I SA/Lu 683/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że zaległość podatkowa za 2014 r. nie uległa przedawnieniu, a postępowanie egzekucyjne jest prowadzone prawidłowo.
Skarżąca B. K. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zaległości podatkowej za 2014 r. Głównymi zarzutami skarżącej były przedawnienie zobowiązania podatkowego oraz wadliwe wypełnienie tytułu wykonawczego w zakresie odsetek. Sąd administracyjny, opierając się na wcześniejszych orzeczeniach, uznał, że zobowiązanie nie uległo przedawnieniu, a wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było instrumentalne. Sąd stwierdził również, że odsetki za zwłokę zostały prawidłowo naliczone, a opóźnienia w postępowaniu podatkowym wynikały z przyczyn niezależnych od organu, w tym z pandemii COVID-19.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. Skarżąca podnosiła zarzuty nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz wygaśnięcia obowiązku z powodu przedawnienia (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.), kwestionując skuteczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego oraz prawidłowość doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu. Sąd, odwołując się do wcześniejszych orzeczeń w podobnych sprawach, stwierdził, że zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu. Podkreślono, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było instrumentalne, a zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło zgodnie z prawem. Sąd uznał również, że zarzut dotyczący wadliwego wypełnienia tytułu wykonawczego w zakresie odsetek za zwłokę jest niezasadny. Organ egzekucyjny prawidłowo uwzględnił przerwę w naliczaniu odsetek wynikającą z art. 54 § 1 pkt 3 O.p., a pozostałe przesłanki do nienaliczania odsetek nie znalazły zastosowania. Sąd stwierdził, że opóźnienie w wydaniu decyzji podatkowej wynikało z przyczyn niezależnych od organu, w tym ze złożoności sprawy i wpływu pandemii COVID-19, co uzasadniało naliczanie odsetek za ten okres. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było instrumentalne, a jego celem było ustalenie odpowiedzialności karnej skarbowej, a nie wyłącznie zatamowanie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Uzasadnienie
Sąd analizował harmonogram postępowania karnego skarbowego, jego zawieszenie na wniosek strony oraz późniejsze podjęcie i zakończenie, stwierdzając, że nie nosiło ono znamion instrumentalności. Wszczęcie nastąpiło na długo przed upływem terminu przedawnienia, a organ karny nie umorzył postępowania z powodu braku cech przestępstwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
O.p. art. 70 § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
O.p. art. 54 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 54 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 139 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Argumenty
Odrzucone argumenty
Przedawnienie zobowiązania podatkowego. Wadliwe wypełnienie tytułu wykonawczego w zakresie odsetek za zwłokę. Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego. Wadliwe doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd podzielił pogląd organu, że legalność zastosowania art. 70c O.p. i prawidłowość doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego podlegała już ocenie sądowej. Nie sposób bowiem przyjąć, jak chce tego skarżąca, że doręczone jej zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnoskarbowego oraz zawieszającego skutku tego wszczęcia dla biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2014 r., pozostało bezskuteczne z uwagi na fakt, iż winno zostać ono skierowane do ustanowionego pełnomocnika. Organ przedstawił zatem, w ocenie Sądu, przekonujące argumenty na poparcie tezy, że to okoliczności obiektywne, na które nie miał wpływu spowodowały, że postępowania w każdej ze spraw podatkowych nie mogły zakończyć się w ustawowym terminie.
Skład orzekający
Monika Kazubińska-Kręcisz
przewodniczący
Andrzej Niezgoda
członek
Grzegorz Wałejko
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnym skarbowym, instrumentalności wszczęcia postępowania oraz naliczania odsetek za zwłokę, a także wpływu pandemii na terminy postępowań administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i prawnych związanych z postępowaniem egzekucyjnym w administracji oraz ordynacją podatkową.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych i potencjalnie instrumentalnego wykorzystania postępowania karnego skarbowego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród podatników i prawników. Dodatkowo, uwzględnienie wpływu pandemii na terminy postępowań dodaje jej aktualności.
“Czy postępowanie karne skarbowe może być narzędziem do obejścia przedawnienia podatkowego? WSA w Lublinie rozstrzyga.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Lu 683/23 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2024-03-06 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-11-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Andrzej Niezgoda Grzegorz Wałejko /sprawozdawca/ Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 479 art. 33 § 1 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Dz.U. 2021 poz 1540 art. 70 § 6 pkt 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 września 2023 r. nr 0601-IEW.7192.39.2023 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 września 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia B. K. (strona, skarżąca) na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie z 28 marca 2023 r. o oddaleniu zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego działający jako organ egzekucyjny prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...] - wystawionego 18 października 2021 r. na podstawie decyzji nr 308000-COP.4102.18.2020 w zakresie podatku dochodowego w wysokości 19 % pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2014 r. W piśmie z 5 listopada 2021 r. skarżąca sformułowała zarzut nieistnienia obowiązku oraz określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia (art. 33 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r ., poz. 479 ze zm. "u.p.e.a."). Ponadto sformułowano zarzut wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.), z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego będącego podstawą powyższego tytułu wykonawczego. Zakwestionowała skuteczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011 - 2014 w związku z wadliwym - jej zdaniem - doręczeniem zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminów przedawnienia. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z 5 stycznia 2022 r. oddalił zarzut. Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 25 lutego 2022 r. utrzymał je w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 13 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 221/22 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 25 lutego 2022 r. Sąd podzielił pogląd organu, że legalność zastosowania art. 70c O.p. i prawidłowość doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego podlegała już ocenie sądowej w sprawie sygn. akt I SA/Lu 173/21. Sąd nie stwierdził przedawnienia zobowiązania podatkowego objętego ostatecznym rozstrzygnięciem. Skarżąca została prawidłowo powiadomiona o wszczęciu postępowania karnego skarbowego i zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Ponadto dopóki wyrok WSA sygn. akt I SA/Lu 173/21 pozostaje w obrocie prawnym ocena w nim zawarta wiąże sąd i organy. W ocenie Sądu natomiast, organ w sposób nieuprawniony pominął analizę instrumentalności zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w czasie od wydania ostatecznej decyzji do dnia wydania zaskarżonego postanowienia w przedmiocie oddalenia zarzutów. W ponownie prowadzonym postępowaniu, z uwzględnieniem wytycznych sądowych, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 22 grudnia 2022r. uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji z 5 stycznia 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Po ponownym rozpatrzeniu, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z 28 marca 2023 r. oddalił zarzut. Na postanowienie to skarżąca złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie: - art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 O.p. poprzez naruszenie granicy swobodnej oceny dowodów i błędną ocenę materiału dowodowego prowadzącą do błędnego przyjęcia, że należność objęta tytułem wykonawczym jest wymagalna; - art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne wypełnienie tytułu wykonawczego (...) gdyż organ nie podał wszystkich okresów przerw w naliczaniu odsetek, co skutkowało podaniem nieprawidłowej kwoty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne, w którym złożony został zarzut, prowadzone jest w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Tytuł obejmuje zaległość wynikającą z decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z 8 lutego 2021 r. nr 308000-COP.4102.18.2020, utrzymującą w mocy decyzję tego organu z 9 października 2020 r. W decyzji organu pierwszej instancji określono stronie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. w wysokości 259.392 zł. Zobowiązanie strona wykonała jedynie w części wpłacając zaliczki na podatek w wysokości 19.686 zł. Powstała zaległość podatkowa w wysokości 239.706 zł, na którą wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy. W tytule wierzyciel wskazał kwotę należności głównej 239.706 zł, kwotę odsetek wyliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego - 121.100,80 zł, stawkę odsetek 8 % oraz datę od której nalicza się odsetki – 1 maja 2015 r. Tytuł wykonawczy został wystawiony przez wierzyciela Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie, zgodnie z wzorem określonym w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 26 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości oraz zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a. We wzorze tytułu wykonawczego ustawodawca nie uwzględnił pozycji dotyczącej przerw w naliczaniu odsetek. To zatem, czy organ podatkowy uwzględnił przerwę w naliczaniu odsetek można ustalić na podstawie wskazanej w tytule kwoty odsetek. W ww. tytule wykonawczym wierzyciel uwzględnił przerwę w naliczeniu odsetek za zwłokę wynikającą z art. 54 § 1 pkt 3 O.p. Decyzja organu odwoławczego nie została bowiem wydana w terminie, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej otrzymał odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji 27 października 2020 r., zaś decyzja organu drugiej instancji została wydana 8 lutego 2021 r. i doręczona 22 lutego 2021 r. W związku z powyższym za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p. (27 grudnia 2020 r.) do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego (22 lutego 2021 r.) nie zostały naliczone odsetki za zwłokę. Z kolei wyłączenia wskazane w przepisach art. 54 § 1 pkt 1, 2, 4, 5, 7, 7a, 7b i 8 O.p. w ocenie wierzyciela nie znajdowały zastosowania w sprawie. Organy podatkowe nie dokonywały zabezpieczenia na majątku skarżącej; odwołanie od decyzji do organu podatkowego pierwszej instancji wpłynęło 26 października 2020 r. zaś zostało przekazane organowi odwoławczemu 27 października 2020 r. Zatem od wpływu odwołania do organu podatkowego do przekazania go do organu odwoławczego nie upłynęło 14 dni. Prowadzone postępowania podatkowe nie były zawieszane. Należne odsetki od zaległości podatkowej objętej przedmiotowym tytułem wykonawczym znacznie przewyższają trzykrotność wartości opłaty pobieranej przez operatora wyznaczonego za traktowanie przesyłki listowej jako przesyłki poleconej (8,70 zł). Upoważnienie do przeprowadzenia postępowania podatkowego zostało doręczone 25 marca 2020 r., zaś decyzja organu pierwszej instancji została doręczona 12 października 2020 r. Decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, jednak opóźnienie w wydaniu decyzji powstało z przyczyn niezależnych od organu. Podstawę opodatkowania oszacowano w trakcie postępowania podatkowego. Organ wskazał, że postępowanie podatkowe za 2014 r. było postępowaniem o bardzo skomplikowanym charakterze. W trakcie postępowania został zgromadzony obszerny materiał dowodowy, który obejmował zarówno dowody pozyskane w toku śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową Lublin- Północ, jak i pozyskane przez organ podatkowy, w tym czynności przesłuchania kilkudziesięciu świadków. Ponadto, w postępowaniu, aby określić podstawę opodatkowania najbardziej zbliżoną do rzeczywistej, zastosowano instytucję szacowania dochodów w każdym prowadzonym przez skarżącą sklepie. Na poparcie stanowiska co do zaistnienia przyczyn niezależnych od organu, które to przyczyny wpłynęły na opóźnienie w wydaniu decyzji, organ wskazał też, że postępowanie podatkowe było prowadzone w warunkach zagrożenia epidemicznego spowodowanych wystąpieniem COVID-19, gdzie kierowano się wskazówkami (wydanymi z uwagi na wysokie ryzyko epidemiczne rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19) przełożenia na inne terminy czynności z udziałem stron i innych uczestników postępowania oraz ograniczenia do niezbędnego minimum wysyłania pism do kontrolowanych podmiotów, ich kontrahentów i instytucji, które wymagały udzielenia odpowiedzi związanych w szczególności z możliwością skorzystania przez kontrolowany podmiot z uprawnień (np. prawa do udziału w czynnościach, prawa do złożenia zażalenia lub wniesienia odwołania). W związku z powyższym, w ocenie organu, przedłużenie postępowania ponad okres wskazany w art. 54 § 1 pkt 7 O.p. należy uznać za zdarzenie, które nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu podatkowego, a co za tym idzie brak jest podstaw do zastosowania przerwy w naliczaniu odsetek z tego tytułu, zgodnie z art. 54 § 2 O.p. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 O.p. poprzez naruszenie granicy swobodnej oceny dowodów i błędną ocenę materiału dowodowego prowadzącą do błędnego przyjęcia, że należność objęta tytułem wykonawczym jest wymagalna organ wskazał, że postanowieniem z 2 września 2015 r. wszczęto śledztwo w sprawie m.in. o przestępstwo skarbowe określone w art. 56 § 1 w zw. z art. 6 § 2 w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 kks. W toku postępowania karnego skarbowego dokonano szeregu czynności, które doprowadziły do skierowania aktu oskarżenia oraz wydania w dniu 5 października 2022 r. wyroku skazującego. Wyrok jest prawomocny. Organ podkreślił, że Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej wszczynając śledztwo 2 września 2015 r. i prowadząc je pod nadzorem Prokuratora Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie już 15 grudnia 2015 r. postawił skarżącej zarzuty. Zatem stwierdzenie, że we wrześniu 2015 r. organ podatkowy nie mógł posiadać dostatecznych danych, mogących uzasadniać podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego nie ma potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. O zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego świadczy również to, że postawione zarzuty znalazły odzwierciedlenie najpierw w decyzjach podatkowych, a następnie w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z 5 października 2022 r., którym Sąd uznał skarżącą za winną zarzucanych jej czynów. Do zawieszenia postępowania doszło 30 grudnia 2015 r. na wniosek strony. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej pismem z 11 maja 2021 r. (a zatem niezwłocznie po zakończeniu postępowania odwoławczego i doręczeniu decyzji) wystąpił do Prokuratury Rejonowej Lublin - Północ o podjęcie zawieszonego śledztwa. Powyższe - w ocenie organu odwoławczego - potwierdza, że w niniejszej sprawie nie doszło do instrumentalnego wykorzystania wszczęcia postępowania karnego skarbowego także po wydaniu decyzji przez organ drugiej instancji. Organ zastrzegł ponadto, że stanowisko w sprawie instrumentalnego wszczęcia postępowania karnoskarbowego zostało rozstrzygnięte w wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Lublinie sygn. akt I SA/Lu 173/21 (w zakresie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r.) oraz w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie sygn. akt I SA/Lu 61/21 (w zakresie podatku za 2012 r.). Sąd w wyroku sygn. akt I SA/Lu 173/21 zaznaczył - odnosząc się do kwestii zawieszenia postępowania, że doszło do tego na wyraźny wniosek podatnika, uznał że nie mają zastosowania do sprawy tezy o instrumentalnym wykorzystaniu wszczęcia postępowania karnego-skarbowego sformułowane w treści uchwały NSA z dnia 24 maja 2021 r. sygn. akt I FPS 1/21. Oceny tej dokonano na dzień wydania kontrolowanych decyzji w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2012 i 2014. W zakresie zarzutu wadliwego doręczenia zawiadomienia w trybie art. 70c O.p. organ wskazał, że postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe zostało wszczęte 2 września 2015 r., natomiast pismem z 5 kwietnia 2016 r. skarżąca została poinformowana o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2010-2014. Zawiadomienie zostało skierowane bezpośrednio do strony i doręczone przed upływem terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Pełnomocnictwo udzielone 28 grudnia 2015 r. doradcy podatkowemu S. C. znajduje się w aktach kontroli celno-skarbowych za 2010 r i ma charakter pełnomocnictwa szczególnego. Ponadto, w dacie wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011-2014 nie toczyło się żadne postępowanie w zakresie tych zobowiązań, w których pełnomocnictwa dla doradcy podatkowego S. C. i adwokata B. P. mogłyby być ujawnione. Pełnomocnictwa nie złożono też w celu dokonania doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Wobec tego nie można przyjąć, że pełnomocnictwo złożone do akt kontroli celno - skarbowej za rok 2010 mogło w sposób prawidłowy wskazywać na reprezentację pełnomocnika w postępowaniu za lata 2011-2014. Złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt konkretnego postępowania podatkowego jest niezbędną przesłanką skuteczności umocowania pełnomocnika w tym postępowaniu. Dopiero z momentem dokonania tej czynności organy podatkowe mają obowiązek uwzględniać udział pełnomocnika w postępowaniu, o ile zakres udzielonego pełnomocnictwa do tego zobowiązuje. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2021 r. sygnatura akt I SA/Lu 61/21 oraz w sprawach sygn. akt I SA/Lu 173/21, I SA/Lu 41/21, I SA/Lu 145/21. Na związanie organów ww. oceną Sądu (w zakresie tego zarzutu) wskazał zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 13 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 221/22 (zapadłym w tej sprawie na wcześniejszym etapie postępowania). W skardze na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie wraz z postanowieniem organu pierwszej instancji i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie: - art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 O.p. poprzez naruszenie granicy swobodnej oceny dowodów i błędną ocenę materiału dowodowego prowadzącą do błędnego przyjęcia, że należności objęte tytułami wykonawczymi są wymagalne; - art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne wypełnienie tytułów wykonawczych wobec nieuznania zarzutów wygaśnięcia obowiązku w całości i uznaniu należności za wymagalne tj. organ nie podał okresów przerw w naliczaniu odsetek, co skutkowało podaniem nieprawidłowej kwoty odsetek za zwłokę od powstałych zaległości podatkowych; - art. 70 § 6 pkt 1 O.p. poprzez uznanie, że w sprawie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, podczas gdy zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia było bezskuteczne i tym samym nie wywołało rezultatu w postaci zawieszenia biegu tego terminu. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zaległość podatkowa objęta w/w tytułem wykonawczym uległa przedawnieniu, co powoduje wygaśnięcie obowiązku w całości. Organ podatkowy skorzystał z możliwości przerwania biegu terminu przedawnienia w sposób instrumentalny. We wrześniu 2015 r. organ podatkowy nie mógł posiadać dostatecznych danych, mogących uzasadniać podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego, związanego ze zobowiązaniem podatkowym skarżącej. Kontrola celno-skarbowa za lata 2011-2014 została wszczęta dopiero w kwietniu 2018 r., a przekształcona w postępowanie podatkowe 13 marca 2020 r. Oznacza to, że jedynym celem wszczęcia postępowania karnoskarbowego było spowodowanie skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W dniu 2 września 2015 r. wszczęto śledztwo w sprawie m.in. o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 kks w związku z art. 6 § 2 oraz w związku z art. 37 § 1 pkt 1 kks. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r. przedstawiono skarżącej zarzut w tym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2015 r. zawieszono śledztwo. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie pismem z dnia 5 kwietnia 2016 r. (doręczonym w dniu 8 kwietnia 2016 r.) zawiadomił skarżącą o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 z uwagi na wszczęte postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe. Skarżąca podkreśliła, że w dniu 28 grudnia 2015 r. do organu zostało złożone pełnomocnictwo dla doradcy podatkowego S. C., natomiast w dniu 13 stycznia 2016 r. do akt postępowania zostało złożone pełnomocnictwo szczególne dla adwokata B. P.. Organ natomiast pismem z dnia 5 kwietnia 2016r. zawiadomił stronę o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata od 2010 do 2014. W czasie zawiadomienia skarżącej o zawieszeniu terminu przedawnienia organ ten posiadał wiedzę o ustanowionych pełnomocnikach. Pomimo to organ o zawieszeniu zawiadomił wyłącznie skarżącą, pomijając prawnie ustanowionych pełnomocników. Z tych względów (instrumentalność wszczęcia oraz wadliwe zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia) nie doszło, w ocenie strony, do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W sprawie nie wystąpiły żadne inne okoliczności lub zdarzenia, które skutkowałyby przerwaniem lub zawieszeniem biegu przedawnienia. Odnosząc się do kwestii nieistnienia obowiązku strona podniosła, że wadliwe określenie okresu, za jaki należne są odsetki lub przerw w ich naliczaniu, oznacza objęcie tytułem wykonawczym obowiązku nieistniejącego. W tytule wykonawczym organ nie uwzględnił przerw, pomimo ich istnienia, wobec czego naruszył art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez objęcie egzekucją obowiązku, który nie istniał. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Zarządzeniem z dnia 8 grudnia 2023 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem sporu w sprawie jest zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, obejmującym zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r., oparte na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a. Zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przepisy ustawy egzekucyjnej, w tym w szczególności art. 33 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu wprowadzonym ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 ze zm.), a obowiązujących od dnia 30 lipca 2020 r. Podkreślenia wymaga, że zarówno organy, jak i Sąd, podejmując działania w sprawie pozostają związani wytycznymi sądowoadministracyjnymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 221/22. Zgodnie z art.170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, nawiązując do wyroku w sprawie sygn. I SA/Lu 173/21 (w której kontroli poddano decyzję w sprawie wymiaru podatku dochodowego za 2014 r.) przesądził, iż zobowiązanie podatkowe objęte kontrolowanym w tej sprawie ostatecznym rozstrzygnięciem, nie uległo przedawnieniu. Uznał w tych okolicznościach, że także argument zobowiązanej, nawiązujący do naruszenia art. 70c O.p. w celu wykazania przedawnienia egzekwowanego zobowiązania podatkowego, nie mógł okazać się skuteczny w trybie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut ten został powtórzony na obecnym etapie sprawy, zatem należy odwołać się do powyższego stanowiska Sądu w prawomocnym wyroku w sprawie I SA/Lu 221/22. Z uwagi jednak na fakt, że wskazane w uzasadnieniu tego wyroku orzeczenie sądowe dotyczące kontroli decyzji w sprawie wymiaru podatku nie ma charakteru prawomocnego, zdaniem Sądu, niezbędnym jest powtórzenie argumentacji, z którą w niniejszej sprawie skład orzekający w pełni się zgadza i uznaje za własną. Nie sposób bowiem przyjąć, jak chce tego skarżąca, że doręczone jej zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnoskarbowego oraz zawieszającego skutku tego wszczęcia dla biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2014 r., pozostało bezskuteczne z uwagi na fakt, iż winno zostać ono skierowane do ustanowionego pełnomocnika. Jak ustalono, pełnomocnictwa dla doradcy podatkowego S. C. i adwokata B. P. zostały złożone wyłącznie do akt kontroli celno-skarbowej za rok 2010 w czasie, gdy nie toczyło się żadne inne postępowanie podatkowe. Nie mogły zatem w sposób prawidłowy wskazywać na reprezentację strony skarżącej w postępowaniu za 2014 r. Złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt konkretnego postępowania podatkowego jest niezbędną przesłanką skuteczności umocowania pełnomocnika w tym postępowaniu. Dopiero z momentem dokonania tej czynności organy podatkowe mają obowiązek uwzględniać udział pełnomocnika w postępowaniu, w tym doręczać mu pisma adresowane do strony. W niniejszej sprawie, organ przyznał, że jakkolwiek na dzień 5 kwietnia 2016 r. skarżąca była reprezentowana przez dwóch pełnomocników, to jednak te pełnomocnictwa (mające charakter pełnomocnictw szczególnych), na które powołuje się skarżąca w sprawie niniejszej, złożono wyłącznie do akt sprawy podatkowej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. Nie ma więc żadnych uzasadnionych powodów, aby ich skutek rozciągać na pozostałe lata podatkowe, w tym to, którego dotyczy postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie. Podobnie bezpodstawnym jest twierdzenie strony o instrumentalnym wykorzystaniu art. 70 § 6 pkt 1 O.p. W prawomocnym wyroku w sprawie sygn. akt I SA/Lu 221/22 Sąd w sposób wiążący wskazał, że sądowa kontrola legalności przeprowadzona w sprawie I SA/Lu 173/21 dotyczyła stanu istniejącego w dniu wydania kontrolowanej ostatecznej decyzji organu. W tym też zakresie ocenie podlegała prawidłowość zastosowania instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd uznał, że ocenie organu w ponownie prowadzonym postępowaniu winno podlegać to, czy po dniu wydania ostatecznej decyzji, określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2014 r. tok postępowania karnego skarbowego nie nosił znamion instrumentalności i nie służył celom podatkowym z odsunięciem na dalszy plan odpowiedzialności karnej skarbowej, czy postępowanie karne skarbowe od wydania ostatecznej decyzji kontrolowanej w sprawie sygn.: I SA/Lu 173/21 realizowało swój autonomiczny cel i zmierzało do ustalenia wyłącznie przesłanek odpowiedzialności karnej skarbowej, czy też w rzeczywistości realizowało inny cel, polegający na umożliwieniu wierzycielowi podatkowemu egzekwowania zobowiązań podatkowych już po upływie podstawowego terminu przedawnienia z art. 70 § 1 O.p. Organ ponownie przeanalizował bieg postępowania karnoskarbowego, wszczętego w dniu 2 września 2015 r. i pozostającego w związku ze zobowiązaniem podatkowym, którego dotyczy postępowanie egzekucyjne. Wskazał harmonogram działań podejmowanych w toku tego postępowania od początku jego trwania oraz podkreślił, że śledztwo zostało 30 grudnia 2015 r. (po przedstawieniu zarzutów) zawieszone, jednak nastąpiło to na wyraźny wniosek samej strony. Podjęto je natomiast z inicjatywy Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej, który równocześnie przekazał organowi karnemu kopie wydanych wobec skarżącego decyzji podatkowych oraz materiały zebrane w postępowaniach podatkowych. W 3 miesiące od podjęcia postępowania sporządzono akt oskarżenia, zaś w dniu 5 października 2022 r. Sąd Rejonowy Lublin – Zachód wydał w sprawie sygn. IV K 43/22 wyrok skazujący za przestępstwo z art. 56 § 1 kks. Kwestia instrumentalności we wszczęciu postępowania karnoskarbowego podlegała ocenie sądowej w sprawach obejmujących kontrole decyzji wymiarowych i każdorazowo Sąd stwierdzał, że wszczęcie to (także z perspektywy dalszego toku sprawy karnoskarbowej) nie miało na celu wyłącznie zatamowania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zostało ono wszczęte na długo przed upływem terminu przedawnienia najdalej wymagalnego zobowiązania podatkowego, w krótkim czasie od wszczęcia organ był gotowy do przedstawienia zarzutów. Po 7 lutego 2021 r. doszło natomiast do podjęcia zawieszonego postępowania (postanowienie z dnia 11 maja 2021 r.), ponownego przesłuchania skarżącej w charakterze podejrzanej, modyfikacji przedstawionych zarzutów poprzez ich ograniczenie do przestępstw popełnionych w ramach zadeklarowania podatku, sporządzenia aktu oskarżenia, a następnie wydania wyroku karnego skazującego. Wyrok ten, według wskazań organu, dotyczy wyłącznie zdarzeń z lat 2012 i 2013, polegających na podaniu nieprawdy w deklaracjach PIT-36 za lata 2011 i 2012 poprzez zaniżenie przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej (przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 kks). Okoliczność ta nie ma jednak, zdaniem Sądu, znaczenia z punktu widzenia oceny instrumentalności wszczęcia postępowania karnoskarbowego. Jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu i co potwierdzają akta sprawy, karalność części z przestępstw karnoskarbowych ustała (art. 44 § 1 pkt 1 kks) przed sporządzeniem aktu oskarżenia. Okoliczność ta nie oznacza jednak, że postępowanie karne skarbowe w tym zakresie (dot. rozliczenia w podatku dochodowym za lata 2013 i 2014) w założeniu wszczęto nie po to, aby ustalić i ukarać sprawcę. Wszczęto je odpowiednio na 4 i 5 lat przed przedawnieniem zobowiązań podatkowych, zaś organ karny zawiesił postępowanie na wyraźny wniosek strony, podejmując je dopiero w 2021 r., a zatem po ustaniu karalności przestępstw, które we wskazanych latach – z punktu widzenia zebranego materiału dowodowego – można było zarzucić sprawcy (art. 56 § 2 kks). Nie oznacza to jednak, że w dacie wszczęcia postępowania nie istniały przesłanki podmiotowe i przedmiotowe uzasadniające działania organu karnego. Organ karny nie umorzył w tej części postępowania z powodu stwierdzenia braku cech przestępstwa, czy też niewykrycia jego sprawcy. Dostosował natomiast zarzuty przedstawione sprawcy do ustaleń stanu faktycznego, który jest dokonywany w toku całego postępowania karnego. W niniejszej sprawie istotnym stało się to, że organ przypisał skarżącej za wskazane miesiące czyny z art. 56 § 2 kks, których karalność ulega przedawnieniu w innym terminie niż przestępstwo z art. 56 § 1 kks. Z kolei rzeczą organu podatkowego i sądu administracyjnego nie jest ingerowanie w merytoryczny kierunek postępowania karnego skarbowego, w merytoryczną treść czynności i rozstrzygnięć podejmowanych w jego toku. Postępowanie to polega na gromadzeniu materiału dowodowego i jego ocenie w świetle przepisów karnoskarbowych co oznacza, że ostateczny wynik tego postępowania w zakresie opisu zarzucanych czynów, ich podstawie prawnej nie zawsze będzie tożsamy z treścią postanowienia o wszczęciu postępowania. Tylko jednak wówczas, gdy już na etapie wszczynania postępowania oczywistym jest, że nie może się ono toczyć (np. z powodu braku przesłanek przedmiotowych) lub że organ je prowadzący nie będzie mógł realnie podjąć żadnych skutecznych działań prowadzących do realizacji celu tego postępowania (np. z powodu bliskiego terminu przedawnienia karalności) można uznać, że organ podatkowy posłużył się art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w sposób instrumentalny. Takich jednak sytuacji w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Zatem w pełni uprawnionym jest ocena organu, że także zdarzenia i czynności podejmowane w postępowaniu karnoskarbowym po 7 lutego 2021 r. nie dają podstawy do oceny o instrumentalnym wykorzystaniu wszczęcia postępowania karnoskarbowego do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, o których mowa w sprawie. Tym samym, także rozstrzygnięcie o zarzucie opartym na art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. uznać należy za prawidłowe. W zakresie z kolei zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. tj. zarzutu nieistnienia obowiązku w części dotyczącej odsetek za zwłokę wskazać trzeba, że postępowanie egzekucyjne wszczęto na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego 18 października 2021 r. obejmującego zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. Zobowiązanie podatkowe zostało określone w ostatecznej decyzji podatkowej, zaś za lata 2012 i 2014 wystawiono również tytuły wykonawcze na nienależnie otrzymany zwrot nadpłaty podatku wykazanej w zeznaniu PIT-36L. Należy podkreślić, że ustawowo wyrażona sytuacja nieistnienia obowiązku, stanowiąca jedną z podstaw zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, oznacza brak podstawy do realizowania danej należności. Normatywne określenie wskazujące na nieistnienie obowiązku jest wyrażone w taki sposób, że jego doprecyzowanie jest uzależnione od konkretnych rozwiązań prawnych stanowiących podstawę dla tego obowiązku. W okolicznościach niniejszej sprawy podstawa tego obowiązku powinna być rozpatrywana w ramach regulacji art. 54 § 1 O.p., gdzie ustawodawca podatkowy określił sytuacje, kiedy odsetek za zwłokę nie nalicza się. Zastosowanie zatem w konkretnym przypadku okresu nienaliczania odsetek powoduje konsekwencje w postaci nieistnienia obowiązku co do tej należności ze skutkiem rozpatrywanym w ramach art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zdaniem skarżącej, wskazanym tytułem wykonawczym objęto zobowiązanie nieistniejące, bowiem nieprawidłowo określono w nim wysokość odsetek, nie respektując przerw w ich naliczaniu, w tym przerwy z art. 54 § 1 pkt 7 O.p. Organ wskazał, że tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości oraz zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a. W tytułach tych wskazano m.in. kwotę odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, stawkę odsetek oraz datę, od której są one naliczane. Organ podkreślił, że w treści tytułu wykonawczego (jego wzorze) nie uwzględniono odrębnej pozycji dla wskazania (szczegółowego opisania) przerw w naliczaniu odsetek. Wierzyciel ma jednak obowiązek uwzględnić przerwy w wysokości należności ubocznej wskazanej w tytule wykonawczym. Stąd też w tytule wykonawczym uwzględniono przerwę w naliczaniu odsetek, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 3 O.p., tj. za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p. do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego. I tak, w wypadku tytułu wykonawczego obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. zastosowano przerwę od 7 stycznia 2021 r. do 1 marca 2021 r. Prawidłowość ustalenia przerwy nie była w sprawie podważana i nie budzi wątpliwości Sądu. Co znamienne, w skardze nie wskazano również żadnej innej podstawy nienaliczania odsetek niż ta, którą uwzględnił organ. Skarżąca w sposób ogólny podniosła jedynie, że organ w ogóle nie przewidział przerw w naliczaniu odsetek co powoduje, że w części (ściśle nie określonej w skardze) egzekwowany obowiązek nie istnieje. Kontrolując jednak zaskarżone postanowienie nawiązać należy do każdej z przesłanek wyłączenia naliczania odsetek, o których mowa w art. 54 O.p. Jak słusznie podkreślił organ, poza sporem pozostaje to, iż nie zaistniała żadna z okoliczności, na które wskazują przepisy art. 54 § 1 pkt 1 (w sprawie nie dokonywano bowiem zabezpieczenia), pkt 4 (nie zawieszano bowiem postępowania z urzędu), pkt 5 (wysokość odsetek przekracza wysokość trzykrotności kwoty opłaty za przesyłkę poleconą), pkt 7a (w deklaracjach nie ujawniono błędów rachunkowych i oczywistych omyłek), pkt 7b (w sprawie nie złożono wniosku o wydanie decyzji określonej w art. 119 zfa § 1) czy też pkt 8 (nie wskazano na odrębne przepisy ustawy przewidujące w realiach tej sprawy podstawę do nienaliczania odsetek). W zakresie przesłanki z art. 54 § 1 pkt 2 O.p. organ wskazał, że od wpływu odwołania do organu pierwszej instancji do czasu jego przekazania do rozpoznania organowi odwoławczemu nie upłynęło 14 dni co oznacza, że i ta podstawa odstąpienia od naliczania odsetek nie aktualizuje się w sprawie. Zdaniem organu, w sprawie nie zaistniała też podstawa wyłączenia naliczania należności ubocznych, o której mowa w art. 54 § 1 pkt 7 O.p. Organ przyznał wprawdzie, że decyzja organu pierwszej instancji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. doręczona została stronie po upływie trzech miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, jednak opóźnienie w wydaniu decyzji powstało z przyczyn niezależnych od organu. Wyłączenie takie przewiduje art. 54 § 2 O.p., zgodnie z którym przepisu § 1 pkt 7 nie stosuje się, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. O ile więc postępowanie trwało ponad przyjęty w ustawie czas, to jednak przy zaistnieniu któregokolwiek ze wskazanych zdarzeń, organ nie musi rezygnować z dochodzenia należności ubocznych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle powołanych wyżej przepisów (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2613/18) wskazuje się, że w regulacji tej przewidziane zostały dwie przesłanki, przy zaistnieniu których brak jest podstaw do odstąpienia od naliczania odsetek. Pierwsza z nich dotyczy sytuacji, w której "do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel". Druga zaś dotyczy sytuacji, w której "opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu". Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje na to, że wystarczy spełnienie tylko jednej z nich, aby zaistniały podstawy do odstąpienia od zastosowania art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej (wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 2486/17). Oceniając, czy przedłużenie postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu w rozumieniu art. 54 § 2 Ordynacji podatkowej, należy mieć na względzie złożoność sprawy, ilość i rodzaj przeprowadzanych dowodów, a także terminowość i celowość czynności podejmowanych przez organ w toku postępowania, prawidłowe zorganizowanie postępowania, czas niezbędny do dokonania czynności organizacyjnych (np. wezwania świadków, czy pozyskania informacji od innych organów). Jeżeli czynności te zajmowały odpowiednią ilość czasu i uzasadnione były z uwagi na zawiłość sprawy i jej etap oraz z uwagi na konieczność respektowania uprawnień stron postępowania, to uznać należy, że przedłużenie postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (wyrok NSA z dnia: 13 listopada 2009r., sygn. akt I FSK 907/08, z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3642/13, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2692/13). Dopiero wykazanie organowi braku działań, czy też nieuzasadnioną przewlekłość lub przyczynienie się (z reguły zawinione) przez stronę oraz wystąpienie związku pomiędzy zachowaniem strony, a powstałym z tego powodu opóźnieniem, umożliwia zastosowanie art. 54 § 2 Ordynacji podatkowej (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 930/08). Organy podatkowe nie mogą bowiem, w celu realizacji zasady szybkości postępowania, odstąpić od realizacji obowiązku wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy w stopniu niezbędnym dla rozstrzygnięcia i zebrania niezbędnych dowodów. Ponadto wykonywanie przez organ nałożonych na niego obowiązków, mając także na uwadze złożony charakter sprawy, konieczności wyjaśnienia wielu faktów, zgromadzenia i przeprowadzenia szeregu dowodów, może być przyczyną niezawinionego przez organ przedłużania postępowania (wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1588/15). Przyjmuje się, że przepisy art. 54 § 1 pkt 7 oraz art. 54 § 2 O.p. mają z jednej strony charakter dyscyplinujący organ, a jednocześnie chroniący stronę postępowania przed skutkami prowadzenia postępowania w sposób przewlekły, niezależny od niej. Ocena, czy rzeczywiście do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel, lub przedłużenie postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu w rozumieniu art. 54 § 2 O.p. musi być dokonana w stanie faktycznym konkretnej sprawy, z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p., a jej wynik powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia, stosownie do dyspozycji art. 210 § 1 i 4 tej ustawy (zob. wyroki NSA z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1539/14 i II FSK 1311/14). Należy przy tym podkreślić, że czas trwania postępowania przewidziany przepisem art. 54 § 1 pkt 7 O.p. uwzględnia z zasady procesowe terminy podejmowanych standardowo czynności organu przed wydaniem i doręczeniem decyzji podatkowej. Dlatego, by odstąpić od stosowania wskazanego przepisu wyłączającego naliczanie odsetek, organ powinien wykazać, że w konkretnym postępowaniu niezbędne dla rozstrzygnięcia czynności trwały ponad przeciętną miarę i było to albo wprost zawinione przez stronę lub jej przedstawiciela, albo co najmniej niezależne od organu. Dla wykazania tych okoliczności nie wystarczy powołać się ogólnie na konieczność przestrzegania przepisów procesowych, ale należy wskazać na okoliczności powodujące zwłokę w postępowaniu, które w żaden sposób nie zależały od postępowania organu. Intencją ustawodawcy co do wprowadzenia okresu nienaliczania odsetek stosownie do art. 54 § 1 pkt. 7 O.p., była dbałość o sprawne prowadzenie postępowania przez organ podatkowy pierwszej instancji, z uwzględnieniem, że podatnik nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tego tytułu (zob. J. Zubrzycki, (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, Z. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2016r, Wrocław 2016, s. 353). Organ przedstawił w niniejszej sprawie harmonogram działań, jakie podjęte zostały w sprawie podatkowej, w której następnie wydano decyzję wymiarową. W sprawie dokonano protokolarnego badania ksiąg, co było połączone z analizą obszernego materiału dowodowego, w tym dokumentów źródłowych V. s.c. i F.H. B. , włączono dowody pochodzące z postępowania karnego, zwrócono się do instytucji takich jak ZUS, banki o udzielenie stosownych informacji. Dokonano też analizy protokołów z przesłuchania świadków i skarżącej. Postępowania były zatem złożone i wymagały znacznego czasu. Co istotne, dla określenia podstawy opodatkowania koniecznym było nie tylko przeanalizowanie obszernej dokumentacji, ale też oszacowanie dochodów w każdej z placówek handlowych odrębnie. Z przedstawionego harmonogramu działań organu wynika, że podejmował on czynności niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy (czyli uzasadnione i potrzebne), bez zbędnej zwłoki, w dużej koncentracji. Czynności wymagające dużego zaangażowania organu, jak np. sporządzenie protokołu badania ksiąg wraz z analizą włączonego materiału dowodowego trwały średnio około 2 miesięcy lub krócej. Analizy zastrzeżeń do protokołów dokonywano co do zasady w okresie nie przekraczającym miesiąca. Szacowanie podstawy opodatkowania zajęło około miesiąca, ale należy mieć na uwadze fakt, że jest to czynność obiektywnie czaso i pracochłonna. Niewątpliwie też strona wykazywała w toku postępowań podatkowych aktywność składając obszerne pisma wraz z wnioskami dowodowymi wymagające analizy i stosownej reakcji ze strony organu. Organ zauważył także, że zasadniczy wpływ na powstałe opóźnienie w wydaniu decyzji miały okoliczności związane bezpośrednio z pandemią koronawirusa oraz wprowadzanymi ograniczeniami w przemieszczaniu się i pracy administracji. Każdorazowo organ wydawał postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia sprawy i informował poprzez to skarżącego o przyczynie przedłużenia postępowania. Organ przedstawił zatem, w ocenie Sądu, przekonujące argumenty na poparcie tezy, że to okoliczności obiektywne, na które nie miał wpływu spowodowały, że postępowania w każdej ze spraw podatkowych nie mogły zakończyć się w ustawowym terminie. Pomiędzy opisywanymi aktywnościami organu nie stwierdzono nieuzasadnionych przerw, mogących świadczyć o wadliwym rozplanowaniu postępowania. Dlatego też, we wskazanych w kontrolowanym postanowieniu okolicznościach, zasadnym jest stanowisko organu, że prawidłowo prowadzone postępowania, wymagające od organu uwzględnienia specyfiki warunków związanych z pandemią COVID-19 oraz niezbędny zakres dowodów koniecznych do zakończenia sprawy, przyczyniły się do przedłużenia trwania postępowania, a opóźnienie w wydaniu i doręczeniu decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu co powoduje, że odsetki za ten czas winny podlegać naliczeniu. Z tego względu zarzuty skargi uznać należy za niezasadne. Mając to na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalono skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI