I SA/Lu 648/23

I SA/Lu 648/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda
Marcin Małek
Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
II FSK 577/24 - Postanowienie NSA z 2025-12-10
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2587
art. 22 ust. 1, ust. 4, art. 26 ust. 1, art. 26b ust. 1, ust. 9
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Marcin Małek Protokolant Starszy asystent sędziego Karolina Orłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi G. na odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 sierpnia 2023 r. nr 0671-SPZ.1.4100.828.2022.6 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Lu 648/23
UZASADNIENIE
W dniu 23 sierpnia 2023 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie, po rozpatrzeniu wniosku G. w Amsterdamie, Królestwo Niderlandów (strona, podatnik, wnioskodawca) odmówił wydania opinii o stosowaniu przez płatnika A. spółkę z o.o., zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w przypadku dokonywania w obowiązującym roku podatkowym, wypłat dywidend na rzecz podatnika, których łączna kwota przekroczy kwotę określoną w art. 26 ust. 2e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (ustawa CIT).
W uzasadnieniu aktu wskazano, że podatnik i płatnik należą do międzynarodowej grupy kapitałowej M. (Grupa, M. ), prowadzącej przede wszystkim działalność kapitałową, inwestycyjną, deweloperską oraz usługową, obejmującą między innymi rozwój oraz zarządzanie nieruchomościami. Centralną jednostką Grupy jest M. I. z siedzibą w Singapurze, założona w 2000 r., która pełni funkcje właścicielskie i zarządcze. Jednostką dominującą najwyższego stopnia jest T. z siedzibą w Singapurze, założona w 1974 r. Grupa zarządza obecnie trzema singapurskimi funduszami typu REIT, notowanymi na Giełdzie Papierów Wartościowych w Singapurze oraz siedmioma funduszami private equity, posiadającymi zróżnicowany portfel aktywów. Grupa posiada sieć biur w Singapurze, Chinach, Hong Kongu, Australii, Indiach, Japonii, Malezji, Korei Południowej, Polsce, Holandii, Wietnamie, Wielkiej Brytanii i USA. Działalność Grupy obejmuje całościowy proces związany z inwestowaniem w nieruchomości (wyszukiwanie i inicjowanie transakcji, nabywanie i gromadzenie portfela aktywów o wysokim potencjale inwestycyjnym, rozwój i zarządzanie aktywami, rozbudowywania portfolio, generowanie zysków w wyniku sprzedaży aktywów). Świadczy usługi deweloperskie (innowacyjne projekty, planowanie i realizację przedsięwzięć deweloperskich). Jest zaangażowana w inwestycje związane z przekształcaniem starzejących się obiektów w nowoczesne nieruchomości przynoszące wysokie zyski. Oferuje m.in. usługi marketingowe, leasing, usługi zarządzania nieruchomościami, usługi związane z modernizacją aktywów. Na dzień 31 marca 2022 r. Grupa posiadała i zarządzała nieruchomościami o wartości 78,7 mld SGD (dolarów singapurskich) i zatrudniała ponad 2.600 pracowników na całym świecie.
Wnioskodawca jest spółką prawa niderlandzkiego, będącą odpowiednikiem polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ("besloten vennootschap"), z siedzibą w Amsterdamie (Holandia); jest holenderskim rezydentem podatkowym, zarejestrowanym w 2018 r. Przedmiotem działalności podatnika jest: zakładanie innych spółek i przedsiębiorstw, udział w nich, zarządzanie nimi; świadczenie usług administracyjnych, technicznych, finansowych, ekonomicznych lub zarządczych na rzecz innych spółek, osób i przedsiębiorstw; nabywanie, zbywanie, zarządzanie i wykorzystywanie majątku nieruchomego i stanowiącego majątek osobisty, w tym patentów, znaków, licencji, zezwoleń i innych praw własności przemysłowej; zaciąganie i/lub pożyczanie pieniędzy, działanie jako poręczyciel lub gwarant w inny sposób oraz zaciąganie zobowiązań solidarnie lub w inny sposób, wraz z innymi osobami lub na ich rzecz. Spółka pełni funkcje spółki holdingowo-finansowej, finansując oraz aktywnie zarządzając inwestycjami przy wykorzystaniu kapitału własnego i obcego dla potrzeb inwestycji lokalnych prowadzonych przez spółki zależne. Struktura kapitału własnego podatnika obejmuje m.in. na dzień 31 marca 2021 r. kapitał zapasowy – 160.310.850 euro oraz kapitał zakładowy - 1 euro (ta wysokość kapitału zakładowego jest prawnie dozwolona w Królestwie Niderlandów). Spółka została utworzona jako platforma do budowy portfela inwestycji w nieruchomości w Polsce oraz w innych krajach. Podatnik obecnie posiada udziały spółek z Grupy zlokalizowanych w różnych krajach europejskich (Francja, Królestwo Niderlandów, Węgry, Włochy, Luksemburg, Hiszpania oraz Polska). Siedziba spółki zlokalizowana jest w Amsterdamie, gdzie wykonywane są główne czynności zarządcze związane z podejmowaniem kluczowych decyzji biznesowych i operacyjne związane m.in. z działalnością finansową oraz holdingową. Podatnik korzysta z usług wykwalifikowanej kadry pracowniczej. Pracownicy wykonują swoje czynności równocześnie na rzecz trzech spółek wchodzących w skład Grupy.
M. M. zajmuje się wsparciem bieżącej działalności Grupy. Taki model biznesowy, zdaniem wnioskodawcy, pozwala w najbardziej efektywny sposób zarządzać inwestycjami, a także dywersyfikować ryzyko związane z prowadzoną działalnością. Ułatwia też pozyskiwanie potencjalnych inwestorów.
Oceniając powyższe organ stwierdził, że wypłacający dywidendę płatnik jest spółką mającą siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co oznacza spełnienie warunku z art. 22 ust. 4 pkt 1 ustawy CIT. Podatnik uzyskujący dywidendę, zgodnie z certyfikatem rezydencji wystawionym przez niderlandzkie organy podatkowe w dniu 16 lutego 2022 r., jest rezydentem podatkowym Holandii. Fakt opodatkowania dochodów w Holandii potwierdza oświadczenie podatnika z dnia 25 maja 2022 r., z którego wynika, że podlega on w Holandii opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Tym samym spełniony jest wymóg określony w art. 22 ust. 4 pkt 2 ustawy o CIT. Podatnik posiada 100% udziałów w kapitale zakładowym płatnika, a posiadanie udziałów wynika z prawa własności. Podatnik w oświadczeniu z dnia 25 maja 2022 r. wskazał, że udziały posiada przez nieprzerwany okres co najmniej 2 lat, co oznacza spełnienie warunków z art. 22 ust. 4 pkt 3 i ust. 4d pkt 1 ustawy CIT. W oświadczeniu z dnia 25 maja 2022 r. wnioskodawca podał, że spółka nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. Informacje zawarte w sprawozdaniu finansowym podatnika za lata 2021 i 2022 wskazują jednak, iż dochód (przychód) uzyskany przez G. z tytułu wypłacanych przez spółkę zależną - płatnika – dywidend w rzeczywistości nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, bowiem tego rodzaju dochody (przychody) uzyskiwane przez niderlandzkich rezydentów podatkowych na terenie Królestwa Niderlandów korzystają ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych.
Jak podkreślono, głównym źródłem przychodów (dochodów) są dywidendy i odsetki wypłacane m.in. przez spółki polskie, w tym płatnika. Uzyskiwany dochód z dywidend nie został opodatkowany i w znakomitej części został przekazany na rzecz jedynego udziałowca spółki – P. z siedzibą w Singapurze. Skoro zyski z dywidend podlegają zwolnieniu z opodatkowania, a z ustaleń wynika, że wnioskodawca nie płaci podatku dochodowego z uwagi na osiągane w przeważającej mierze dochody podlegające zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, to tym samym – zdaniem organu - nie wykazuje, że nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. W tych warunkach, w ocenie organu, podatnik w rzeczywistości nie podlega efektywnemu opodatkowaniu. Tym samym – w ocenie organu - warunek określony w art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy CIT nie został spełniony.
Za spełniony uznano natomiast warunek określony w art. 22 ust. 6 ustawy o CIT, bowiem "besloten vennootschap" (a taki charakter ma wnioskodawca) jest podmiotem wymienionym w załączniku nr 4 do ustawy CIT. Zgodnie z art. 27 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Warszawie dnia 13 lutego 2002 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 216, poz. 2120) istnieje podstawa prawna do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od holenderskiego organu podatkowego. Warunek z art. 22b ustawy CIT jest zatem również spełniony.
Podatnik złożył oświadczenie, że jest rzeczywistym właścicielem wypłacanych należności otrzymywanych od płatnika i prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby. Zdaniem organu, oświadczenie to stoi jednak w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie.
Organ dokonał szczegółowej analizy sprawozdań finansowych podatnika za lata 2018 – 2022. Zdaniem organu, zebrany materiał dowodowy wskazuje na fakt, że otrzymane dywidendy od spółek zależnych w większości były przekazywane w bardzo krótkim czasie jedynemu wspólnikowi (uchwała zarządu z dnia 11 listopada 2021 r., prognozy przepływów pieniężnych za okres od 1 listopada 2021 do października 2022 r.). Dochody z dywidend w głównej mierze pochodzą od spółek polskich tj. 10,72 mln euro.
Z załączonych sprawozdań finansowych podatnika wynika również, że głównymi kosztami spółki są koszty wynagrodzeń pracowników oraz inne koszty okołopracownicze. W pozostałym zakresie podatnik ponosi koszty związane z obsługą posiadanych aktywów. Przykładowe faktury potwierdzają, iż koszty pracownicze ponoszone są na rzecz spółki z Grupy M.
Podatnik wskazał, że korzysta z usług wykwalifikowanej kadry pracowniczej, choć z uwagi na specyfikę działalności holdingowo - finansowej, pracownicy wykonywają swoje czynności na rzecz trzech spółek wchodzących w skład Grupy. Są oni zatrudnieni w każdej ze spółek na podstawie oddzielnej umowy, a spółki te partycypują w kosztach związanych z wynagrodzeniem pracowników, proporcjonalnie do rzeczywistego czasu pracy. Podatnik dysponuje lokalem najętym i udostępnionym przez M. M. Na dzień złożenia wniosku zatrudniał w niepełnym wymiarze czasu pracy i współuczestniczył (partycypował) w kosztach zatrudnienia ok. 7 pracowników, w tym jednego członka zarządu (dyrektora). Jednak istotne znaczenie dla oceny substratu majątkowo - osobowego podatnika w ramach tzw. rzeczywistej działalności gospodarczej ma treść złożonego wzoru umowy o pracę - brak jest tam wskazania rzeczywistej liczby godzin, w których dany pracownik jest zobowiązany do świadczenia pracy na rzecz podatnika i innych spółek z Grupy. Nadto, stosunek pracy nawiązany między podatnikiem i pracownikiem jest ściśle związany (zależny) ze stosunkiem pracy danego pracownika ze spółką M. M.
Poszczególni członkowie organu zarządzającego podatnika pełnią analogiczne funkcje w innych podmiotach z Grupy z siedzibą w Singapurze oraz na terytorium Unii Europejskiej (R. T. pełni funkcje dyrektora/członka zarządu w 9 innych spółkach, M. T. pełni funkcje dyrektora/członka zarządu w 53 innych spółkach, w tym spółkach bezpośrednio i pośrednio powiązanych z podatnikiem z siedzibą w Singapurze, A. R. funkcje dyrektora/członka zarządu w 8 innych spółkach).
Organ ocenił, że podatnik nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju rezydencji. Posiadany substrat majątkowo - osobowy służy realizacji podstawowych obowiązków i zadań publicznoprawnych podatnika oraz zadań przypisanych w strategii Grupy lokalnej spółce zarządzającej aktywami poza terytorium Singapuru tj. spółkami nieruchomościowymi w Polsce, które pozostają własnością M. I. . Posiadany przez podatnika substrat majątkowo - osobowy został wykreowany w celu spełnienia minimalnych warunków w zakresie majątku i zasobów wymaganych niderlandzkim prawem podatkowym. Podatnik dysponuje wprawdzie kredytem bankowym, jednak jest on zabezpieczony na wierzytelnościach przysługujących wspólnikowi oraz został w części rozdysponowany na pokrycie zobowiązań wewnątrzgrupowych. Tym samym, w ocenie organu, głównym gwarantem zaciągniętego kredytu był wspólnik podatnika.
Niezależnie od tego, podatnika nie można uznać za beneficjenta rzeczywistego uzyskiwanych należności dywidendowych, bowiem przekazuje prawie w całości i w bardzo krótkim czasie otrzymane od spółek polskich należności - dywidendy (ale także odsetki) do spółek singapurskich z Grupy M. . Nadto, w strategii Grupy główne decyzje inwestycyjne oraz finansowe podejmowane są na szczeblu M. I. . W konsekwencji G. jest wyłącznie formalnym odbiorcą dywidend i nie może swobodnie dysponować i rozporządzać dochodem z tego tytułu oraz samodzielnie decydować o jego przeznaczeniu, jeżeli dokonuje ich transferu do jedynego wspólnika - spółki singapurskiej. G. jest podmiotem pośredniczącym, istniejącym w strukturze Grupy m.in. w celu optymalizacji podatkowej przejawiającej się w minimalizowaniu obciążeń podatkowych, co w powiązaniu z wyjaśnieniami w zakresie uzyskanego zwolnienia z poboru podatku u źródła na terenie Królestwa Niderlandów w przypadku ich wypłaty do jedynego wspólnika oraz w świetle celu dyrektywy Rady 2011/96/UE powinno zostać ocenione jako działanie z nadużyciem prawa - wyłączające możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Z uwagi na charakter transferu dochodów oraz strategie inwestycyjno - finansową Grupy należy uznać, że beneficjentem rzeczywistym dywidend może być P.
Uwzględniając powyższe, organ stwierdził, że w sprawie występują negatywne przesłanki do wydania opinii o stosowaniu preferencji w postaci zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od dywidend wypłacanych przez płatnika, o której mowa w art. 26b ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Istnieją uzasadnione wątpliwości, że podatnik nie spełnia przesłanki art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy CIT, ponieważ w rzeczywistości nie podlega efektywnemu opodatkowaniu. Również przesłanka posiadania statusu rzeczywistego właściciela w odniesieniu do otrzymywanych należności z tytułu dywidend nie została spełniona. Istnieją też uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonego do akt sprawy oświadczenia podatnika z dnia 25 maja 2022 r., że "podatnik jest rzeczywistym właścicielem wypłacanych należności". W ocenie organu, okoliczności sprawy uzasadniają także przypuszczenie nadużycia art. 22 ust. 4-6 ustawy o CIT i nadużycia dyrektywy tj. nieopodatkowania dywidend na terenie Unii Europejskiej, co stoi w oczywistej sprzeczności m.in. z motywem 4 dyrektywy (art. 10 ust. 2 Konwencji między Rządem Republiki Singapuru i Rząd Królestwa Niderlandów w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania i zapobieganie uchylaniu się od płacenia podatków w odniesieniu do podatków od dochodu i od majątku oraz art. 10 ust. 2 i 3 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Singapuru w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Singapurze dnia 4 listopada 2012 r., zmodyfikowanej przez Konwencję wielostronną implementującą środki traktatowego prawa podatkowego mające na celu zapobieganie erozji podstawy opodatkowania i przenoszeniu zysku, podpisaną przez Polskę i Singapur dnia 7 czerwca 2017 r.).
Mając na uwadze, że spółka G. nie jest efektywnie opodatkowana na poziomie jednostkowym oraz nie może być uznana za beneficjenta\rzeczywistego wypłacanych przez płatnika dywidend, przyznanie płatnikowi zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w przypadku dokonywania, wypłat dywidend na rzecz podatnika G. z siedzibą w Holandii w istocie doprowadziłoby do podwójnego nieopodatkowania (double non-taxation).
W skardze na powyższy akt G. zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
1. art. 22 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 26b ust. 3 pkt 1 ustawy o CIT poprzez ich błędną wykładnię ze względu na przyjęcie przez Naczelnika, że art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT ustanawia obowiązek efektywnego opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych w państwie rezydencji podatnika, rozumiany jako konieczność zapłaty podatku od danego przychodu/dochodu, podczas gdy przepis ten wymaga, aby spółka uzyskująca przychody z dywidend podlegała opodatkowaniu tym podatkiem oraz nie korzystała ze zwolnienia z opodatkowania od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania, co doprowadziło do uznania przez organ, że w sprawie zaistniała przesłanka odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji, o której mowa w art. 26b ust. 3 pkt 1 ustawy o CIT;
2. art. 22 ust. 4 pkt 1-4 w zw. z art. 4a pkt 29 w zw. z art. 26b ust. 3 pkt 2 ustawy o CIT poprzez ich błędną wykładnię ze względu na przyjęcie przez organ, że regulacja art. 22 ust. 4 ustawy o CIT przewiduje warunek rzeczywistego właściciela w odniesieniu do spółki uzyskującej przychody z dywidend, podczas gdy nie przewiduje w tym zakresie takiego kryterium dla zastosowania zwolnienia z poboru podatku u źródła, co doprowadziło do uznania, że w sprawie zaistniała przesłanka odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji, o której mowa w art. 26b ust. 3 pkt 2 ustawy o CIT;
3. art. 22 ust. 4 pkt 1 -4 w zw. z art. 4a pkt 29 ustawy o CIT poprzez ich błędną wykładnię objawiającą się przyjęciem przez organ, że spółka nie może być uznana za podmiot uzyskujący przychody z dywidend wypłacanych przez płatnika, ponieważ nie jest rzeczywistym właścicielem tych należności, podczas gdy skarżąca spełnia wszystkie ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 4a pkt 29 ustawy o CIT pozwalające na uznanie jej za rzeczywistego właściciela przychodów z dywidend, a w konsekwencji nawet w przypadku uznania, że regulacja ta wymaga, by podmiot otrzymujący dywidendę spełniał przesłanki uznania za beneficjenta rzeczywistego, spółce przysługuje prawo do zastosowania zwolnienia z art. 22 ust. 4 w powiązaniu z art. 4 pkt 29 ustawy o CIT. Ponadto taka wykładnia doprowadziła do uznania, że w sprawie zaistniała przesłanka odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji, o której mowa w art. 26b ust. 3 pkt 2 ustawy o CIT;
4. art. 22c ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT poprzez jego niewłaściwe zastosowanie ze względu na przyjęcie, że głównym celem ustrukturyzowania transferów dywidend w opisany we wniosku sposób było skorzystanie ze zwolnienia określonego w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, co z kolei miało doprowadzić do braku opodatkowania należności na poziomie Polski, a także Królestwa Niderlandów, podczas gdy na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że każdy podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami zastosowałby analogiczny sposób działania z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych;
5. art. 26b ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT poprzez jego niewłaściwe zastosowanie objawiające się bezpodstawnym wydaniem odmowy z uwagi na istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że spółka nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju siedziby, podczas gdy spółka pełni funkcje spółki holdingowej i prowadzi działalność charakterystyczną dla tego typu podmiotów.
II. naruszenie przepisów prawa procesowego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
6. art. 120, art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 26b ust. 9 ustawy o CIT poprzez wydanie odmowy niezgodnej z przepisami ustawy o CIT i zawierającej wadliwie sporządzone uzasadnienie prawne, w szczególności poprzez przyjęcie błędnej wykładni przepisów prawa podatkowego, rozszerzającej katalog warunków dla zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, co skutkowało naruszeniem zasady legalizmu oraz zasady zaufania do organów podatkowych;
7. art. 120 oraz art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 26b ust. 9 ustawy o CIT poprzez bezpodstawne formułowanie warunku podlegania "efektywnemu opodatkowaniu", który w ocenie organu ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia zastosowania art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT, podczas gdy warunek ten nie wynika z jakiekolwiek przepisu ustawy o CIT, a zawęża on zakres stosowania zwolnienia wynikającego z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, a więc tego typu wykładnia skutkuje zawężeniem zakresu zwolnienia wynikającego z przepisów ustawy o CIT, co jest nieuprawnione, a dodatkowo organ nie wyjaśnił w jaki sposób należy rozumieć pojęcie "efektywnego opodatkowania";
8. art. 120, art. 121 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. w zw. z art. 26b ust. 9 ustawy o CIT poprzez wydanie odmowy z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności poprzez: nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonanie niekorzystnych dla spółki domniemań wpływających na rozstrzygnięcie sprawy oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do stronniczych i sprzecznych z materiałem dowodowym ustaleń, objawiających się w szczególności: uznaniem, iż istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym oświadczenia potwierdzającego, że spółka jest rzeczywistym właścicielem otrzymywanej dywidendy i uznania, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że spółka jest podmiotem zobowiązanym do przekazywania uzyskanych kwot do podmiotu dominującego, podczas gdy z przedstawionego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżąca spełnia przesłanki, o których mowa w art. 4a pkt 29) ustawy o CIT oraz nie jest zobowiązana do przekazywania podmiotowi dominującemu otrzymanych kwot; nieuzasadnionym pominięciem przywołanego w pismach skarżącej orzecznictwa sądów administracyjnych oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w zakresie sposobu rozumienia przesłanki zwolnienia określonej w art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT; przyznaniem kluczowego znaczenia dla oceny czy spółka spełnia przesłanki uznania za beneficjenta rzeczywistego, danym wynikającym ze sprawozdań finansowym z lat 2019-2022 podczas, gdy ocena w tym zakresie powinna być dokonywana każdorazowo z uwzględnieniem danych dotyczących otrzymanych płatności będących przedmiotem wniosku o wydanie opinii o stosowaniu preferencji, tj. płatności dokonywanych w 2023 r. i latach kolejnych; nieuzasadnionym przyjęciem, że spółka nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 22 ust. 4 pkt 4) ustawy o CIT, w związku z korzystaniem przez skarżącą ze zwolnienia partycypacyjnego w odniesieniu do otrzymanych dywidend od płatnika, podczas gdy fakt korzystania ze zwolnienia nie powinien skutkować odmową wydania opinii o stosowaniu preferencji, co potwierdza praktyka i doktryna; oparciem argumentacji w znaczącej mierze na dokumentacji odnoszącej się do innego płatnika (spółki A. spółki z o.o.), podczas gdy ocena spełniania przez spółkę statusu beneficjenta rzeczywistego powinna być dokonywana w każdym przypadku w oparciu o dokumenty i informacje, które dotyczą płatnika i które zostały dostarczone w toku trwającego postępowania dotyczącego wydania opinii o stosowaniu preferencji w stosunku do dywidend; oparciem ustaleń faktycznych na artykułach prasowych, których autorami są osoby trzecie, w stosunku do których nie potwierdzono ich uprawnień zawodowych w zakresie odpowiadającym merytorycznie opisywanym kwestiom i używające słów w ich potocznym rozumieniu, które w sposób uproszczony opisywały mechanizm realizowania inwestycji grupy, do której należy spółka, a celem tych artykułów nie była ocena funkcjonowania grupy pod kątem określenia skutków prawnopodatkowych, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia błędnych założeń związanych z rolą, którą skarżąca pełni w ramach grupy, co wpłynęło na ocenę postrzegania spółki jako podmiotu niebędącego rzeczywistym właścicielem otrzymywanych należności;
9. art. 26b ust. 3 ustawy o CIT w zw. z art. 120 i art. 121 O.p. w zw. z art. 26b ust. 9 ustawy o CIT poprzez wydanie i uzasadnienie odmowy w sposób, który nie pozwala spółce jednoznacznie określić podstawy prawnej odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji, tj. konkretnej przesłanki wynikającej z enumeratywnego katalogu zawartego w art. 22 ust. 4 pkt 1 - 4 ustawy o CIT i w kolejnych przepisach (art. 22c ust. 1 ustawy o CIT).
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu w całości, uznanie uprawnienia spółki do stosowania zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od wypłacanych przez płatnika na jej rzecz dywidend oraz o zasądzenie na rzecz od organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że utworzenie spółki w Holandii było motywowane ekonomicznymi i biznesowymi aspektami. Biorąc pod uwagę, że portfel inwestycyjny Grupy znajduje się w wielu krajach Europy, wskazanym rozwiązaniem było utworzenie centralnych podmiotów sprawujących zadania holdingowo-finansowe, a także oddzielnego podmiotu zajmującego się tylko wsparciem bieżącej działalności grupy M. . Decyzja o zlokalizowaniu tych podmiotów w Holandii podyktowana była przede wszystkim łatwiejszym dostępem do wykwalifikowanego personelu. Nie bez znaczenia pozostawało też ograniczenie ryzyka walutowego (euro jest w Holandii walutą funkcjonalną) i pewność otoczenia prawnego.
Nie ma podstaw, aby uznawać, spółki holdingowo - finansowe za podmioty sztuczne i nieprowadzące rzeczywistej działalności gospodarczej. Wiele procesów dotyczących działalności spółek holdingowych może być natomiast wykonywanych przy pomocy podmiotów zewnętrznych, co pozwala na optymalizację kosztów. Naturalnym elementem działania w grupach kapitałowych w obecnych czasach globalizacji są synergie kosztowe skutkujące ograniczaniem kosztów ponoszonych przez podmioty w grupie, poprzez tworzenie centrów kompetencji, wspólnym wykorzystywaniem posiadanych w grupach kapitałowych zasobów ludzkich, aktywów, systemów IT, wyników usług.
Skarżąca nie zgodziła się z organem, że w przypadku dywidendy warunkiem zastosowania zwolnienia był wymóg posiadania statusu beneficjenta rzeczywistego co do uzyskanych dywidend - w ustawie o CIT nie ma podstawy prawnej narzucającej taki wymóg. Niemniej, spółka przedstawiła dowody na to, że spełnia wymóg beneficjenta rzeczywistego (m.in. liczne protokoły z posiedzeń zarządu, korespondencja spółki, dokumenty związane z rozliczeniem kosztów pracowników wykonujących czynności na rzecz spółki, umowy korporacyjne itd.). Spółka przedstawiła też przykłady dysponowania otrzymanymi środkami. Tymczasem organ swoje wnioski oparł między innymi na artykułach prasowych, które nie dotyczą spółki (a spółki z nią powiązanej o podobnej nazwie) i nie powinny być podstawą wydawania rozstrzygnięcia.
Skarżąca podkreśliła, że z uwagi na wykazywaną stratę nie była zobowiązana do zapłaty podatku, co jednak nie oznacza, że nie podlega efektywnemu opodatkowaniu. W ocenie spółki, organ dokonał nieuprawnionej wykładni rozszerzającej art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT, skutkującej zawężeniem możliwości skorzystania z ww. zwolnienia w oparciu o przesłanki pozaustawowe. Fakt, iż podatnik korzystał ze zwolnienia od części swoich dochodów (zwolnienie partycypacyjne), w związku z czym nie zapłacił podatku mimo osiągnięcia dochodu, nie powinno mieć wpływu na możliwość zastosowania zwolnienia podatkowego z art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT. Ponadto, pogląd organu o wymogu "efektywnego opodatkowania" jest sprzeczny z Dyrektywą PSD.
Zdaniem skarżącej, przytaczane orzecznictwo TSUE wydane w sprawach duńskich odnosiło się przede wszystkim do sztucznej struktury, utworzonej w celu uniknięcia opodatkowania, z wykorzystaniem podmiotów transparentnych podatkowo oraz nieposiadających uzasadnienia ekonomicznego. Tymczasem spółka wykazała, że nie funkcjonuje w sposób sztuczny, mający (wyłącznie lub głównie) na celu skorzystanie z przywilejów wynikających z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub dyrektywy, który to przywilej nie byłby możliwy do osiągnięcia przez inny podmiot (tzw. treaty shopping lub directive shopping). Dodatkowo, wyroki duńskie zostały wydane w kontekście dyrektywy Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich (Dyrektywa IRD).
Ustawodawca nie uzależnił też zwolnienia wypłat dywidendowych z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od ustalenia statusu beneficjenta rzeczywistego odbiorcy tych należności. Wynika to wprost z literalnego brzmienia przepisu, ale też z konstrukcji dywidendy - wspólnik samoistnie na podstawie uchwały o podziale zysku staje się rzeczywistym odbiorcą dywidendy. Pomimo to spółka podkreśliła, że spełnia wszystkie przesłanki uznania za rzeczywistego beneficjenta dywidend wypłacanych przez płatnika, a w konsekwencji ma prawo do stosowania zwolnienia z podatku dochodowego, o którym mowa w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT. Decyduje samodzielnie o przeznaczeniu dywidend (w tym również dywidend otrzymywanych od innych niż płatnik spółek zależnych), finansując własną działalność operacyjną, a także dokonując inwestycji w zakup nowych podmiotów, rozszerzając tym samym portfel nieruchomości będących w posiadaniu Grupy. Spółka prowadzi też rzeczywistą działalność gospodarczą. Korzystanie z prawa do otrzymywania dywidendy przez udziałowca spółki nie może powodować przypuszczenia, że spółka nie posiada statusu rzeczywistego właściciela, gdyż to zarząd decyduje o zatwierdzeniu wypłaty dywidendy.
Zdaniem skarżącej, nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem, że decyzja o utworzeniu Spółki w Holandii była sztuczna, a głównym celem przyjętej przez Grupę M. strategii było skorzystanie ze zwolnienia przewidzianego w Dyrektywie PSD. Taki sam efekt w przypadku większości inwestycji w spółki zależne byłby osiągnięty także bez angażowania podmiotów utworzonych w Holandii z uwagi na zwolnienia przewidziane w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych między poszczególnymi państwami a Singapurem. Z kolei wykwalifikowana kadra zarządzająca stanowi cenną wartość dla grup kapitałowych i nieuniknione jest możliwie jak najszersze wykorzystanie tego potencjału ludzkiego. Spółka nie ma bezpośrednich klientów indywidualnych, nie ma zatem wpływu na ocenę rzeczywistej działalności gospodarczej posiadanie przez nią ograniczonej, lecz wystarczającej przestrzeni biurowej. Istnieje zatem współmierność między zakresem działalności skarżącej a faktycznie używanymi przez nią zasobami.
W ocenie spółki, organ całkowicie pominął zasady funkcjonowania grup kapitałowych, w których synergie kosztowe, tworzenie centrów kompetencji, rozłożenia odpowiedzialności za strategię jest standardem. Wnioski postawione w kontrolowanym akcie faktycznie doprowadziłyby do ograniczenia wolności gospodarczej.
Spółka podkreśliła, że organ – pomimo stwierdzenia wątpliwości w zakresie uzyskanej dokumentacji – nie zwrócił się do niej z wezwaniem o złożenie wyjaśnień, ale sięgnął do pozbawionych wiarygodności źródeł internetowych. Posłużył się też danymi sprawozdawczymi z okresu poprzedzającego złożenie wniosku o opinię, gdy tymczasem powinien zbadać stan rzeczy na datę złożenia tego wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym akcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem sporu jest zasadność odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji podatkowej w postaci zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych u źródła od dochodu z wypłat dywidend pochodzących od spółki mającej siedzibę w Polsce (płatnik) na rzecz spółki holdingowej z siedzibą w Holandii (podatnik, będący równocześnie wnioskodawcą w sprawie ).
Zgodnie z art. 26b ust. 1 ustawy o CIT, organ podatkowy na wniosek złożony przez podatnika, płatnika lub podmiot dokonujący wypłaty należności za pośrednictwem podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych albo rachunki zbiorcze, wydaje opinię o stosowaniu przez płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego, od wypłacanych na rzecz podatnika należności, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1, lub stosowaniu stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową (opinia o stosowaniu preferencji), jeżeli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Jak wynika z art. 26b ust. 4 ustawy o CIT, na odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (...).
W myśl art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji w całości lub części następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jak natomiast stanowi art. 151 powołanej ustawy, w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę, odpowiednio w całości albo w części.
Z uwagi na fakt, że prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego uwarunkowane jest prawidłowym działaniem organu podatkowego pod względem formalnoprawnym, stąd w pierwszej kolejności należy ocenić stawiane przez stronę zarzuty procesowe. Spółka zarzuciła bowiem w skardze naruszenie art 120, art. 121 §1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej twierdząc, że organ nie przeprowadził właściwie postępowania dowodowego (oparł rozstrzygnięcie m.in. na danych zaczerpniętych z internetu), nie ustalił prawidłowo istotnych dla sprawy faktów, a zaoferowane przez stronę dowody ocenił z naruszeniem zasady swobody. Konsekwencją takich działań i zaniechań organu były dowolne ustalenia istotnych w sprawie faktów, a uzasadnienie aktu w zakresie zastosowania przepisów prawa materialnego - wadliwe. Rozstrzygnięcie zaś – wobec braku zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego – narusza zasady uzasadnionych oczekiwań i pogłębiania zaufania do organów podatkowych. Zdaniem strony, organ w sposób bezzasadny pominął przywoływane przez nią orzecznictwo sądów polskich i TSUE, nadał kluczowe znaczenie sprawozdaniom finansowym za lata 2018 – 2022 i dokumentacji dotyczącej innego płatnika (. ), podczas gdy oceniane płatności dotyczą roku 2023 i lat następnych, zaś ocena statusu beneficjenta rzeczywistego powinna być dokonywana w oparciu o dokumentację właściwego podmiotu. W akcie nie wskazano też, jak twierdzi skarżąca, podstawy prawnej, tj. konkretnej przesłanki odmowy wydania opinii.
W ocenie Sądu, zarzuty te nie mają uzasadnionych podstaw. Przeprowadzone przez organ postępowanie, wbrew zarzutom skargi, nie naruszało przepisów postępowania. Organ uwzględnił i poddał ocenie z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wszystkie dokumenty, które dla uzasadnienia wniosku złożyła spółka. Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, spółka zaoferowała natomiast własną - odmienną od organu - ocenę dowodów zebranych w toku postępowania. Nie oznacza to jednak, że organ naruszył standardy postępowania, bowiem zarzut naruszenia art. 191 czy art. 187 § 1 O.p. może zostać skutecznie podniesiony, jeśli zostanie jednocześnie wykazane (czego w sprawie nie dokonano), że organy podatkowe uchybiły zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie sposób również zgodzić się z twierdzeniem, że organ zaniechał wskazania podstawy prawnej, na której oparł rozstrzygnięcie, skoro w uzasadnieniu aktu w sposób szczegółowy omówił każdą z przesłanek ustawowych podkreślając te, które – w jego ocenie – uzasadniają odmowę wydania opinii. Podstawa rozstrzygania nie mogła zatem budzić wątpliwości strony, zważywszy także na fakt, że w skardze podniosła ona konkretne zarzuty wobec poszczególnych zagadnień poruszanych przez organ.
Z przepisu art. 26b ust. 9 ustawy o CIT wynika, że do postępowania w sprawie wydania opinii o stosowaniu preferencji i odmowy wydania takiej opinii mają odpowiednie zastosowanie przepisy działu IV Ordynacji podatkowej w tym rozdziału 11, w zakresie nieuregulowanym w art. 26b ust. 1-8 ustawy o CIT. Z przepisów art. 26b, zwłaszcza zawartych w ust. 1 i 3 wynika, jakie okoliczności powinny być w postępowaniu wykazane i na kim ciąży obowiązek dowodowy. Art. 26b w ust. 1 ustawy o CIT stanowi, że opinię o stosowaniu preferencji stosuje się, jeśli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków do zastosowania zwolnienia. Z przepisu tego wynika więc wprost, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających zastosowanie zwolnienia podatkowego spoczywa, inaczej niż w postępowaniu podatkowym, na wnioskodawcy. W postępowaniu tym nie przeprowadza się co do zasady postępowania dowodowego, zgodnie z regułami wynikającymi z Ordynacji podatkowej, organ zaś nie jest zobowiązany do dochodzenia do prawdy materialnej. Nie jest więc rzeczą organu poszukiwanie z urzędu dowodów na okoliczności wskazywane we wniosku o wydanie opinii, gdyż to wnioskodawca ma je obowiązek w sprawie zgłosić już na etapie składania wniosku lub jego uzupełnienia. Organ jest natomiast zobowiązany uwzględnić w rekonstrukcji faktów i stosownie ocenić materiał dowodowy zaoferowany przez wnioskodawcę tak, by równocześnie poddać kontroli prawnopodatkowe wnioski, które strona z nich wywiodła. Temu też (a nie dążeniu do prawdy obiektywnej, bowiem - z mocy wskazanych przepisów – w postępowaniu Ordynację podatkową, a zatem i art. 122 tej ustawy, stosuje się wyłącznie odpowiednio) służą ewentualne działania organu, polegające na wystąpieniach do strony o uzupełnienie lub doprecyzowanie niezbędnych danych, czy też korzystanie z innych źródeł informacyjnych, w tym również powszechnie dostępnych informacji publikowanych w internecie. Braki w materiale dowodowym obciążają zaś stronę, szczególnie gdy jest ona reprezentowana w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika.
Wbrew stanowisku skarżącej, organ nie dokonał w sprawie ustaleń dowolnych, ale - inaczej niż ona sama - ocenił przedstawione przez nią dowody z dokumentów. Przed wydaniem opinii organ nie zwracał się wprawdzie do spółki o uzupełnienie wniosku i złożenie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień (strona wywiązała się bowiem z obowiązku przedstawienia niezbędnych dokumentów), ale skarżąca - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - w piśmie z dnia 30 czerwca 2023 r. dokonała samodzielnie uzupełnienia wniosku o informacje i dowody, które w jej ocenie miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dowody te poddane zostały ocenie organu w całokształcie materiału zebranego w sprawie. Nie można również uznać, że organ pominął zasadniczą część materiału dowodowego, by – w sposób nieuzasadniony - nadać walor dominujący pozostałym dowodom. Sprawozdania finansowe, na podstawie których dokonano wielu ustaleń w sprawie, są podstawowym źródłem dowodowym na okoliczność sytuacji finansowej oraz aktywności podmiotu gospodarczego. Ich rzetelna analiza (a podkreślić trzeba, że skarżąca co do zasady nie podważa danych wynikających z dokumentów, które organ poddał ocenie i przywołał w treści zaskarżonego aktu) pozwala na uzyskanie podstawowych informacji o rozmiarach majątku jednostki i jego zmianach oraz o źródłach finansowania tego majątku. Informuje również o dokonaniach jednostki w rozpatrywanym okresie, wyrażonych wielkościami przychodów, kosztów i wyniku finansowego. Wskazane dane były bez wątpliwości przydatne (jeśli nie niezbędne) dla dokonania ustaleń w zakresie statusu beneficjenta rzeczywistego otrzymywanych należności dywidendowych, jak też oceny realności wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej. Dane finansowo – księgowe dotyczące lat poprzedzających 2023 r. w oczywisty sposób obrazują z kolei założenia gospodarcze podmiotu (jego właścicieli) i ich realizację. Podnoszone kwestie związane z wypłatą dywidend i dyspozycjami majątkowymi podatnika nie mogą ograniczać się wyłącznie do jednego krótkiego okresu funkcjonowania spółki, bowiem - z uwagi na okresowy charakter tych wypłat – organ byłby faktycznie pozbawiony możliwości rzetelnej oceny przesłanek wydania opinii o stosowaniu preferencji. O ile więc rozstrzyga sprawę na przyszłość, o tyle bazuje na stanie rzeczywistym obejmującym również okoliczności poprzedzające złożenie wniosku. Zakres analizowanych danych pozostawiony został przy tym do uznania organu.
Podkreślić trzeba, że formułując zarzuty o charakterze procesowym skarżąca nie wykazała, że analiza dokumentacji przedstawionej wraz z wnioskiem o wydanie opinii została dokonana w sposób niepełny, wybiórczy, czy też w sposób sprzeczny z treścią innych informacji i danych przedstawionych przez stronę. Wskazała natomiast, że dane te zostały ocenione przez organ wadliwie, przez co i wnioski w zakresie przesłanek wydania opinii są błędne, a w zasadniczych kwestiach – wręcz dowolne, bowiem niewsparte materiałem dowodowym.
W ocenie Sądu, stanowisko strony jest bezpodstawne. Nie można uznać za uzasadnione stwierdzenia, że organ działał arbitralnie, zaś jego wnioski nie są osadzone w materiale dowodowym. Organ dokonał bowiem analizy konkretnych parametrów sprawozdań finansowych podatnika, przywołał też niesporne okoliczności, które łącznie złożyły się na podstawę stanowiska w przedmiocie braku spełnienia przez skarżącą takich obligatoryjnych przesłanek jak status rzeczywistego właściciela otrzymanych należności, czy też rzeczywistego prowadzenia działalności gospodarczej, jak też sztuczności w sposobie działania. Nie chodzi przy tym o negowanie funkcjonowania w obrocie gospodarczym spółek holdingowych i zasad ich działania, czy modelu biznesowego w oparciu o który są tworzone, w tym sposobu współdziałania z podmiotami zależnymi, ale o analizę konkretnych okoliczności działalności podmiotu gospodarczego, który wystąpił o opinię, w kontekście ustawowych wyłączeń prawa do jej wydania.
Organ powołał się wprawdzie na publikacje powszechnie dostępne na stronach internetowych (których wartość dowodowa bez wątpliwości może być obniżona, nie są to bowiem opinie rzeczoznawcze, ani też dokumenty urzędowe), jednak w realiach niniejszej sprawy informacje te miały charakter wyłącznie marginalny, nie przesądzający o ocenie sprawy (dotyczy to także danych innego niż wskazany w sprawie płatnika, chociaż podkreślenia wymaga fakt, że zasady współdziałania płatników polskich z podatnikiem opierały się na tych samych zasadach – informacje mają więc charakter uniwersalny – zaś unifikację Grupy podkreślono tożsamo brzmiącymi nawami spółek, z odróżniającym je elementem numeracyjnym). Organ dysponował bowiem wystarczającym materiałem źródłowym, by ustalić i ocenić istotne dla sprawy okoliczności. Z kolei błędy w sprawozdaniu finansowym spółki za okres od 1 kwietnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. obciążają nie organ, który je zidentyfikował, ale podmiot, którego dotyczą. Wyjaśnienia spółki w żadnym razie nie mogą zastępować danych sprawozdawczych, które nie zostały sprostowane w wymaganym trybie. Jak podkreślono, dokumenty w postaci umowy międzynarodowej Holandii z Singapurem pochodzi z kolei ze stron rządowych.
Jak już powiedziano, przepisy regulujące wydawanie opinii o stosowaniu preferencji, tj. art. 26b ust. 1 w zw. z art 26b ust. 9 ustawy o CIT, wymagają od wnioskodawcy wykazania spełnienia warunków do zastosowania preferencji w postaci zwolnienia lub obniżonej stawki podatku u źródła na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Podstawy odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji zawiera natomiast art. 26b ust. 3 ustawy o CIT. Celem opinii jest potwierdzenie, że podatnik spełnia wszystkie warunki do zastosowania zwolnienia, ale jednocześnie nie zachodzi podejrzenie nadużycia prawa.
Jak stanowi art. 22 ust. 1 ustawy o CIT, podatek dochodowy od przychodów określonych w art. 7b ust. 1 pkt 1 z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustala się w wysokości 19% uzyskanego przychodu (dochodu). Z art. 7b w ust. 1 pkt lit. a) wynika, że do źródeł przychodu objętym podatkiem dochodowym od osób prawnych należą także dywidendy.
Zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące przedsiębiorcami, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1, są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2, 2b, 2d i 2e, w dniu dokonania wypłaty zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat, z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e. Zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie przez płatnika podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania siedziby podatnika dla celów podatkowych uzyskanym od podatnika certyfikatem rezydencji. Przy weryfikacji warunków zastosowania stawki podatku innej niż określona w art. 21 ust. 1 albo w art. 22 ust. 1 ustawy o CIT, zwolnienia lub warunków niepobrania podatku, wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, płatnik jest obowiązany do dochowania należytej staranności. Przy ocenie dochowania należytej staranności uwzględnia się zaś charakter, skalę działalności prowadzonej przez płatnika oraz powiązania w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 5 płatnika z podatnikiem.
Zgodnie z treścią art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, zwalnia się od podatku dochodowego przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 m.in. lit. a), czyli dywidendy, z wyjątkiem który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:
1) wypłacającym dywidendę oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych jest spółka mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) uzyskującym dochody (przychody) z dywidend oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w pkt 1., jest spółka podlegająca w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania;
3) spółka, o której mowa w pkt 2, posiada bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 1;
4) spółka, o której mowa w pkt 2, nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania.
Przy tym, jak wynika z treści ustępu 4a. cytowanego przepisu, zwolnienie ma zastosowanie jeśli spółka uzyskująca dochody posiada udział w kapitale spółki będącej płatnikiem nieprzerwanie przez okres dwóch lat.
Regulacja zwalniająca z opodatkowania wypłaty z tytułu dywidend przy spełnieniu podanych wyżej warunków stanowi implementację rozwiązań wynikających z dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych Państw Członkowskich (Dz.U.UE. L. 2011.345.8 z dnia 29 grudnia 2011 r.). Celem rozwiązań zawartych w powołanej dyrektywie, jak wynika z pkt 3. jej preambuły, jest zwolnienie dywidend i innych zysków podzielonych, wypłacanych przez spółki zależne ich spółkom dominującym z podatku potrącanego u źródła dochodu oraz wyeliminowanie podwójnego opodatkowania takiego dochodu na poziomie spółki dominującej. Stosownie do tego celu, art. 5 przewiduje, że zyski, które spółka zależna wypłaca swojej spółce dominującej, są zwolnione z podatku potrącanego u źródła dochodu. Tego rodzaju rozwiązania prawne, uzasadnione dążeniem do usuwania barier międzynarodowej współpracy gospodarczej w ogóle, a w obrębie Unii Europejskiej – w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego, rozumianego jako obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału, jak to wynika z treści art. 26 ust. 1 i 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, bywają jednak wykorzystywane do minimalizowania obciążeń podatkowych, ich odraczania, bądź w ogóle eliminowania opodatkowania. Odnotować więc należy, że dyrektywa 2011/96/UE w art. 1 ust. 2 dopuszcza stosowanie przepisów krajowych lub postanowień umownych mających na celu zapobieganie oszustwom i nadużyciom.
Bardziej szczegółowe rozwiązania w tym zakresie, mające na celu zapobieganie szkodliwym zjawiskom erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków z wykorzystaniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku (base erosion and profit shifting - BEPS) podjęte zostały z inicjatywy Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Znalazły one wyraz w propozycjach sformułowanych przez tę Organizację, a także w regulacjach dyrektywy Rady (UE) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego (Dz.U.UE. L. 2016.193.1 z dnia 19 lipca 2016 r.), zmienionej dyrektywą Rady (UE) 2017/952 z dnia 29 maja 2017 r. (Dz.U.UE. L .2017.144.1 z dnia 7 czerwca 2017 r.). Pkt 1. uzasadnienia ostatniej z powołanych dyrektyw wskazywał, że konieczne jest przywrócenie zaufania do sprawiedliwości systemów podatkowych i umożliwienie rządom faktycznego korzystania z suwerenności podatkowej. Dalej, w motywach wyrażonych w powołanym punkcie dyrektywy, prawodawca unijny wskazał, że Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) wydała w tym celu zalecenia dotyczące konkretnych działań w ramach inicjatywy dotyczącej przeciwdziałania erozji bazy podatkowej i przenoszeniu zysków (BEPS).
Wyrazem działań legislacyjnych mających na celu zapobieganie szkodliwym zjawiskom erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków była w Polsce modyfikacja zasad poboru podatku u źródła przez płatników mających siedzibę w kraju, wypłacających należności na rzecz spółek mających siedzibę w innym państwie, dokonana przepisami ustawy z dnia z dnia 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 2193), zmieniającej ustawę podatkową z dniem 1 stycznia 2019 r. oraz następnie ustawy z dnia z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2105), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Wprowadzona została, jak to wynika z treści art. 26 ust. 2e ustawy o CIT, zasada obowiązku poboru podatku przez płatnika, jeżeli wypłacana należność przekracza równowartość 2.000.000 zł, połączona jednak z procedurą zwrotu pobranego podatku. Wynika to z treści art. 28b ust. 1 i 2 ustawy o CIT. Zgodnie z tymi przepisami, organ podatkowy zwraca, na wniosek, podatek pobrany zgodnie z art. 26 ust.2e. Wysokość tego zwrotu określa się zaś na podstawie zwolnień lub stawek wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Z wnioskiem o zwrot nadpłaty wystąpić zaś może zarówno podatnik, jak i płatnik, jeżeli wpłacił podatek z własnych środków i poniósł ekonomiczny ciężar podatku.
Zaznaczyć trzeba, że zasada poboru podatku i jego zwrotu nie eliminuje rozwiązań wynikających z regulacji unijnych lub umów międzynarodowych przewidujących opodatkowanie na określonych szczeblach struktury organizacyjnej holdingów lub zastosowanie obniżonych stawek opodatkowania u źródła, zgodnie z treścią odpowiednich umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Ma ona natomiast na celu, w stosunku do wypłat o wskazanej wysokości, uprzednią weryfikację warunków dla skorzystania z preferencyjnych zasad opodatkowania na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub zwolnień wynikających z przepisów implementujących rozwiązania dyrektyw unijnych. Nadal możliwe jest zastosowanie zwolnienia z poboru podatku u źródła lub zastosowanie innego rozwiązania wynikającego z umowy międzynarodowej, jeśli na wniosek płatnika bądź podatnika wydana zostanie opinia o stosowaniu preferencji.
Ustawodawca w art. 26 ust. 2e ustawy o CIT przyjął natomiast, że jeżeli łączna kwota należności wypłacanych z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz w art. 22 ust. 1 na rzecz podmiotu powiązanego, przekroczyła w roku podatkowym obowiązującym u wypłacającego te należności łącznie kwotę 2.000.000 zł na rzecz tego samego podatnika, płatnicy obowiązani są pobrać, z zastrzeżeniem ust. 2g, w dniu dokonania wypłaty, zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat według stawki podatku określonej w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1 od nadwyżki ponad kwotę 2.000.000 zł:
1) z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e; (co nie ma zastosowania w niniejszej sprawie),
2) bez możliwości niepobrania podatku na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, a także bez uwzględniania zwolnień lub stawek wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Jednak, jak wynika z treści ustępu 2g, jeżeli łączna kwota należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz art. 22 ust. 1 wypłacona podatnikowi w obowiązującym u płatnika roku podatkowym przekracza kwotę, o której mowa w ust. 2e, płatnicy mogą nie pobrać podatku na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zastosować stawkę wynikającą z takiej umowy bądź zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 3 lub art. 22 ust. 4, na podstawie opinii o stosowaniu preferencji, o której mowa w art. 26b.
Co istotne z punktu widzenia przedmiotu niniejszej sprawy (bowiem skarżąca przywołuje na uzasadnienie swego stanowiska zasadniczo judykaty nie dotyczące postępowania o wydanie opinii, ale zwrotu podatku), powoływany już art. 26b ust. 1 ustawy o CIT przewiduje, że organ podatkowy na wniosek złożony przez podatnika, płatnika lub podmiot dokonujący wypłaty należności za pośrednictwem podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych albo rachunki zbiorcze, wydaje opinię o stosowaniu przez płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od wypłacanych na rzecz podatnika należności, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1, lub stosowaniu stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową (opinia o stosowaniu preferencji), jeżeli wniosku zostało wykazane spełnienie warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub w art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Jak zaś stanowi ustęp 3. cytowanego przepisu, odmawia się wydania opinii o stosowaniu preferencji w przypadku:
1) niespełnienia przez podatnika warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania;
2) istnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności;
3) istnienia uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a O.p., środków ograniczających umowne korzyści lub art. 22c, przy czym w przypadku uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a O.p. lub środków ograniczających umowne korzyści, przepis art. 14b § 5c tej ustawy stosuje się odpowiednio;
4) istnienia uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 2, tj. niemający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju siedziby tego podatnika dla celów podatkowych.
Co istotne, wskazane przesłanki mają charakter rozłączny. Oznacza to, że spełnienie choćby jednej z nich powoduje, że organ ma podstawy do wydania odmowy.
Konstruując przesłanki uzasadniające odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji ustawodawca odwołał się m.in. do pojęć "rzeczywistego właściciela należności" oraz prowadzenia przez podatnika "rzeczywistej działalności" w kraju jego siedziby.
W Komentarzu do art. 10 Modelowej Konwencji w sprawie podatku od dochodu i majątku wskazuje się, że eliminacja szkodliwego zjawiska erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków z wykorzystaniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku, co polega niekiedy na tworzeniu nieuzasadnionych ekonomicznie struktur organizacyjnych tylko po to, by skorzystać z określonych rozwiązań podatkowych niezgodnie z celem tych rozwiązań, wymaga uwzględnienia szerszego kontekstu relacji między podmiotami uczestniczącymi w przekazywaniu należności. Kontekst taki mogą zaś tworzyć okoliczności o charakterze faktycznym. Oparcie się na tych przesłankach pozwala przeciwdziałać sytuacjom, w których wykorzystywane są podmioty podstawione (pośredniczące) w celu uzyskania korzyści podatkowych przez podmioty do tego nieuprawnione. Komentarz do powołanego przepisu Konwencji Modelowej wskazuje bowiem, że państwo źródła nie jest zobowiązane do rezygnacji z prawa do opodatkowania dochodu z dywidend jedynie dlatego, że taki dochód został wypłacony bezpośrednio osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie, z którym państwo źródła zawarło Konwencję. Pojęcie rzeczywistego właściciela, jak wskazuje Komentarz do Konwencji Modelowej, musi być rozumiane nie w wąskim i technicznym znaczeniu, ale w świetle celu i przedmiotu Konwencji, w szczególności w celu unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylania się od opodatkowania oraz oszustwom podatkowym. Dalej Komentarz podaje, że w świetle art 10 Konwencji Modelowej, spółka podstawiona nie może być uważana za rzeczywistego właściciela, ponieważ mimo że formalnie jest właścicielem dochodu, to posiada ograniczone uprawnienia, które czynią z niej zwykłego powiernika lub zwykłego zarządcę, działającego na rachunek zainteresowanych stron. Wyjaśniając rozumienie pojęcia ograniczonych uprawnień podmiotu niebędącego rzeczywistym właścicielem do dysponowania dywidendą Komentarz zwraca uwagę, że to ograniczenie może wynikać z odnośnych dokumentów, ale także może istnieć na podstawie faktów i okoliczności, które wskazują, że zasadniczo odbiorca nie ma prawa korzystać i rozporządzać dywidendą, choćby – co trzeba podkreślić – nie był w tym zakresie ograniczony obowiązkiem kontraktowym. Spółka podstawiona nie może być uważana za osobę uprawnioną, mimo że jest formalnym właścicielem dochodu, ponieważ w praktyce dysponuje ona ograniczonymi uprawnieniami, które czynią z niej powiernika lub zwykłego zarządcę, działającego na rachunek zainteresowanych stron.
Taki kierunek działania wskazują prawodawcy krajowemu regulacje zawarte w art. 1 ust. 2 i 3 dyrektywy 2011/96/UE. Z powołanych przepisów dyrektywy 2011/96/WE wynika obowiązek, by państwa członkowskie nie przyznawały korzyści wynikających z tej dyrektywy jednostkowemu uzgodnieniu ani seryjnym uzgodnieniom, w przypadku których głównym celem lub jednym z głównych celów wprowadzenia było uzyskanie korzyści podatkowej naruszającej przedmiot lub cel tej dyrektywy, w związku z czym - zważywszy na wszystkie stosowne fakty i okoliczności - takie jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste. Jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste w zakresie, w jakim nie jest ono wprowadzane z uzasadnionych powodów handlowych, które odzwierciedlają rzeczywistość gospodarczą. Z kolei w ust. 4. dyrektywa 2011/96/UE wskazuje, że nie uniemożliwia ona stosowania przepisów krajowych lub postanowień umownych niezbędnych do zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania, oszustwom podatkowym lub nadużyciom.
Pojęcie "rzeczywistego właściciela" zostało zdefiniowane w art. 4a pkt 29 ustawy o CIT. Zdaniem Sądu, zostało ono ujęte w sposób odpowiadający intencjom wyrażonym zarówno w Konwencji Modelowej, jak i dyrektywie 2011/96/UE oraz dyrektywie 2003/49/WE (dyrektywa odsetkowa). Zgodnie z tym przepisem rzeczywisty właściciel to podmiot, który spełnia łącznie następujące warunki:
a) otrzymuje należność dla własnej korzyści, w tym decyduje samodzielnie o jej przeznaczeniu i ponosi ryzyko ekonomiczne związane z utratą tej należności lub jej części,
b) nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi,
c) prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby, jeżeli należności są uzyskiwane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, przy czym przy ocenie, czy podmiot prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, uwzględnia się charakter oraz skalę działalności prowadzonej przez ten podmiot w zakresie otrzymanej należności.
Aby uznać dany podmiot za rzeczywistego właściciela należności należałoby, w świetle art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p. stwierdzić, że otrzymuje on należności dla własnej korzyści (w tym decyduje samodzielnie o ich przeznaczeniu i ponosi ekonomiczne ryzyko związane z utratą należności), nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania w całości lub części należności innemu podmiotowi oraz prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby. Nie chodzi przy tym, jak była wyżej mowa, o wykazane uprawnienia do otrzymania należności dla siebie formalnym dokumentem, ale o brak zobowiązania (formalnego lub nieformalnego) do przekazania należności innemu podmiotowi. Dla oceny statusu rzeczywistego właściciela należności znaczenie mają fakty wskazujące na określoną rzeczywistość ekonomiczną (zob. wyrok NSA z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt II FSK 1333/22).
Odnosząc się do zarzutu podatnika, iż organ w sposób całkowicie prawotwórczy wywiódł, że dla zastosowania zwolnienia z podatku u źródła płatności dywidendowych na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o podatnik musi spełnić przesłankę rzeczywistego właściciela, chociaż ani wskazany przepis, ani implementowane przepisy dyrektywy takiej przesłanki nie wprowadzają, wskazać należy, że stanowisko organu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie tut. Sądu (wyroki z dnia: 21 września 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 216/22, I SA/Lu 316/22, z 28 września 2022 r., I SA/Lu 279/22, z 30 listopada 2022r., sygn. akt I SA/Lu 346/22, z 12 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 289/22). W tej kwestii nade wszystko jednak należy przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2023 r., w sprawie sygn. akt II FSK 1588/20, w którym wskazano, że "(...) omawiane przepisy realizują cel dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (Dz. U. L 345 z 29.12.2011, s. 8). Jest nim zwolnienie dywidendy i innych form podziału zysku, wypłacanych przez spółki zależne na rzecz ich spółek dominujących, od podatków potrącanych u źródła dochodu oraz eliminacja podwójnego opodatkowania takiego dochodu na poziomie spółki dominującej. W preambule dyrektywy Rady 2015/121 z dnia 27 stycznia 2015r. zmieniającej dyrektywę 2011/96/UE podkreślono, że: "Niezbędne jest zapewnienie, aby dyrektywa 2011/96/UE nie była nadużywana przez podatników objętych zakresem jej stosowania." NSA stwierdził, że za niezgodną z jej celem z pewnością należy uznać sytuację, w której nie jest opodatkowana wypłata dywidendy spółce z kraju UE (EOG), która nie będąc jej rzeczywistym właścicielem pośredniczy jedynie w jej przekazaniu do kolejnej spółki mającej siedzibę przykładowo w kraju zaliczonym do tzw. rajów podatkowych. Wówczas zamiast eliminacji podwójnego opodatkowania mamy do czynienia ze zjawiskiem tzw. podwójnego nieopodatkowania (double non-taxation). Można zatem uznać, że nałożenie na płatnika, który wypłaca dywidendę, obowiązku dokonania weryfikacji statusu podatnika jest realizacją funkcji zapobiegania nadużywaniu przepisów służących eliminowaniu podwójnego opodatkowania. Powinność ta nie jest zatem nadmiernym obciążeniem płatnika w kontekście zasady proporcjonalności. NSA przy tym (podobnie jak organ w badanej sprawie) za uzasadnione uznał odwołanie się do orzeczeń TSUE z dnia 26 lutego 2019 r. w sprawach C-116/16 i 117/16 (zwanych dalej wyrokami duńskimi). W wyrokach tych wskazano, iż mechanizmy dyrektywy 90/435 (obecnie 2011/96) zostały "wprowadzone z myślą o sytuacjach, w których - bez ich zastosowania - wykonanie przez państwa członkowskie ich władztwa podatkowego mogłoby prowadzić do tego, że zyski wypłacane przez spółkę zależną na rzecz jej spółki dominującej byłyby podwójnie opodatkowane (wyrok z dnia 8 marca 2017 r., Wereldhave Belgium i in., C-448/15, EU:C:2017:180, pkt 39). Mechanizmy takie nie mogą natomiast mieć zastosowania, jeżeli właścicielem dywidend jest spółka mająca siedzibę do celów podatkowych poza Unią, ponieważ w takim wypadku zwolnienie z podatku u źródła z tytułu rzeczonych dywidend w państwie członkowskim, z którego je wypłacono, mogłoby prowadzić do tego, że dywidendy te nie byłyby skutecznie opodatkowane w Unii." (pkt 113 wyroku). W pkt 5 sentencji wyroku stwierdzono, że w sytuacji, gdy przewidziany w dyrektywie "system zwolnienia z podatku u źródła z tytułu dywidend wypłacanych przez spółkę będącą rezydentem w państwie członkowskim spółce będącej rezydentem w innym państwie członkowskim nie ma zastosowania ze względu na stwierdzenie istnienia oszustwa lub nadużycia w rozumieniu art. 1 ust. 2 tej dyrektywy, nie można powołać się na zastosowanie swobód zagwarantowanych przez traktat FUE w celu zakwestionowania uregulowania pierwszego państwa członkowskiego dotyczącego opodatkowania tych dywidend." TSUE zwrócił uwagę, że "państwo członkowskie musi odmówić możliwości skorzystania z przepisów prawa Unii, jeżeli przepisy te są powoływane nie po to, aby realizować ich cele, lecz aby uzyskać korzyści z prawa Unii, podczas gdy przesłanki uzyskania tej korzyści są spełnione jedynie formalnie." (pkt 72 wyroku). Zdaniem NSA, w kontekście tez wyroków duńskich, za nieaktualną należy uznać argumentację zawartą w wyroku TSUE z dnia 7 września 2017 r. w sprawie C-6/16. Z wyroków duńskich jednoznacznie wynika, że mechanizmy stworzone w dyrektywie nie mogą być stosowne niezgodnie z jej celem. Z pewnością nie mogą one być stosowane w sytuacji, gdy odbiorcą dywidendy nie będzie jej rzeczywisty beneficjent. Bez znaczenia dla tej oceny pozostaje to, że ani w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, ani w dyrektywie nie zawarto expressis verbis tego wymogu, bo wypłata dywidendy bez poboru podatku u źródła byłaby traktowana jako nadużycie prawa. Przeciwstawianie tej regulacji przepisom odnoszącym się do zwolnienia z podatku u źródła na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o CIT i dyrektywy nr 2011/96, czyli przepisom regulującym zasady zwolnienia z podatku u źródła m.in. odsetek od pożyczek i należności licencyjnych nie przesądza, że brak jest obowiązku weryfikacji statusu podatnika przy wypłacie dywidendy. Analogicznie wskazano w wyroku NSA z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt II FSK 1333/22, gdzie podkreślono, że obowiązek badania rzeczywistego stanu faktycznego, tj. weryfikacji czy podmiot uzyskujący dywidendę będzie jej właścicielem (beneficial owner), jak też ustalenia, czy wypłacana dywidenda nie stanowi dochodu otrzymanego lub osiąganego w związku ze sztuczną strukturą (artificial arrangement). Jak wskazano, "powyższe regulacje dotyczące uznania podmiotu, na rzecz którego wypłacane są dywidendy i związane z tym obowiązki płatnika w zakresie poboru podatku u źródła, zmierzają do zapobiegania wypłatom dywidend na rzecz podmiotów, które nie prowadzą faktycznie działalności gospodarczej lub też ich aktywność jest marginalna w stosunku do uczestnictwa w przedsięwzięciu, które ma na celu unikanie opodatkowania".
Niezasadne pozostaje zatem stanowisko spółki, że organ nie powinien dokonywać oceny, czy podatnik jest rzeczywistym właścicielem wypłacanych na jego rzecz dywidend oraz czy prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, a on sam nie miał obowiązku wykazania spełnienia takiego warunku. Pomimo różnicy pomiędzy dyrektywą Rady 2003/49/WE oraz dyrektywą Rady 2011/96/UE na tle posiadania, bądź nieposiadania wyartykułowanej explicite klauzuli rzeczywistego właściciela, w obu przypadkach TSUE łączy ten element nierozerwalnie z nadużyciem postanowień dyrektyw. W literaturze wskazuje się, że dyrektywą kierunkową powinno być przyjęcie, że brak statusu rzeczywistego właściciela stanowi o nadużyciu przywilejów sankcjonowanych wskazanymi dyrektywami, ale jednocześnie posiadanie takiego statusu nie wyklucza per se nadużycia. Uzasadnieniem takiego podejścia jest fakt, że oba instrumenty są nakierowane w rzeczywistości na to samo zjawisko, czyli przypadek gdy odbiorca płatności nie posiada wystarczającej "substancji" do bycia zaklasyfikowanym jako ekonomiczny właściciel otrzymanej płatności, przy czym do nadużycia może dojść również w stosunku do pozostałych kryteriów warunkujących zastosowanie dyrektyw podatkowych, (zob. F. Majdowski, Planowanie podatkowe z wykorzystaniem zagranicznych podmiotów holdingowych - koniec pewnej epoki? Kilka uwag na tle ostatnich wyroków TSUE w sprawie dyrektyw podatkowych dotyczących tzw. pasywnych płatności, Przegląd Podatkowy 2019 nr 10 s. 36-37). To zatem analiza całokształtu okoliczności faktycznych umożliwia sprawdzenie, czy elementy konstytutywne praktyki stanowiącej nadużycie zostały spełnione, a zwłaszcza czy podmioty gospodarcze dokonały transakcji czysto formalnych lub sztucznych, pozbawionych jakiegokolwiek gospodarczego i handlowego uzasadnienia, głównie w celu uzyskania nienależnej korzyści. W tym zakresie TSUE wskazuje pewne okoliczności, których wystąpienie może być miarodajne dla ustalenia czy zachodzi podstawa do przyjęcia, że mamy do czynienia z nadużyciem prawa. Zdaniem Trybunału, za sztuczną konstrukcję można uznać grupę spółek, która nie została utworzona ze względów odzwierciedlających rzeczywistość ekonomiczną, której struktura jest czysto formalna i której głównym celem lub jednym z głównych celów jest uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem lub celem mającego zastosowanie prawa podatkowego. Tak jest w szczególności w przypadku, gdy dzięki podmiotowi pośredniczącemu wprowadzonemu do struktury grupy pomiędzy spółką wypłacającą, a podmiotem, który jest właścicielem należności, unika się zapłaty podatku. Przesłankę wskazującą na istnienie konstrukcji mającej na celu nienależne skorzystanie ze zwolnienia podatkowego stanowi zatem okoliczność, że należności te są wypłacane dalej, w całości lub prawie w całości, z reguły w krótkim czasie po ich otrzymaniu, przez spółkę, która je otrzymała na rzecz podmiotów niespełniających przesłanek do zastosowania zwolnienia.
W tym względzie przywołać należy również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zajął w sprawach tego rodzaju w najnowszym orzecznictwie (wyroki z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II FSK 27/23 i II FSK 29/23). W judykatach tych NSA zgodził się zarówno z prezentowanym powyżej poglądem dotyczącym rozkładu ciężaru dowodu, jak i zakresu kryteriów niezbędnych do wydanie opinii o stosowaniu preferencji w przypadku należności dywidendowych.
Niezależnie od powyższego, ustawodawca - realizując przedstawione wyżej wskazania dotyczące konieczności przeciwstawienia się nadużyciom podatkowym - w art. 22c postanowił, że m.in. regulacji zawartej w art. 21 ust. 3 oraz art. 22 ust. 4, a zatem zwolnienia z podatku przychodów z tytułu odsetek oraz z tytułu dywidendy, nie stosuje się, jeżeli skorzystanie ze zwolnienia byłoby:
1) sprzeczne w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem tych przepisów;
2) głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji lub innej czynności albo wielu transakcji lub innych czynności, a sposób działania był sztuczny.
Jak wynika z treści ust. 2., przyjmuje się, że sposób działania nie jest sztuczny (artificial arrangement), jeżeli na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami zastosowałby ten sposób działania w dominującej mierze z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych. Do przyczyn, o których mowa w zdaniu pierwszym, nie zalicza się celu skorzystania ze zwolnienia określonego m.in. w 21 ust. 3 oraz art. 22 ust. 4, sprzecznego z przedmiotem lub celem tych przepisów.
Należy mieć przy tym na uwadze, że regulacje zawarte w art. 26 ust. 2e ustawy o CIT nie znoszą zwolnień podatkowych wynikających z art. 21 ust. 3 oraz art. 22 ust. 4 powołanej ustawy, a także regulacji wynikających z odpowiednich umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Przewidują natomiast inny tryb ich realizacji, jeżeli wypłacane kwoty przekraczają 2.000.000 zł (jak ma to miejsce w stanie niniejszej sprawy). Jak była o tym mowa, zgodnie z treścią art. 28b ust. 1 i 2 oraz 26 ust. 2e, polega on na pobraniu zryczałtowanego podatku przez płatnika według odpowiedniej stawki wynikającej z przepisów ustawy o CIT, a następnie zwrocie podatku, po weryfikacji, że spełnione zostały warunki do zastosowania zwolnienia bądź warunki do zastosowania stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową.
Zdaniem organu, w niniejszej sprawie niespornie wykazano spełnienie przesłanek wydania opinii, o których mowa w art. 22 ust. 4 pkt 1, pkt 2, 3, ust. 4a, ust. 4d pkt 1, ust. 6 ustawy o CIT oraz art. 22b tej ustawy. Ocena ta nie budzi wątpliwości Sądu. Jednak równocześnie organ wykazał, że w sprawie zaistniały negatywne przesłanki do wydania opinii o stosowaniu preferencji, o których mowa w art. 26b ust. 3 ustawy o CIT, gdyż:
1. istnieją uzasadnione wątpliwości, że podatnik nie spełnia przesłanki art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy CIT, ponieważ w rzeczywistości nie podlega efektywnemu opodatkowaniu;
2. nie została spełniona przesłanka posiadania statusu rzeczywistego właściciela w odniesieniu do otrzymywanych należności z tytułu dywidend. Wprowadzenie spółki do struktury nie ma też ekonomicznego uzasadnienia, a wynika wyłącznie ze stworzonej w ten sposób możliwości uzyskania korzyści podatkowej (zwolnienia z podatku u źródła);
3. istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonego do akt sprawy oświadczenia podatnika z dnia 25 maja 2022 r., że "podatnik jest rzeczywistym właścicielem wypłacanych należności";
4. okoliczności sprawy uzasadniają przypuszczenie nadużycia art. 22 ust. 4-6 ustawy o CIT i nadużycia dyrektywy tj. nieopodatkowania dywidend na terenie Unii Europejskiej.
Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko organu jest zasadne i znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym przedstawionym przez występującego o opinię podatnika.
Jak wynika z akt sprawy, podatnik i płatnik należą do międzynarodowej grupy kapitałowej M. . Podatnik posiada 100% udziałów w kapitale zakładowym płatnika, w jego zaś kapitale 100% udziałów posiada spółka singapurska. Centralną jednostką Grupy jest M. I. . z siedzibą w Singapurze, założona w 2000 r., która pełni funkcje właścicielskie i zarządcze. Wnioskodawca jest spółką prawa niderlandzkiego, będącą odpowiednikiem polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ("besloten vennootschap"). Spółka pełni funkcje spółki holdingowo-finansowej. Struktura kapitału własnego podatnika obejmuje m.in. na dzień 31 marca 2021 r. kapitał zapasowy – 160.310.850 euro oraz kapitał zakładowy - 1 euro. Choć taka struktura kapitałowa jest prawnie dopuszczalna na terenie Holandii, to jednak z punktu widzenia funkcji i znaczenia kapitału zakładowego (kapitał zakładowy spółki to wartość majątku zgromadzonego przez wspólników w chwili założenia spółki, która stanowi jej podstawę finansową i zabezpieczenie dla wierzycieli) nie sposób abstrahować od oczywistego w tym względzie wniosku, że substrat majątkowy był w tym wypadku minimalny.
Nawiązując do danych ze sprawozdań finansowych, które zostały poddane analizie organu, a co do których spółka nie wniosła zastrzeżeń (nie zakwestionowała ona bowiem prawidłowości danych liczbowych wykorzystanych w analizie, ale wyłącznie wnioski z tych analiz), pierwszy znaczny zysk w kwocie 36.170.075 euro podatnik odnotował w roku obrachunkowym od 1 kwietnia 2021 r. do 31 marca 2022r., zaś w pozostałych okresach sprawozdawczych - z wyjątkiem okresu od 8 maja 2018r. do 31 marca 2019 r. - ponosił straty, które łącznie wyniosły ponad 8.000.000 euro. Spółka w okresie od 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2021 r. nie otrzymała dywidend, natomiast wypłaciła dywidendę okresową na rzecz swojego udziałowca w kwocie 9.200.000 euro. W tym okresie wynik z działalności był ujemny i wyniósł 4.355.691 euro. Słusznie w tym wypadku skonstatowano, że środki na wypłatę dywidendy musiały pochodzić od podmiotów powiązanych w związku ze spłatą kapitału z tytułu udzielonych pożyczek. Z kolei ze sprawozdania finansowego za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 31 marca 2022 r. wynika, że podatnik uzyskał dochody z dywidend w wysokości 40.221.849 euro oraz dochody z tytułu odsetek w wysokości 4.142.646 euro. Następnie - po uregulowaniu kosztów działalności - wypłacił swojemu jedynemu udziałowcowi P. z siedzibą w Singapurze dywidendę w wysokości 33.420.000 euro, co stanowi ponad 92% wypracowanego zysku (głównie z dochodów dywidendowych otrzymanych od spółek zależnych). Dochody z dywidend w głównej mierze pochodzą od spółek polskich tj. 10,72 mln euro, a zatem także i płatnika. Kwota dywidendy w wysokości 3.000.000 euro została przeznaczona w okresie od 21 listopada 2021r. do 31 marca 2022 r. na pokrycie bieżących kosztów działalności (koszty odsetkowe od kredytu bankowego oraz koszty związane z partycypacją w zatrudnieniu pracowników). We wskazanym zakresie środki pieniężne dostępne do wypłaty dywidendy wyniosły z kolei 2.472.047 euro. Oznacza to, że spółka spożytkowała na własne cele zaledwie niewielki ułamek uzyskanych świadczeń, wypłacając zasadniczą ich część w formie dywidendy.
Organ podkreślił, że w równocześnie złożonym wniosku o wydanie opinii w sprawie należności odsetkowych ten sam podatnik wskazał, że w roku finansowym 2020 wykazał przychody z tytułu odsetek w wysokości 4,2 mln euro, a także koszty odsetkowe w wysokości 7,6 mln euro. Koszty pracownicze oszacowano na 560.000 euro, do tego zadeklarowano ponoszenie opłat za doradztwo, koszty sekretariatu, opłaty i prowizje bankowe oraz koszty telekomunikacyjne. Odsetki zostały zapłacone zarówno bankowi (S. ), jak i podmiotom powiązanym (w tym M. W roku finansowym 2020 podatnik wykazał stratę w wysokości około 4,4 mln euro, jednak pomimo to wypłacił dywidendę okresową w wysokości 9,2 mln euro. Ponadto, spółka wypłaciła dywidendę okresową w wysokości 20 mln euro na dzień 12 maja 2021 r., 13,4 mln euro na dzień 11 listopada 2021 r. oraz 14,5 mln euro na dzień 18 maja 2022 r.
Zdaniem Sądu, prawidłowa jest ocena organu, że wyłącznie w niewielkim zakresie środki pochodzące z dywidend są wykorzystywane na pokrycie koszów bieżącej działalności, nie są one reinwestowane przez podatnika w ramach prowadzonej działalności finansowo – holdingowej, a spółka działa wręcz sprzecznie z zasadami ekonomii i prawidłowego zarządzania, skoro regularnie doprowadza do powstawania straty (na którą nota bene następnie powołuje się w sprawie twierdząc, że to ten wynik finansowy jest wyłącznie przyczyną niepłacenia podatku).
Analogiczne uwagi należy odnieść do dochodów/przychodów odsetkowych uzyskiwanych przez podatnika od spółek zależnych. Jak wynika z załączonych sprawozdań finansowych za lata 2018 - 2022, podatnik do 31 marca 2020 r. nie osiągał dochodów odsetkowych, ponosił zaś wyłącznie koszty odsetkowe i inne koszty/wydatki finansowe związane z obsługą kredytu bankowego. W okresie sprawozdawczym od 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2021 r. oraz od 1 kwietnia 2021r. do 31 marca 2022 r. podatnik osiągnął dochody odsetkowe od spółek powiązanych w związku z udzielonymi pożyczkami, kolejno w kwocie: 4.176.979 euro i 4.142.646 euro, zaś koszty/wydatki finansowe wyniosły kolejno: 8.066.382 euro i 7.487.845 euro, co potwierdza nota 6 - noty objaśniające do poszczególnych pozycji rachunku zysków i strat - do sprawozdania finansowego za okres do 31 marca 2022r. Zgodnie z ww. notą, koszty odsetkowe do spółki z Grupy opiewają na kwotę 4.898.583 euro - w 2022 r. oraz 5.637.087 euro w 2021 r, zaś koszty odsetek od pożyczki/kredytu bankowego w 2022 r. wyniosły 1.947.085 euro (podobna kwota wykazana jest za 2021 r). Powyższe dane korespondują z prognozą przepływów pieniężnych za okres od 1 listopada 2021 r. do października 2022 r. oraz umową pożyczki wewnątrzgrupowej zaciągniętej przez podatnika od podmiotu powiązanego G. z siedzibą w Singapurze, a następnie udzielonej podmiotowi zależnemu - spółce polskiej.
Organ zasadnie podkreślił też okoliczność, że warunki pożyczek wewnątrzgrupowych są niemal identyczne, co potwierdza uchwała zarządu z dnia 30 marca 2022 r. oraz treść umów. W dniu 30 marca 2022 r. M. T. (jako powiernik G. ) zawarł z podatnikiem umowę pożyczki na kwotę 1.900.000 euro z terminem zapadalności oznaczonym na dzień 30 marca 2027 r., z oprocentowaniem według stopy rocznej równej sumie marży – 2,04% - oraz kosztu funduszy w walucie euro, a oprocentowanie podlega aktualizacji co 3 miesiące. Odsetki płatne są kwartalnie. Następnie, w tym samym dniu podatnik zawarł umowę pożyczki ze swoją spółką zależną tj. A. sp. z o.o. na niemal identycznych warunkach. Jedyną różnicą jest wysokość marży, która wynosi 2,19%. Z powyższego wynika, że różnica w oprocentowaniu jest znikoma, bowiem wynosi 0,15%. W rzeczywistości więc kwoty odsetek od spółek zależnych są niemal identyczne lub mniejsze od kwot odsetek płatnych do G.
Na uwagę zasługuje również brak wykorzystania w całości pożyczki/kredytu bankowego na cele związane z działalnością finansową podatnika tj. udzielania finansowania spółkom zależnym. Kwota kapitału kredytu bankowego od chwili jego zaciągnięcia tj. od 2018 roku do dnia 31 marca 2022 r. pozostaje niezmieniona i opiewa na kwotę 78.262.549 euro. Podatnik ponosi jedynie koszty odsetkowe kredytu w kwocie ok. 2 mln euro rocznie. W uzupełnieniu wniosku z dnia 30 czerwca 2023 r. podatnik wskazał, że do dnia złożenia pisma nie nastąpiła spłata kapitału kredytu udzielonego przez S. Kredyt został natomiast zabezpieczony poprzez zastaw na wierzytelnościach wspólnika, stały zastaw na rachunkach oraz cesję polis ubezpieczeniowych. Głównym gwarantem zaciągniętego kredytu jest więc wspólnik podatnika. Pożyczka jest pożyczką terminową, która została zaciągnięta w jednej transzy na okres 5 lat (z dwoma jednorocznymi przedłużeniami). Odsetki są naliczane i spłacane kwartalnie. Zgodnie z informacjami zawartymi w nocie 5 do sprawozdania finansowego za 2022 r. - noty objaśniające do poszczególnych pozycji bilansu - pożyczka należna S. oprocentowana jest na poziomie 2,45% z okresem spłaty 5 lat. Tym samym, różnica między oprocentowaniem: pożyczki udzielonej podmiotowi zależnemu a oprocentowaniem pożyczki bankowej wynosi ok. 0,24%., a pożyczki zaciągniętej od podmiotu z Grupy a pożyczką bankową wynosi ok. 0,40%. Z kolei z noty 6 do sprawozdania wynika, iż należności od spółek z Grupy są nieznacznie wyższe w stosunku do zobowiązań wobec spółek z Grupy. Łączna kwota należności w ostatnich dwóch latach sprawozdawczych podatnika wyniosła 13.886.340 euro, zaś łączna kwota zobowiązań wobec spółek z Grupy wyniosła 13.241.826 euro. Okoliczność ta potwierdza, iż podatnik m.in. realizuje nieznaczną marżę na udzielonych spółkom zależnym pożyczkach.
Nadto, jak słusznie podkreślił w sprawie organ, należy zwrócić uwagę na stan środków pieniężnych podatnika w okresie 31 marca 2019 r. - 31 marca 2020 r. oraz istotną zmianę pozycji bilansu - zobowiązania krótkoterminowe, rozliczenia międzyokresowe i dochody przyszłych okresów w powyższym okresie. Jak wynika z danych zawartych w sprawozdaniach finansowych, we wskazanych okresach stan środków pieniężnych zmniejszył się o kwotę 38.044.526 euro, zaś stan zobowiązań zmniejszył się o kwotę 47.240.232 euro. Tym samym, okoliczność ta w wysoce prawdopodobnym stopniu może sugerować wykorzystanie części kredytu bankowego na spłatę zobowiązań wobec spółek z Grupy.
W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, w pełni zasadna jest konstatacja organu, że podatnik faktycznie finansuje swoją działalność ze środków jedynego udziałowca. Z zebranego materiału wynika bowiem, że uzyskuje on finansowanie przede wszystkim wewnątrzgrupowe, kredyt bankowy nie stanowi podstawy jego działalności, a otrzymywane z tytułu dywidend oraz odsetek środki przekazuje niemal w całości wspólnikowi z siedzibą poza Unią Europejską. Jak ustalono, wszystkie dochody spółki mają charakter pasywny. To, że opisywanym przesunięciom majątkowym towarzyszą stosowne uchwały wynika wprost z zasad funkcjonowania spółek kapitałowych, nie zmienia to natomiast faktu, że skarżąca nie dysponuje tymi należnościami w sposób swobodny i niezależny od swojego wspólnika, który ją finansuje. Uzyskiwanym dochodem dysponuje zatem wyłącznie w sposób formalny. To zaś nie może świadczyć o tym, że można ją uznać za rzeczywistego właściciela dywidend.
W zakresie substratu pracowniczego z kolei wskazać trzeba, że z załączonych sprawozdań finansowych podatnika wynika, iż głównymi kosztami spółki są koszty wynagrodzeń pracowników oraz inne koszty okołopracownicze. W pozostałym zakresie podatnik ponosi koszty związane z obsługą posiadanych aktywów. Przykładowe faktury potwierdzają, iż koszty pracownicze ponoszone są na rzecz spółki z Grupy M. . Organ przeanalizował strukturę zatrudnienia w spółce podatnika, w tym wzorzec umowy o pracę i zasadnie stwierdził, że dysponuje ona lokalem udostępnionym przez M. a na dzień złożenia wniosku zatrudniał w niepełnym wymiarze czasu pracy i współuczestniczył (partycypował) w kosztach zatrudnienia ok. 7 pracowników, w tym jednego członka zarządu (dyrektora). W przeliczeniu na pełne etaty podatnik zatrudnia w przybliżeniu 4 pracowników oraz posiada trzech członków zarządu. W umowie o pracę nie wskazano rzeczywistej liczby godzin, w których dany pracownik jest zobowiązany do świadczenia pracy na rzecz podatnika i innych spółek z Grupy, został wskazany natomiast procentowy przydział konkretnego pracownika do określonej spółki. W konsekwencji, jak słusznie zauważono, nie można jednoznacznie powiązać wymiaru czasu pracy pracownika z procentowym przydziałem czasu pracy do określonej spółki. Co jednak najistotniejsze, stosunek pracy nawiązany między podatnikiem i pracownikiem został ściśle uzależniony od stosunku pracy ze spółką M. Trudno w takich okolicznościach uznać, że podatnik w istocie dysponuje kadrą pracowniczą, skoro w każdym aspekcie (zarówno nawiązania stosunku pracy, jego trwałości, jak i czasu pracy) jest on wprost zależny od stosunku pracy z M. W tym względzie ponownie pokreślić należy, że istotą tej uwagi nie jest kwestionowanie zwyczajowej praktyki (na którą powołuje się strona) partycypacyjnego finansowania kadry oraz jej współzatrudniania w powiązanych spółkach, ale ocena konkretnie ustalonych okoliczności w niniejszej sprawie na tle przepisów regulujących wydanie opinii.
Nie sposób w tym względzie nie odnotować również, że członkowie organu zarządzającego podatnika pełnią analogiczne funkcje w innych podmiotach z Grupy z siedzibą w Singapurze oraz na terytorium Unii Europejskiej (R. T. pełni funkcje dyrektora/członka zarządu w 9 innych spółkach, M. S. pełni funkcje dyrektora/członka zarządu w 53 innych spółkach, w tym spółkach bezpośrednio i pośrednio powiązanych z podatnikiem z siedzibą w Singapurze, A. R. funkcje dyrektora/członka zarządu w 8 innych spółkach). Spółka nie przedstawiła wiarygodnych dowodów i informacji na okoliczność, że osoby te (szczególnie M. S. ), pełniąc równocześnie odpowiedzialne funkcje zarządcze w różnych, w tym położonych w różnych krajach i na różnych kontynentach podmiotach, mają realną możliwość ich wypełniania, nawet przy założeniu wprowadzenia wąskiej specjalizacji w zarządach spółek i uzyskują wynagrodzenie adekwatne do pełnionych funkcji z innych podmiotów w holdingu. Podkreślana natomiast przez stronę informacja o szerokim zakresie działalności spółki i równocześnie dane, z których wynika, że osoby decyzyjne i odpowiedzialne za jej działanie nie są w pełni zaangażowane, bo dzielą swoją aktywność pomiędzy wiele podmiotów, poddaje w uzasadnioną wątpliwość twierdzenia skarżącej o realnym działaniu podmiotu w takim zakresie, który został opisany we wniosku. Współmierność substratu majątkowo – ludzkiego (pracowniczego), na którą powołuje się spółka, winna zostać przez nią co najmniej uprawdopodobniona, i to nie poprzez wyłącznie negację stanowiska organu, który podkreślił w tym względzie, że spółka wykazuje jedynie niezbędne z punktu widzenia prawa obowiązującego w kraju rezydencji minimum, przy równoczesnym twierdzeniu o dużych obiektywnie rozmiarach działalności.
Organ przywołał w tym względzie również dane z przedłożonego dokumentu - M. F. tj. strategii Grupy M. oraz dane zawarte na oficjalnej stronie internetowej M. I. . Podkreślił, że posiadany substrat majątkowo - osobowy służy realizacji podstawowych obowiązków i zadań publicznoprawnych podatnika oraz zadań przypisanych w strategii Grupy lokalnej spółce zarządzającej aktywami poza terytorium Singapuru tj. spółkami nieruchomościowymi w Polsce, które pozostają własnością M. I. . Posiadany przez podatnika substrat majątkowo - osobowy został wykreowany w celu spełnienia minimalnych warunków w zakresie majątku i zasobów wymaganych niderlandzkim prawem podatkowym. Niezależnie od tego podatnika nie można uznać za beneficjenta rzeczywistego, bowiem przekazuje prawie w całości i w bardzo krótkim czasie otrzymane od spółek polskich należności - dywidendy i odsetki do spółek singapurskich z Grupy M. . Nadto, w strategii Grupy główne decyzje inwestycyjne oraz finansowe podejmowane są na szczeblu M. I. . W konsekwencji, G. . jest wyłącznie formalnym odbiorcą dywidend i nie może swobodnie dysponować dochodem z tego tytułu oraz samodzielnie decydować o jego przeznaczeniu. G. jest podmiotem pośredniczącym, istniejącym w strukturze Grupy m.in. w celu optymalizacji podatkowej przejawiającej się w minimalizowaniu obciążeń podatkowych, co w powiązaniu z wyjaśnieniami w zakresie uzyskanego zwolnienia z poboru podatku u źródła na terenie Królestwa Niderlandów w przypadku ich wypłaty do jedynego wspólnika (co w sprawie jest niesporne) oraz w świetle celu dyrektywy Rady 2011/96/UE powinno zostać ocenione jako działanie z nadużyciem prawa - wyłączające możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Z uwagi na charakter transferu dochodów oraz strategie inwestycyjno - finansową Grupy należy uznać, że beneficjentem rzeczywistym dywidend jest P. , zaś podatnik nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju rezydencji.
W oświadczeniu z dnia 25 maja 2022 r. wnioskodawca podał, że spółka nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. Organ wskazał jednak, że posiada urzędową wiedzę w zakresie sposobu opodatkowania dochodów (przychodów) z udziałów na terytorium Królestwa Niderlandów. Informacje zawarte w sprawozdaniu finansowym podatnika za lata 2021 i 2022 wskazują również, iż dochód (przychód) uzyskany przez G. z tytułu wypłacanych przez spółkę zależną - płatnika – dywidend w rzeczywistości nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, bowiem tego rodzaju dochody (przychody) uzyskiwane przez niderlandzkich rezydentów podatkowych na terenie Królestwa Niderlandów korzystają ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Okoliczność ta nie jest kwestionowana, choć spółka równocześnie stwierdziła, że brak opodatkowania wynika w jej przypadku z wykazywanej straty w działalności. Jednak także z notoryjności urzędowej (zob. też wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II FSK 27/23) wynika, że na terenie Królestwa Niderlandów obowiązujące przepisy prawne przewidują zwolnienie z opodatkowania dywidend wypłacanych spółce holdingowej przez spółki zależne oraz zwolnienie z opodatkowania zysków kapitałowych z tytułu sprzedaży udziałów (akcji) w spółkach zależnych (participation exemption). Skoro więc zyski z dywidend podlegają zwolnieniu z opodatkowania (a ocenie podlega to konkretne źródło przychodów), z zaś ustaleń wynika, że wnioskodawca nie płaci podatku dochodowego z uwagi na osiągane w przeważającej mierze dochody podlegające zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, to tym samym nie wykazuje, że nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. W tych warunkach podatnik w rzeczywistości nie podlega efektywnemu opodatkowaniu. Należy w tym miejscu wskazać, że organ szczegółowo odniósł się do poglądów przywoływanych przez skarżącą w odpowiedzi na skargę. Stanowisko to Sąd zaś w całości podziela i uznaje za własne.
Tym samym – jak słusznie podkreślono w sprawie - warunek określony w art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy CIT nie został również spełniony. Nie można przy tym podzielić wywodu skarżącej, że stanowisko organu w praktyce oznacza, iż zysk spółki zależnej zostanie opodatkowany dwukrotnie w Polsce - raz jako jej zysk, drugi raz jako zysk podatnika, ale z polskiego źródła. O podwójnym opodatkowaniu można mówić tylko wobec tego samego źródła dochodu/przychodu.
W ocenie Sądu, za znajdującą potwierdzenie w materiale dowodowym należy też uznać ocenę w zakresie sztuczności konstrukcji podatnika i jej nakierowanie bezpośrednio na uzyskanie korzyści podatkowej w postaci skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT. Istnieje zatem również uzasadnione przypuszczenie wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c ustawy o CIT, z uwagi na przyjęcie, że skorzystanie ze zwolnienia było głównym celem dokonania transakcji. Przepis ten reguluje tzw. małą klauzulę przeciw unikaniu opodatkowania, która w ściśle określonych w ustawie wypadkach umożliwia odmowę przewidzianych w danych sytuacjach uprawnień. W sytuacji, gdy stan faktyczny wykaże brak wystarczającego uzasadnienia gospodarczego czynności rzeczywiście dokonanych przez podatnika, organ podatkowy jest władny pominąć konsekwencje tych działań, które wynikałyby z normalnego zastosowania przepisów prawa podatkowego. Dochodzi więc do pozbawienia podatnika preferencji, które powinny przysługiwać mu na podstawie zawartych w ustawach podatkowych przepisów. Innymi słowy, zwolnienia od podatku pobieranego u źródła nie stosuje się jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że skorzystanie ze zwolnienia było sprzeczne w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem tych przepisów lub głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji lub innej czynności albo wielu transakcji lub innych czynności, a sposób działania był sztuczny.
W niniejszej sprawie słusznie podkreślono, że skarżąca funkcjonuje wśród podmiotów w ramach struktury ściśle sformalizowanej i powiązanej, dokonując inwestycji w spółki zależne pozyskuje finansowanie w całości od podmiotu z Grupy, nie zaciągając efektywnie wykorzystywanych w działalności zobowiązań poza Grupą, posiada udziały w spółkach zależnych, jednocześnie organizując własne zaplecze osobowo – lokalowe zupełnie nieadekwatne do rozmiaru prowadzonej działalności. Z przedłożonych dokumentów wynika, że przychody są następnie w znaczącej części przekazywane do podmiotu powiązanego. Taki sposób funkcjonowania wskazuje, że skarżąca w strukturze Grupy wykazuje cechy świadczące o tym, że jej działalność podyktowana i podporządkowana jest w głównej mierze celowi polegającemu na minimalizowaniu obciążeń podatkowych. W realiach niniejszej sprawy spółki z Grupy korzystają zatem ze sztucznej struktury w celu nadużycia uprawnienia do zwolnienia podatkowego.
Okoliczności te powodują, że w sprawie zasadnie stwierdzono zaistnienie podstawy do odmowy wydania opinii, zgodnie z art. 26b ust. 3 ustawy o CIT. Mając na uwadze ustalone fakty organ miał podstawy, by uznać, że wnioskodawca (podatnik) nie jest rzeczywistym właścicielem dywidend, które w istocie – jako pośrednik – przekazuje do dyspozycji swojemu wspólnikowi. Nie prowadzi też realnej działalności gospodarczej, a jego aktualny udział w strukturze Grupy ma charakter sztuczny, nakierowany w istocie na osiągnięcie nie tyle celów gospodarczych i ekonomicznych, ile podatkowych, bowiem nie podlega on w kraju rezydencji opodatkowaniu w zakresie przychodu z omawianego źródła.
Mając powyższe na względzie i nie znajdując podstaw do podważenia zasadności twierdzeń organu w zakresie uzasadnienia stanowiska zawartego w kontrolowanym akcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.