I SA/Lu 750/24

I SA/Lu 750/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda
Marcin Małek
Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 33 § 2, § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędzia WSA Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2025 r. sprawy ze skargi E. R. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 października 2024 r. nr 030100/71/2024-RED-JD w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 17 września 2024 r. nr 6/2024.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 października 2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy E. R. (skarżąca, strona, zobowiązana), utrzymał w mocy postanowienie Zakładu nr 6/2024 z 17 września 2024 r. oddalające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na postawie tytułów wykonawczych za lata 2015-2019.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że pismem z 10 października 2024 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej przez Dyrektora Oddziału Zakładu postanowieniem z dnia 17 września 2024 r. nr 6/2024, podnosząc brak skutecznego doręczenia decyzji wymiarowych, będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia postępowań egzekucyjnych.
Skarżąca wyjaśniła, że od roku 2011 nie mieszka w T. przy ul. [...]. Jej matka, B. R. nie była zatem jej domownikiem, a odebrana przez nią korespondencja nie trafiła do jej rąk. Trudno zatem uważać, że nastąpiło skuteczne doręczenie poprzez odbiór przez dorosłego domownika.
W piśmie z 8 września 2024 r. skarżąca zgłosiła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym i wniosła o umorzenia wszystkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec niej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz skierowanych do innych organów egzekucyjnych za lata 2015-2019, z uwagi na brak skutecznego doręczenia decyzji wymiarowych będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych Podkreśliła, że wszystkie decyzje były kierowane na adres: [...] w Z., pod którym nigdy nie mieszkała albo na adres: [...] w T. , gdzie nie mieszka od 2011 r. Żadne z decyzji i upomnień nie zostały jej doręczone.
Po przeanalizowaniu akt sprawy organ ustalił, że do skarżącej kierowane były następujące decyzje:
1. decyzja o wysokości zadłużenia z dnia 18 lipca 2017 r. za okres styczeń/2015-kwiecień/2017 r. na FUS i FP oraz za czerwiec/2014-kwiecień/2017 r. na FUZ została doręczona w trybie zastępczym (awizo) w dniu 4 sierpnia 2017 r. pod adresem: ul. [...], Z.. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 30 maja 2017r. zostało odebrane przez adresata pod tym adresem 14 czerwca 2017r., a zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego w dniu 13 lipca 2017 r.;
2. decyzja o wysokości zadłużenia z dnia 27 listopada 2017 r. za okres maj-lipiec/2017 r. została doręczona zastępczo w dniu 14 grudnia 2017 r. pod adresem: ul. [...], Z.. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało odebrane przez adresata 29 września 2017r., zaś zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego – w dniu 24 października 2017 r. pod adresem: ul. [...], Z.. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz tytuł wykonawczy [...] z dnia 22 stycznia 2018 r. zostały wysłane do płatnika na adres: ul. [...], Z., który został wskazany w ZLA z listopada 2017 r. jako adres pobytu w okresie niezdolności do pracy. Była to kolejna próba doręczenia pisma, w związku z brakiem aktualnego adresu zamieszkania. Korespondencja została odebrana przez płatnika;
3. decyzja o wysokości zadłużenia z dnia 14 lutego 2018 r. za okres sierpień-październik/2017 r. została doręczona adresatowi 26 lutego 2018 r. pod adresem: ul. [...], Z.;
4. decyzja o wysokości zadłużenia z dnia 12 kwietnia 2018 r. za okres listopad-grudzień/2017 r. została doręczona zastępczo w dniu 30 kwietnia 2018 r. pod adresem: ul. [...], Z.;
5. decyzja o wysokości zadłużenia z dnia 22 czerwca 2018 r. za okres styczeń-marzec/2018 r. została doręczona zastępczo 11 lipca 2018 r. pod adresem: ul. [...], Z.. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i tytuły wykonawcze [...], [...], [...] z dnia 28 sierpnia 2018 r. zostały wysłane na adres: ul. [...], T. , zgodnie z dokumentem ZFA. Korespondencja została odebrana przez płatnika;
6. decyzja o wysokości zadłużenia z dnia 13 września 2018r. za okres kwiecień-czerwiec/2018 r. została doręczona adresatowi 29 września 2018 r. pod adresem: ul. [...], T. ;
7. decyzja o wysokości zadłużenia z dnia 26 listopada 2018 r. za okres lipiec-sierpień/2018 r. została doręczona w trybie zastępczym w dniu 13 grudnia 2018r. pod adresem: ul. [...], T. ;
8. decyzja o wysokości zadłużenia z dnia 22 marca 2019 r. za okres wrzesień-grudzień/2018 r. została doręczona zastępczo 10 kwietnia 2019 r. pod adresem: ul. [...], Z.;
9. decyzja o wysokości zadłużenia z dnia 12 czerwca 2019 r. za okres styczeń-luty/2019 r. została doręczona zastępczo 3 lipca 2019 r. pod adresem: ul. [...], T. ;
10. decyzja o wysokości zadłużenia z dnia 12 września 2019 r. za okres marzec-maj/2019 r. została doręczona zastępczo 30 września 2019 r. pod adresem: ul. [...], T. ;
11. decyzja o wysokości zadłużenia z 25 października 2019 r. za okres czerwiec-lipiec/2019 r. została doręczona zastępczo 14 listopada 2019 r. pod adresem: ul. [...], T. ;
12. decyzja o wysokości zadłużenia z dnia 10 lutego 2020 r. za okres sierpień-październik/2019 r. została doręczona zastępczo 27 lutego 2020 r. pod adresem: ul. [...], T. ;
13. decyzja o wysokości zadłużenia z 21 kwietnia 2020 r. za okres listopad-grudzień/2019 r. została doręczona zastępczo 11 maja 2020 r. pod adresem: ul. [...], T. ;
14. decyzja o wysokości zadłużenia z 16 listopada 2020 r. za okres styczeń-sierpień /2020 r. została doręczona zastępczo 3 grudnia 2020 r. pod adresem: ul. [...], T. ;
15. decyzja o wysokości zadłużenia z13 stycznia 2021 r. za okres wrzesień-październik/2020 r. została doręczona zastępczo 1 lutego 2021 r. pod adresem: ul. [...], T. .
Wbrew zatem twierdzeniu skarżącej, odebrała ona korespondencję kierowaną do niej na adres przy ul. [...] w Z. w dniach: 14 czerwca 2017r., w dniu 13 lipca 2017 r., 29 września 2017 r., 24 października 2017 r., czy 26 lutego 2018 r. Adres ten został też wskazany w zgłoszeniu płatnika składek ZUS ZFA. Z kolei, zgodnie z danymi Centralnego Rejestru Ubezpieczonych adresem zamieszkania skarżącej w czasie wydania decyzji był adres: ul. [...] w T. , pod którym odebrała decyzję z dnia 13 września 2018 r.
Zdaniem organu, istotne jest również to, że z danych rejestru PESEL KEP wynika, iż skarżąca została wymeldowana z adresu: ul. [...], T. dopiero z dniem 15 kwietnia 2022 r. i z tym dniem została zameldowana pod adresem: ul. [...], Z..
W okresie prowadzonej działalności gospodarczej od maja 2008 r. do sierpnia 2019 r. skarżąca udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu L. S. w zakresie jej reprezentowania w sprawie objęcia decyzją o podleganiu obowiązkowi ubezpieczeń. Pod adresem ul. [...] w Z. ma też siedzibę spółka P. spółka z o.o., w której skarżąca była jedynym wspólnikiem. Skarżąca była osobą upoważnioną do kontaktów z ZUS w imieniu tej spółki. Podobnie reprezentowała ona w tych kontaktach spółkę T. spółkę z o.o. (od 11 sierpnia 2021 r.), której siedziba została wskazana pod adresem: ul. [...] w Z.. Skarżąca wskazała swój adres jako pełnomocnika przy ul. [...] w T. . Pod tym adresem skarżąca odebrała decyzję z dnia 13 września 2018 r.
Organ podkreślił, że skarżąca jako płatnik była świadoma toczących się z jej udziałem postępowań. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a. oraz art. 44 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 497, z późn. zm.; dalej: u.s.u.s.) miała obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie swego adresu, m.in. poprzez złożenie odpowiednich dokumentów zgłoszeniowych na koncie płatnika składek. W razie zaniedbania powyższego obowiązku, stosownie do art. 41 § 2 k.p.a., doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem wywarło skutek prawny. Skarżąca nie informowała bowiem Zakładu o zmianie danych adresowych.
W dniu 19 lipca 2024 r. oraz 1 października 2024 r. złożono do Zakładu pełnomocnictwo udzielone D. F. zam. ul. [...] w Z., w zakresie reprezentowania skarżącej w sprawach spółki z o.o. i do załatwiania spraw w ZUS.
Jak podkreślił organ, żadne ze zobowiązań objętych postępowaniem egzekucyjnym nie uległo przedawnieniu (bieg terminu przedawnienia w stosunku do należności objętych postępowaniem egzekucyjnym uległ zawieszeniu na okres trwania postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s.).
W skardze na powyższe postanowienie E. R. wniosła o jego uchylenie i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.
Zarzuciła naruszenie :
1. art. 26 § 1 zd. 2 u.p.e.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że jednym postępowaniem egzekucyjnym objąć można kilka tytułów wykonawczych;
2. art. 24 ust 4 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez brak umorzenia postępowania mimo, że upłynął wskazany ustawą okres przedawnienia zobowiązania składkowego;
3. art. 41 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że pozwala on na przyjęcie skuteczności doręczenia pisma bez wcześniejszego skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że na podstawie kilku tytułów wykonawczych nie prowadzi się jednego postępowania egzekucyjnego. ZUS powinien zatem oddalić zarzuty oddzielnie co do każdego postępowania. Organ nie rozważył też upływu przedawnienia w zakresie zobowiązań za lata 2015 -2019. Zakład błędnie też powołał się na art. 41 k.p.a., gdy tymczasem obowiązek zawiadomienia o zmianie adresu zamieszkania aktualizuje się dopiero z chwilą wszczęcia postępowania. Zatem najpierw ZUS powinien prawidłowo doręczyć skarżącej postanowienie o wszczęciu na prawidłowy adres, a dopiero potem wywodzić jak w treści zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Zarządzeniem z dnia 4 lutego 2025 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu.
Jak wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z tego względu, choć zarzuty skargi nie stanowią bezpośredniej przyczyny dokonanej przez Sąd oceny sprawy, uznano ją za uzasadnioną, bowiem kontrolowane postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji w istotny sposób naruszają prawo procesowe, co bez wątpliwości mogło mieć wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia w sprawie.
Istotą sporu w sprawie była ocena zgłoszonego przez skarżącą w piśmie z dnia 8 września 2024 r. żądania umorzenia postępowań egzekucyjnych dotyczących zaległości płatniczych (składkowych) za lata 2015 – 2019. Skarżąca wskazała jako podstawę faktyczną wniosku brak doręczenia jej tytułów wykonawczych i upomnień (pismo z dnia 8 września 2024 r.).
Organ, nie wyjaśniając rzeczywistej intencji strony, nadał bieg pismu jako zarzutowi w postępowaniu egzekucyjnym, opartemu na przepisie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., który stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Równocześnie w treści uzasadnienia postanowienia organ wypowiedział się nie na temat doręczeń skarżącej upomnień (w tym istnienia obowiązku ich doręczenia, sposobu doręczenia i co najważniejsze w sprawie – adresu, na który przesyłka była kierowana), ale na temat doręczeń decyzji administracyjnych, które – jak należy się domyślać - stanowiły podstawę czynności egzekucyjnych.
Wprawdzie w zażaleniu na postanowienie skarżąca wdała się w spór w zakresie bezpośrednio treści postanowienia organu pierwszej instancji, jednak zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Oznacza to, że w sytuacji zakwalifikowania żądania strony jako zarzutu (co w żadnym razie nie zostało w niniejszej sprawie przez organ wyjaśnione w kontekście treści pisma strony), żądanie to do końca trwania postępowania wyznacza granice sprawy. Ani zatem organ, ani strona nie mogą odnosić się do innych aspektów sprawy niż te, które żądaniem tym zostały objęte.
Powyższe wprost wskazuje na fakt, że organ wadliwie zakwalifikował żądanie strony, a tym samym błędnie odniósł do niego obowiązujące przepisy ustawy egzekucyjnej. Jeśli organ posiadał wątpliwości w tym zakresie, winien uprzednio zwrócić się do skarżącej, wraz ze stosownymi pouczeniami o obowiązujących przepisach prawa, aby sprecyzowała swoje intencje w sprawie.
W ocenie Sądu, intencje te są jasno określone - wniosła ona o umorzenie postępowań twierdząc, że nie otrzymała upomnień przedegzekucyjnych oraz odpisów tytułów wykonawczych. To oznacza zaś, że organ albo powinien potraktować wniosek strony zgodnie z jego treścią i rozpatrzeć na podstawie art. 59 u.p.e.a, albo też wniosek stosownie rozdzielić i nadać odrębnie bieg jako wnioskowi o umorzenie postępowań egzekucyjnych (wielu, co wynika z wniosku, a nie zostało przez organ stosownie wyjaśnione) i jako zarzutowi w postępowaniu egzekucyjnym lub też wreszcie wskazać dwie podstawy zarzutu z art. 33 § 2 u.p.e.a., skoro u podstaw wniosku znajduje się nie tylko niedoręczenie upomnień, ale i decyzji administracyjnych. U podstaw wniosku znajduje się twierdzenie, że egzekucja nie miała uzasadnionych podstaw, ponieważ skarżącej nie doręczono upomnień, a następnie tytułów wykonawczych. Skarżąca wskazała też na brak uprawnienia do stosowania instytucji doręczenia zastępczego, z uwagi na fakt, że przywoływany przez organ art. 41 § 1 k.p.a. w zw z art. 18 u.p.e.a. miał zastosowanie, o ile doręczenie nie miało charakteru pierwszego doręczenia w sprawie (w którym to strona byłaby pouczona o wynikającym z tego przepisu obowiązku zawiadamiania o zmianie adresu). Podniosła również, że korespondencja była doręczana z pominięciem ustanowionego pełnomocnika.
Organ do tych okoliczności się w ogóle nie odniósł, zaś wydane przez niego rozstrzygnięcie jest wewnętrzne sprzeczne. Dlatego ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji (w szczególności zaś organ pierwszej instancji) będą zobowiązane do należytego rozpoznania żądania strony w kontekście przepisów ustawy egzekucyjnej. W tym zakresie organy winny współpracować ze stroną, która (należycie pouczona) ma prawo do zakreślenia granic żądania oraz wyboru przysługującego jej w egzekucji środka. Dlatego, zważywszy na liczne zmiany i rozszerzenia żądania (m.in. twierdzenie o przedawnieniu egzekwowanych obowiązków, do czego enigmatycznie odniósł się – także w ramach zarzutu z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. - organ odwoławczy) rzeczą organu będzie w pierwszej kolejności ustalenie intencji strony oraz jej argumentacji, a następnie właściwe rozpoznanie żądania (lub żądań) w świetle przepisów ustawy egzekucyjnej. Sporządzone uzasadnienie postanowienia nie może abstrahować od powołanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ale w sposób pełny i rzeczowy odnosić się do każdego z argumentów strony i stosowanego w tym aspekcie przepisu prawa.
W tym stanie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. W skardze zawarto wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, jednak nie zostały one w sprawie poniesione (strona zwolniona od wpisu), zaś skarżąca nie wykazała poniesienia innych wydatków.