyła pismo stanowiące uzupełnienie skargi wraz z załącznikami.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów związanych z naruszeniem art. 21 ust. 1 u.p.g.k. wyjaśnił, że przepis ten nie uniemożliwia opodatkowania budynków istniejących faktycznie, a nie ujawnionych w ewidencji. Wskazał na uchwałę NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09, stosownie do której budynki niewpisane do ewidencji również podlegają opodatkowaniu, przy czym w takim wypadku organy podatkowe są uprawnione i zarazem zobowiązane do dokonania klasyfikacji obiektów do celów podatkowych. Przepisy ustawy podatkowej uzależniają obowiązek podatkowy od istnienia budynku, czyli jego faktycznego, fizycznego i dostrzegalnego zlokalizowania w przestrzeni, a nie od ujawnienia w ewidencji. Organ uznał też, że dowody mające potwierdzić niewpisanie budynków do ewidencji, nie podważają prawidłowości rozstrzygnięcia w sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze za nietrafny uznało zarzut, iż brak instalacji zapewniających użytkowanie obiektów zgodnie z przeznaczeniem uniemożliwiał uznanie ich za budynki. Wskazało, że w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l, pomimo odniesienia się do Prawa budowlanego, ustawodawca utworzył podatkowe pojęcie budynku. Definicje budynku i budowli z prawa budowlanego na gruncie u.p.o.l. stosuje się jedynie pomocniczo w zakresie ustalenia, czy dany obiekt jest obiektem budowlanym. Konieczne jest zatem stwierdzenie, czy opodatkowane obiekty spełniają definicję budynku z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., czyli są trwale związane z gruntem, wydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadają fundamenty i dach. Bez znaczenia dla prawnopodatkowej kwalifikacji tych obiektów jako budynków jest natomiast ustalenie, czy posiadają one instalacje zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.
Organ odwoławczy wskazał na ekspertyzę techniczną sporządzoną przez mgr inż. A. G. (na zlecenie strony) oraz pismo ją uzupełniające. Zdaniem organu, z dokumentów tych nie wynika, aby sporne obiekty nie były trwale związane z gruntem, nie były wydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz nie posiadały fundamentów i dachu (z wyjątkiem jednego obiektu, który nie został opodatkowany). W ekspertyzie tej wskazano, że budynki stanowią ruiny, nie są użytkowane i nie nadają się do ponownego użytkowania. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, ustawowa definicja budynku zawarta w u.p.o.l. nie uwzględnia stanu technicznego, nie ma znaczenia także uzyskanie pozwolenia na rozbiórkę czy zgłoszenie zamiaru rozbiórki. Do wyłączenia budynku z opodatkowania prowadzić może dopiero wykonanie jego rozbiórki. Wobec takich wniosków za zbędne uznano przeprowadzenie w toku postępowania odwoławczego oględzin. W decyzji organ odwoławczy wskazał, że zarzuty dotyczące braku instalacji strona formułowała także w stosunku do budynku niemieszkalnego na działce nr [...] w R. z tym, że wobec niego zastosowano zwolnienie podatkowe wynikające z uchwały organu stanowiącego gminy.
Organ odwoławczy nie podzielił też zarzutów opartych na twierdzeniu spółki, że nie była ona w omawianym roku podatkowym przedsiębiorcą. Zauważył, że strona wpisana jest do rejestru przedsiębiorców, co wystarcza by uznać ją za przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Niekwestionowany fakt zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej nie ma w tym zakresie – zdaniem organu odwoławczego – znaczenia dla oceny sprawy. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19, i stwierdził, że posiadane przez stronę grunty i budynki faktycznie są niewykorzystywane w działalności gospodarczej od 2004 r., nie mogą również być potencjalnie wykorzystywane do jej prowadzenia zarówno w roku 2019, jak i w przyszłości. W tych warunkach uznał za uzasadnione odstąpienie od opodatkowania z zastosowaniem stawek dla przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Odnosząc się do wniosku dowodowego strony o włączenie do materiału dowodowego jej odpowiedzi na skargę kasacyjną w sprawie sygn. akt III FSK 21/23 organ odwoławczy wskazał, że nie było podstaw do jego uwzględnienia, gdyż wspomniane pismo powtarza stanowisko, zarzuty i argumenty strony w każdej ze spraw, a dowody do niego dołączone już znajdują się w aktach sprawy i były oceniane w toku postępowania. Z kolei oświadczenie spółki o cofnięciu wcześniejszych jej oświadczeń o istnieniu budynków organ uznał za bezskuteczne.
Organ odwoławczy tłumaczył, że podstawę opodatkowania w zakresie gruntów ustalono na podstawie ewidencji gruntów, a w zakresie opodatkowania budynków - na podstawie pisma mgr inż. A. G.. Wskazał przy tym, że wyliczony podatek powinien być wyższy o 5 zł od kwoty wynikającej z decyzji organu pierwszej instancji (różnica wynika ze zwiększenia podstawy opodatkowania budynków o 1m2,), jednak na przeszkodzie skorygowaniu tego błędu stoi regulacja art. 234 o.p. (zakaz reformationis in peius).
Organ wyjaśnił, że posiadane przez stronę: budynek mieszkalny na działce nr [...] w A. oraz budynek niemieszkalny na działce nr [...] w R. są zwolnione z opodatkowania na mocy aktu prawa miejscowego, nadto opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają zlokalizowane w R. działki rolne, które nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało również, że organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postepowanie w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2019 r., wobec niezłożenia przez nią w terminie deklaracji podatkowej na 2019 r., braku zapłaty podatku w terminie. Zobowiązanie podatkowe powstało natomiast zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 o.p., tj. z mocy samego prawa. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Dodać należy, że przepis art. 21 § 3 o.p. pozwala wydać decyzję również w przypadku, gdy podatnik złożył wprawdzie deklarację, wykazując prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego, ale zobowiązania tego nie uregulował.
W skardze na powyższą decyzję podatniczka wniosła o jej uchylenie, a także uchylenie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 194 § 1 i § 2 o.p., art. 8 i art. 21 ust. 1 u.p.g.k., art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., art. 3 pkt 1 u.p.b. oraz art. 7 Konstytucji RP, ponieważ organy przyjęły podstawę opodatkowania nie wynikającą z ewidencji gruntów oraz opodatkowały obiekty nie będące budynkami, których strona nie może wykorzystywać zgodnie z przeznaczeniem.
Skarżąca wskazywała, że moc wiążąca dokumentu urzędowego w postaci ewidencji gruntów i budynków powinna być obalona przeciwdowodem z innego dokumentu urzędowego, nie zaś z dokumentów prywatnych. Zaznaczyła ona również, że sporne obiekty figurowały wcześniej w ewidencji, lecz zostały wykreślone w ramach modernizacji w roku 2004, co stanowiło fakt znany organowi pierwszej instancji z urzędu. Skarżąca wyjaśniła nadto, że sporne obiekty wchodziły w skład zakładu śrutu kostnego, były przeznaczone do wytwarzania tego produktu. Tej działalności spółka od dawna już nie prowadzi. Nie prowadzi jej też we wskazanych obiektach inny podmiot. Instalacje zapewniające możliwość użytkowania obiektów zgodnie z tym przeznaczeniem zostały wymontowane przed 2004 r. co zdaniem skarżącej oznacza, że nie nadają się one do użytku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Skarżąca natomiast w pismach z 12 i 13 października 2025 r. podtrzymała swoje stanowisko w sprawie, przedstawiane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji oraz w skardze.
Na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. Sąd dopuścił dowody z dokumentów, które skarżąca dołączyła do skargi oraz pism procesowych.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przedmiotem sporu między stronami postępowania przed sądem administracyjnym było opodatkowanie podatkiem od nieruchomości obiektów zaliczonych w postępowaniu podatkowym do budynków niemieszkalnych posadowionych na działce nr [...] w A.. Spółka nie kwestionowała bowiem ani zasadności, ani też sposobu opodatkowania pozostałych przedmiotów, tj. gruntu i budynku mieszkalnego na tej działce. Poza sporem pozostaje również fakt, że spółka jest użytkownikiem wieczystym działek nr [...] i [...] położonych w R. , których jako gruntów rolnych nie obejmuje ich zaskarżona decyzja.
Skarżąca podnosiła w toku postępowania podatkowego, jak również w skardze, że organ bezpodstawnie przyjął do opodatkowania - jako budynki - obiekty, które nie wypełniają definicji budynków. Są to bowiem ruiny byłego zakładu przemysłowego, nie posiadające instalacji i nie nadające się do użytkowania zgodnie z ich przeznaczeniem, a formalnie (decyzją administracyjną) zakwalifikowane do rozbiórki. Nadto, w związku z zasadą związania organów podatkowych treścią ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ust. 1 u.p.g.k.), organy nie miały prawa opodatkować tych przedmiotów, które w ewidencji tej nie zostały wykazane. Tak jest ze wskazanymi obiektami, które organ uznał za budynki, pomimo że w prowadzonej przez Starostę Kraśnickiego ewidencji gruntów i budynków nie zostały one ujęte. Jak podkreśliła skarżąca, jest to tym istotniejsze, że danych tych nie zawiera aktualna zmodernizowana ewidencja, były one natomiast wpisane przed modernizacją.
Zdaniem organu, jakkolwiek wskazane w decyzji obiekty rzeczywiście nie zostały ujęte w ewidencji gruntów i budynków, to jednak faktycznie znajdują się na gruncie należącym do spółki i posiadają – pomimo niekwestionowanego złego stanu technicznego – elementy konstrukcyjne składające się na pojęcie budynku, w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Budynki, pomimo wydanej w 2022 r. decyzji zatwierdzającej projekt rozbiórki i udzielającej pozwolenia na rozbiórkę, nie zostały w roku podatkowym usunięte. Podlegają zatem opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, choć nie w stawce najwyższej, wobec obiektywnej niemożności prowadzenia w nich działalności gospodarczej, ale też wobec braku aktywności gospodarczej spółki,(która zawiesiła działalność i faktycznie jej nie prowadzi nieprzerwanie od 2004 r. Organ odwoławczy, wbrew ocenie skarżącej, w zaskarżonej decyzji uwzględnił wskazania interpretacyjne co do art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19. O ile więc – czemu nie sposób odmówić racji – wskazał, iż zawieszenie działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę nie oznacza ustania jego bytu prawnego i prawnopodatkowego (podobnie komentarz do art. 14a u.s.d.g., M. Sieradzka, SIP Lex, wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1300/15, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 413/15 oraz wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3960/21), o tyle równocześnie stwierdził, że wskazane powyżej okoliczności stanu faktycznego stanowią podstawę uznania, że nieruchomość, w szczególności sporne budynki niemieszkalne, nie jest związana, nawet potencjalnie, z działalnością gospodarczą podatniczki. Stawiane więc w tym zakresie zarzuty skargi są bezpodstawne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że organ pierwszej instancji zobowiązany był do wszczęcia postępowania podatkowego, ponieważ spółka nie złożyła deklaracji podatkowej na 2019 r. i nie wywiązała się ze zobowiązania w sposób dobrowolny, co wynika z przepisu art. 21 § 3 o.p. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że nie podziela rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego w zakresie opodatkowania budowli (podatek z tego tytułu wyniósł 1 zł), jednak równocześnie stwierdził zaniżenie zobowiązania podatkowego o kwotę 5 zł z uwagi na nieprawidłowość w określeniu podstawy opodatkowania budynków (skarżąca podała powierzchnię użytkową zaniżoną o 1m2). W związku z powyższym, kierując się równocześnie zakazem orzekania na niekorzyść strony, wynikającym z treści art. 234 o.p., organ odwoławczy uznał, że w sprawie brak jest podstawy do wydania decyzji o charakterze reformatoryjnym.
W zaskarżonej decyzji zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za pozbawione racji zarzuty związane z wadliwym opodatkowaniem budynku o powierzchni użytkowej 30,15 m2 posadowionego na działce [...] w R. , bowiem został on uznany za zwolniony z opodatkowania. Ten przedmiot opodatkowania nie stanowi zatem elementu zaskarżonej decyzji podatkowej.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. (w brzmieniu właściwym dla sprawy, Dz.U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty oraz budynki lub ich części. Jak stanowi art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l., podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów – ich powierzchnia, zaś dla budynków lub ich części – powierzchnia użytkowa. Jak wynika z kolei z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. W ustawie – Prawo budowlane obiekt budowlany został zdefiniowany w art. 3 pkt 1 pkt (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351, ze zm.) jako budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych Co istotne, ustawa ta w art. 3 pkt 2 odrębnie definiuje także budynek jako taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się m.in. budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 oraz z 2022 r. poz. 88), lub decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, budowlę lub ich części z użytkowania (art. 1a ust. 2a pkt 3 u.p.o.l.).
Stosownie do art. 21 ust. 1 u.p.g.k., podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Choć dane wynikające z ewidencji z zasady są wiążące dla organów podatkowych przy wymiarze podatku od nieruchomości, co wynika z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. i nie mogą one być samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09), to jednak w sytuacjach jednoznacznie wskazujących na niezgodność ewidencji gruntów i budynków ze stanem rzeczywistym, organ prowadzący postępowanie podatkowe nie może poprzestać jedynie na wynikach badania i zapisów tej ewidencji na potrzeby wymiaru podatków. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt II FPS 2/13 wskazał, że reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych - wyjątkowych - przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. Oczywistym jest również, że w wypadku braków zapisów ewidencyjnych, organy podatkowe są uprawnione i jednocześnie zobowiązane (uwzględniając zasadę powszechności opodatkowania) do dokonania ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania decyzji podatkowej w oparciu o inne dowody, w tym w szczególności dowody z dokumentów, które są nośnikami informacji o przedmiotach opodatkowania.
Skoro zatem w niniejszej sprawie ewidencja gruntów i budynków nie zawierała danych o realnie istniejących budynkach niemieszkalnych, trudno odwoływać się do zasady związania ewidencją, o której mowa w art. 21 ust. 1 p.g.k. i nakładać na organ obowiązek uwzględniania danych, których w rejestrze nie ujawniono. W takiej sytuacji organy są uprawnione i jednocześnie obowiązane do samodzielnego ustalenia istnienia obiektu objętego opodatkowaniem i podstawy opodatkowania, tj. przeprowadzenia we własnym zakresie postępowania dowodowego (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2025 r., sygn. akt III FSK 142/25).
Mając powyższe na uwadze Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że fakt nieujawnienia budynków niemieszkalnych w ewidencji sam z siebie nie może prowadzić do ich nieopodatkowania, jeśli budynki te w rzeczywistości istnieją i spełniają wszystkie elementy określone w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Oparcie się w tej sytuacji wyłącznie na danych z ewidencji gruntów i budynków prowadziłoby do pominięcia przepisów zawartych w ustawie podatkowej, od których uzależniony jest wymiar podatku. Jest to tym istotniejsze, że istnienie budynków potwierdził sam podatnik w złożonej deklaracji (choć następnie podjął próbę wycofania się z tego oświadczenia wiedzy), jak też ekspertyza techniczna sporządzona przez mgr inż A. G.. Inną kwestią jest to, że wszystkie te budynki opisano jako ruiny, wcześniej wykorzystywane w działalności produkcyjnej spółki, zaś obecnie nie kwalifikujące się ani do analogicznej, ani do żadnej innej działalności gospodarczej. Ta okoliczność przełożyła się jednak na zastosowaną stawkę podatkową, nie zwalniając jednocześnie tych przedmiotów z opodatkowania.
Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do podważenia stanowiska organów, iż znajdujące się na działce nr [...] obiekty budowlane nie posiadają cech budynków. W tym zakresie skarżąca powołała się na dokumenty urzędowe i prywatne, z których wynika, że wszystkie te obiekty nie posiadają instalacji, są zdewastowane, nie nadają się do użytku zgodnego z przeznaczeniem, a właściwe organy wydały decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę. Organy podatkowe zaznaczyły jednak, że wśród tych obiektów wyłącznie jeden nie posiada dachu i z tego względu – co wyraźnie podkreślił organ w decyzji - został wyłączony z opodatkowania. Pozostałe wypełniają definicję z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Zgodnie z tym przepisem, dla ustalenia czy obiekt budowlany jest budynkiem, istotne znaczenie mają jego cechy konstrukcyjne, nie zaś zakres lub sposób jego użytkowania bądź spełnienie lub nie wymogów formalnych dla tego użytkowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1261/22). Cechy konstrukcyjne zaś bez wątpliwości wskazują na to, iż znajdujące się na gruncie obiekty są budynkami - są trwale związane z gruntem, wydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadają fundamenty i dach. Przepis art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. odsyła co prawda do przepisów prawa budowlanego, ale jedynie w zakresie ustalenia cech badanego obiektu jako obiektu budowlanego. Odesłanie to ma ograniczony zakres, dotyczy jedynie rozumienia pojęcia obiektu budowlanego, jednakże w dalszej części definicji ustawa podatkowa wprowadza elementy pojęcia budynku bez odniesienia do wskazanej ustawy, tj. trwałe związanie z gruntem, wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, i to zgodnie z orzecznictwem niekoniecznie pełnych, oraz posiadanie fundamentu i dachu. Dokonywanie prawnopodatkowej kwalifikacji danego przedmiotu opodatkowania należy opierać na regulacjach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a jedynie pomocniczo na przepisach prawa budowlanego. To na podstawie definicji ustawy podatkowej rozstrzyga się więc, czy dany obiekt budowlany w rozumieniu prawa budowlanego jest budynkiem w rozumieniu ustawy podatkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 333/22).
Wbrew twierdzeniu skarżącej, ustawowa definicja budynku nie uwzględnia stanu technicznego budynku. Obiekt budowlany, mieszczący się w definicji budynku zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., pozostaje budynkiem w rozumieniu tej ustawy i podlega opodatkowaniu nawet wówczas, gdy ze względów technicznych, prawnych, czy faktycznych nie jest i nie może być wykorzystywany, w tym zgodnie z przeznaczeniem. Także nieużytkowanie budynków z powodu ich złego stanu technicznego, pozostaje bez wpływu na kwalifikację obiektu budowlanego według kryteriów, o jakich mowa w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., gdyż definicja budynku odwołuje się do istnienia poszczególnych elementów budynku, a nie do ich stanu technicznego (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt III FSK 4121/21; wyrok tego Sądu z dnia 25 lipca 2023 r., sygn. akt III FSK 1544/22). Taki sposób wykładni wskazanej normy prawnej został niejako potwierdzony przez ustawodawcę, który w ramach zmiany brzmienia art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. dokonanego ustawą z dnia 19 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1757) wprowadził w miejsce pojęcia "obiekt budowlany w rozumieniu prawa budowlanego" pojęcie "obiekt wzniesiony w wyniku robót budowlanych, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem". Instalacje nie definiują jednak budynku. Przepis wskazuje wyłącznie, że jeśli obiekt takie instalacje posiada, to nie stanowią one odrębnego od budynku przedmiotu opodatkowania.
Ekspertyza techniczna i opisywany w niej – co trzeba wyraźnie zastrzec - niekwestionowany stan techniczny budynków nie ma więc wpływu na opodatkowanie (a zasadniczo wyłączenie z opodatkowania) dopóty, dopóki nie przeprowadzono prac rozbiórkowych. Stan techniczny budynku wynikający z decyzji ostatecznej organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane lub decyzji ostatecznej organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, lub jego część z użytkowania (art. 1a ust. 2a pkt 3 u.p.o.l.), wpływa jedynie brak możliwości opodatkowania z zastosowaniem najwyższej stawki podatkowej właściwej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą, a nie na wyłączenie z opodatkowania. Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.o.l., jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem. Obowiązek podatkowy wygasa natomiast – zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.o.l. - z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek. Dopiero zatem z momentem usunięcia budynków poprzez ich rozbiórkę ustanie obowiązek ich opodatkowania. Znamiennym przy tym jest oświadczenie skarżącej złożone na rozprawie, że przyczyną dotychczasowego niewykonania decyzji rozbiórkowej był z jednej strony brak środków na ten cel, z drugiej zachowanie możliwości podjęcia decyzji o renowacji lub odbudowie budynków.
W sprawie nie doszło zatem do zarzucanego w skardze naruszenia prawa materialnego, w tym art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., art. 3 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane oraz przepisów ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne i przepisu procesowego art. 194 o.p. Z przyczyn, o których mowa powyżej, organ był bowiem nie tylko uprawniony, ale zobowiązany do uwzględnienia w opodatkowaniu rzeczywiście istniejących budynków, pomimo iż nie zostały one ujęte w ewidencji i kartotece budynków.
Odpowiadając z kolei na zgłoszone w skardze zarzuty prawnoprocesowe związane ze sposobem gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz ustaleniem stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, w ocenie Sądu, pozostają one nieuzasadnione. Organy podatkowe przeprowadziły zupełne postępowanie dowodowe, zaś zebrany materiał oceniły z uwzględnieniem zasad wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Działały zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP i art. 120 o.p. Zdaniem Sądu, nie można uznać, by organ pominął część materiału dowodowego, nadając w sposób nieuzasadniony walor dominujący pozostałym dowodom lub też potraktował je selektywnie, albo nie zgromadził tego materiału w niezbędnym zakresie. Strona nie wykazała też, aby organ złamał zasady składające się na swobodę oceny materiału dowodowego. Dokonał on bowiem stosownych ustaleń stanu faktycznego w obrębie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, a następnie ocenił te fakty przez pryzmat obowiązującego prawa. Nie można więc uznać za zasadne zarzutów naruszenia przepisów art. 187 § 1 o.p. i art. 191 o.p., podobnie jak zarzutów naruszenia art. 121 i art. 122 o.p. Z regulacji art. 121 § 1 o.p. oraz art. 122 o.p. nie wynika, że organy podatkowe obowiązane są interpretować fakty jedynie w sposób zadowalający podatnika, czyli w sposób zbieżny z jego stanowiskiem. Z kolei obowiązek organu podatkowego do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wynikający z dyspozycji art. 122 o.p. nie ma charakteru nieograniczonego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2023r., sygn. akt III FSK 2533/21). Chodzi o wyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Równocześnie zasada to dotyczy szybkości i sprawności postępowania, a te dwie zasady: wnikliwości i szybkości postępowania winny być odpowiednio przez organ zbalansowane, by żadna z nich nie doznała niepożądanego ograniczenia. W ocenie Sądu, w taki sposób prowadzone było postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie, skarżąca nie wskazała zaś w jakim sensie i zakresie organ miałby dopuścić się zaniedbań dowodowych skutkujących dla treści rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.